بیست و نهمین روز جنگ
امروز شنبه ٨ فروردین ١٤٠٥-28 مارس 2026؛ بیست و نهمین روز جنگ است. امروز حملات به مراکز نظامی، آبادان، اصفهان، تبریز، زنجان، مناطق مختلف تهران، وزارت دفاع، مرکز فضایی، بروجرد، شیراز، اطراف نیروگاه اتمی بوشهر و ... صورت گرفت.
بیست ونه روز پس از آغاز جنگ اسرائیل و ایالات متحد آمریکا علیه ایران، حملات موشکی و پهپادی تهران به کشورهای منطقه گسترش یافته و دامنه درگیری از خلیج فارس تا عراق و اسرائیل کشیده شده است. همزمان، حوثیهای یمن نیز برای نخستینبار از زمان آغاز این جنگ، شلیک یک موشک بالستیکی بهسوی اسرائیل را تایید کردهاند.
دستکم ۱۲ نظامی آمریکایی در جریان حمله به پایگاه نظامی پرنس سلطان عربستان، بهشدت زخمی شدند. حال نظامیان مجروح شده از «بسیار وخیم تا وخیم» گزارش شده است. بنابر گزارشها، در جریان این حمله پهپادی و موشکی، همچنین به هواپیماهای سوخترسان در این پایگاه آسیب وارد شده است.
استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ، ابراز امیدواری کرده که ظرف چند روز آینده با نمایندگان ایران دیدار و گفتوگو کند. این در حالی است که روز جمعه با حملات هوایی به تاسیسات فولاد و چند مرکز هستهای ایران، فرمانده هوا و فضا سپاه در اظهاراتی تهدیدآمیز گفت: «معادله دیگر چشم در برابر چشم نخواهد بود، منتظر باشید.»
همزمان، فرستاده ویژه آمریکا ابراز امیدواری کرده که گفتوگوهایی با ایران در روزهای آینده برگزار شود، هرچند تهران بارها اعلام کرده که قصد مذاکره با واشنگتن را ندارد. قیمت نفت برنت به بیش از ۱۱۲ دلار در هر بشکه رسیده و اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز نگرانیها درباره امنیت انرژی را افزایش داده است.
گزارشها از تهران حاکی از حملات شدید هوایی و وقوع چندین انفجار در نقاط مختلف پایتخت و حومه آن است. وبسایت جماران، شنبه از شنیده شدن صدای انفجارها در شرق، شمال شرق و غرب تهران از حوالی ساعت ۹ شب خبر داد و نوشت حملات دستکم تا سی دقیقه پس از آن ادامه داشته است.
همچنین ویدئوهایی از انفجار شدید در شرق و شمال شرق تهران در شبکههای اجتماعی منتشر شده است.
خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از خبرنگار خود در تهران نوشت انفجارهای شدیدی پایتخت کشور را لرزاند. این خبرگزاری اعلام کرد صدای انفجارها چندین دقیقه در مرکز تهران به گوش میرسید ولی مشخص نیست چه نقاطی هدف قرار گرفتند.
*وب سایت نورنیوز، بر اساس اطلاعات اولیه، صداهای مهیبی در مناطق ۱، ۴، ۹ و ۱۸ پایتخت شنیده شده است. جزئیات اولیه از مناطق به شرح زیر است:
*منطقه ۱: شهرک شهید محلاتی(اطراف مقبره شهدای شهرک)، دارآباد(بالاتر از بیمارستان محک) و پاسداران(حوالی نوبنیاد).منطقه ۴: بزرگراه رسالت(اطراف دانشگاه علم و صنعت)
*منطقه ۹: حوالی فرودگاه مهرآباد.منطقه ۱۸: شادآباد، همچنین دو اصابت در خیابان هفده شهریور و خیابان کلاهدوز گزارش شده است.
*ترامپ: ایران باید پیش از توافق، تنگه هرمز را باز کند. ترامپ تنگه هرمز را «تنگه ترامپ» خواند
*یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان اعلام کرد که در چارچوب تلاشها برای پایان دادن به جنگ ایران، مقدمات یک دیدار مستقیم میان نمایندگان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی در حال انجام است.
*وزیران خارجه کشورهای گروه ۷ روز جمعه هفتم فروردین-۲۷ مارس ۲۰۲۶، در بیانیهای مشترک که در نشست فرانسه صادر شد، خواستار توقف فوری حملاتبه غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی در جنگ علیه ایران شدند.
*روبیو: انتظار داریم عملیات علیه ایران طی چند هفته به پایان برسد.
*آژانس بینالمللی انرژی اتمی آژانس در واکنش بمباران تاسیسات اتمی در یزد: «افزایشی در سطح تشعشعات خارج از محل گزارش نشده است.»
*سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس جمهوری اسلامی: «عضویت ایران در معاهده انپیتی بیمعناست.»
*جمهوری اسلامی ایران میگوید به محوطه نیروگاه اتمی بوشهر حمله شده است. بنا به گزارشهای اولیه، هیچگونه خسارت جانی، مالی یا فنی در پی نداشت.
*حملات موشکی و پهپادی ایران به عمان، امارات، عربستان، بحرین و کویت.
ارتش اسرائیل: با ۵۰ جنگنده ۳ منطقه از ایران بمباران شد
ارتش اسرائیل صبح روز شنبه ۸ فروردین-۲۸ مارس، در کانال تلگرام خود اعلام کرد در عملیاتی گسترده با مشارکت بیش از ۵۰ فروند جنگنده، اهدافی در سه منطقه از ایران از جمله کارخانههای برنامه سلاح هستهای و سایتهای تولید تسلیحات مورد حمله قرار گرفته است.
این اهداف بهطور همزمان با کارخانه آب سنگین اراک که یکی از زیرساختهای کلیدی برای تولید پلوتونیوم مورد استفاده در سلاح هستهای بهشمار میرفت و همچنین یک کارخانه تولید مواد منفجره در یزد که در فرایند غنیسازی اورانیوم کاربرد دارد، هدف قرار گرفتند.
طبق دادههای ارتش اسرائیل، حمله جنگندهها در سه موج و طی چند ساعت انجام شده است. در چارچوب این عملیات کارخانههای مرکزی برنامه سلاح هستهای در اراک و یزد و همچنین سایتهای تولید ابزار و ادوات جنگی نیروهای جمهوری اسلامی هدف قرار گرفتند.
ارتش اسرائیل، همچنین گفته است یک مجموعه صنایع نظامی که برای تولید انواع مختلف سلاحها استفاده میشد، سایتی وابسته به وزارت دفاع ایران برای تولید و توسعه مواد منفجره پیشرفته که منبع تامین سلاح برای «گروههای تروریستی رژیم، از جمله سازمانهای حماس و حزبالله بود» و سایتی برای تولید قطعات موشکهای بالستیک و موشکهای پدافند هوایی هدف قرار گرفتهاند.
اسرائیل پس از این حملات اعلام کرده است توانمندیهای ایران در برنامه موشکهای بالستیک و همچنین در برنامه سلاح هستهای به شدت آسیب دیده است.
رسانههای داخل ایران از حمله «ایالات متحده و اسرائیل به دانشگاه علم و صنعت» خبر دادند عکس: Atta Kenare/AFP/Getty Images
رسانههای داخل ایران از حمله «ایالات متحده و اسرائیل به دانشگاه علم و صنعت» خبر دادند
بنا به گفته این رسانهها، این حادثه روز شنبه ۸ فروردین-۲۸ مارس، رخ داده است. بر اساس گزارشها، هدف این حملات مرکز تحقیقات ماهوارهای این دانشگاه بوده و بر اساس ویدیوهای منتشرشده، دانشکده علوم پایه نیز آسیب دیده است.
خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران نیز در همین رابطه در کانال تلگرام خود به نقل از روابط عمومی دانشگاه علم و صنعت این خبر را تائید کرده و نوشته است که ساختمانهای پژوهشی و آموزشی این دانشگاه خسارت دیدهاند.
طبق گزارش فارس، اصابت پرتابه «هیچگونه تلفات جانی در پی نداشته است.»
دانشگاه علم و صنعت ایران هم «حمله به مراکز علمی و دانشگاهی را مغایر با اصول انسانی و خلاف قوانین بینالمللی» دانسته و به شدت آن را محکوم کرده است.
با این حال، در شبکههای اجتماعی گزارشهایی منتشر شده که ادعا میکنند هدف از این حمله هوایی «محل اختفای افرادی» در ساختمان دانشگاه علم و صنعت بوده است.
گفتوگوی تلفنی یکساعته نخستوزیر پاکستان با پزشکیان
شبکه خبری سیانان و خبرگزاری رویترز گزارش دادند شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان در تماس تلفنی با مسعود پزشکیان رییس دولت جمهوری اسلامی، حدود یک ساعت رایزنی کرده است.
پاکستان قصد دارد وزرای خارجه عربستان سعودی، ترکیه و مصر را برای گفتوگو و رایزنی درباره جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی میزبانی کند.
وزارت امور خارجه پاکستان اعلام کرده است که در جریان یک تبادلنظر دو روزه، «بحثهای عمیقی درباره مجموعهای از موضوعات، از جمله تلاشها برای کاهش تنشها در منطقه» انجام خواهد شد.
پاکستان پیشتر خود را بهعنوان محل احتمالی برای برگزاری نشست مذاکرات میان ایران و ایالات متحده معرفی کرده بود.
مسعود پزشکیان، رdیس دولت جمهوری اسلامی، تلاشهای دیپلماتیک پاکستان را تحسین و تاکید کرده است که برای امکان گفتوگو و میانجیگری در این درگیری، «ایجاد اعتماد ضروری است.»
پاکستان کشوری است که هم با آمریکا و هم با جمهوری اسلامی مناسبات بسار خوبی دارد و برخی کارشناسان بر این باورند که این کشور، از ظرفیت میانجیگری میان ایران و آمریکا برخوردار است. طرح ۱۵ مادهای ایالات متحده برای پایان دادن به جنگ جاری هم از طریق این کشور به ایران ارسال شده است.
تصاویر از انفجارهای بعدازظهر شنبه در نقاط مختلف تهران
موج تازه حملات در تهران و یزد؛ گزارشها از انفجار در آزادی، مهرآباد، سوهانک، لویزان و مینیسیتی
بر اساس گزارشهای رسیده از ساعتی پیش، تهران و چند شهر دیگر بار دیگر هدف موج تازهای از حملات قرار گرفتهاند و همزمان از یزد نیز خبرهایی از حملات شدید مخابره شده است.
