بیست و چهارمین روز جنگ
امروز دوشنبه سوم فررودین 1405-23 مارس 2026، جنگ وارد بیست و چهارمین روز خود شد. دونالد ترامپ امروز دوشنبه گفت که پس از تهدید آمریکا به حمله به زیرساختهای انرژی ایران، تهران برای مذاکره با واشینگتن تماس گرفته است. او گفت:
«آنها تماس گرفتند، من تماس نگرفتم. آنها میخواهند توافق کنند و ما هم کاملا آماده توافق هستیم.»
ترامپ، همچنین ادعا کرد که آمریکا با «یک مقام بسیار بلندپایه» در ایران در تماس بوده، اما نه با «رهبر جدید»، و حتی اضافه کرد که «نمیدانیم او زنده است یا نه.»
ترامپ با گفتن اینکه با یک مقام بسیار «بلندپایه ایرانی» صحبت کرده اما نام او را نمیبرد، شاید هدفش یک جنگ روانی است تا در میان ساختار قدرت جمهوری اسلامی، شک و تردید و سوءظن ایجاد کند.
بر خلاف اظهارات دونالد ترامپ که از مذاکره با «یکی از رهبران ارشد ایران به غیر از مجتبی خامنهای» خبر داده بود، محمدباقر قالیباف تأکید کرد که این خبرها دروغ و برای «دستکاری» در بازار نفت است.
سخنان ترامپ بلافاصله به شایعات دامن زده و برخی رسانهها نیز اعلام کرده بودند که نمایندگان آمریکا –جارد کوشنر و استیو ویتکاف– با قالیباف گفتوگو داشتهاند.
دونالد ترامپ تأکید کرد که ایالات متحده و ایران در جریان مذاکراتی که به گفته او با یک «رهبر ارشد»، به غیر از مجتبی خامنهای، انجام شده، به «نقاط توافق عمدهای» دست یافتهاند.
مقامات سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی ایران، در حالت اختفا زندگی میکنند. مراکز فرماندهی مختل شدهاند. ارتباطات محدود است، چون از شنود و ترور میترسند. در چنین فضایی، یک جمله مبهم میتواند بسیار مخرب باشد.
اکنون هر مقام ارشد جمهوری این سئوال را از خود و اطرافیانش میکند و میپرسد: «چه مقامی با واشینگتن تماس گرفته و با تراکپ گفتگو کرده است؟!
در هر صورت، فعلا ترامپ از موضع قبلی خود، یعنی از حمله به نیروگاههای ایران عقب نشسته و 5 روز دیگر این تجحدید خود را تمدید کرده است. ترامپ، همواره مواضع متناقض میگیرد. بنابراین، حتی اگر این تماسها واقعی و یا اغراقآمیز یا عمدا مبهم باشند، احتمالا نتیجهای که میخواست «فشار روانی بر جمهوری اسلامی» است. و یا کم کردن نگرانی از افزایش قیمت نفت و بنزین در بازارهای جهانی.
از سوی دیگر، گزارشها حاکی است که بامداد امروز شهرها و مناطق مختلف پایتخت ایران زیر بمباران شدید قرار داشت. این در حالی است که ۲۴ ساعت مانده به مهلت مقرر دونالد ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز، او به شبکه ۱۳ اسرائیل گفت که در صورت باز نشدن این آبراه «خواهید دید چه اتفاقی خواهد افتاد.» در همین حال مسعود پزشکیان، رییس جمهور دولت اسلامی ایران «حذف ایران از نقشه» را «توهم» خواند و آن را نشاندهنده «استیصال و درماندگی» آمریکا دانست. عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی هم میگوید که تنگه هرمز بسته نیست، کشتیها برای عبور مردد هستند چون شرکتهای بیمه، هراس از جنگی دارند که آمریکا و اسرائیل آغاز کرد، نه ایران. همزمان سپاه پاسداران میگوید که حملات پهپادی و موشکی خود را در منطقه تشدید کرده است.
در حالی که تهدید ترامپ مبنی بر هدف قرار دادن نیروگاههای برق و منابع انرژی از نظر حقوق بینالملل محکوم است و جنات جنگی محسوب میشود. اما اکنون این قوانین، از سوی سوی هر سه مئلث مردم، یعنی آمریکا و اسرئیل و ایران، نادیده گرفته شده و اهمیتی برای این قوانین نمیدهند. جتی نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، از سوی دادگاه لاهه به نسلکشی در غزه محکوم شده است.
تازهترین خبرهای دوشنبه سوم فروردین ١٤٠٥، حملات به مراکز نظامی و حکومتی در شهرهای تبریز، کنارک، ارومیه، اندیمشک،کرج، یزد، بندر عباس، شیراز، خرم آباد، تهران چندین منطقه،قم، یزد و ... ادامه دارد.
نور نیوز، وبسایت شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، جزئیات تکمیلی از حملات هوایی در چندین استان بر اساس گزارشها، داد و نوشته : در بامداد امروز، اول فروردین ۱۴۰۵، در ساعت ۰۱:۱۱ در منطقه ۴ تهران(محدوده خجیر) یک تهاجم هوایی گزارش شد که ۲ صدای انفجار آن در بیشتر مناطق تهران شنیده شد.
همچنین در بامداد امروز نیز محدوده سه راه سیمان(حریم منطقه ۱۵) هدف تهاجم هوایی قرار گرفته که جزئیات آن در دست بررسی است.
گزارشهای مشابهی از حملات هوایی در شهرهای اصفهان، کرج و شهرری نیز اعلام شده است که جزئیات آن متعاقبا منتشر شده است.
*حملات به مراکز غیر نظامی، زیر ساختهای اقتصادی چه از طرف جمهوری اسلامی و چه از طرف آمریکا و اسرائیل بشدت محکوم بوده و جنایت جنگی محسوب میشود.
*فرماندار فردیس گفت: علت صدای پرفشار بخار از نیروگاه «منتظر قائم» مربوط به انفجار ناشی از حملات دشمن نبود، بلکه به دلیل نقص فنی در یکی از دیگها یا بویلرهای واحد بخار نیروگاه شهید منتظر قائم فردیس بود و خروج پرفشار بخار موجب ایجاد صدا شد.
*خبرگزاری فارس بامداد دوشنبه گزارش داد که «لحظاتی پیش» چندین منطقه در تهران هدف حملات هوایی قرار گرفتهاند. بر اساس این گزارش، مناطق ۱، ۴، ۱۱، ۱۳ و ۲۱ از جمله نقاطی هستند که صدای انفجارهای شدید در آنها شنیده شده است.
*فارس، صدا و سیمای مرکز خلیج فارس از حمله هوایی به فرستنده رادیویی بندرعباس خبر داده است.
تخریب یک ویلا در دستک در استان گیلان
مقام مسئول اسرائیلی به «یدیعوت احرونوت»: واشینگتن 9 آوریل را زمان اعلام پایان جنگ علیه ایران، تعیین کرده است
در حالی که دونالد ترامپ، دیدگاه مثبتی نسبت به مذاکرات جاری با ایران که از طریق میانجیگران با هدف توقف عملیات نظامی و دستیابی به توافق انجام میشود، ابراز کرده، بهنظر میرسد اسرائیل چندان از این روند استقبال نکرده است.
یک مقام اسرائیلی دوشنبه سوم فروردین تاکید کرد که تلآویو بهطور قبلی از محتوای اظهارات ترامپ، در مورد مذاکرات غیرمستقیم استیو ویتکاف و جارد کوشنر، نمایندگان آمریکا در امور خاورمیانه از طریق میانجیگران با ایران که برای بسیاری در سراسر جهان غافلگیرکننده بود، مطلع شده بود.
«ادامه عملیات»
خبرگزاری «بلومبرگ»، به نقل از این مقام رسمی گفت که کشورش «پایان قریبالوقوع جنگ را پیشبینی نمیکند و قصد دارد عملیات را ادامه دهد و در عین حال از هدف قرار دادن تاسیسات انرژی خودداری کند.»
در همین راستا، مقامات اسرائیلی اظهار داشتند که هیچ تضمینی برای دستیابی به توافق با تهران وجود ندارد. از سویی یک مقام مسئول اسرائیلی به «یدیعوت احرونوت» گفته که واشینگتن 9 آوریل را زمان اعلام پایان جنگ علیه ایران، تعیین کرده است.
خبرگزاری «رویترز»، به نقل از یک منبع آگاه از برنامههای جنگی اسرائیل اعلام کرد که واشینگتن، اسرائیل را در جریان مذاکرات خود با تهران قرار داده است.
با این حال، او اظهار داشت که اسرائیل احتمالا از ایالات متحده در تعلیق هرگونه هدف قرار دادن نیروگاهها و زیرساختهای برق ایران پیروی خواهد کرد.
در حالی که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با اشاره به اینکه تلآویو هیچ توافق بدی در خصوص پرونده هستهای ایران را نمیپذیرد، تاکید کرد که اسرائیل مصمم است برتری خود در قبال تهران را حفظ کند، که این اشاره به تلاش برای نابود کردن توان نظامی و هستهای ایران داشت.
در همین راستا وبسایت «آکسیوس» گزارش داد که جی دی ونس، معاون رییس جمهوری آمریکا با نتانیاهو درباره تلاشها برای انجام مذاکرات با ایران گفتوگو کرده است.
«مهار کردن اسرائیلیها»
از سوی دیگر، جوزف کنت، مدیر پیشین مرکز ملی مقابله با تروریسم آمریکا که هفته گذشته استعفا داد، در واکنش به اظهارات ترامپ طی پستی در پلتفرم «ایکس» نوشت که «اولین گام برای کاهش تنشها باید مهار کردن اسرائیلیها باشد.»
کنت همچنین معتقد است در صورت عدم تحقق این امر، روند مذاکرات به این شکل پیش خواهد رفت: رییسجمهوری آمریکا آغاز کاهش تنش را اعلام میکند، سپس اسرائیل با انجام حملات گسترده تلاش میکند مذاکرات را تضعیف کند و در نتیجه توان آمریکا برای مذاکره کاهش مییابد و در نهایت شدت جنگ افزایش پیدا میکند.
رضایت اسرائیل
امروز دوشنبه 23 مارس، وقتی از ترامپ در مورد موضع اسرائیل و اینکه آیا تلآویو به کاهش تنش پاسخ خواهد داد و اجازه مذاکره را میدهد، سوال شد، او اظهار داشت که «معتقد است اسرائیل راضی خواهد بود.» او گفت: «اسرائیل از آنچه به دست آوردهایم بسیار خوشحال خواهد شد.» او افزود که قبلا به طرف اسرائیلی اطلاع داده بود که مذاکرات در حال انجام است.
رییس جمهوری آمریکا، همچنین در یک کنفرانس مطبوعاتی اظهار داشت: «ایران خواهان توافق است، و ما نیز همینطور.» او پس از افشای مذاکرات بین استیو ویتکاف و جارد کوشنر، نمایندگان آمریکا در خاورمیانه با میانجیگران در مورد مسئله ایران، فاش کرد که «امروز نیز مذاکراتی انجام خواهد شد». او خاطرنشان کرد که «آمریکا با رهبران ارشد محترم ایران صحبت کرده است.»
او همچنین اظهار داشت که «اگر توافقی حاصل شود، شروع بسیار خوبی برای ایران و کل منطقه خواهد بود.» افزون بر این، ترامپ گفت: «ما شرکای خود در خاورمیانه را در نظر داریم. ما با بسیاری از آنها روابط عالی داریم. همانطور که میدانید، بسیاری از آنها خیلی ناگهانی مورد اصابت قرار گرفتهاند و من و همه از این موضوع شگفتزده شدیم، اما آنها را در قلب مذاکرات خود نگه میداریم.»