منابع محلی میگویند شدت انفجارها در برخی نقاط پایتخت بهحدی بوده که صدای آن در چند محله بهطور همزمان شنیده شده است.
در غرب تهران، حوالی آزادی و مهرآباد، ساعت ۱۳:۱۵ به وقت تهران گزارش انفجار و حمله هوایی ایالات متحده آمریکا و ارتش اسرائیل منتشر شده است. شاهدان محلی از شنیده شدن صدای انفجار و دیده شدن آثار حمله در این محدوده خبر دادهاند.
در شمال تهران نیز از ساعت ۱۳:۱۲ گزارشهایی از محدوده سوهانک منتشر شده و تنها چند دقیقه بعد، ساعت ۱۳:۱۴، از محله لتیان و مینیسیتی نیز گزارش انفجار دریافت شده است. بر اساس این گزارشها، چند نقطه در شمال و شمالشرق تهران تقریباً بهصورت همزمان دچار وضعیت انفجار شدهاند.
همچنین از محدوده لویزان یک صدای انفجار شدید گزارش شده و تصاویری از این منطقه نیز برای ما ارسال شده است. همزمان منابع محلی از غرب تهران نیز تصاویر تازهای فرستادهاند که نشان میدهد موج حملات امروز بخشهای مختلف پایتخت را درگیر کرده است.
دیگر گزارشهای دریافتی حاکی است که همچنان نقاط مختلفی در تهران هدف حملات هوایی قرار گرفتهاند و صدای انفجار در بخشهای مختلف پایتخت شنیده میشود.
ساکنان محلی و شاهدان عینی گزارش کردهاند که مناطق جنتآباد مرکزی، مهرآباد، شهرزیبا، تهرانپارس و بلوار دریا از جمله نقاطی هستند که زیر حمله قرار دارند. شدت انفجارها در برخی از این مناطق بالا گزارش شده و همزمان صدای پرواز جنگندهها نیز شنیده میشود.
جزئیات بیشتری از میزان خسارات یا اهداف دقیق هنوز منتشر نشده و اطلاعات تکمیلی در حال جمعآوری است.
در کنار تهران، گزارشها حاکی از حملات شدید در یزد نیز هست. هنوز جزئیات کامل از اهداف مورد اصابت و میزان خسارات منتشر نشده، اما حجم گزارشهای رسیده نشان میدهد که یزد نیز در این موج تازه حملات بهشدت درگیر شده است.
این گزارش بر پایه اطلاعات و تصاویر ارسالی شهروندان تنظیم شده و با روشنتر شدن ابعاد حملات، جزئیات تکمیلی منتشر خواهد شد.
خط تولید فولاد خوزستان
رسانه وابسته به سپاه: خیابان سهروردی، شهرک محلاتی و اتوبان ارتش، شنبه هدف حمله قرار گرفتند
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران گزارش داد که از صبح شنبه، چندین حمله به تهران انجام شده است. بنا بر این گزارش، اهدافی در بوستان یاس فاطمی، حوالی خیابان سهروردی، شهرک محلاتی و اتوبان ارتش، حوالی بلوار قائم هدف قرار گرفتاند.
این رسانه وابسته به سپاه همچنین اعلام کرد که بامداد شنبه نیز چند انفجار در شهرک محلاتی رخ داده بود.
حملات شدید سحرگاهی و وقوع انفجارهای مهیب در تهران و دیگر نقاط ایران
از حدود نیمهشب و بامداد شنبه ۸ فروردین-28 مارس، گزارشهای متعددی از وقوع انفجارها و تحرکات نظامی در چندین شهر ایران منتشر شد؛ رخدادهایی که تا ساعات اولیه صبح ادامه یافت.
حوالی ساعت ۴۰ دقیقه بامداد، در اصفهان صدای انفجار در جنوبغرب شهر همراه با پرواز جنگندهها شنیده شد. کمی بعد، در مناطق شرقی این شهر نیز انفجارهایی موجب لرزش ساختمانها شد. گفته میشود محل انفجار مهیب در اصفهان، پادگان گروه ۴۴ توپخانه ارتش بوده است.
از بروجن و سفیددشت نیز خبرهایی از وقوع انفجار و اعزام نیروهای امدادی منتشر شد.
از حدود ساعت یک بامداد تهران به کانون اصلی حوادث تبدیل شد. در فاصله کوتاهی، ساکنان مناطق مختلف از جمله پونک، جنتآباد، شهرقدس، امیرآباد و شرق تهران از شنیده شدن صدای جنگندهها و چندین انفجار پیاپی خبر دادند. دستکم پنج انفجار در محدوده هروی گزارش شد که ظاهرا با قطع برق در برخی مناطق همراه بوده است. سپس انفجارها به نقاط مختلف پایتخت از جمله پاسداران، نارمک، مهرآباد، چیتگر و فردوس غرب گسترش یافت و پدافند هوایی در شرق تهران نیز فعال شد. در همین زمان، گزارش شد یک پست برق در شهرک شهید محلاتی هدف حمله قرار گرفته است.
همزمان، در شهرهای اطراف تهران از جمله هشتگرد، کرج و آبیک نیز چندین انفجار ثبت شد. در کاشان نیز از حدود ساعت یک و نیم تا یک و ۴۰ دقیقه، ابتدا صدای جنگندهها و سپس چند انفجار پیاپی شنیده شد.
از حوالی ساعت ۲، موج تازهای از حملات آغاز شد. در تهران بار دیگر چندین انفجار در نقاط مختلف رخ داد و یک نقطه در محدوده شهرک غرب هدف اصابت قرار گرفت.
همزمان، در اندیمشک و دماوند نیز گزارشهایی از انفجار یا پرواز جنگندهها منتشر شد. در حدود ساعت ۲ و نیم، نور آتش در محدوده دانشگاه علوم و تحقیقات تهران مشاهده شد.
نزدیک ساعت ۳، موج دیگری از انفجارها در کرج، بهویژه در گوهردشت و مهرشهر رخ داد و در تهران نیز انفجار شدیدی در حوالی مهرآباد باعث لرزش ساختمانها در اکباتان شد. در همین زمان، گزارشهایی از فعالیت پدافند در مشهد و انفجار در بروجرد منتشر شد که به گفته شاهدان، به تخریب یک ساختمان مسکونی انجامید.
با آغاز صبح، تحرکات نظامی ادامه یافت. از حوالی ساعت ۶، ساکنان شیراز از شنیده شدن انفجارهای شدید خبر دادند. در اصفهان و بهویژه شهرضا نیز از ساعت ۶ و ۲۰ دقیقه به بعد، چندین حمله به یک پایگاه نظامی گزارش شد که با عبور جنگندهها همراه بود. همچنین گزارشهایی از پرتاب موشک از یزد و پرواز گسترده جنگندهها در آسمان اصفهان منتشر شد. در مجموع، این حملات سحرگاهی شهرهای متعددی از جمله تهران، کرج، اصفهان، شیراز، کاشان، شهرضا، زنجان، کرمانشاه، اندیمشک، هشتگرد، نظرآباد آبیک و قزوین را دربر گرفت و تا ساعات اولیه صبح ادامه داشت.
این اطلاعات و برخی تصاویر و ویدئوهای همراه آنها از زبان شاهدان در شبکههای اجتماعی منتشر شده است.
دود ناشی از انفجار در شهرک غرب تهران - عکس از شبکههای اجتماعی
قالیباف و ذوالقدر، چه کسی با آمریکا مذاکره میکند؟
نام دو «محمدباقر» تکرار میشود؛ قالیباف، چهره سیاسی، و ذوالقدر، مرد امنیت. اما در ساختار جمهوری اسلامی، برای مذاکره با آمریکا چگونه تصمیمگیری میشود و چه کسانی پشت آن قرار دارند؟
با بالا گرفتن جنگ و همزمان با افزایش گمانهزنیها درباره احتمال مذاکره میان تهران و واشنگتن، نشانههایی از تحرکات سیاسی و امنیتی در ایران دیده میشود که میتواند مسیر هرگونه گفتوگو و توافق احتمالی را تعیین کند.
در همین حال، مقامهای آمریکایی نیز از ابهام درباره طرف مذاکره در تهران سخن گفتهاند. به گزارش آکسیوس، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، به همتایان خود در گروه ۷ اعلام کرده که هنوز مشخص نیست چه کسی در ایران تصمیمگیرنده نهایی است. او همچنین تاکید کرده که ارتباط با مقامهای ایرانی از طریق میانجیها ادامه دارد، اما به دلیل محدودیتهای امنیتی، روند تبادل پیامها با دشواری و کندی همراه است.
در همین گزارش آمده است که دو مقام در تهران تمایل به مذاکره دارند، اما برای هرگونه پیشرفت نیازمند تایید رهبر جمهوری اسلامی هستند.
همزمان، یک مقام دولت آمریکا به آکسیوس گفته است: «اگر ایرانیها نتوانند با جیدی ونس به توافق برسند، با هیچ کس دیگر نمیتوانند. او بهترین گزینهای است که میتوانند به دست آورند.»
در چنین شرایطی، بار دیگر این پرسش مطرح شده که در تهران چه کسی اختیار مذاکره را در دست دارد.
در جمهوری اسلامی، مذاکره با آمریکا هیچگاه صرفا یک موضوع دیپلماتیک نبوده است. این پرونده همیشه در نقطهای میان امنیت، سیاست و بقای نظام تعریف شده است.
به همین دلیل، وقتی نشانهای از احتمال گفتوگو مطرح میشود، پرسش اصلی این نیست که چه کسی پشت میز مینشیند، بلکه این است که چه کسی اجازه میدهد مذاکره آغاز شود و چه کسی میتواند آن را تا پایان پیش ببرد.
در هفتههای اخیر، در کنار نام عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران بهعنوان چهره رسمی دیپلماسی، دو نام دیگر بیش از گذشته در تحلیلها تکرار شدهاند؛ محمدباقر قالیباف و محمدباقر ذوالقدر.
یکی رییس مجلس شورای اسلامی است و در صحن علنی سیاست حضور دارد، دیگری دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی است و در لایههای عمیقتر قدرت عمل میکند. همین تفاوت، کلید فهم نقش احتمالی آنها در هرگونه مذاکره است.
در ظاهر، این وزارت امور خارجه است که مذاکره میکند. اما در عمل، تصمیم درباره مذاکره در سطحی بالاتر گرفته میشود. شورای عالی امنیت ملی، سپاه پاسداران، نهادهای اطلاعاتی و در نهایت دفتر رهبری، همگی در این تصمیم نقش دارند.
در چنین ساختاری، مذاکره یک فرآیند چندلایه است. یک نفر مذاکره را انجام میدهد، یک حلقه اجازه آن را صادر میکند و مجموعهای از نهادها محدوده آن را تعیین میکنند.
پس از جنگ، ذوالقدر سالها در راس ساختار فرماندهی سپاه باقی ماند و سپس وارد وزارت کشور، قوه قضاییه و مجمع تشخیص مصلحت نظام شد. این مسیر نشان میدهد که او همواره در مرکز تصمیمگیری باقی مانده است.
انتصاب او بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی، از نگاه بسیاری از تحلیلگران نشانهای از تقویت نقش نهادهای امنیتی در تصمیمگیریهای کلان است.
قالیباف و ذوالقدر دو مسیر متفاوت را طی کردهاند. قالیباف از میدان جنگ وارد سیاست علنی شده و به چهرهای قابل مشاهده تبدیل شده است. ذوالقدر از همان نقطه وارد شبکههای درونی قدرت شده و در همان فضا باقی مانده است.
اما امروز، هر دو در یک نقطه به هم میرسند. این نقطه، مرز میان سیاست و امنیت است.
اسرائیل حمله به برنامه هستهای ایران را تشدید کرد
جنگ میان ایران، اسرائیل و آمریکا همزمان با ورود به ماه دوم وارد یک مرحله جدید شده است. در این مرحله، اسرائیل بر هدف قرار دادن کارخانههای ساخت فولاد و تأسیسات هستهای ایران تمرکز کرده است. اقدامی که با هدف افزایش خسارات واردشده و بازگرداندن برنامه هستهای ایران به «نقطه صفر» انجام میشود.
مقامات ایرانی از حمله جدید به تاسیسات هستهای بوشهر خبر دادند. آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز اعلام کرد تهران سومین حمله طی 10 روز گذشته به تاسیسات بوشهر را گزارش داده است.
آژانس با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی «ایکس»، به نقل از مسئولان ایرانی اعلام کرد هیچ گزارشی از آسیب به راکتور فعال یا انتشار تشعشعات دریافت نکرده و وضعیت تأسیسات بوشهر عادی است.
نیروگاه بوشهر که تنها نیروگاه هستهای فعال ایران است، پیشتر طی 17 و 24 مارس هدف قرار گرفته بود. گزارشی از خسارتهای احتمالی این حملات منتشر نشد.
روسیه پس از حمله دوم اعلام کرد کارکنان خود را از این نیروگاه که دارای دو راکتور هستهای است، خارج کرده است. این نیروگاه درسال 2011 وارد مدار شد و ظرفیت تولید آن هزار مگاوات است.
تصویر هوایی، رآکتور آبسنگین خُنداب در نزدیکی اراک را نشان میدهد، که بخشی از پروژه رآکتور سنگینآب ایران است و برای تولید آب سنگین به کار میرود عکس: dpa/picture alliance
حملات به یزد، خنداب و نطنز
اسرائیل روز گذشته تاسیسات فرآوری اورانیوم و استخراج مواد اولیه برای غنیسازی در شهر یزد را بمباران کرد. تاسیساتی که خبرگزاری «بلومبرگ» آن را بخشی جایگزینناپذیر در زیرساخت هستهای ایران توصیف کرده است.
حملات اسرائیل، همچنین تاسیسات تولید «کیک زرد» در یزد را هدف قرار داد. کیک زرد مادهای اساسی پیش از فرایند غنیسازی است.
همچنین، مجتمع آب سنگین خنداب در مرکز ایران هدف قرار گرفت که بخشی از سامانه راکتورهای آب سنگین مرتبط با تاسیسات هستهای اراک بهشمار میرود. راکتور تحقیقاتی آب سنگین اراک نیز روز جمعه هدف قرار گرفته بود.
این حملات تاسیسات غنیسازی نطنز را نیز در برگرفت و گزارش شد ساختمانهای ورودی این مجموعه زیرزمینی آسیب دیدهاند، هرچند آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد هیچ اثر تشعشعی ثبت نشده است.
ارتش اسرائیل روز گذشته درباره حمله به یزد، اعلام کرد مواد اولیه مورد نیاز غنیسازی در این تاسیسات فرآوری میشود و هدف قرار دادن آن «ضربهای بزرگ» به برنامه هستهای ایران است. خبرگزاری «آسوشیتدپرس» گزارش داد نیروهای ایرانی هشدار دادهاند به این حملات «پاسخی دردناک» خواهند داد.
ادامه جنگ
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اعلام کرد این جنگ ممکن است بین دو تا چهار هفته دیگر ادامه داشته باشد. او اضافه کرد ایالات متحده میتواند بدون استفاده از نیروهای زمینی به تمام اهداف خود دست یابد.
در همین حال، کشتیهای آمریکایی با حدود دو هزار و 500 نیروی تفنگدار دریایی به منطقه نزدیک شدهاند و بیش از هزار نیروی چترباز از «لشکر 82 هوابرد» به خاورمیانه اعزام شده تا در صورت نیاز در مناطق درگیری و پایگاههای راهبردی مستقر شوند.
روسیه حدود چهارصد تن از کارکنان نیروگاه بوشهر را تخلیه کرده است
مدیرعامل شرکت انرژی هستهای روسیه، روساتم، روز شنبه با اعلام تخلیه حدود چهارصد تن از کارکنان نیروگاه هستهای بوشهر گفت وضعیت این نیروگاه همچنان رو به وخامت است.
الکسی لیخاچف، در یک نشست خبری گفت: «وضعیت در این سایت همچنان در حال بدتر شدن است. دیشب، محل واحد فعال راکتور شماره ۱ برای سومین بار مورد حمله قرار گرفت. همانند بار دوم، مهمات در مجاورت فوری ایستگاه پمپاژ که از جمله وظیفه تامین آب برای تجهیزات راکتور را دارد، منفجر شد. بهراحتی میتوان حدس زد که این موضوع تهدیدی مستقیم برای امنیت هستهای ایجاد میکند.»
او در عین حال خبر داد در حمله اخیر کسی آسیب ندیده است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز جمعه اعلام کرد ایران به این نهاد اطلاع داده حمله دیگری در محدوده نیروگاه بوشهر رخ داده است. این سومین حمله به نیروگاه طی حدود ۱۰ روز بود.
روساتم میگوید تاکنون حدود چهارصد نفر را از این نیروگاه تخلیه کرده است. در آخرین مرحله ۱۶۳ نفر از آنها ایران را ترک کردند و دو گروه دیگر از کارکنان در روزهای آتی تخلیه میشوند.
لیخاچف، پیشتر گفته بود که پس از تخلیه گسترده، تنها چند ده نفر در نیروگاه باقی خواهند ماند.
ارتش اسرائیل اعلام کرده است که پرتاب یک موشک از یمن را شناسایی کرده است عکس: Mohammed Huwais/AFP
شناسایی نخستین شلیک موشک از یمن به اسرائیل؛ آیا حوثیها برای دفاع از جمهوری اسلامی وارد جنگ شدند؟
همزمان با آغاز پنجمین هفته جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، ارتش اسرائيل بامداد شنبه، اعلام کرد که یک موشک از یمن به سوی اسرائیل پرتاب شده است. این نخستین بار است که در طول جنگ جاری اسرائیل از سوی یمن هدف حمله قرار میگیرد. آیا حوثیها نیز مانند حزبالله برای جمهوری اسلامی وارد جنگ شدهاند؟
به گزارش اسوشیتدپرس، شبهنظامیان حوثی بلافاصله مسئولیت این حمله را نپذیرفتند. آنها تا اینجا برای حفظ آتشبس شکنندهشان با عربستان سعودی، سعی کردند خود را از این جنگ دور نگه دارند.
این گروه شبهنظامی مورد حمایت ایران در جریان جنگ اسرائیل و حماس با پرتاب موشک و پهپاد بهسوی کشتیهای تجاری در دریای سرخ امنیت کشتیرانی را با تهدید مواجه کرده بود. این گروه همچنین در جریان آن درگیری چندین پهپاد به سوی اسرائیل پرتاب کرد.
یحیی سریع، سخنگوی حوثیها روز جمعه طی بیانیه ویدیویی چندین سناریو را که حوثیها میتوانند در این درگیری دخیل شوند تشریح کرد.
سریع گفت: «ما تاکید میکنیم که انگشتان ما برای مداخله مستقیم نظامی در هر یک از موارد زیر روی ماشه است.»
به گفته او، این موارد شامل «ادامه تشدید تنش علیه جمهوری اسلامی و محور جهاد و مقاومت، مطابق با شرایط صحنه عملیات نظامی» میشود.
دولت دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۴، حملاتی را علیه حوثیها آغاز کرد که چند هفته بعد پایان یافت. کارزار تحت رهبری آمریکا علیه حوثیها، که در سایه جنگ اسرائیل و حماس در نوار غزه قرار گرفته بود، به شدیدترین نبرد دریایی پیوستهای تبدیل شد که نیروی دریایی آمریکا از زمان جنگ جهانی دوم با آن روبهرو شده بود.
ورود احتمالی حوثیها به جنگ کنونی این پرسش را مطرح میکند که آیا این شبهنظامیان بار دیگر کشتیرانی تجاری در مسیر دریای سرخ را هدف قرار خواهند داد؟
شبهنظامیان حوثی از نوامبر ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۵، با موشک و پهپاد به بیش از ۱۰۰ کشتی تجاری حمله کردند. این حملات به غرق شدن دو کشتی و کشته شدن چهار ملوان انجامید.
در حال حاضر اقدامات ایران برای بستن تنگه هرمز منجر به افزایش بهای نفت شده و تاثیر منفی بر بازار انرژی جهان گذاشته است. در صورتی که حوثیها نیز بار دیگر حمله به کشتیهای تجاری را شروع کنند، این موضوع میتواند آشفتگی بیشتری در کشتیرانی جهانی بهوجود آورد.
پیش از حمله از سوی یمن، به نظر میرسید گشایشی حاصل شده است، زیرا تهران پذیرفته بود بنا به درخواست سازمان ملل اجازه عبور کمکهای بشردوستانه و محمولههای کشاورزی از تنگه هرمز را بدهد. علی بحرینی، سفیر ایران در دفتر سازمان ملل در ژنو، گفت ایران موافقت کرده است چنین رفتوآمدی را «تسهیل و تسریع» کند.