رییس جمهوری آمریکا اندکی پس از اعلام مذاکره با تهران و به تعویق انداختن حملاتی که تهدید به انجام آن علیه نیروگاههای برق ایران کرده بود، تایید کرد که اوضاع با ایران «خیلی خوب پیش میرود». او در یک مصاحبه تلفنی کوتاه با خبرگزاری فرانسه، در پاسخ به سئوالی در مورد ایران، گفت: «اوضاع خیلی خوب پیش میرود.»
نخستوزیر بریتانیا در جریان گفتوگوهای ایران و آمریکا قرار داشته است
ساعتی پس از آن که دونالد ترامپ اعلام کرد واشنگتن گفتوگوهای خوبی با تهران داشته، کییر استارمر از این موضوع ابراز خرسندی کرد و گفت که بریتانیا در جریان این گفتوگوها بوده است. کییر استارمر روز گذشته تلفنی با دونالد ترامپ صحبت کرده بود.
با اینحال مقامات جمهوری اسلامی وجود هرگونه مذاکره با واشنگتن را تکذیب کردهاند.
وزارت خارجه جمهوری اسلامی هم مذاکره با آمریکا را تکذیب کرد
بعد از منابعی چون خبرگزاری فارس و تسنیم، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز تاکید کرد که «هیچ مذاکرهای میان تهران و واشنگتن وجود ندارد و اظهارات رییس جمهور آمریکا در چارچوب تلاشها برای کاهش قیمت انرژی و کسب زمان برای اجرای طرحهای نظامی اوست.»
تکذیبهای رسانهها و وزارت خارجه جمهوری اسلامی ساعتی بعد از آن منتشر شد که ترامپ از «مذاکرات ثمربخش» با ایران خبر داد.
خبرگزاریهای سپاه: هیچ مذاکرهای با آمریکا در جریان نیست؛ ترامپ عقبنشینی کرده است
خبرگزاریهای تسنیم و فارس وابسته به سپاه پاسداران به نقل از منابع امنیتی اعلام کردند که برخلاف اظهارات دونالد ترامپ، هیچگونه مذاکره مستقیم یا غیرمستقیم میان ایران و ایالات متحد آمریکا در جریان نیست. این گزارشها، ادعای ترامپ درباره «گفتوگوهای سازنده» را رد میکنند.
در همین حال، این رسانهها مدعی شده اند که تعویق حملات آمریکا به زیرساختهای انرژی ایران، در پی هشدار تهران درباره هدف قرار دادن تأاسیسات برق در سراسر غرب آسیا صورت گرفته است.
اظهارات متناقض ترامپ در سیاست جنگ علیه جمهوری اسلامی
بهنظر میرسد اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا پیرامون احتمال «کاهش» جنگ با جمهوری اسلامی به منظور ایجاد آرامش در افکار عمومی در کشورش بوده است. این در حالی است که به ویژه افزایش قیمت بنزین، نارضایتیهایی را برای شهروندان آمریکا به همراه داشته است.
همزمان، بخشی از تحریمها علیه ایران نیز از سوی دولت ایالات متحده برای آرام کردن بازارها کاهش یافته است.
ترامپ در پیامی در شبکه تروث سوشال نوشت: «ما به آستانه تحقق اهداف خود رسیدهایم و اکنون در حال بررسی کاهش تلاشهای گسترده نظامیمان هستیم.»
او اندکی پیش از آن نیز به خبرنگاران گفته بود آمریکا و اسرائیل به پیروزی رسیدهاند. این اظهارات را او لحظاتی پیش از پرواز به فلوریدا برای تعطیلات آخر هفته و در حالی بیان کرد که بالگرد آماده پرواز در پسزمینه دیده میشد.
ترامپ، گفت: «فکر میکنم ما پیروز شدهایم. ما نیروی دریایی و نیروی هوایی آنها را از کار انداختیم، پدافند هوایی آنها را از کار انداختیم، همه چیز را از کار انداختیم، ما اکنون آزادانه میتوانیم جابهجا شویم. از نظر نظامی، آنها کارشان تمام است.»
نیروی کمکی در خلیج فارس
بنا بر گزارش رسانهها، ارتش آمریکا نیروهای تازهای را به خلیج فارس اعزام کرده است. این نیروها شامل سه ناو تهاجمی آبیخاکی و حدود ۲۵۰۰ تفنگدار دریایی هستند.
تفنگداران دریایی از جمله نیروهای نخبه ارتش آمریکا به شمار میروند و در ماموریتهای گوناگون به کار گرفته میشوند.
به گفته برخی از کارشناسان، صرف اعزام این نیروها بهتنهایی نشان نمیدهد ترامپ دقیقا چه قصدی دارد. با این حال، باراک راوید از وبسایت اکسیوس به نقل از منابع خود گزارش داده است که کاخ سفید بهطور جدی در حال بررسی استفاده از نیروهای زمینی است.
انتقاد دوباره از متحدان ناتو
ترامپ روز گذشته، بار دیگر از متحدان ناتو انتقاد کرد. او گفت این کشورها «ترسو» هستند و جسارت دخالت در تنگه هرمز را ندارند. او همچنین افزود خوب میشد کشورهایی که از این آبراه استفاده میکنند نیز وارد عمل شوند. به گفته ترامپ، چین ۹۰ درصد انرژی خود را از این مسیر دریافت میکند و ژاپن نیز ۹۵ درصد انرژی خود را از همین راه به دست میآورد.
دولت ترامپ در اصل چین را خطرناکترین رقیب جهانی خود میداند. از همین رو، اینکه رئیس جمهور آمریکا اکنون بارها از پکن خواسته نیروی نظامی خود را به تنگه هرمز بفرستد، قابل توجه است.
کاهش تحریمهای ایران
اما تنها ۹۰ دقیقه پس از آنکه ترامپ خواستار حمایت بیشتر شده بود، بهنظر میرسید بار دیگر موضع خود را تغییر داده است.
او در تروث سوشال نوشت آمریکا خود را مسئول اصلی حفاظت از تنگه هرمز نمیداند و تنها در صورت درخواست دیگران به آنها کمک خواهد کرد.
در همین حال، آمریکا بخشی از تحریمها علیه جمهوری اسلامی را بهطور موقت کاهش داده است. ایران اکنون میتواند نفتی را که هماکنون روی کشتیها و در مسیر انتقال قرار دارد، بفروشد. دولت آمریکا امیدوار است این تصمیم به آرام شدن بازارها کمک کند.
سود برای روسیه
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، دو روز پیش به شبکه فاکس بیزنس گفته بود این اقدام در نهایت به زیان جمهوری اسلامی تمام خواهد شد.
او گفت: «ما در اصل از بشکههای نفت ایران علیه خود ایران استفاده خواهیم کرد تا در ده تا چهارده روز آینده قیمتها را پایین نگه داریم، در حالی که این عملیات نظامی را ادامه میدهیم.» به گفته بسنت، این تصمیم شامل ۱۴۰ میلیون بشکه نفت میشود. این رقم تقریبا برابر با نیاز جهانی برای یک روز و نیم است.
به احتمال زیاد جمهوری اسلامی این نفت را در هر صورت میفروخت، زیرا مهمترین مشتری آن چین است و نفتکشهای در مسیر چین اجازه عبور از تنگه هرمز را دارند. با این حال، اکنون مشتریان غربی نیز میتوانند نفت ایران را خریداری کنند.
در همین حال جمهوری اسلامی اعلام کرد که در حال حاضر ذخایری روی دریا ندارد. آمریکا چند روز پیش نیز تحریمهای نفتی علیه روسیه را بهطور موقت کاهش داده بود. این اقدام میتواند به مسکو امکان دهد بخش قابلتوجهی از کاهش درآمد ناشی از تحریمهای بینالمللی را جبران کند.
«صلح مقتدرانه»؛ اشاره غیرمستقیم ترامپ به عملیات خشم حماسی
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، ساعتی پیش در شبکه اجتماعی تروثسوشال بدون اشاره مستقیم به عملیات نظامی در ایران نوشت که «صلح مقتدرانه؛ اگر بخواهم ساده بیان کنم!»
«صلح مقتدرانه» یکی از شعارهای معروف دکترین رونالد ریگان رییسجمهوری اسبق آمریکا است که به معنای حفظ صلح از طریق داشتن قدرت نظامی بازدارنده است .
این موضوع دکترین اصلی سیاست خارجی دونالد ترامپ در قبال ایران هم هست به طوری که او معتقد است برای برقراری صلح راهی جز تخریب توان نظامی جمهوری اسلامی در حوزههای دریایی، موشکی و هستهای وجود ندارد.
ترامپ در این پست خود اشاره بیشتری به این موضوع نکرده است.
«موج حملات گسترده» هوایی به تهران
بر اساس اخبار منتشر شده در شبکههای اجتماعی شهروندان از حملات گسترده در چندین منطقه در تهران خبر دادند. بر اساس مناطق ۱، ۴، ۱۱، ۱۳ و ۲۱ از جمله نقاطی هستند که صدای انفجارهای شدید در آنها شنیده شده است.
در منطقه ۱۳ خیابان پیروزی، در منطقه ۲۱ محدوده گرمدره، در منطقه ۱ اتوبان شهید بابایی و خیابان شهید لنگری، در منطقه ۴ انتهای اتوبان شهید بابایی و محدوده میدان هروی، و در منطقه ۱۱ تقاطع خیابان حافظ و جمهوری، انفجارهای مهیب گزارش شده است.
همزمان تصاویری از ساختمانهای هدف قرار گرفته در محلههای چیزر، اندرزگو و مکران منتشر شده است.
همزمان، ارتش اسرائیل اعلام کرد «موجی از حملات گسترده» را علیه زیرساختهای دولتی در تهران آغاز کرده است. این بیانیه اندکی پس از انتشار گزارشهایی درباره وقوع انفجارهای شدید در پایتخت ایران منتشر شد.
ارتش اسرائیل در پیامی دیگر اعلام کرده بود: «ما به حمله به تمامی سامانهها و زیرساختهای رژیم ادامه میدهیم و همچنین بهطور فعال در حال تعقیب نیروها و فرماندهان آن هستیم. تاکنون بیش از دههزار مهمات بر هزاران هدف در سراسر ایران فروریختهایم که بهصورت دقیق به اهداف خود اصابت کردهاند.»
ویلاها و خانهباغها نیز مورد هدف قرار گرفتند
از ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ تا سوم فروردین ۱۴۰۵ موجی از حملات هوایی در مازندران، گیلان، البرز، سمنان و مناطقی از تهران آغاز شد که هدف آنها ویلاها و خانهباغهایی بود که بهنظر میرسد مقامات ارشد نظام و عوامل امنیتی در آن مستقر شده بود.
براساس گزارشهای میدانی ویلاهایی در روستای دستک(گیلان)، کلاردشت، رامسر(ساداتشهر و اربکله)، شهسوار، کرج و کُردان، هشتگرد و آبسرد دماوند، سرخه، شهمیرزاد(سمنان) و سایر مناطق هدف قرار گرفت.
بعضی از نقاطی که هدف قرار گرفت یک خانهباغ کوچک بود. در این حملات از موشک یا پهپادهای نقطهزن استفاده شده بود.
فرمانده سنتکام: حملات حکومت ایران به اهداف غیرنظامی «نشانه استیصال» است
فرمانده ستاد مرکزی ارتش ایالات متحد آمریکا(سنتکام) ایران را به انجام حملات عمدی علیه اهداف غیرنظامی متهم کرد و آن را «نشانهای از استیصال» در روند جنگ دانست. به گفته او، در هفتههای اخیر بیش از ۳۰۰ حمله به زیرساختهای غیرنظامی در منطقه ثبت شده که امنیت جمعیتهای غیرنظامی، از جمله در کشورهای خلیج فارس، را به خطر انداخته است.
این مقام نظامی در عین حال از کاهش شدت حملات جمهوری اسلامی ایران خبر داد و گفت که حجم شلیک موشکها و پهپادها حکومت ایران نسبت به آغاز جنگ بهطور محسوسی کاهش یافته است. او تاکید کرد که عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل طبق برنامه، و حتی فراتر از آن، پیش میرود و علاوه بر تهدیدهای فوری، زیرساختهای تولید موشک و پهپاد و برخی تاسیسات دریایی ایران را نیز هدف گرفته است. به گفته او، در ساختار نظامی ایران نیز نوعی شکاف دیده میشود؛ فرماندهان ارشد در پناهگاهها مستقر شدهاند، در حالی که نیروهای میدانی در معرض حملات باقی ماندهاند.
دولت ترامپ از راهبرد «تشدید تنش برای مهار بحران» دفاع کرد
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحد آمریکا، از ضربالاجل دونالد ترامپ به جمهوری اسلامی ایران درباره تنگه هرمز دفاع کرد و گفت در برخی موارد، برای رسیدن به کاهش تنش، ناگزیر باید سطح رویارویی را بالا برد. او در گفتوگویی تلویزیونی تصریح کرد که تشدید و کاهش تنش لزوما در تعارض با یکدیگر نیستند و گاه یکی، مقدمه دیگری میشود.
پیشتر دونالد ترامپ به تهران ۴۸ ساعت مهلت داده بود تا تردد در تنگه هرمز را بهطور کامل از سر بگیرد. رییسجمهوری آمریکا هشدار داده است که در غیر این صورت، نیروگاههای برق ایران، از جمله بزرگترین آنها، هدف حمله قرار خواهند گرفت. همزمان، مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که حملات برای درهم شکستن استحکامات ایران در امتداد این گذرگاه راهبردی ادامه خواهد یافت.
سپاه پاسداران: اگر برق ایران هدف قرار گیرد، پاسخ «همسطح» خواهد بود
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد در صورت حمله به زیرساختهای برق ایران، این کشور بهطور متقابل نیروگاههای برق اسرائیل و تاسیساتی را که پایگاههای آمریکا در منطقه را تغذیه میکنند، هدف قرار خواهد داد. در این بیانیه تأکید شده است که پاسخ ایران «در همان سطح تهدید» و با هدف بازدارندگی خواهد بود.
این موضعگیری در واکنش به هشدار دونالد ترامپ مطرح شده که تهدید کرده است در صورت بازگشایینشدن کامل تنگۀ هرمز ظرف ۴۸ ساعت، نیروگاههای ایران هدف حمله قرار خواهند گرفت. سپاه پاسداران همچنین گزارشها درباره هدف قرار دادن تاسیسات آبشیرینکن در کشورهای منطقه را رد کرده و آن را «ادعایی نادرست» توصیف کرده است.
شورای دفاع: خلیج فارس را مینگذاری میکنیم
شورای دفاع در بیانیهای تهدید کرد که در صورت حمله به جزایر ایران تمام خطوط مواصلاتی خلیج فارس مینریزی میشود.
این بیانیه، همزمان با نزدیکشدن زمان پایان ضربالاجل دونالد ترامپ به جمهوری اسلامی برای باز کردن کامل تنگه هرمز منتشر شده است. رییس جمهوری آمریکا بامداد یکشنبه دوم فروردین تهدید کرد اگر ایران ظرف «۴۸ ساعت» تنگه هرمز را «بهطور کامل و بدون تهدید» باز نکند، آمریکا نیروگاههای این کشور را «نابود» خواهد کرد.
در بیانیه شورای دفاع آمده است: «همانگونه که در مقابله به مثلِ حمله به تاسیسات هستهای نطنز، مجتمع هستهای دیمونا هدف قرار گرفت و قبل از آن پایبندی و عزم ایران به اصل قرآنی «مقابله به مثل» در پاسخ به زیرساختهای انرژی در عسلویه به اثبات رسید، شورای دفاع بر تعهد خود در خصوص پاسخ قاطع و ویرانگر به هرگونه تعرض به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی نیز تاکید و بر اجرای بدون تاخیر آن اصرار میورزد.»
شورای دفاع با اشاره به مینریزی در دهه ۶۰، تاکید کرد که «تنها راه عبور از تنگه هرمز برای کشورهای غیر متخاصم، هماهنگی با ایران است و همه ملت ایران، نیروهای مسلح و مسئولین، بر اجرای فرمان رهبر عظیمالشان انقلاب اسلامی و فرمانده معظم کل قوا، تا پای جان ایستادگی خواهند نمود.»
شورای دفاع نهادی است که پس از جنگ دوازده روزه در خرداد ۱۴۰۴ تشکیل شد. از ده عضو شورای دفاع علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه، اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات و علی شمخانی، نماینده رهبر سابق، در جریان جنگ اخیر کشته شدند. اگرچه پیشتر اعلام شده بود که جانشینان این افراد منصوب شدهاند، نام این افراد تا کنون اعلام نشده است.
حمله به فرستنده رادیویی بندرعباس یک کشته برجای گذاشت
تلویزیون دولتی ایران، روز دوشنبه گزارش داد که در حمله به صدا و سیمای مرکز خلیج فارس در جنوب ایران حداقل یک نفر جان خود را از دست داده است.
صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران گزارش داد: «فرستنده ۱۰۰ کیلوواتی AM مرکز رادیو و تلویزیون خلیج فارس توسط ارتش تروریستی آمریکایی-صهیونیستی مورد حمله قرار گرفت.» مدیر کل صدا و سیمای مرکز خلیج فارس اعلام کرد که «در این حمله که خلاف قوانین بینالمللی» بوده، یکی از کارکنان امنیتی این مرکز کشته و یک نفر دیگر زخمی شده است.
در ادامه آمده است که برنامههای این مرکز هم اکنون مانند گذشته به روی آنتن می رود.
صداوسیمای جمهوری اسلامی از حمله به فرستنده رادیویی بندرعباس خبر داد
صداوسیمای جمهوری اسلامی گزارش داد که فرستنده رادیویی ۱۰۰ کیلووات ایام بندرعباس هدف حمله هوایی قرار گرفته و این حمله را به آمریکا و اسرائیل نسبت داده است.
مدیرکل صداوسیمای مرکز خلیج فارس، این حمله را «مخالف قوانین بینالمللی» و خواند و افزود که در جریان آن، یکی از کاکنان صداوسیما کشته و یک نفر دیگر زخمی شده است.
هنوز آمریکا یا اسرائیل به این گزارش واکنشی نشان ندادهاند. پیشتر ارتش اسرائیل از حملاتی به بخشهایی از ساختمان صداوسیمای جمهوری اسلامی در تهران خبر داده بود و این سازمان حکومتی را «قلب تپنده ماشین دروغ و سرکوب سپاه پاسداران» توصیف کرده بود.
ادامه حملات ایران به کشورهای خلیج فارس همزمان با نگرانیها از تبعات ضربالاجل ترامپ
همزمان با ادامه حملات جمهوری اسلامی به کشورهای حاشیه خلیج فارس در یکشنبه شب و بامداد دوشنبه سوم فروردین ۱۴۰۵، وزارت دفاع عربستان اعلام کرد دو موشک بالستیک ایرانی به سمت ریاض، پایتخت این کشور شلیک شد.
به گفته وزارت دفاع عربستان یکی از این موشکها رهگیری شد و دیگری در منطقهای خالی از سکنه سقوط کرد.
صبح روز دوشنبه قرارگاه خاتمالانبیا تایید کرد که به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در الخرج عربستان با موشکهای بالستیک حمله کرده است.
در بحرین، امارات متحده عربی و کویت هم آژیرهای هشدار حمله هوایی به صدا درآمد و وزارت دفاع امارات از رهگیری چند موشک و پهپاد خبر داد. مقامهای امارات ساعاتی پیش از حملات تازه گفته بودند در شارجه بر اثر سقوط ترکشهای ناشی از رهگیری یک موشک، یک شهروند هندی زخمی شده است.
در همین باره روزنامه والاستریت جورنال روز دوشنبه ۳ فروردین به نقل از برخی مقامهای مطلع نوشت که «کشورهای عرب حوزه خلیج فارس به دولت آمریکا هشدار دادهاند که هدف قرار دادن نیروگاههای برق ایران میتواند به اقدامات تلافیجویانه از سوی ایران منجر شود؛ اقدامی که تاسیسات انرژی و آب این کشورها را در معرض خطر قرار داده و اقتصاد جهانی را تهدید میکند.»
این روزنامه افزود که «این مقامها همچنین گفتهاند که مسئولان چند کشور منطقه در روزهای اخیر از این موضوع خشمگین بودهاند که با وجود صرف زمان و هزینههای قابل توجه، نفوذی بر تصمیمگیریهای دولت آمریکا ندارند.»
پیش از والاستریت جورنال، روزنامه اسرائیلی جروزالم پست نیز در بخشی از یک گزارش خود نوشته بود که چند کشور خلیج فارس از رییس جمهوری آمریکا «خواستهاند» به نیروگاههای ایران حمله نکند.
در بیانیه روز دوشنبه روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خطاب به دونالد ترامپ آمده که «شما بیمارستان ما را زدید ما چنین کاری نکردیم، مراکز امداد ما را زدید چنین کاری نکردیم، مدارس ما را زدید ما چنین نکردیم، اما برق را بزنید برق را خواهیم زد.»
ادعای سپاه پاسداران در این بیانیه، درحالی مطرح میشود که اکثریت کشورهای همسایه ایران از حملات «عمدی» موشکی و پهپادی ایران به مناطقه مسکونی و غیرنظامی خبر میدهند که اگر اکثریت آن از سوی این کشورها رهگیری نمیشد ویرانی و تلفات زیادی در بین شهروندان غیرنظامی بهبار میآورد.
تصویری از ساختمانی در تبریز که بامداد سوم فروردین ۱۴۰۵ مورد حمله قرار گرفت
شنیده شدن صدای انفجار در سراسر ایران؛ آسیب به یک بیمارستان در اهواز، قطع برق در بخشهای «گستردهای» از تهران
بامداد دوشنبه، رسانههای ایرانی از شنیده شدن صدای انفجار در چندین منطقه تهران خبر دادند؛ این گزارشها اندکی پس از آن منتشر شد که اسرائیل از آغاز «موج گستردهای از حملات» علیه پایتخت ایران خبر داده بود.
خبرگزاریهای فارس و مهر اعلام کردند که این انفجارها در نقاط مختلف شهر رخ داده است. در همین حال، روزنامه نیویورکتایمز به نقل از ساکنان تهران گزارش داد که «بخشهای وسیعی» از تهران با قطعی برق مواجه شدهاند. به گفته این ساکنان، حملات بهصورت «مداوم» مناطق شرق، غرب و شمال تهران را هدف قرار داده است.
همزمان، از وقوع انفجار در شهرهای مختلف دیگر نیز خبر میرسد، در حالی که حملات هوایی آمریکا و اسرائیل ادامه دارد.
الجزیره گزارش داد که در خرمآباد و ارومیه نیز مناطق مسکونی هدف قرار گرفتند که به کشته شدن شماری از غیرنظامیان انجامید. در شهرهای اصفهان، کرج و اهواز نیز صدای انفجارهای شدید گزارش شده است. در اهواز، گزارشها حاکی از آن است که یک بیمارستان در پی این انفجارها آسیب دیده است.
خبرگزاری فارس گزارش داد که حداقل یک کودک در حمله به ساختمان مسکونی در خرمآباد کشته شده است.
در مجموع، جمعیت هلالاحمر ایران اعلام کرده است که بیش از ۸۰ هزار واحد غیرنظامی هدف حمله قرار گرفتهاند که برخی از آنها بهطور کامل تخریب شدهاند.
آمریکا تصاویر حمله به یک کارخانه تولید موتور پهپاد در قم را منتشر کرد
فرماندهی مرکزی ایالات متحده در خاورمیانه(سنتکام) اعلام کرد که حملات هوایی علیه یک تاسیسات نظامی در شهر قم ایران انجام داده است.
به گفته سنتکام، این کارخانه موتورهای توربین گازی برای پهپادهای تهاجمی و همچنین قطعات هواپیماهایی را تولید میکرد که توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار میگرفت.