نزدیک به یکپنجم نفت و یکسوم تجارت جهانی کود از طریق تنگه هرمز منتقل میشود. اگرچه در حال حاضر بازارها و دولتهای بینالمللی بر مسدود شدن عرضه نفت و گاز از این تنگه متمرکز شدهاند، اما محدود شدن عرضه مواد اولیه کود و تجارت آن کشاورزی و امنیت غذایی را در سراسر جهان تهدید میکند.
در حمله ایران به پایگاه پرنس سلطان در عربستان چندین آمریکایی زخمی شدند
در ادامه گسترش جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل، تحولات تازهای در جبهههای مختلف منطقهای رخ داده که نشاندهنده ورود بازیگران جدید و افزایش خطر یک درگیری فراگیر است. در مهمترین تحول، منابع آمریکایی از زخمیشدن دستکم ۱۲ سرباز این کشور در حمله ایران به پایگاه هوایی «پرنس سلطان» در عربستان سعودی خبر دادهاند؛ حملهای که با موشکهای بالستیک و پهپادها انجام شده و به گفته برخی منابع، شمار مجروحان به بیش از بیست نفر نیز رسیده است. در این حمله، چند هواپیمای سوخترسان آمریکایی نیز آسیب دیدهاند و برخی از نظامیان به شدت زخمی شدهاند. این حمله که شامل یک موشک و همچنین پهپادهای ایرانی بود، یک روز پس از آن رخ داد که دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، گفت ایران «محو» شده است و پیت هگست، وزیر دفاع، گفت: «در تاریخ ثبت شده، هرگز ارتش یک ملت به این سرعت و به طور مؤثر خنثی نشده است.»
این حمله بخشی از سلسله اقدامات تلافیجویانه ایران علیه کشورهایی است که به گفته تهران، به عنوان پایگاه عملیات نظامی آمریکا علیه ایران عمل میکنند. همزمان، حملات مشابهی در نقاط مختلف خلیج فارس گزارش شده و فضای امنیتی منطقه به شدت متشنجتر شده است.
عمان به «حمله وحشیانه» پهپادی به بندر صلاله را محکوم کرد
در پی یک حمله پهپادی به بندر صلاله در جنوب این کشور، یک کارگر زخمی شده و بخشی از تجهیزات بندری آسیب دیده است. پادشاهی عمان این حمله را «وحشیانه» خوانده و محکوم کرده است.
رسانههای عمانی و عربی به نقل از یک منبع امنیتی گزارش دادهاند که بامداد امروز شنبه، دو پهپاد بندر صلاله را هدف قرار دادند که یکی از آنها به تاسیسات برخورد کرد و باعث جراحات متوسط به یک کارگر خارجی شد.
یکی از جرثقیلهای بندر آسیب دیده اما خسارت «محدود» توصیف شده است.
خبرگزاری عمان به نقل از منابع رسمی مینویسد که نیروهای امنیتی بلافاصله در محل حاضر شده و وضعیت تحت کنترل قرار گرفته است.
همچنین در بیانیهای رسمی، پادشاهی عمان این حمله را «وحشیانه» توصیف کرده و آن را محکوم کرده است.
در این بیانیه تاکید شده که تمامی اقدامات لازم برای «حفظ امنیت کشور» و «ایمنی شهروندان عمانی» در حال انجام است.
این نخستین بار نیست که بنادر و تاسیسات عمان مورد حمله جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
بندر صلاله، پیشتر هم در هفتههای اخیر شاهد حملاتی پهپادی از مبدأ ایران بود، و از جمله در دومین هفته از درگیریها تاسیسات ذخیرهسازی انرژی صلاله هدف حمله قرار گرفته بود.
این در حالی که عمان در چند دهه اخیر بارها در نقش میانجی برای حل مناقشات جمهوری اسلامی و ایالات متحده ظاهر شده و در آستانه عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل در ایران نیز، میانجی گفتوگوهای دو کشور بود.
حمله پهپادی به فرودگاه کویت به سامانه راداری آن آسیب رساند
مقامهای کویت اعلام کردند که فرودگاه بینالمللی این کشور امروز شنبه هدف حمله پهپادی رژیم ایران قرار گرفته و این حمله خسارات قابل توجهی به بار آمده است. به گفته سخنگوی سازمان هواپیمایی کشوری، که خبر آن را خبرگزاری رسمی کویت منتشر کرده، این حمله تلفات جانی نداشته، اما سامانه راداری فرودگاه به شدت آسیب دیده است.
ارتش اردن: جمهوری اسلامی تاکنون ۲۶۲ پهپاد و موشک به سوی اردن شلیک کرده است
ارتش اردن روز شنبه ۸ فروردین اعلام کرد که از ابتدای عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی تاکنون، ۲۶۲ فروند پهپاد و موشک توسط جمهوری اسلامی ایران به مراکز غیرنظامی این کشور شلیک شده است.
به گفته ارتش اردن، پدافند هوایی این کشور موفق شده است ۲۴۲ موشک و پهپاد از آنها را رهگیری و منهدم کند.
انفجار در نزدیکی محل استقرار نیروهای ائتلاف در اربیل
یک انفجار شدید امروز شنبه، در نزدیکی محل استقرار مستشاران نظامی آمریکایی و نیروهای ائتلاف بینالمللی علیه داعش و جهادیون در مجاورت فرودگاه بینالمللی اربیل، مرکز اقلیم کردستان عراق، رخ داد. به گزارش خبرنگار خبرگزاری فرانسه، ستون دودی در آسمان اطراف این منطقه مشاهده شده است.
هنوز گزارشی درباره تلفات یا میزان خسارات احتمالی این انفجار منتشر نشده است. این منطقه بهطور منظم هدف حملات گروههای مسلح عراقی نزدیک به ایران قرار میگیرد. این حملات معمولا با پهپادهای انفجاری انجام شده و در بسیاری موارد توسط سامانههای پدافندی رهگیری میشوند.
حملات موشکی جمهوری اسلامی ایران به امارات پنج زخمی برجای گذاشت
مقامهای امارات متحده عربی اعلام کردند که در پی حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران به این کشور، پنج نفر زخمی شدهاند. به گفته وزارت دفاع امارات، سامانههای پدافند هوایی و جنگندههای این کشور به این حملات پاسخ دادهاند.
بر اساس بیانیه دولت ابوظبی، در نتیجه رهگیری یک موشک بالستیکی، بقایای آن موجب وقوع دو آتشسوزی در منطقه صنعتی خلیفه در سواحل این امارت شده است. مقامهای ابوظبی تاکید کردهاند که این آتشسوزیها ناشی از «رهگیری موفق» موشک بوده است.
در این حادثه، پنج شهروند هندی زخمی شدهاند که شدت جراحات آنان از خفیف تا متوسط گزارش شده است. امارات، بهعنوان یکی از متحدان نزدیک ایالات متحد آمریکا و از معدود کشورهای عربی دارای روابط عادی با اسرائیل، از آغاز جنگ جاری از اهداف اصلی حملات حکومت ایران به کشورهای حوزه خلیج فارس بوده است.
دو انفجار در دمشق در پی رهگیری موشکهای ایران
رسانههای سوری گزارش دادند صدای دو انفجار در دمشق و حومه آن شنیده شده است.
به گزارش شبکه «الاخباریه» سوریه، مقامات سوری اعلام کردند این انفجارها ناشی از اقدام اسرائیل در رهگیری موشکهای ایرانی بود.
طی نخستین روز از آغاز جنگ در نهم اسفند سال گذشته، چهار نفر در پی اصابت یک موشک ایرانی به ساختمانی در شهر سویدا در جنوب سوریه کشته شدند.
گسترش درگیری در منطقه
سوریه تاکنون تلاش کرده از ورود مستقیم به این درگیری خودداری کند.
با این حال، «حزبالله» لبنان در همان روزهای نخست جنگ با شلیک موشک بهسوی اسرائیل، جبهه لبنان این درگیریها را فعال کرد و اسرائیل در پاسخ، حملات هوایی گستردهای را در جنوب لبنان و «ضاحیه جنوبی» بیروت انجام داد.
گزارشها حاکی است نیروهای سوری در چند شهرک مرزی در جنوب کشور پیشروی کردهاند. اسرائیل نیز اعلام کرده قصد دارد یک منطقه حائل در جنوب لبنان ایجاد کند که ممکن است تا 30 کیلومتر گسترش یابد.
گروههای مسلح در عراق نیز با شلیک موشک و پهپاد، پایگاههای آمریکایی در عراق و منطقه را هدف قرار دادهاند. جریان موسوم به «مقاومت اسلامی در عراق» اعلام کرده منافع آمریکا را در چند نقطه هدف قرار داده است.
در مقابل، حملاتی که به آمریکا نسبت داده میشود، پایگاههای این گروهها را هدف قرار داد. برخی از این گروهها بخشی از «حشد شعبی» بهشمار میروند که نهادی وابسته به نیروهای مسلح رسمی عراق است.
تهران نیز پایگاههای احزاب کرد ایرانی مخالف جمهوری اسلامی ایران که در اقلیم کردستان در شمال عراق مستقرند را هدف قرار داده است.
موشک نور ایران
ارزیابی اطلاعاتی آمریکا: یک سوم توان موشکی ایران از بین رفته است
بر پایه یک گزارش اختصاصی رویترز به نقل از پنج منبع آگاه از ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا، واشینگتن تاکنون تنها با اطمینان میتواند تأیید کند که حدود یکسوم از زرادخانه موشکی ایران در حملات آمریکا و اسرائیل نابود شده است؛ رقمی که با اظهارات علنی دونالد ترامپ درباره باقی ماندن «تعداد بسیار اندکی موشک» در اختیار ایران فاصله دارد و نشان میدهد تهران، با وجود ضربات سنگین، همچنان بخش مهمی از توان موشکی خود را حفظ کرده است.
بر اساس این ارزیابی، وضعیت حدود یکسوم دیگر از موشکهای ایران همچنان نامشخص است، اما به گفته چهار منبع، احتمال میرود این بخش نیز در پی بمبارانها آسیب دیده، نابود شده یا زیر آوار تونلها و پناهگاههای زیرزمینی مدفون شده باشد. یکی از منابع، همچنین گفته است که ارزیابی اطلاعاتی آمریکا درباره توان پهپادی ایران نیز مشابه است و در این حوزه نیز تنها درباره نابودی حدود یکسوم از ظرفیت ایران اطمینان وجود دارد.
این برآورد که پیشتر گزارش نشده بود، حاکی از آن است که هرچند بخش بزرگی از موشکهای ایران یا نابود شدهاند یا فعلا در دسترس نیستند، اما جمهوری اسلامی هنوز ذخیرهای قابل توجه از موشکها را در اختیار دارد و در صورت توقف جنگ، ممکن است بتواند بخشی از موشکهای آسیبدیده یا مدفونشده را بازیابی کند. همین مسئله سبب شده است که در نهادهای اطلاعاتی و نظامی آمریکا، درباره میزان واقعی فرسایش توان موشکی ایران، قطعیت کامل وجود نداشته باشد.
این ارزیابی در تضاد با سخنان دونالد ترامپ در نشست کابینه در روز پنجشنبه قرار دارد؛ جایی که او گفته بود ایران «موشکهای بسیار کمی» در اختیار دارد. با این حال، خود ترامپ در همان اظهارات عملا تهدید موشکها و پهپادهای باقیمانده ایران را نیز پذیرفته و گفته بود حتی اگر ۹۹ درصد این توان از بین رفته باشد، همان یک درصد باقیمانده نیز میتواند با اصابت به بدنه یک کشتی میلیارددلاری، خسارتی غیرقابلقبول به بار آورد. رویترز پیشتر نیز گزارش داده بود که او در حال بررسی تشدید جنگ از طریق استقرار نیروهای آمریکایی در سواحل ایران در امتداد تنگه هرمز است.
در واکنش به پرسش رویترز، یک مقام پنتاگون اعلام کرده است که حملات موشکی و پهپادی ایران از آغاز جنگ تاکنون حدود ۹۰ درصد کاهش یافته و فرماندهی مرکزی آمریکا، همچنین بیش از ۶۶ درصد از تأسیسات تولید موشک، پهپاد، تجهیزات دریایی و کشتیسازی ایران را آسیب زده یا نابود کرده است. با این حال، فرماندهی مرکزی آمریکا از ارائه آماری دقیق درباره میزان نابودی مستقیم ذخایر موشکی و پهپادی ایران خودداری کرده است.
دولت ترامپ هدف عملیات نظامی خود را تضعیف ارتش ایران، نابودی توان موشکی و پهپادی، زمینگیر کردن نیروی دریایی جمهوری اسلامی و جلوگیری دائمی از دستیابی ایران به سلاح هستهای اعلام کرده است. فرماندهی مرکزی آمریکا گفته عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل که با نام رسمی «خشم حماسی» شناخته میشود، طبق برنامه یا حتی جلوتر از برنامه پیش میرود. به گفته این فرماندهی، تا روز چهارشنبه بیش از ۱۰ هزار هدف نظامی در ایران مورد حمله قرار گرفته و ۹۲ درصد شناورهای بزرگ نیروی دریایی ایران نیز منهدم شدهاند. آمریکا، همچنین تصاویری از حمله به کارخانههای تولید تسلیحات ایران منتشر کرده و تأکید دارد که هدفش فقط انبارهای موشکی و پهپادی نیست، بلکه زیرساخت تولید این سلاحها را نیز نشانه گرفته است.
با این همه، یکی از مشکلات اصلی برای آمریکا و اسرائیل، ناتوانی در برآورد دقیق حجم ذخایر موشکی ایران پیش از آغاز جنگ است. ایالات متحده هیچگاه رقم رسمی خود را درباره تعداد موشکهای ایران پیش از جنگ علنی نکرده است. مقامهای نظامی اسرائیل میگویند ایران پیش از آغاز جنگ ۲۵۰۰ موشک بالستیک با قابلیت رسیدن به اسرائیل در اختیار داشته و بیش از ۳۳۵ پرتابگر موشکی، یعنی حدود ۷۰ درصد از ظرفیت پرتاب ایران، «خنثی» شده است. با این حال، مقامهای اسرائیلی نیز بهطور علنی نگفتهاند که چه تعداد موشک واقعی هنوز در اختیار ایران باقی مانده است و در محافل خصوصی اذعان دارند که از میان بردن ۳۰ درصد باقیمانده ظرفیت ایران دشوارتر خواهد بود.
واقعیت میدانی نیز نشان میدهد که ایران هنوز توان شلیک را از دست نداده است. تنها در روز پنجشنبه، ایران ۱۵ موشک بالستیک و ۱۱ پهپاد بهسوی امارات متحده عربی شلیک کرده است. افزون بر این، تهران در روزهای اخیر از تواناییهای تازهای نیز رونمایی کرده و هفته گذشته برای نخستین بار موشکهای دوربردی را به سمت پایگاه مشترک آمریکا و بریتانیا در دیهگو گارسیا در اقیانوس هند شلیک کرده است.
برخی کارشناسان نیز معتقدند دولت ترامپ در توصیف موفقیت عملیات نظامی خود مبالغه کرده است. نیکول گراژفسکی، پژوهشگر نیروهای موشکی ایران و سپاه پاسداران در دانشگاه علوم سیاسی پاریس، گفته است توان ایران برای ادامه حملات، حتی از تاسیسات بهشدت بمبارانشدهای مانند پایگاه بیدگنه، نشان میدهد آمریکا میزان موفقیت خود را بیش از حد بزرگنمایی کرده است. او برآورد میکند که ایران هنوز حدود ۳۰ درصد از ظرفیت موشکی خود را حفظ کرده باشد. به گفته این کارشناس، ایران بیش از دهها تاسیسات بزرگ زیرزمینی در اختیار دارد که محل نگهداری موشکها و پرتابگرها هستند و پرسش اصلی این است که آیا این مراکز واقعا فرو ریختهاند یا نه.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز با ابراز تردید نسبت به توان واشینگتن برای دستیابی به عددی دقیق گفته است تا زمانی که مشخص نباشد چه تعداد موشک در زیر زمین نگهداری میشده و چه میزان از آنها همچنان قابل دسترسی هستند، شاید هرگز نتوان به یک برآورد کاملا دقیق رسید. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز پیشتر با اشاره به گستردگی جغرافیایی ایران و شبکه تونلهای زیرزمینی آن، اذعان کرده بود که این موضوع ارزیابی و انهدام کامل توان موشکی ایران را دشوار کرده است.
گزارش رویترز تصویری محتاطانهتر و پیچیدهتر از آنچه دولت ترامپ در عرصه عمومی مطرح میکند ارائه میدهد: آمریکا و اسرائیل ضربات سنگینی به زیرساختهای نظامی ایران وارد کردهاند، اما هنوز نمیتوانند با قطعیت ادعا کنند توان موشکی جمهوری اسلامی را بهطور تعیینکننده از میان بردهاند. تداوم حملات ایران به کشورهای منطقه و نگرانی آشکار مقامهای آمریکایی از تهدید موشکها و پهپادهای باقیمانده، نشان میدهد جنگ وارد مرحلهای شده که ارزیابی موفقیت هر یک از طرفین بیش ز پیش دشوار میشود.
نشست چهارجانبه در اسلامآباد برای بررسی جنگ خاورمیانه
دولت پاکستان اعلام کرد که وزرای امور خارجه پاکستان، عربستان سعودی، مصر و ترکیه روزهای ۲۹ و ۳۰ مارس در اسلامآباد گرد هم خواهند آمد تا درباره جنگ جاری در خاورمیانه و راههای کاهش تنش در منطقه گفتوگو کنند. این نشست به دعوت اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، برگزار میشود و شرکتکنندگان همچنین با نخستوزیر این کشور، شهباز شریف، دیدار خواهند کرد.
این نشست در حالی برگزار میشود که پاکستان، با حفظ روابط با ایران، ایالات متحد آمریکا و کشورهای خلیج فارس، بهعنوان یکی از میانجیهای احتمالی در این بحران مطرح شده است. به گفته منابع ایرانی، تهران از طریق اسلامآباد به یک طرح پیشنهادی آمریکا پاسخ داده و همزمان فرستاده ویژه واشنگتن ابراز امیدواری کرده است که گفتوگوهایی میان دو طرف در روزهای آینده برای پایان دادن به جنگ انجام شود.
منابع آمریکایی میگویند دستیابی به توافق با تهران زمانبر خواهد بود
منابع آگاه آمریکایی میگویند دستیابی به توافق احتمالی با ایران ممکن است زمانبر باشد. به گزارش شبکه «سیبیاس»، دو منبع مطلع اطلاع دادند کاخ سفید بهطور محرمانه به متحدان خود اطلاع داده که رسیدن به توافق دیپلماتیک با ایران به زمان بیشتری نیاز دارد.
این منابع اضافه کردند برآوردهای واشینگتن نشان میدهد عملیات نظامی مرتبط با این جنگ ممکن است بین دو تا چهار هفته دیگر ادامه یابد.
نقش ونس در دیپلماسی
همزمان، گزارشها حاکی است جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، بهعنوان یکی از چهرههای محوری در روند دیپلماسی با ایران مطرح شده است. با این حال، بهگفته دو منبع آگاه، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، و جرد کوشنر، داماد رئیسجمهور آمریکا، نیز در این روند مشارکت دارند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، شامگاه جمعه گفت این جنگ ممکن است دو تا چهار هفته دیگر ادامه یابد و تاکید کرد ایالات متحده میتواند بدون استفاده از نیروهای زمینی به تمام اهداف خود دست یابد.
او اضافه کرد ایران هنوز به طرح پایان جنگ پاسخ نداده، اما پیامهایی ارسال کرده که بهگفته او نشاندهنده تمایل به دیپلماسی است.
چشمانداز مذاکرات
از سوی دیگر، ویتکاف اعلام کرد انتظار دارد گفتوگوهای احتمالی با طرف ایرانی در همین هفته برگزار شود. او طی نشستی در ایالت فلوریدا گفت به باور آمریکا، نشستهایی در این هفته انجام خواهد شد، هرچند جزئیات این مذاکرات هنوز مشخص نیست.
منابع آمریکایی پیشتر اعلام کرده بودند واشینگتن برای پایان دادن به جنگ، طرحی شامل 15 بند ارائه کرده است. بهگفته این منابع، این طرح شامل کنار گذاشتن سلاح هستهای در ایران، محدود کردن برنامه موشکی، تحویل اورانیوم با غنای بالا به آژانس بینالمللی انرژی اتمی و توقف حمایت از گروههای مسلح در منطقه است.