تصویری مربوط به ۶ مارس نشان میدهد این کارخانه پیش از حمله سالم بوده، در حالی که تصویر دیگری که سه روز بعد ثبت شده، وضعیت این تأسیسات را پس از حملهای نشان میدهد که فرماندهی آمریکایی آن را «ویرانگر» توصیف کرده است.
ادامه جنگ در خاورمیانه میتواند به شدیدترین بحران انرژی در دهههای اخیر بینجامد
آژانس بینالمللی انرژی هشدار داد که جنگ در خاورمیانه میتواند به شدیدترین بحران انرژی در دهههای اخیر بینجامد. مدیر این نهاد اعلام کرد که تاکنون روزانه حدود ۱۱ میلیون بشکه از عرضه نفت از دست رفته است. این رقم به گفته این نهاد از مجموع دو شوک بزرگ نفتی دهه ۱۹۷۰ نیز بیشتر است. همزمان، اسرائیل از تداوم درگیریها برای «چند هفته» خبر داده و حملاتی را علیه تهران ادامه داده است.
چین هشدار داد که تهدیدهای آمریکا بحران خاورمیانه را از کنترل خارج خواهد کرد
چین هشدار داد که در صورت اجرای تهدید ایالات متحد آمریکا برای حمله به نیروگاههای برق ایران، بحران در خاورمیانه ممکن است از کنترل خارج شود. پکن همزمان بار دیگر خواستار برقراری فوری آتشبس شد و تاکید کرد که توسل به زور تنها به چرخهای از تنش و بیثباتی دامن میزند.
چین، که از شرکای اقتصادی و سیاسی ایران به شمار میرود، ضمن انتقاد از حملات آمریکا و اسرائیل، به طور ضمنی نسبت به اقدامات ایران در منطقه و اختلال در تردد کشتیها از تنگه هرمز نیز ابراز نگرانی کرده است. پکن در عین حال تلاش دارد از مسیرهای دیپلماتیک، به کاهش تنشها کمک کند.
ژاپن فعلا خواستار مذاکره با حکومت ایران درباره تنگه هرمز نیست
وزیر امور خارجه ژاپن، اعلام کرد که توکیو در حال حاضر قصد ندارد با حکومت ایران جهت تضمین عبور نفتکشهای خود از تنگه هرمز مذاکره کند. حکومت ایران پیشتر آمادگی خود را برای تأمین عبور امن کشتیهای ژاپنی از این تنگه اعلام کرده بود.
ژاپن که بخش عمدهای از نفت خام خود را از خاورمیانه تامین میکند، بهشدت به تردد آزاد در تنگه هرمز وابسته است. با این حال، مقامات ایرانی تاکید کردهاند که محدودیتها تنها متوجه کشورهایی است که در اقدامات خصمانه علیه حمهوری اسلامی ایران مشارکت دارند و سایر کشورها میتوانند از این مسیر راهبردی عبور کنند.
هشدار مدیر آژانس انرژی درباره شدیدترین بحران دهههای گذشته
فاتح بیرول، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی، با اشاره به ادامه محدودیت کشتیرانی از طریق تنگه هرمز تصریح کرد که اقتصاد جهانی با «تهدیدی بزرگ» روبهرو است. به باور او جهان به خاطر جنگ ایران با شدیدترین بحران انرژی طی چندین دهه گذشته مواجه شده است.
بیرول در طی یک سخنرانی در سیدنی، ضمن اشاره به دو بحران نفتی پیاپی در دهه ۷۰ میلادی تصریح کرد: «در آن زمان، در هر یک از آن بحرانها جهان حدود پنج میلیون بشکه در روز از عرضه نفت را از دست داد؛ یعنی در مجموع ۱۰ میلیون بشکه در روز. اما تا امروز ما ۱۱ میلیون بشکه در روز از دست دادهایم؛ یعنی بیش از مجموع دو شوک بزرگ نفتی.»
او اضافه کرد: «اگر این بحران به همین شکل ادامه یابد، هیچ کشوری از پیامدهای آن در امان نخواهد ماند. به همین خاطر به تلاشهایی در سطح جهانی نیاز است و من امیدوارم که بتوانیم این مشکل را هر چه سریعتر رفع کنیم.»
حدود یک پنجم از صادرات نفت جهان از طریق تنگه هرمز انجام میگیرد و با توجه به تشدید جنگ و اختلالات گسترده در تردد نفتکشها در تنگه هرمز و آبهای خلیج فارس، بهای نفت و گاز افزایش چشمگیری داشته است.
آژانس بینالمللی انرژی با توجه به این مسئله در اواسط ماه مارس تصمیم به آزادسازی ۴۲۶ میلیون بشکه از ذخایر نفتی گرفت. این ششمین بار بود که این نهاد از زمان تhسیسش در حدود پنجاه سال پیش تا کنون دست به چنین اقدامی زده است. به گفته بیرول اکنون این آژانس در حال بررسی این است که در صورت نیاز ذخایر بیشتری آزاد شوند.
عربستان سعودی نیز مانند دیگر کشورهای منطقه هدف حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی است عکس: REUTERS
کشورهای منطقه از ادامه حملات جمهوری اسلامی خبر دادند
حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه ادامه دارد. روز دوشنبه ۲۳ مارس-۳ فروردین، گزارشهای متعددی از حملات موشکی و پهپادی ایران منتشر شده است. وزارت دفاع عربستان سعودی اعلام کرد که دو پرتابه را که به سمت ریاض، پایتخت این کشور در حرکت بوده، شناسایی کرده است. یک موشک رهگیری و منهدم شده و موشک دیگر در منطقهای غیرمسکونی سقوط کرده است.
وزارت دفاع امارات متحده عربی نیز اعلام کرد که ارتش این کشور مشغول واکنش و مقابله با «حملات و تهدیدات موشکی و پهپادی» ایران است. در بحرین آژیر خطر به صدا درآمد. وزارت کشور بحرین با انتشار پیامهایی در شبکههای اجتماعی مردم را فراخواند تا «آرامش خود را حفظ کرده و به مکانی امن پناه ببرند.»
ساعاتی پیش از آن مقامات امیرنشین ابوظبی اعلام کردند که یک شهروند هندی در پی اصابت تکههایی از یک پرتابه رهگیری و منهدمشده زخمی شده است.
حملات اسرائیل به تهران ادامه دارد عکس: Ariel Schalit/AP Photo/picture alliance
موج تازه حملات گسترده اسرائیل؛ تشدید حملههای هوایی در تهران
ارتش اسرائیل روز دوشنبه ۲۳ مارس-۳ فروردین، با انتشار پیامی در شبکه تلگرامی خود از آغاز «موجی از حملات گسترده» علیه زیرساختهای حکومتی در تهران خبر داد. پیش از آن رسانههای داخلی ایران گزارشهایی در مورد وقوع انفجارهای شدید در پایتخت ایران منتشر کردند.
در پیام تلگرامی دیگری که ارتش اسرائیل شامگاه یکشنبه منتشر کرد، آمده است: «ما به حمله به تمامی سامانهها و زیرساختهای رژیم ادامه میدهیم و همچنین بهطور فعال در حال تعقیب نیروها و فرماندهان آن هستیم. تاکنون بیش از دههزار مهمات بر هزاران هدف در سراسر ایران فروریختهایم که بهصورت دقیق به اهداف خود اصابت کردهاند.»
به نوشته خبرگزاری آلمان، خبرنگار شبکه الجزیره در تهران از انفجارهایی «بیسابقه»، بهویژه در محلههای شرقی پایتخت ایران، خبر داد. به گفته این خبرنگار، سامانههای پدافند هوایی نیز در بخش شرقی تهران فعال بودهاند.
ارتش اسرائیل، چندی بعد اعلام کرد که جمهوری اسلامی چندین موشک به خاک این کشور شلیک کرده است. در این رابطه گفته شد که سامانه پدافند هوایی آماده رهگیری بوده و همچنین مردم فراخوانده شدهاند تا در پناهگاهها به سر ببرند.
صدور «هشدار احتیاط» تازه برای شهروندان آمریکا در سراسر جهان
وزارت خارجه ایالات متحده باتوجه به ادامه تنشها در خاورمیانه، برای شهروندان خود در سراسر جهان، هشدار احتیاطی بهروزشدهای صادر کرد.
این وزارتخانه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس از شهروندان آمریکایی خواست «در سراسر جهان، و بهویژه در خاورمیانه، احتیاط بیشتری به خرج دهند.»
در این پیام آمده است: «بستهشدنهای مقطعی حریم هوایی ممکن است موجب اختلال در سفرها شود. تاسیسات دیپلماتیک آمریکا، از جمله خارج از خاورمیانه، هدف قرار گرفتهاند.»
وزارت خارجه آمریکا، همچنین هشدار داده است: «گروههای حامی ایران ممکن است سایر منافع آمریکا در خارج از کشور یا مکانهای مرتبط با ایالات متحده و یا شهروندان آمریکایی در سراسر جهان را هدف قرار دهند.»
این وزارتخانه در وبسایت خود نیز اعلام کرده که در حال انجام «اقدامی تاریخی» برای کمک به شهروندان آمریکایی است که میخواهند خاورمیانه را ترک کرده و به ایالات متحده بازگردند.
وزارت خارجه آمریکا افزوده که در حال تسهیل پروازهای چارتر است و با توجه به شرایط امنیتی، به تأمین ظرفیتهای بیشتر ادامه خواهد داد.
در وبسایت وزارت خارجه آمریکا آمده در مناطقی که هنوز گزینههای پرواز تجاری در دسترس است، این وزارتخانه بهطور فعال به شهروندان آمریکایی برای رزرو بلیت کمک میکند.
برای کسانی که در کشورهایی هستند که پروازهای تجاری در دسترس نیست، وزارتخانه با توجه به شرایط، سفر به کشورهای ثالث را تسهیل میکند. این اقدامات شامل افزایش گزینههای حملونقل زمینی برای شهروندان آمریکایی که مایل به ترک اسرائیل هستند نیز میشود.
استارمر و ترامپ در زمینه ضرورت بازگشایی تنگه هرمز توافق کردند
نخستوزیر بریتانیا و رییسجمهور آمریکا در گفتوگویی تلفنی بر ضرورت بازگشایی تنگه هرمز برای ازسرگیری کشتیرانی جهانی تاکید کردند.
دفتر نخستوزیری بریتانیا اعلام کرد کییر استارمر شامگاه یکشنبه با دونالد ترامپ درباره وضعیت خاورمیانه گفتوگو کرده است. دو طرف در این تماس توافق کردند که بازگشایی تنگه هرمز «برای تضمین ثبات در بازار جهانی انرژی ضروری» است و قرار شد بهزودی بار دیگر با یکدیگر گفتوگو کنند.
این گفتوگو در حالی انجام شده که دولت بریتانیا چند روز پیش به ایالات متحده اجازه داده است از پایگاههای نظامی این کشور برای حمله به مواضع موشکی ایران استفاده کند؛ مواضعی که به گفته منابع غربی در حمله به کشتیها در تنگه هرمز نقش داشتهاند.
قطع اینترنت بینالمللی در ایران؛ پیامدها، آمار و مشکلات ۲۴ روزه
ایران از اسفند ۱۴۰۴ تاکنون یک قطع گسترده و بیسابقه اینترنت بینالمللی را تجربه میکند که وارد بیست و چهارمین روز خود شده است.
طبق رصد گروههای مستقل نظارت بر اینترنت، این خاموشی دیجیتال تاکنون بیش از ۵۵۲ ساعت طول کشیده است و از نظر مدت و شدت، جزو طولانیترین و شدیدترین قطعهای اینترنت در جهان محسوب میشود.
این خاموشی با محدود کردن دسترسی به اینترنت جهانی، کاربران در ایران را در وضعیت تقریباً انزوای دیجیتال قرار داده است.