در مقابل، یک مقام ارشد ایرانی در گفتوگو با خبرگزاری «تسنیم»، این شروط 15گانه را ناعادلانه توصیف کرده و بر پنج شرط اساسی تهران تاکید کرده است.
سازمانهای اطلاعاتی اروپا میگویند روسیه در شرف تحویل محموله پهپاد به ایران است
روزنامه گاردین روز جمعه به نقل از یک مقام ارشد اروپایی که به نامش اشاره نکرد نوشت که ارزیابی سازمانهای اطلاعاتی اروپا بر این است که روسیه «در مراحل پایانی ارسال محموله پهپاد به ایران» برای استفاده در جنگ با آمریکا و اسرائیل است.
این خبر تایید گزارش پیشین روزنامه فایننشال تایمز است که نوشته بود روسیه در حال تکمیل «ارسال چند مرحلهای پهپاد و دارو و غذا» به ایران است.
در یک ماهی که از آغاز حمله آمریکا و اسرائیل به خاک ایران میگذرد، پیشتر گزارش شده بود که روسیه اطلاعات مواضع آمریکایی و اسرائیلی را در اختیار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی میگذارد.
حال خبر تامین پهپاد توسط روسیه برای ایران منتشر شده است، پهپادهایی که ابتدا ایران به روسیه برای استفاده در جنگ با اوکراین داد و حال مسکو با استفاده از همان تکنولوژی کارخانه تولید پهپاد به راه انداخته است.
فایننشال تایمز پیشتر نوشته بود که تحویل محموله پهپاد به ایران «احتمالا در نیمه هفته جاری» اتفاق میافتد.
به نوشته گاردین، در صورتی که این محموله به دست ایران برسد، این اولین شاهد و مدرک از مداخله روسیه در جنگ حاضر خواهد بود.
سخنگوی کرملین این خبر را «خبر جعلی» خوانده است.
ترامپ: هنوز ۳۵۵۴ هدف در ایران باقیمانده است!
دونالد ترامپ، ریيس جمهوری آمریکا عصر جمعه در اجلاس موسسه ابتکار سرمایهگذاری آینده در میامی سخنرانی کرد. عمده سخنان او درباره حمله آمریکا و اسرائیل به ایران بود.
بخشهایی از سخنان ترامپ به نقل از صدای آمریکا:
*امشب، ما از همیشه به یک خاورمیانه آزاد نزدیکتر هستیم؛ منطقهای که بالاخره از ترور، تجاوز و باجخواهی هستهای ایران رها شده است.
*سالها، ایران از طریق باجخواهی هستهای و بهطور کلی باجگیری، منطقه را تحت فشار گذاشته بود.
*هنوز ۳۵۵۴ هدف دیگر باقی مانده که بهسرعت به آنها رسیدگی میکنیم. پس از آن، در مقطعی تصمیم میگیریم گام بعدی چه باشد.
*خاورمیانه در حال دگرگونی است و آینده این منطقه هرگز تا این اندازه روشن به نظر نرسیده است.
*جمهوری اسلامی باید مسیر تنگه ترامپ را باز کند. اول گفتم تنگه ترامپ، منظورم همان تنگه هرمز بود. ببخشید، اشتباه خیلی بدی بود. اخبار جعلی خواهند گفت که من تصادفی این را گفتم؛ در مورد من هیچ چیز تصادفی نیست.
*بعد از حمله چکش نیمهشب (جنگ ۱۲ روزه تابستان سال گذشته) دیوانههای ایرانی از دنبال کردن برنامه هستهای دست نکشیدند، و باید بگویم قبل از آن، باراک حسین اوباما... او توافق هستهای ایران را داشت... یادتان هست؟ دو هواپیمای بوئینگ ۷۵۷ فرستادند. صندلیها را درآوردند و پر از پول نقد کردند، حدود ۱.۷ میلیارد دلار پول نقد... بعد از آن فاجعه هیچ بانکی در واشنگتن، ویرجینیا یا مریلند پول نداشت. اما آنها پول را به ایران فرستادند، و مهمتر اینکه توافق هستهای ایران را امضاء کردند که اگر من در دوره اولم آن را لغو نمیکردم، ایران مدتها قبل سلاح هستهای داشت و ممکن بود از آن علیه خاورمیانه و اسرائیل استفاده کند.
*هیچ کس انتظار نداشت ایران به عربستان، قطر، کویت یا بحرین موشک شلیک کند.
*با هستهای یا هر چیزی که داشتند به شما ضربه بزنند. اما ما آن را متوقف کردیم.
*در اولین دوره ریاستجمهوریام، وقتی سلیمانی را حذف کردم، لحظه بزرگی بود، خیلیها فکر میکنند این بزرگترین اتفاق بود، چون او نابغه دیوانهای بود، انسانی وحشی و وحشتناک، اما ژنرال و رهبر بزرگی بود - اگر این تعریف را از یک رهبر بپذیریم. او آنقدر قدرتمند بود که واقعا فکر میکنم رهبری ایران خوشحال شد وقتی او را از بین بردم، اما نمیگویند. هیچ کس دیگر هم از آنها سؤال نخواهد کرد، چون آن رهبران هم دیگر نیستند.
*من واقعا معتقدم خاورمیانه را نجات دادیم، نه فقط اسرائیل، بلکه کل خاورمیانه را. این توسط تمام موشکهایی که به سمت شما شلیک شد، اثبات شد.
*بهعنوان رییسجمهوری آمریکا، هرگز اجازه نمیدادم بزرگترین حامی جهانی تروریسم سلاح هستهای داشته باشد.
*مدتها این را گفتهام، و نگذاشتم. برای دفاع از آمریکا و متحدانمان در ۲۷ روز گذشته، نیروهای مسلح آمریکا، قدرتمندترین در جهان، ظرفیت نظامی ایران را با قدرت، دقت و مهارت نابود کردهاند، چیزی که جهان تا به حال ندیده بود. واقعا خشونت بود، خیلی خشونت. هماکنون (رژیم) ایران را خرد میکنیم. همین الان نگاه کردم، یک روز بزرگ دیگر داشتیم. به آنها ضربه زدیم، نمیدانند چه اتفاقی میافتد.
*ایران به شدت ضربه میخورد و هر کسی بود مجبور به مذاکره میشد. آنها حالا دارند مذاکره میکنند. دارند التماس میکنند که معاملهای انجام شود.
بستگان یک نوجوان فلسطینی که در یورش نیروهای اسرائیلی به اردوگاهی در کرانه باختری اشغالی کشته شد، ۸ فروردین
تشدید خشونت شهرکنشینهای یهودی علیه فلسطینیها در میانه جنگ با ایران
مجموعه گزارش رسانههای اسرائیل، نهادهای حقوق بشری، منابع فلسطینی و سازمان ملل حاکی است در حالی که جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران در جریان است، حملات شهرکنشینها در کرانه باختری اشغالی به فلسطینیان محلی در یک ماه اخیر به میزان زیادی تشدید شده است.
پیش از آن نیز از آغاز حمله گروه افراطی حماس به اسرائیل در ۱۵ مهر ۱۴۰۲، کرانه باختری رود اردن با بیش از دو میلیون تن ساکن آن در جبهه جنگ خاموش قرار گرفته بود که حاصل آن افزایش مرگ و گسترش ویرانی در نقاط مختلف این کرانه بود.
شدت جنگ پرتلفات و ویرانگر در غزه که تا مدتها در صدر گزارشهای جهانی و افکار عمومی جهان بود، سپس جنگ اسرائیل و حزبالله در لبنان در نیمه دوم سال ۱۴۰۲ و نیمه اول سال ۱۴۰۳، پس از آن جنگ ۱۲ روزه خرداد و تیر ۱۴۰۴ اسرائیل با ایران، و در هفتههای اخیر جنگ مشترک ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران موجب شده بحران کرانه باختری تا حد زیادی از توجه جهانی پنهان بماند.
افزایش شمار نیروهای نظامی و امنیتی اسرائیل در مقابله با شبهنظامیان فلسطینی، فعالیت گروههای شبهنظامی فلسطینی بهعنوان عضوی از «جبهه مقاومت» علیه اسرائیل که عملا جان و امنیت سایر فلسطینیان را نیز به خطر انداخته، درگیری شمار بیشتری از ساکنان افراطی شهرکهای یهودینشین با فلسطینیان بومی در کنار ساختوسازهای اسرائیلیها در کرانه باختری اشغالی که از دیرباز مورد انتقاد جامعه جهانی بوده ولی در دوره اخیر سرعت هم گرفته، زندگی مردم در کرانه باختری را به تله هراس و مرگ انداخته است.
درگیری شهرکنشینها با فلسطینیان محلی
سازمان ملل میگوید در دوره اخیر «حملات روزانه» شهرکنشینها به فلسطینیان محلی «تشدید» شده و با رسیدن به «سطح نگرانکننده»، منجر به «افزایش تلفات، خسارات مالی و آوارگی در سراسر کرانه باختری» شده است.
رامیز علیاکبراف، مقام ارشد سازمان ملل، در گزارش چهارم فروردین به شورای امنیت گفت که این درگیریها «اغلب» در حضور نیروهای اسرائیلی در محل انجام میشود.
گروههای حقوق بشری و روایتهای شاهدان عینی از تشدید درگیریها حکایت دارد.
به گزارش خبرگزاری فلسطینی وفا، شهرکنشینها ششم فروردین برای دومین بار در دو روز با انداختن ماده مشتعل، یک سازه در یک مزرعه را در کفرقدوم در شرق قلقیلیه در بخش شمالی کرانه باختری به آتش کشیدند.
آن تعرض بخشی از اقداماتی است که در دوره اخیر اموال و منابع درآمد فلسطینیان را هدف قرار داده است. ساکنان مسیحی شهر طیبه در شمال کرانه باختری نیز میگویند
شهرکنشینهای اسرائیلی با نیت «بیرون راندن فلسطینیان» از زمینهای خود، مالکان زمین را از دسترسی به مراتع و مزارع محروم میکنند در حالی که چوپانان شهرکنشین دامهای خود را در زمینهای فلسطینیان آزادانه به چرا میبرند.
کمیته عالی امور کلیساها وابسته به دفتر ریاستجمهوری تشکیلات خودگردانی ماه گذشته هشدار داد که حملات شهرکنشینها «حضور تاریخی مسیحیان در سرزمین خود را با تهدید روبهرو کرده است.»
به گفته خلدون حنا، شهردار موقت برای حدود هزار و ۵۰۰ فلسطینی مسیحی در طیبه، شهرکنشینها تمایزی میان مسلمانان و مسیحیان فلسطینی قائل نشده، اموال را میدزدند و به خانهها و وسایط نقلیه حمله میکنند.
سلیمان حوری، شهردار پیشین طیبه، میگوید در ۳۰ ماه اخیر از برداشت زیتون در اراضی خود منع شدهایم و درختان بادام زمین خود مرا را نیز از ریشه درآوردند و بردند.
طیبه تنها شهر باقیمانده مسیحینشین کرانه باختری است؛ جایی که طبق روایات مسیحیت، عیسی مسیح زمانی در آن پناه گرفته بود. ساکنان گفتهاند کلیسای تاریخی سنت جرج در شهر نیز از حملات در امان نمانده است.
فلسطینیان گفتند یک هفته پیش از آن نیز به دنبال «تصادف» یک خودروی فلسطینی با یک خودروی شهرکنشینها، شمار زیادی از مردان از میان شهرکنشینها به «انتقامجویی» روی آورده و در آن شب خانهها، مزارع و خودروهای زیادی را در جنین و نابلس به آتش کشیدند.
مقامات فلسطینی مدعی شدند در سه هفته ۶ فلسطینی در تیراندازی شهرکنشینها کشته شدند. یکی از آنها تابعیت آمریکایی هم داشت.
طبق دادههای فلسطینیان، از ۱۶ مهر ۱۴۰۲ تا کنون، در حملات ارتش اسرائیل و شهرکنشینها، دستکم هزار و ۱۳۳ فلسطینی کشته و حدود ۱۱ هزار و ۷۰۰ تن دیگر زخمی شدهاند. شمار بازداشتیها در این دورهٔ ۳۰ ماهه تقریباً ۲۲ هزار نفر بوده است. اسرائیل این آمار را تایید نکرده است.
اسرائیل در این دوره ساختوسازها در آبادیهای یهودینشین کرانهٔ باختری را نیز سرعت داده و به گفته رامیز علیاکبراف، مقام ارشد سازمان ملل، در یکصد روز میان ۱۲ آذر تا ۲۵ اسفند ۱۴۰۴، توسعه شش هزار خانه دیگر را تأیید کرد.
دیوان بینالمللی دادگستری لاهه تابستان ۱۴۰۳ در حکمی که فلسطینیان و حامیان آنها آن را «تاریخی» نامیدند، رأی داد که اشغال اراضی فلسطینی «غیرقانونی» است و خواهان تخلیه تمامی شهرکهای یهودینشین در کرانه باختری و شرق اورشلیم شد.
سازمان ملل و بخشی از جامعه جهانی حدود ۲۵۰ هزار اسرائیلی در شرق اورشلیم را نیز مانند نیم میلیون اسرائیلی در کرانه باختری، ساکنان «مناطق اشغالی» میداند در حالی که اسرائیل تاکید دارد شرق و غرب اورشلیم شهری یکپارچه و پایتخت این کشور است.
ایالات متحده اورشلیم را بهعنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت شناخته است.
محکومیت خشونتها از سوی دولتهای غربی
در واکنش به تشدید خشونتهای روزهای گذشته علیه فلسطینیان، بلژیک، کانادا، دانمارک، ایرلند، فنلاند، فرانسه، لیتوانی، هلند، پرتغال، اسپانیا، بریتانیا، سوئد، سوئیس و نروژ «تروریسم شهرکنشینان» را محکوم کردند.
این دولتها در بیانیه مشترک خود خواهان توقف این حملات شدند، از اسرائیل خواستند عاملان این تعرضها را پاسخگو کرده و به تعهدات خود طبق قوانین بینالمللی عمل کند.
ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، هشدار داد که این «خشونتهای سیستماتیک» خطر تشدید آوارگی و تضعیف چشمانداز تشکیل یک کشور فلسطینی پایدار را به همراه دارد.
بهگفته تورک، مقامات اسرائیلی «گاهی چنین اقداماتی را تسهیل یا در آن مشارکت میکنند و شریک ایجاد فضایی هستند که مهاجمان را از مجازات مصون میکند.»
اسپن بارت ایده، وزیر خارجه نروژ، ششم فروردین به سیانان گفت «خشونت اشغالگران» در کرانه باختری «به اوج خود رسیده و وخیمتر از هر زمان دیگر است.» او نسبت به عواقب گستردهتر در صورت تداوم این شرایط هشدار داد.
اسپن بارت ایده، که کشورش نقش مهمی در پیمان صلح اسلو بین اسرائیل و سازمان آزادیبخش فلسطین در سال ۱۹۹۳ برای تشکیل حکومت خودگردانی داشت، تشدید خشونتها را «نقض آشکار اصول سازمان ملل و توافقنامههایی که اسرائیل نیز امضاءکننده آن بوده» نامید.
اسرائیل چه میگوید؟
در پی افزایش گزارشها در مورد تشدید خشونت شهرکنشینها با فلسطینیان، بنیامین نتانیاهو خود بهتازگی به مقر فرماندهی نیروهای ارتش در کرانه باختری رفت تا از فرماندهان در این باره گزارش بگیرد.
ایال زمیر، رییس ستاد ارتش اسرائیل، با نگرانی از ادامه این وضعیت، از «تمام مقامات کشور خواست علیه این پدیده قبل از آنکه خیلی دیر شود، اقدام کنند.»
ژنرال زمیر، همچنین شکایت کرد که نیروهای ارتش اسرائیل در «هفت جبهه جنگ» درگیر هستند، از نیروی کافی برخوردار نیستند و در آستانه «فروپاشی توان انسانی بوده» و لزوم مقابله با خشونت شهرکنشینها هم باری اضافی بر دوش ارتش شده است.
ارتش ناچار شده بر شمار نیروهای خود در کرانه باختری از جمله برای مقابله این نوع خشونتها بیفزاید. ژنرال آوی بلوط، فرمانده شاخه مرکزی ارتش اسرائیل، توصیه کرده که یک گردان نیروی تازهنفس هم برای مقابله با این «پدیده» در کرانه باختری استقرار یابد اما فرمانده ارتش گفته نیروی کافی ندارند.
پلیس اسرائیل نیز گفته است که موارد برخوردهای خشونتآمیز شهرکنشینها با فلسطینیان را مورد تحقیق قرار داده است.
فریاد سیاستمداران مخالف و گروههای حقوق بشری اسرائیل
گروه حقوق بشری اسرائیلی «یش دین» میگوید تا پایان سال ۲۰۲۵، تنها حدود دو درصد از پروندههای شکایات در مورد آزار، آتشسوزی و تخریب اموال فلسطینیان، به مرحله صدور کیفرخواست رسیده بود.
به گفته زیو استال، مدیر «یش دین»، در سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ بیش از ۹۶ درصد از تحقیقات پلیس در مورد این نوع خشونتها بدون آنکه به دادگاه ارجاع شود، مختومه شد.
ییسرائل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، پاییز ۱۴۰۲ شماری از شهرکنشینها را که به دلیل خشونت علیه فلسطینیان در «بازداشت اداری» بودند، از این سیاهه تروریستی خارج کرد.
تسیپی لیونی، وزیر خارجه پیشین اسرائیل، ششم فروردین دولت نتانیاهو را به «دامن زدن به خشونت جاری از سوی شهرکنشینها» متهم کرد. او گفت این اقدامات با حمایت دولت انجام میشود و به تضعیف پایههای کشور اسرائیل منجر شده است. این سیاستمدار پیشین مخالف دولت مدعی شد که اقدامات دولت موجب شده که دست خشونتطلبان اسرائیلی مسلح ساکن کرانه باختری در ارتکاب جرایم علیه فلسطینیان باز باشد.
اهود اولمرت، نخستوزیر پیشین نیز، این هفته در یادداشتی در گاردین خواهان مداخله دیوان کیفری بینالمللی لاهه شد تا «فلسطینیان و ما(اسرائیلیها) را از خشونت شهرکنشینها که زیر حمایت دولت و با همدستی و گاه شراکت پلیس و ارتش انجام میشود، نجات دهد.»
دهها فرمانده پیشین اسرائیل، شامل دو وزیر دفاع سابق، در نامه سرگشاده به ایال زمیر، رییس ستاد ارتش، خواهان «اقدام فوری» برای توقف حملات «تقریبا روزانه» از سوی «مشتی اراذل و اوباش قانونشکن» علیه فلسطینیان شدند.
یحیئل لایتر، سفیر اسرائیل در آمریکا که خود قبلا ساکن یکی از این شهرکها بوده، با محکوم کردن خشونت شهرکنشینها و ابراز خشم از عدم موفقیت اسرائیل در جلوگیری از این حملات، این وضعیت را «یک لکه ننگ» خواند و پرسید خاخامها کجا هستند و چرا سکوت کردهاند.
او در گفتوگوی روز پنجم فروردین با وبسایت وای.نت گفت صدها هزار اسرائیلی ساکن کرانه باختری مردمی قانونمدار هستند اما اسرائیل بهخاطر کارهای «چند صد تن» ناچار است هزینه بپردازد.
سفیر اسرائیل در اشاره به تشدید انتقادهای دموکراتهای آمریکا از اسرائیل بهخاطر حملات اخیر شهرکنشینها به فلسطینیان گفت اقدامات این افراطیها هزینه بر دوش دوستی دو ملت گذاشته و «افرادی در واشینگتن هستند که قطعا به همین دلیل از اسرائیل فاصله میگیرند.»
رویترز: ترامپ از دستیارانش خواست بر بازه چهار تا شش هفتهای جنگ ایران تاکید کنند
یک مقام آمریکایی به «رویترز» گفت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از دستیاران خود خواسته بر بازه زمانی چهار تا شش هفتهای درگیریها که پیشتر بهطور علنی مطرح کرده بود، تاکید کنند و همزمان تمایل دارد از طولانیشدن جنگ با ایران جلوگیری کند.
بهگفته این مقام، رییسجمهور آمریکا در پی یافتن راهحل از مسیر مذاکره است و نمیخواهد درگیر جنگی «برای همیشه» شود.
این مقام اضافه کرد ترامپ در حال حاضر قصد اعزام نیروهای زمینی به ایران ندارد، اما تاکید کرده تمام گزینهها، همچنان مطرح است.
بهگفته این منبع، دولت آمریکا خود را برای واکنش ایران در تنگه هرمز آماده کرده و انتظار دارد تردد در این گذرگاه بهزودی از سر گرفته شود. این مقام افزود رئیسجمهور آمریکا «آماده شنیدن» است، اما اگر ایران شرایط مورد نظر واشینگتن را نپذیرد، ممکن است با اقدامات شدیدتری روبهرو شود.