تنها بخش بسیار محدودی از نهادهای خاص در کشور از طریق فهرستهای گزینشی قادر به دسترسی به اینترنت بینالمللی هستند، در حالی که میلیونها کاربر عادی از این امکان محروماند.
این وضعیت فراتر از کاهش دسترسی به وبسایتهاست؛ برای بسیاری از شهروندان قطع اینترنت به معنی قطع ارتباط با جهان خارج، اطلاعات مستقل و حتی اعضای خانواده و دوستان خارج از کشور است.
پیامدهای این خاموشی دیجیتال به سرعت در زندگی روزمره، جامعه و اقتصاد کشور آشکار شده است. کسبوکارهای آنلاین که به ارتباطات اینترنتی وابستهاند، با رکود قابل توجهی مواجه شدهاند و برخی گزارشها از کاهش فروش تا ۸۰ درصد در بخشهایی از بازار دیجیتال حکایت دارد.
فروشگاههای اینترنتی، پلتفرمهای خدمات الکترونیک، و شرکتهای فعال در تجارت دیجیتال میگویند که بدون دسترسی به اینترنت جهانی، ارتباط با مشتریان، خدمات مالی و پرداخت آنلاین، و حتی تعامل با شرکای خارج از کشور مختل شده است.
نقش اینترنت در تجارت امروز غیرقابلانکار است. بسیاری از استارتآپها و کسبوکارهای کوچک و متوسط برای پردازش پرداختها، دسترسی به بازارهای بینالمللی، و ارائه خدمات به مشتریان خارجی به اتصال جهانی نیاز دارند.
با بروز این خاموشی، بسیاری از این شرکتها در معرض کاهش درآمد، افت سرمایهگذاری و افزایش ریسک ورشکستگی قرار گرفتهاند. سرمایهگذاران خارجی که در مراحل پیشین به این شرکتها توجه داشتند نیز به دلیل نامشخص بودن وضعیت ارتباطی، ورود به تعاملات جدید را متوقف کردهاند.
تاثیر قطع اینترنت بر شهروندان نه فقط اقتصادی است، بلکه در زمینههای اجتماعی و انسانی نیز عواقب قابلتوجهی داشته است. کاربران معمولی گزارش دادهاند که امکان دسترسی به خبرهای بینالمللی، تحلیلهای مستقل و منابع اطلاعاتی گوناگون را از دست دادهاند. بسیاری از خانوادهها نیز از قطع تماس اینترنتی با بستگان و عزیزان خارج از کشور ابراز نگرانی کردهاند.
کارشناسان اجتماعی میگویند که نبود امکان دسترسی آزاد به اطلاعات باعث افزایش احساس انزوا، استرس و نگرانی در میان مردم شده و پیامدهای روانی قابلتوجهی به همراه داشته است.
قطع اینترنت، همچنین آموزش دیجیتال را تحت تأثیر قرار داده است. دانشآموزان و دانشجویان که برای دسترسی به منابع علمی، کلاسهای آنلاین و پلتفرمهای آموزشی وابسته به اینترنت هستند، با محدودیتهای جدی روبهرو شدهاند. معلمان و استادان نیز برای ادامه فرآیند آموزشی آنلاین خود مجبور شدهاند از راهحلهای جایگزین کمبازده استفاده کنند، که کیفیت آموزش را کاهش داده است.
تجربه ایران در زمینه قطع اینترنت سابقه دارد، اما دوره کنونی از نظر مدت و شدت چشمگیرتر از دورههای گذشته است.
در جریان اعتراضهای آبان ۹۸، اینترنت سراسری حدود ۱۶۳ ساعت قطع شد و برای مدت خود بهعنوان یکی از بیسابقهترین قطعهای اینترنت در جهان شناخته شد.
همچنین در دی و بهمن ۱۴۰۴، همزمان با اعتراضهای سراسری، قطع گسترده اینترنت بیش از ۴۰۰ ساعت ادامه یافت.
با این حال، قطع اینترنت فعلی طولانیتر از هر دوره پیشین بوده و چشماندازی روشن برای بازگشت کامل به وضعیت عادی ارائه نمیشود.
کارشناسان فناوری اطلاعات و شبکه میگویند که حتی ابزارهای متداول برای دور زدن محدودیتها، مانند VPNها و سرویسهای پراکسی، در این دوره کارایی لازم را ندارند یا دسترسی پایدار را فراهم نمیکنند. استفاده از این ابزارها برای کاربران عادی دشوار است و نیازمند دانش فنی و منابع بیشتر است، که برای اکثریت مردم قابل دسترسی نیست.
گروههای ناظر، همچنین اشاره دارند که قطع اینترنت جهانی در ایران محدود به قطع سرویسهای خارجی نیست. این خاموشی باعث ایجاد تبعیض دیجیتال شده است؛ به این معنا که بخش کوچکی از کاربران خاص، مانند نهادهای دولتی، سازمانهای مشخص یا افراد دارای مجوز، به اینترنت جهانی دسترسی دارند، در حالی که اکثریت مردم توان دسترسی به این شبکه را ندارند.
پیامدهای این قطعی تنها محدود به لحظه کنونی نیست. بسیاری از تحلیلگران پیشبینی میکنند که استمرار این وضعیت میتواند تأثیرات بلندمدتی بر اقتصاد دیجیتال، نوآوری فناوری، جذب سرمایهگذاری خارجی و نقش ایران در فضای اینترنت جهانی داشته باشد.
از سوی دیگر، تبعات اجتماعی، روانی و فرهنگی ناشی از انزوای دیجیتال، به ویژه در میان جوانان و اقشار فعال در فضای مجازی، میتواند چالشهای تازهای را در سالهای آینده ایجاد کند.
در مجموع، قطع اینترنت بینالمللی در ایران پدیدهای فراتر از یک اختلال فنی ساده است.
این خاموشی دیجیتال، با پیامدهای گسترده اقتصادی، اجتماعی و انسانی، زندگی میلیونها نفر را در داخل کشور تحت تأثیر قرار داده و ایران را در مسیری متفاوت از بسیاری دیگر از کشورها در زمینه ارتباطات دیجیتال قرار داده است.
تا زمانی که این محدودیتها ادامه دارد، پیامدهای آن در زندگی مردم، اقتصاد و جامعه ایران ادامه خواهد یافت.
گلدمن ساکس: قیمت نفت شاید تا ۱۳۵ دلار نیز برسد
شرکت آمریکایی خدمات مالی گلدمن ساکس پیشبینی خود از قیمتهای جهانی نفت در سال جاری را افزایش داده و میگوید در سناریوهای بدبینانهتر، قیمت نفت میتواند به ۱۳۵ دلار نیز برسد.
این نهاد غول مالی و سرمایهگذاری چندملیتی در آمریکا پیشبینی متوسط قیمت نفت شاخص برنت برای کل سال ۲۰۲۶ را از ۷۷ دلار به ۸۵ دلار افزایش داده است.
هماکنون قیمت نفت برنت حدود ۱۱۲ دلار است که نسبت به ماه گذشته رشدی ۶۰ درصدی نشان میدهد و گلدمن ساکس انتظار دارد ماه آینده نیز قیمتها حدود ۱۱۰ دلار باشد.
این گزارش میافزاید در صورتی که عدم قطعیت به اوج برسد، قیمتها میتوانند تا ۱۳۵ دلار در هر بشکه نیز افزایش یابند. در مقابل، این بانک تأکید کرد که پایان احتمالی عملیات نظامی آمریکا در منطقه میتواند بهسرعت «پرمیوم ریسک» را کاهش دهد و قیمتهای جهانی نفت را تعدیل کند.
در این میان، اسکات کربی، مدیر اجرایی شرکت هواپیمایی «یونایتد ایرلاینز» آمریکا نیز اخیراً هشدار داد که باید نسبت به سناریوی بدبینانه ۱۷۵ دلاری قیمت نفت آماده باشیم و احتمالا تا پایان سال آینده قیمتهای نفت هرگز به زیر ۱۰۰ دلار نرسد.
رشد قیمت سوخت هواپیما حتی بیشتر از رشد قیمت نفت خام بوده و طی سه هفته گذشته تقریبا دو برابر شده است؛ موضوعی که شرکتهای هواپیمایی را دچار چالش کرده است.
جمهوری اسلامی، طی بیش از سه هفته گذشته با اخلال در تنگه هرمز و هدف قرار دادن تاسیسات نفتی کشورهای عرب همسایه باعث اوجگیری قیمت نفت شده است.
دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا اخیراً ضرب الاجل ۴۸ ساعته برای ایران تعیین کرد و هشدار داد اگر تنگه هرمز را باز نکند، نیروگاههای برقی ایران هدف قرار خواهد گرفت.
در مقابل سپاه پاسداران نیز تهدید کرده که در صورت حمله به تاسیسات برقی ایران، تأسیسات آب و انرژی کشورهای منطقه را هدف قرار خواهد داد.
حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز مایع مصرفی جهان از تنگه هرمز عبور میکند.
نگرانی از حمله جمهوری اسلامی به تhسیسات برق و آبشیرینکن در کشورهای خلیج فارس
تهدید جمهوری اسلامی در زمینه هدف قرار دادن تاسیسات برق و آبشیرینکن در کشورهای عربی خلیج فارس در صورت حمله به نیروگاههای ایران، نگرانیهایی را در این کشورها ایجاد کرده است.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۳ فروردین نوشت که حمله به تاسیسات برق در ایران میتواند به جمهوری اسلامی آسیب برساند، اما اثرات حمله احتمالی جمهوری اسلامی به تأسیسات برق همسایگان ایران در منطقه خلیج فارس اثرات بیشتری دارد زیرا سرانه مصرف برق این کشور حدود پنج برابر بیشتر از ایران است.
بر اساس این گزارش، علاوه بر این که حمله به تاسیسات برق موجب خاموشی در این کشورها میشود، تامین انرژی برای تأسیسات آبشیرینکن را که ۱۰۰درصد آب مصرفی در بحرین و قطر را تولید میکنند، مختل خواهد کرد.
این تاسیسات با استفاده از آب دریا، بیش از ۸۰ درصد نیاز آب آشامیدنی در امارات متحده عربی و ۵۰ درصد از تأمین آب در عربستان سعودی را فراهم میکنند.
والاستریت ژورنال نیز دوشنبه به نقل از منابع مطلع نوشت که کشورهای عربی خلیج فارس به دولت ایالات متحده گفتهاند که هدف قرار دادن نیروگاههای برق ایران میتواند واکنش تلافیجویانه تهران را به دنبال داشته باشد و وضعیت تاسیسات انرژی و آب آنها را در معرض خطر قرار دهد.
سپاه پاسداران دوشنبه، در بیانیهای نوشت: «در صورت حمله به نیروگاههای برق، ایران در اقدامی تلافیجویانه نیروگاههای برق اسرائیل و نیروگاههای برق کشورهای منطقه که به پایگاههای آمریکا برقرسانی میکنند و همزمان زیرساختهای اقتصادی و صنعتی و انرژی که آمریکاییها سهامدار آن هستند را هدف قرار خواهد داد.»
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران نیز فهرستی از این تاسیسات را منتشر کرد که شامل نیروگاه هستهای امارات متحده عربی و تاسیسات آبشیرینکن میشود.
پیشتر در یکشنبه نیز، محمدباقر قالیباف رییسمجلس و برخی مقامات نظامی جمهوری اسلامی در واکنش به ضربالاجل دونالد ترامپ رییسجمهور آمریکا در شامگاه شنبه درباره بازگشایی تنگه هرمز، تهدید کرده بودند که زیرساختهای انرژی، فناوری اطلاعات و آبشیرینکنها در منطقه را هدف قرار خواهند داد.
ترامپ گفته است که ایالات متحده نیروگاههای برق ایران را هدف قرار خواهد داد مگر اینکه جمهوری اسلامی ظرف ۴۸ ساعت تنگه هرمز را باز کند.
رایزنی آژانس بینالمللی انرژی برای آزادسازی بیشتر ذخایر نفت است
فاتح بیرول مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی میگوید رایزنی با اعضای خود را برای آزادسازی بیشتر ذخایر راهبردی نفت آغاز کرده است. او روز دوشنبه گفت اگر لازم باشد، ما حتما این کار را انجام خواهیم داد.
۳۲ عضو این نهاد بینالمللی، حدود دو هفته پیش تصمیم به آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک نفت خود گرفتند؛ رقمی که معادل ۲۰ درصد از کل ذخایر استراتژیک این کشورها است.
بیرول که سفر خود به آسیا و اقیانوسیه را آغاز کرده، میگوید آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت میتواند بازارها را آرام کند، اما یک راه چاره دائمی برای جلوگیری از جهش قیمت نفت نیست.
او بحران جنگ خاورمیانه را شرایطی «بدتر» از دو شوک نفتی دهه ۱۹۷۰(جنگ یوم کیپور در سال ۱۹۷۳ و آغاز انقلاب اسلامی و جنگ ایران و عراق) عنوان کرده و گفته است تنها راه حل بحران بازار انرژی، باز شدن تنگه هرمز است.
ایران با اخلال در تنگه هرمز باعث شده عرضه روزانه نفت در جهان ۱۱ میلیون بشکه، معادل بیش از ۱۰ درصد مصرف جهانی نفت کاهش یابد و عرضه گاز مایع در جهان نیز ۲۰ درصد افت کند.
گزارش «مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی» از خسارت به پایگاههای نظامی آمریکا
برآوردها نشان میدهد حملات ایران ۸۰۰ میلیون دلار به پایگاههای مورد استفاده آمریکا خسارت وارد کرده است.
یک تحلیل جدید نشان میدهد حملات ایران به پایگاههای نظامی مورد استفاده آمریکا در خاورمیانه در دو هفته نخست جنگ حدود ۸۰۰ میلیون دلار خسارت وارد کرده است.
بر اساس گزارشی از «مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی» و تحلیل بیبیسی، بخش عمده این خسارتها در حملات تلافیجویانه اولیه ایران در هفته پس از آغاز جنگ از سوی آمریکا و اسرائیل وارد شده است.
ابعاد کامل خسارات ناشی از حملات ایران به داراییهای آمریکا در منطقه هنوز روشن نیست. با این حال، برآورد ۸۰۰ میلیون دلاری خسارت به زیرساختهای نظامی آمریکا که رقمی بالاتر از گزارشهای پیشین است، تصویری از هزینههای سنگینی را ترسیم میکند که با طولانی شدن این درگیری به آمریکا تحمیل میشود.
مارک کانسیان، مشاور ارشد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی و از تهیهکنندگان این گزارش، میگوید: «خسارات واردشده به پایگاههای آمریکا در منطقه کمتر از حد واقعی گزارش شده است. اگرچه به نظر میرسد این خسارات گسترده باشد، اما میزان کامل آن تا زمانی که اطلاعات بیشتری منتشر نشود مشخص نخواهد شد.»
وزارت دفاع آمریکا در پاسخ به درخواست اظهار نظر، بیبیسی را به فرماندهی مرکزی ایالات متحده(سنتکام)، که هدایت جنگ را بر عهده دارد، ارجاع داد. مقامهای این نهاد از اظهار نظر خودداری کردند.
حملات تلافیجویانه ایران، سامانههای پدافند هوایی و ارتباطات ماهوارهای آمریکا و دیگر داراییها را در اردن، امارات متحده عربی و سایر کشورهای خاورمیانه هدف قرار داد.
بخش قابل توجهی از این خسارات، ناشی از حمله به یک رادار آمریکایی مربوط به سامانه دفاع موشکی تاد در یک پایگاه هوایی در اردن بوده است.
مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی با استناد به بودجه وزارت دفاع آمریکا، قیمت سامانه راداری AN/TPY-2 را حدود ۴۸۵ میلیون دلار برآورد کرده است. این سامانههای پدافند هوایی برای رهگیری موشکهای بالستیک در بردهای بلند استفاده میشوند.
همچنین برآورد میشود که حملات ایران حدود ۳۱۰ میلیون دلار خسارت به ساختمانها، تاسیسات و سایر زیرساختها در پایگاههای آمریکا و پایگاههای نظامی مورد استفاده نیروهای آمریکایی در منطقه وارد کرده است.
بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای بیبیسی وریفای، ایران دستکم سه پایگاه هوایی را بیش از یک بار هدف قرار داده است. این حملات تکراری نشاندهنده تلاش ایران برای هدفگیری دقیق داراییهای مشخص آمریکا است. گزارش شده که روسیه اطلاعاتی درباره نیروهای نظامی آمریکا در منطقه در اختیار تهران قرار داده است.
تصاویر ماهوارهای نشان میدهد سه پایگاه -علی السالم در کویت، عدید در قطر و شاهزاده سلطان در عربستان سعودی- در مراحل مختلف درگیری دچار آسیبهای بیشتری شدهاند.
گزارش شده که مقامهای وزارت دفاع آمریکا به اعضای کنگره گفتهاند هزینه شش روز نخست جنگ ۱۱/۳ میلیارد دلار بوده است. طبق برآورد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی هزینه ۱۲ روز نخست به ۱۶/۵ میلیارد دلار رسیده است.
پنتاگون برای ادامه جنگ، درخواست ۲۰۰ میلیارد دلار بودجه اضافی کرده است. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، روز پنجشنبه گفت این رقم «ممکن است تغییر کند.» او افزود: «برای کشتن آدمبدها پول لازم است.»
قوه قضاییه از اجرای حکم تعداد دیگری از بازداشتشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ خبر داد
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی، دور دیگری پروندهسازی و ارعاب شهروندان را در دستور کار دارد.
حمزه خلیلی، معاون اول قوه قضاییه جمهوری اسلامی، اعلام کرد که پروندههای بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ «منجر به صدور حکم قطعی شده و در حال اجرا هستند.»
خلیلی دوشنبه سوم فروردین گفت که طی روزهای گذشته، چند مورد از این احکام اجرا شده و افزود: «این افراد مشمول هیچ ارفاقی قانونی نمیشوند.»
او هویت این بازداشتشدگان و نوع حکمی را که در مورد آنها اجرا میشود، فاش نکرد اما به نظر میرسد که این احکام، احکام اعدام هستند، زیرا در روزهای اخیر نیز قوه قضاییه از اجرای حکم اعدام سه تن از معترضان دیماه ۱۴۰۴ خبر داده بود.
مهدی قاسمی، صالح محمدی و سعید داودی، از بازداشتشدگان این اعتراضات پنجشنبه ۲۸ اسفند در قم اعدام شدند.
خلیلی در بخش دیگری از اظهاراتش در روز دوشنبه، کسانی را که به گفته او «امروز با دشمنان همکاری میکنند» تهدید کرد و گفت: «در اولین گام مراجع امنیتی این افراد را شناسایی و به دستگاه قضایی معرفی میکند و پس از رسیدگی سریع به پروندهها، احکام قاطع و شدیدی برای آنها صادر خواهد شد.»
در شرایطی که جمهوری اسلامی با قطعی سراسری اینترنت، دسترسی آزاد به اطلاعات را مسدود کرده، معاون قوه قضاییه همچنین گفت افرادی که به گفته او، «با دروغپراکنی و اخبار جعلی موجب نگرانی مردم میشوند»، شناسایی میشوند و با آنها «برخورد سختی» خواهد شد.
جمهوری اسلامی به نسبت به جمعیت ایران، بیشترین حکم اعدام را در جهان به اجرا میگذارد و سرکوبها را در شرایط جنگی کنونی نیز افزایش داده است.
ابر سمی بر فراز تهران؛ نگرانیهای گسترده بهداشتی و زیستمحیطی
تصاویر ماهوارهای تازه نشان میدهد آتشسوزیهای ناشی از بمباران اسرائیل علیه تاسیسات سوختی در تهران، روزها پس از حملات همچنان ادامه داشته و حجم عظیمی از دود، ذرات نفتی و آلایندههای خطرناک را بر فراز پایتخت ایران پراکنده است؛ وضعیتی که نگرانیهای جدی درباره پیامدهای کوتاهمدت و بلندمدت آن برای سلامت میلیونها نفر از ساکنان تهران به وجود آورده است.
حملات هفتم مارس چندین مرکز مهم ذخیره و پالایش سوخت در تهران و اطراف آن را هدف قرار داد. در پی این حملات، دود غلیظ ناشی از سوختن فرآوردههای نفتی، بخشهای وسیعی از آسمان تهران را پوشاند و آلایندههایی از جمله دوده، ذرات نفتی و دیاکسید گوگرد را در سطح شهر منتشر کرد. تنها چند ساعت بعد، بارش یک سامانه جوی، این آلایندهها را به زمین بازگرداند و آنچه ساکنان از آن بهعنوان «باران سیاه» یا «باران مسموم و آغشته به نفت» یاد کردهاند، بر خیابانها، خودروها و پشتبامها نشست.
چهار مرکز سوختی در تهران و پیرامون آن در این حملات هدف قرار گرفتند: انبار نفت شهران در شمالغرب تهران، انبار نفت اقدسیه در شمالشرق، پالایشگاه تهران در جنوب شهر و تاسیسات شهید دولتی در غرب پایتخت. تصاویر ماهوارهای که دو روز پس از حملات ثبت شدهاند نشان میدهند که آتشسوزی در انبار شهران و پالایشگاه تهران همچنان ادامه داشته است. در تصویری دیگر که ده روز پس از حملات از سوی ماهواره آژانس فضایی اروپا گرفته شده، نشانههای سوختن و دود در برخی نقاط هنوز مشهود است و در انبار نفت اقدسیه نیز شعله و دود همچنان دیده میشود.
گزارش گاردین حاکی است که ساکنان تهران از همان روزهای نخست با علائمی چون سردرد، سوزش چشم و پوست و دشواری در تنفس روبهرو شدند. اما کارشناسان هشدار میدهند که این نشانهها تنها بخش فوری ماجراست و اثرات درازمدت این حجم از آلودگی میتواند بسیار سنگینتر باشد. از جمله خطراتی که مطرح شده، میتوان به افزایش احتمال بیماریهای قلبی و عروقی، آسیبهای شناختی، صدمات ژنتیکی و حتی سرطان اشاره کرد.
تهران پیش از این نیز با معضل مزمن آلودگی هوا دستبهگریبان بوده و استفاده از «مازوت»، بهعنوان سوختی کمکیفیت و آلاینده، سالهاست کیفیت هوای پایتخت را وخیم کرده است. با این حال، بنا بر این گزارش، ذرات ناشی از انفجارها و آتشسوزیهای اخیر در مقیاسی بهمراتب گستردهتر آزاد شدهاند و آثارشان نه فقط در هوا، بلکه بر سطح شهر نیز انباشته شده است؛ بهطوری که دوده و پسماندهای نفتی بر خودروها، خیابانها، دیوارها و بام خانهها نشسته و بسیاری از سطوح را سیاه و لغزنده کرده است.
برخی پزشکان در ایران نیز در روزهای پس از حملات، اطلاعات و توصیههایی درباره خطرات این وضعیت منتشر کردهاند. این توصیهها شامل پرهیز از ماندن در فضای باز، تعویض و دور انداختن لباسهای آلوده، استفاده از ماسکهای فیلتردار مانند N95 و حتی خودداری از ایستادن زیر درختان در زمان بارش بوده است. یکی از ساکنان تهران به گاردین گفته است استخری روباز که از آن به عنوان منبع اضطراری آب استفاده میکردند، پس از بارش ناشی از آلودگیها سیاه شده و خیابانها نیز پوشیده از لایهای تیره و چرب بودهاند.
آکشی دیوراس، پژوهشگر دانشگاه ردینگ، توضیح داده است که علائم گزارششده از سوی ساکنان کاملا با پیامدهای آتشسوزیهای نفتی مطابقت دارد. به گفته او، سوختن نفت ترکیبات گوگردی و نیتروژنی تولید میکند و این ترکیبات در صورت حل شدن در آب باران میتوانند به اسید تبدیل شوند. او قطرات باران را به «آهنرباها یا اسفنجهای کوچکی» تشبیه کرده که هنگام سقوط، هرچه در هوا معلق بوده را جذب کردهاند؛ و همین امر سبب شده مردم از بارانی سیاهرنگ و آلوده سخن بگویند.
سازمان جهانی بهداشت نیز نسبت به پیامدهای این حملات هشدار داده است. تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل این سازمان، گفته است این حملات خطر آلوده شدن آب، غذا و هوا را در پی دارد؛ مخاطراتی که میتواند برای کودکان، سالمندان و افراد دارای بیماریهای زمینهای پیامدهای شدیدتری داشته باشد. برنامه محیط زیست سازمان ملل نیز اعلام کرده دود سنگین ناشی از سوختن نفت مستقیما توسط مردم ایران، از جمله کودکان خردسال، استنشاق شده و همین مسئله نگرانیهای جدی در مورد اثرات بلندمدت آن بر سلامت انسان و محیط زیست ایجاد کرده است.
در این گزارش، همچنین آمده است که جمهوری اسلامی این حملات را «اکوساید» یا «ویرانگری عامدانه محیط زیست» توصیف کرده است؛ مفهومی که به تخریب گسترده و آگاهانه زیستبومها اشاره دارد. صرفنظر از این نامگذاری، نهادهای بینالمللی زیستمحیطی نیز تاکید کردهاند که تجربه جنگها و منازعات پیشین نشان داده آتشسوزیهای بزرگ نفتی و نشتهای مرتبط با آن میتوانند آلودگی وسیع خاک و آب را بههمراه داشته باشند و سلامت انسانها را از طریق دود، ذرات معلق و انتشار مواد سمی تهدید کنند. به گفته برنامه محیط زیست سازمان ملل، آلودگی ناشی از آتشهای مهارنشده ممکن است وارد خاک و منابع آبی شود، به سفرههای زیرزمینی نفوذ کند و از طریق محصولات کشاورزی وارد زنجیره غذایی شود.
حملات به زیرساختهای سوختیای که زندگی روزمره غیرنظامیان به آن وابسته است، بهویژه در شهری پرجمعیت مانند تهران، واکنشهای زیادی برانگیخته است. گاردین میگوید حتی شماری از مخالفان حکومت در تهران که در آغاز از مداخله نظامی حمایت کرده بودند، پس از مشاهده پیامدهای حملات بر زندگی مردم عادی، دچار تجدیدنظر شدهاند و این رویداد را نقطه عطفی در نگاه خود دانستهاند.
اسرائیل مسئولیت بمباران مخازن سوخت در تهران را پذیرفته و تصویری از یکی از محلهای هدف قرار گرفته، یعنی پالایشگاه نفت جنوب تهران، را نیز در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرده است. با این حال، نقش مستقیم یا غیرمستقیم آمریکا در این حملات روشن نیست. وزیر انرژی آمریکا، کریس رایت، یک روز پس از این حملات در گفتوگو با سیانان آنها را «حملات اسرائیل» توصیف کرد و گفت که هدف، «انبارهای محلی سوخت برای پر کردن باک خودروها» بوده است.
گزارش گاردین در عین حال، تاکید میکند که این تنها مورد از آسیبهای زیستمحیطی ناشی از درگیریهای اخیر نیست. در بخش دیگری از گزارش به حمله ایران به بندر و تأسیسات ذخیره نفت فجیره در امارات اشاره شده که تصاویر ماهوارهای آن نیز ستونهای بزرگ دود را بر فراز دریا نشان دادهاند. همچنین از نشت نفت در دریا بر اثر حمله به کشتیها و نیز حمله به یک تاسیسات تولیدی ایران در بزرگترین میدان گازی جهان بهعنوان نمونههای دیگر این تخریب زیستمحیطی یاد شده است.
آندرهآ سلا، استاد شیمی معدنی در کالج دانشگاهی لندن، گفته است میزان خطرات بلندمدت برای سلامت به شدت و مدت تماس هر فرد با این آلودگی بستگی دارد، اما تردیدی نیست که دود ناشی از چنین آتشهایی بسیار زیانآور است. او هشدار داده که احتمال آلودگی منابع آب آشامیدنی نیز وجود دارد و میتوان انتظار داشت که اثرات بیماریهای تنفسی و دیگر عوارض مرتبط، تا مدتها باقی بماند.
گزارش گاردین، تصویری نگرانکننده از پیامدهای حملات بر تهران ارائه میدهد: پایتختی که سالها با بحران آلودگی هوا دست و پنجه نرم میکرد، اکنون زیر لایهای از دوده، ذرات نفتی و آلایندههای شیمیایی قرار گرفته و میلیونها نفر از ساکنان آن با تهدیدی مواجهاند که نهتنها فوری و محسوس است، بلکه میتواند آثار آن در سالهای آینده نیز بر سلامت عمومی و محیط زیست باقی بماند.
هرانا گزارش داد بیش از ۱۵ درصد کشتهشدگان حملات در ایران کودک هستند عکس: Majid Asgaripou/WANA/REUTERS
بیستوسومین روز حمله آمریکا و اسرائیل به ایران؛ بیش از ۱۵ درصد کشتهشدگان کودک هستند
خبرگزاری هرانا، دستکم ۲۰۶ حمله در قالب ۱۱۲ رویداد در ۱۵ استان کشور را ثبت کرده است. این رویدادها در ۲۴ ساعت اخیر در مجموع منجر به ۴ تلفات انسانی(شامل کشته و زخمی نظامی و غیرنظامی) شدهاند. با توجه به کشته شدن یک کودک در روز جاری، برآورد میشود دست کم ۱۵ درصد از کل تلفات انسانی در ایران تا کنون، کمتر از ۱۸ سال سن داشته باشند.
بر اساس اطلاعات ثبت و راستیآزماییشده توسط خبرگزاری هرانا، از نخستین دقایق تا پایان روز ۲ فروردین ۱۴۰۵، دستکم ۱ غیرنظامی کشته و ۳ غیرنظامی زخمی شدهاند.
دادههای تجمیعی از آغاز درگیری ۹ اسفندماه تا زمان انتشار این گزارش – بر اساس رویدادهای ثبتشده و با در نظر گرفتن مقادیر حداقلی برای ارقامی که با «بیش از» مشخص شدهاند:
*کشتهشدگان غیرنظامی: ۱۴۰۷ نفر(از جمله دستکم ۲۱۴ کودک)
*کشتهشدگان نظامی: ۱۱۶۷ نفر
*کشتهشدگان نامشخص(غیرنظامی/نظامی): ۶۵۷ نفر
یادداشت درباره بیانیههای رسمی: در کنار گزارشهای مستقل خبرگزاری هرانا، چند آمار تجمیعی رسمی نیز امروز از رسانههای رسمی ثبت شده است، از جمله:
*وزیر بهداشت گفت: «در جنگ تحمیلی اخیر تا کنون حدود ۲۱۰ کودک به شهادت رسیدهاند. تعداد مجروحان کمتر از ۱۸ تا کنون بالغ بر ۱۵۱۰ نفر بوده. به ۳۰۰ مرکز بهداشتی، درمانی و اورژانس از ابتدای جنگ تحمیلی آسیب وارد شده.»
*استاندار استان مرکزی گفت: «بیش از ۲۰ واحد صنعتی و ۹۰۰منزل مسکونی در این استان تاکنون دچار خسارت شدهاند که با پیگیریهای انجام شده کارگران واحدهای آسیبدیده تحت پوشش بیمه بیکاری قرار میگیرند و کار بازسازی واحدها در حال آغاز است.»
۱. نمای کلی رویدادها در ۲۴ ساعت گذشته
رویدادهای ثبتشده امروز پراکندگی جغرافیایی قابل توجهی را نشان میدهند. در بخش قابل توجهی از رویدادها، روش یا نوع حمله هنوز تایید نشده و با عنوان «نامشخص» ثبت شده است. در مواردی که نوع حمله قابل شناسایی بوده، حملات هوایی و حملات پهپادی در عمده موارد گزارش شدهاند.
تحلیل اولیه نشان میدهد که استان تهران با تحمل ۳۹ درصد از کل حملات صورت گرفته، در صدر استانهایی که مورد حمله قرار گرفتند فهرستبندی میشود. استان هرمزگان با ۱۹ درصد و اصفهان با ۱۰ درصد در ردههای بعدی قرار میگیرند. در ادامه این لیست، استانهای بوشهر، خوزستان و البرز به ترتیب قرار میگیرند.
۲. فهرست اهداف گزارششده مورد اصابت / آسیبدیده
در ۲۴ ساعت گذشته، حملات ثبت شده منجر به آسیب به ۲۱ شیء یا تاسیسات منحصربهفرد شده است. این موارد طیفی از اهداف را شامل میشوند. در برخی موارد نیز خسارات ناشی از حملات مجاور یا پیامدهای ثانویه گزارش شده است.
نمونههایی از اهداف ثبتشده در ۲۴ ساعت گذشته:
۱- پادگان گرمدره(گرمدره)
2- پایگاه هوایی(بوشهر)
3- پایگاه دریاییارتش (بوشهر)
4- پایگاه هوایی(بندرعباس)
5- پایگاه هوانیروز(اصفهان)
برای تعدادی از اهداف فهرستشده، ماهیت دقیق هدف(غیرنظامی/نظامی/دوگانه) همچنان در حال بررسی است و ممکن است با در دسترس قرار گرفتن اطلاعات بیشتر، طبقهبندیها بازبینی شوند.
۲.۱ تاسیسات تحت حفاظت حقوق بینالملل بشردوستانه
بر اساس حقوق بینالملل بشردوستانه، مراکز درمانی و خدمات اورژانس، مراکز بشردوستانه و مکانهای مسکونی از وضعیت حفاظت ویژه برخوردار هستند. در ۲۴ ساعت گذشته، خبرگزاری هرانا بهطور مقدماتی موارد زیر را ثبت کرده است:
۱- یک ساختمان مسکونی(تبریز)
2- شش واحد مسکونی(محمد شهر)
3- مجموعه ورزشی شهدای کارگر(مسجد سلیمان)
4- نیروگاه سیکل ترکیبی(بندرعباس)
5- نیروگاه گنو (بندرعباس)
۳. تلفات غیرنظامیان
در ۲۴ ساعت گذشته، دستکم ۱ کودک کشته و ۳ غیرنظامی از جمله ۱ زن مجروح شدهاند. تمامی طبقهبندیها مقدماتی هستند و در صورت در دسترس قرار گرفتن اطلاعات جدید ممکن است بهروزرسانی شوند.
۴. تلفات نظامی
در بازه این گزارش، هیچ گزارشی از تلفات نظامی به دست نیامده است. تلفات نظامی عمدتا در چارچوب حمله به پایگاههای ارتش و سپاه پاسداران گزارش می شوند. در صورت امکان، وابستگی سازمانی و زمینه عملیاتی در حال ارزیابی است؛ با این حال، تمامی جزئیات بهطور مستقل راستیآزمایی نشدهاند. در برخی رویدادها، افرادی در نزدیکی اهداف نظامی کشته شدهاند، اما وضعیت رسمی آنان هنوز بهطور قطعی مشخص نشده است. این موارد همچنان در دست بررسی هستند و در صورت دستیابی به اطلاعات معتبر دال بر وضعیت متفاوت، طبقهبندی ممکن است اصلاح شود.
تصور می شود تلفات نیروهای نظامی بسیار بالاتر از ارقام ذکر شده در این گزارشات باشد اما به دلیل ماهیت امنیتی اطلاعات نظامی و عدم دسترسی گروههای حقوق بشری و رسانه ها به محل حضور آنان این بخش عمدتا گزارشات تلفات افسران ارشد یا نیروهای نظامی که در مناطق شهری حضور داشته اند را در برمیگیرد.
۵. تلفات نامشخص اما تایید شده
دفنها: امروز ۱۹ مورد دفن که ناشی از حملات روزهای گذشته بوده ثبت شده است.
یادداشت درباره روششناسی خبرگزاری هرانا
اطلاعات این گزارش از طریق شبکه مستندسازی خبرگزاری هرانا جمعآوری شده است. دادهها از ترکیبی از گزارشهای میدانی، منابع محلی، منابع پزشکی و اورژانس، شبکههای جامعه مدنی و منابع عمومی شامل تصاویر، ویدئوها و بیانیههای رسمی مرتبط گردآوری میشوند. هر رویداد گزارششده پیش از انتشار تحت یک فرایند بازبینی داخلی قرار میگیرد.
با توجه به ماهیت در حال تحول درگیری، اطلاعات به طور مستمر جمعآوری میشوند و وضعیت مستندسازی در زمان انتشار را منعکس میکنند.
ارقام ارائهشده در این گزارش ممکن است بازتابدهنده دامنه کامل خسارات نباشند. ادامه درگیری، آسیب به زیرساختها، اختلال در ارتباطات، دسترسی محدود به مناطق آسیبدیده و خطرات امنیتی برای منابع میتواند توانایی مستندسازی جامع رویدادها را محدود کند.
تاخیر در گزارشهای پزشکی، دشواری در تایید هویتها و دسترسی محدود به برخی استانها ممکن است به برآورد کم موقت آمار منجر شود. با بهبود دسترسی یا ظهور شواهد بیشتر، آمار تلفات و طبقهبندی رویدادها ممکن است بر همین اساس بازنگری شوند.
خبرگزاری هرانا، همچنان متعهد به شفافیت، دقت روششناختی و بهروزرسانی مستمر یافتههای خود با در دسترس قرار گرفتن اطلاعات تاییدشده جدید است.
لازم به ذکر است که خبرگزاری هرانا، بر اساس روش کاری خود، صرفا بر گزارش رویدادها در داخل مرزهای کشور تمرکز دارد و گزارشهای آن شامل اطلاعاتی درباره تلفات یا رویدادهای خارج از مرزهای ایران نمیشود.
هشدار صلیب سرخ: نباید به «نقطه بدون بازگشت» برسیم
خانم میریانا اسپولیاریچ، رییس کمیته بینالمللی صلیب سرخ هشدار داد که تحولات اخیر در درگیریهای خاورمیانه، بهویژه حملات به تأسیسات هستهای، میتواند به «نقطه بیبازگشت» منجر شود.
او افزود: «نگرانکنندهترین مسئله، خطر آسیب به تأسیسات هستهای است.»
حمله به مرکز هستهای نطنز و سپس اصابت موشک ایران به نزدیکی مرکز اتمی دیمونا در اسرائیل، نشان داد که خطر آسیب دیدن تاسیسات هستهای زیاد است.
نتیجهگیری
پس از بیش از سه هفته بمباران سنگین آمریکا و اسرائیل که به گفته مقامات، تواناییهای موشکی ایران را بهشدت کاهش داده است، اما جمهوری اسلامی همچنان به نمایش توانایی خود برای پاسخ متقابل ادامه میدهد.
در چنین شرایطی دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، اعلام کرد دستور داد همه حملات هوایی علیه نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران برای یک دوره پنجروزه به تعویق افتد؛ تصمیمی که به گفته او به «موفقیت» نشستها و گفتوگوهای جاری بستگی دارد. این چرخش موقت در موضع دولت ترامپ، در شرایطی صورت گرفته که همزمان ابهامهای جدی درباره تماسها میان دو طرف، شدت تهدیدهای متقابل و چشمانداز پایان درگیری همچنان پابرجاست.
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی خود مدعی شد که طی دو روز گذشته، گفتوگوهایی «بسیار خوب و سازنده» میان واشنگتن و تهران درباره دستیابی به «یک راهحل کامل و نهایی برای پایان خصومتها در خاورمیانه» انجام شده است. او جزئیاتی درباره ماهیت این تماسها، طرفهای درگیر در آن یا چارچوب احتمالی چنین توافقی ارائه نکرد، اما همزمان از تعویق پنجروزه حملات به تاسیسات برق و انرژی ایران خبر داد.
این تصمیم پس از آن اعلام شد که ترامپ روز شنبه به ایران ۴۸ ساعت مهلت داده بود تا تنگه هرمز را باز کند؛ آبراهی راهبردی که حدود یکپنجم انتقال جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور میکند و در هفتههای اخیر، عملا با اقدامات ایران دچار اختلال شدید شده است. ضربالاجل ترامپ قرار بود اندکی پیش از نیمهشب دوشنبه به وقت گرینویچ پایان یابد. رئیسجمهور آمریکا تهدید کرده بود در صورت باز نشدن این گذرگاه حیاتی، نیروگاههای ایران را «نابود» خواهد کرد.
در مقابل، تهران هشدار داده بود که اگر آمریکا این تهدید را عملی کند، زیرساختهای حیاتی در سراسر خاورمیانه، از جمله سامانههای اصلی آب، را بهطور «غیرقابل بازگشت» نابود خواهد کرد. ایران همچنین اعلام کرده بود نیروگاهها و همه مناطقی را که برق پایگاههای آمریکایی را تأمین میکنند، همراه با زیرساختهای اقتصادی، صنعتی و انرژیای که آمریکاییها در آن سهم دارند، هدف قرار خواهد داد.
اندکی پس از ادعای ترامپ درباره گفتوگوهای سازنده، خبرگزاری فارس به نقل از منبعی نزدیک به سپاه پاسداران گزارش داد که «هیچ تماس مستقیم یا غیرمستقیمی» میان ایران و دونالد ترامپ وجود نداشته است. این منبع همچنین ادعا کرد که ترامپ پس از آن عقبنشینی کرده که ایران هشدار داده بود نیروگاهها را در سراسر «غرب آسیا» هدف قرار خواهد داد. این روایت، آشکارا با ادعای رئیسجمهور آمریکا در تضاد است و در زمان انتشار نیز تایید مستقلی برای آن وجود نداشت. با این حال، همین تناقض، یکی از ابعاد اصلی وضعیت کنونی را برجسته میکند: فضایی آکنده از جنگ روانی، پیامهای متناقض و نبود هرگونه شفافیت درباره مسیر واقعی تحولات.
حتی از درون اظهارات خود ترامپ نیز روشن نیست که واشنگتن و تهران چگونه میتوانند به آنچه او «راهحل کامل و نهایی» نامیده دست یابند. این ابهام از آنرو بیشتر میشود که ترامپ پیشتر هدف جنگ را تغییر حکومت در ایران عنوان کرده و از «مردم ایران» خواسته بود کشور خود را «پس بگیرند». این تغییر لحن ناگهانی رییسجمهور آمریکا و سخن گفتن از حلوفصل کامل خصومتها، در حالی که پیشتر بر برانداختن آن تاکید میکرد، بازتابی از بیثباتی اهداف سیاسی و نظامی جنگی است که از آغاز نیز فاقد هدفی روشن و تعریفشده بوده است.
در حالی که اسرائیل با تمام قدرت به ایران حمله میکند. در سطح منطقهای نیز نشانههای گسترش درگیری ادامه دارد. امارات متحده عربی اعلام کرده سامانههای دفاعیاش در برابر تهدیدهای موشکی و پهپادی ایران فعال شدهاند. وزارت دفاع این کشور گفته از زمان آغاز جنگ، با هزاران پهپاد و صدها موشک بالستیک و کروز مقابله کرده است. این ارقام، اگرچه نیازمند ارزیابی مستقلاند، اما نشاندهنده شدت فزاینده رویارویی در منطقهاند.
در همین فضای پرآشوب، ایران وارد بیستوچهارمین روز قطع گسترده اینترنت شده است. به گفته نهاد ناظر اینترنتی نتبلاکس، اتصال عمومی به اینترنت جهانی همچنان در دسترس نیست و حکومت تنها برای برخی نهادها و مقامها دسترسی گزینشی فراهم کرده است. این خاموشی ارتباطی، علاوه بر قطع مردم از جهان خارج، امکان ارتباط میان خود شهروندان را نیز به شدت محدود کرده و توان سازماندهی و بسیج اجتماعی را کاهش داده است.
ترامپ اظهار داشت که استیو ویتکاف و جارد کوشنر، فرستادگان واشینگتن با ایرانیها مذاکره و تایید کردند که مذاکرات بسیار خوب پیش رفته و تا بعد از ظهر ادامه داشته است.
او افزود: «اگر آنها در این زمینه پیش بروند، درگیری پایان مییابد و من فکر میکنم که این امر به طور قابل توجهی آن (جنگ) را پایان خواهد داد. اما اگر مذاکرات شکست بخورد، ما به حملات باز خواهیم گشت.»
رییس جمهوری ایالات متحده، ادعا کرد که اسرائیل از توافق با ایران راضی خواهد بود و تاکید کرد که اگر این توافق حاصل شود، شروع بسیار خوبی برای تهران و منطقه خواهد بود، اما شخص او نمیتواند نتیجه آن را تضمین کند.
دونالد ترامپ، تاکی دارد که ایرانیها متمایل به رسیدن به توافق هستند و تصریح کرد که واشینگتن نیز همینطور است. او توضیح داد که امروز جلسهای برگزار خواهد شد، اما شاید از طریق تلفن، و این را با این توجیه کرد که دسترسی به یک کشور خاص برای آنها دشوار است، که اشاره به رهبران ایران داشت.
از دیگر سو، وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران، هرگونه تماس مستقیم یا غیرمستقیم با طرف آمریکایی را رد کرده است، اما در عین حال تاکید کرد که برخی کشورها در منطقه در حال انجام ابتکارهایی در این زمینه هستند و اعلام کرده است که ایران آغازگر این درگیری نبوده است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس ایران، اخبار درباره مذاکرات با آمریکا را تکذیب کرد. او در حساب خود در «ایکس» نوشت: «هیچ مذاکرهای با آمریکا انجام نشده است.»
قالیباف افزود: «این خبرهای جعلی برای دستکاری بازارهای مالی و نفت منتشر میشوند و برای فرار آمریکا و اسرائیل از بنبست است.»
یک مقام ارشد ایرانی هم به «رویترز» گفت که واشینگتن درخواست جلسهای با قالیباف برای شنبه کرده، اما تهران هنوز پاسخ نداده است. از سوی دیگر، منابع اسرائیلی میگویند کشورهای واسطه قصد داشتند نشستی در اسلامآباد برگزار کنند. در این جلسه قرار بود قالیباف و نمایندگان تهران حاضر شوند و از سوی آمریکا، ویتکاف، کوشنر و احتمالا جیدی ونس شرکت کنند. احتمالا این جلسه اواخر هفته برگزار میشود.
شبکه «فاکس نیوز» هم گزارش داد که یکشنبه شب مذاکراتی بین فرستادگان آمریکا و همتایانشان برای توافق با ایران انجام شد. جمهوری اسلامی اما تمام این اظهارات طرف آمریکایی مبنی بر انجام مذاکرات را رد کرد. وزارت خارجه ایران گفت اظهارات ترامپ «تلاشی برای کاهش قیمت انرژی و خرید زمان است.»
شایان ذکر است که اظهارات غافلگیرکننده ترامپ در حالی مطرح شد که جنگی که در 28 فوریه آغاز شد، وارد بیست و چهارمین روز خود شده بود، در حالی که افزایش شدید قیمت نفت که به دلیل بسته شدن تنگه هرمز، که یک پنجم محمولههای نفت و گاز جهان از آن عبور میکند، تشدید شده بود متاثر از این اظهارات ترامپ به میزان 16 درصد کاهش یافت.
باید منتظر باشیم و ببینیم این مقام مهم ایرانی کیست که نمانیدگان ترامپ با او در حال مذاکره هستند؟
دوشنبه سوم فروردین 1405-بیست و سوم مارس 2026