این مقام آمریکایی، در ادامه گفت هنوز مشخص نیست امکان واقعی برای آغاز مذاکراتی که به نتایج مثبت منجر شود، وجود دارد.
او افزود ترامپ در اظهارات خود از ارزیابیهایی سخن میگوید که به پیروزی اشاره دارد، اما این پیامها را با هدف کاهش تنش در بازارهای مالی مطرح میکند.
سیانان از سرگردانی حدود ۲۰ هزار دریانورد در جریان انسداد تنگه هرمز خبر داد عکس: Amr Alfiky/REUTERS
«سرگردانی حدود ۲۰ هزار دریانورد در جریان انسداد تنگه هرمز»
خبرگزاری سیانان با انتشار گزارشی نوشت، در شرایطی که جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، عملا تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای تجاری جهان، را بسته است، «حدود ۲۰ هزار دریانورد در دریا سرگردان ماندهاند.»
طبق این گزارش، این بحران باعث توقف گسترده کشتیها و گرفتار شدن خدمه دریایی در منطقه شده است. در همین راستا، کریستی لو استاوت، خبرنگار سیانان، با یک ناخدا گفتوگو کرده که به گفته خود، به مدت سه هفته در خاورمیانه گرفتار بوده و عبور پرتابهها را در نزدیکی نفتکش خود مشاهده کرده است.
در تازهترین تحولات، روابط عمومی سپاه پاسداران روز جمعه ۷ فروردینماه ضمن انتشار بیانیهای اعلام کرد که عبور و مرور کشتیها «از و به بنادر» همپیمانان و پشتیبانان اسرائیل و آمریکا،«از هر مسیر یا به هر مقصدی ممنوع است.»
نیروی دریایی سپاه، همچنین گفته است: «تنگه هرمز بسته است و هرگونه تردد در این تنگه با برخورد سخت مواجه خواهد شد.»
رزمناو «یواساس تریپولی»
ورود ۳۵۰۰ تفنگدار دریایی آمریکا به خاورمیانه
همزمان با ورود جنگ علیه ایران به دومین ماه خود، فرماندهی مرکزی ایالات متحده(سنتکام)، امروز شنبه 8 فروردین، گزارش داد که ناو «یواساس تریپولی» با 3500 ملوان وارد منطقه شده است.
فرماندهی سنتکام در پلتفرم «ایکس» نوشت: «ملوانان و تفنگداران دریایی ایالات متحده سوار بر ناو جنگی «یواساس تریپولی» در 27 مارس-جمعه 7 فروردین، به منطقه تحت مسئولیت فرماندهی مرکزی ایالات متحده رسیدند.»
طبق بیانیه فرماندهی مرکزی ایالات متحده، کشتی تهاجمی آبی-خاکی USS America بهعنوان ناو اصلی گروه آماده آبی-خاکی «تریپولی»/یگان سی و یکم اعزامی دریایی عمل میکند که شامل تقریبا 3500 ملوان و تفنگدار دریایی، به همراه هواپیماهای ترابری، جنگندههای تهاجمی، قابلیتهای تهاجمی آبی-خاکی و تجهیزات تاکتیکی مختلف است.
این ناو جنگی که در پایگاه دریایی ساسبو، ژاپن مستقر است، تقریبا 850 فوت طول و 45 هزار تن وزن دارد.
این ناو که اساسا یک ناو هواپیمابر کوچک است، جنگندههای رادارگریزF-35، هواپیمای ترابری MV-22 Osprey و شناورهای زمینی برای استقرار نیروها در ساحل را حمل میکند.
افزون بر این ناوشکنها، دو ناو هواپیمابر، «یواساس آبراهام لینکلن» و «یواساس جرالد آر. فورد» نیز به منطقه رسیدهاند. جرالد آر. فورد یک ناو هواپیمابر مدرن و هستهای است که بزرگترین ناو هواپیمابر در جهان و نیروی دریایی ایالات متحده محسوب میشود. این ناو که بهعنوان یک پلتفرم حمله هوایی و دریایی کاملا یکپارچه طراحی شده است، تقریبا 337 متر طول دارد و میتواند بیش از 5600 پرسنل را در خود جای دهد.
ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» یک ناو هواپیمابر هستهای است که برای حمل و نقل و بهرهبرداری از جتهای جنگنده و بالگردها و پشتیبانی از عملیات نظامی دریایی و هوایی در مقیاس بزرگ مورد استفاده قرار میگیرد.
مختصات کلی «یواساس تریپولی»
«یواساس تریپولی» یکی از پیشرفتهترین شناورهای تهاجمی آبی-خاکی نیروی دریایی ایالات متحده است که برای پشتیبانی از عملیات تفنگداران دریایی، حمل هواگردهای رزمی و اجرای عملیات نظامی چندمنظوره طراحی شده است.
این شناور دومین کشتی از کلاس «آمریکا» محسوب میشود؛ نسل جدیدی از کشتیهای تهاجمی که تمرکز اصلی آنها بر قدرت هوایی و پشتیبانی از عملیات اعزام نیرو قرار دارد.
ساخت قطعات تریپولی از سال ۱۳۹۲ خورشیدی-۲۰۱۳ میلادی، در دستور کار ارتش قرار گرفت، در سال ۱۳۹۳ به آب انداخته شد و سرانجام در سال ۱۳۹۹ بهطور رسمی به نیروی دریایی آمریکا پیوست.
کاربرد عملیاتی و نقش راهبردی
کاربرد عملیاتی این کشتی بسیار گسترده است. تریپولی میتواند بهعنوان پایگاه شناور برای عملیات هوایی، پشتیبانی از حملات هوایی، اعزام نیروهای تفنگدار دریایی به مناطق درگیری، عملیات آبی-خاکی، پشتیبانی لجستیکی و حتی عملیات امدادرسانی در بحرانهای انسانی مورد استفاده قرار گیرد.
ترکیب قدرت هوایی، ظرفیت حمل نیرو و امکانات فرماندهی باعث شده این کشتی به یکی از مهمترین ابزار قدرتنمایی دریایی ایالات متحده در مناطق مختلف جهان تبدیل شود.
«یواساس تریپولی»، نمادی از رویکرد جدید نیروی دریایی آمریکا در استفاده از کشتیهای تهاجمی چندمنظوره است؛ شناورهایی که میتوانند همزمان نقش پایگاه هوایی، مرکز فرماندهی و سکوی اعزام نیرو را در عملیاتهای پیچیده نظامی ایفا کنند.
ناوگان هواگردهای مستقر بر عرشه
تریپولی بهگونهای طراحی شده است که بتواند طیف گستردهای از هواگردهای تفنگداران دریایی آمریکا را حمل و پشتیبانی کند.
از جمله مهمترین این هواگردها، جنگنده نسل پنجم «اف-۳۵ بی لایتنینگ ۲» است که قابلیت برخاست کوتاه و فرود عمودی دارد.
این کشتی، همچنین میتواند هواپیماهای «ایوی-۸ بی هریر»، هواگردهای(تیلتروتور) «اموی-۲۲ اوسپری»، هلیکوپترهای سنگین «سیاچ-۵۳ کی کینگ استالیون»، هلیکوپترهای چندمنظوره «یواچ-۱ وای ونوم»، هلیکوپترهای تهاجمی «ایاچ-۱ زد وایپر» و هلیکوپترهای «اماچ-۶۰ اس نایتهاوک» را حمل کند.
این چیدمان کمنظیر از هلیکوپترهای تهاجمی و چندمنظوره، در کنار جنگندههای اف-۳۵، تریپولی را به مشت آهنین ناوگان اعزامی، در آسمان تبدیل میکند.
سامانههای راداری و جنگ الکترونیک
سامانههای راداری و الکترونیکی این شناور شامل رادار جستوجوی هوایی «آان/اسپیاس-۴۸ ای» و رادار کنترل آتش «آان/اسپیکیو-۹ بی» است که برای شناسایی تهدیدهای هوایی و هدایت سامانههای دفاعی استفاده میشوند.
در بخش جنگ الکترونیک نیز سامانه «آان/اسالکیو-۳۲» و پرتابگرهای فریب «نولکا» برای مقابله با حملههای موشکی نصب شده است.
این سامانهها سطح بسیار بالایی از امکان اجرای عملیات فریب الکترونیک، رصد هوایی و کنترل امواج در آسمان را در اختیار ارتش ایالات متحده قرار میدهد.
تسلیحات دفاعی و سامانههای موشکی
تریپولی، برای دفاع از خود، به چندین سامانه موشکی و توپخانهای مجهز شده است.
این تسلیحات شامل سامانه موشکی «رم»(موشک بدنه چرخان) برای مقابله با موشکهای ضدکشتی، سامانه موشکی «سی اسپرو» برای دفاع هوایی، سامانه توپ نزدیکبرد «فالانکس» و چندین مسلسل سنگین است.
این تجهیزات، تضمینکننده یک چتر سنگین تدافعی و حمایتی برای نیروهای اعزامشده است.
طراحی نوین با تمرکز بر قدرت هوایی
یکی از مهمترین ویژگیهای طراحی این کشتی، تمرکز ویژه بر عملیات هوایی است.
در طراحی تریپولی، برخلاف بسیاری از کشتیهای آبی-خاکی قدیمیتر، بخش مخصوص شناورهای آبی کوچک حذف شده است.
این تغییر باعث شده فضای بیشتری برای آشیانه هواپیماها، نگهداری سوخت هوانوردی و انجام تعمیرات هواگردها فراهم شود.
عرشه آشیانه این کشتی بزرگتر شده و دارای بخشهای مرتفع با جرثقیلهای مخصوص برای تعمیر و نگهداری هواگردها است.
مشخصات فنی، ابعاد و ظرفیت
از نظر ابعاد و ظرفیت، تریپولی یکی از بزرگترین کشتیهای تهاجمی جهان به شمار میرود. وزن جابهجایی آن حدود ۴۵ هزار تُن است و طول آن به حدود ۲۵۷ متر میرسد. این شناور با دو توربین گازی دریایی و دو محور محرک کار میکند و توان تولید حدود ۷۰ هزار اسب بخار نیرو را دارد. سرعت آن نیز بیش از ۲۲ گره دریایی(معادل حدود ۴۱ کیلومتر در ساعت) اعلام شده است.
امکانات رفاهی، پزشکی و نیروی انسانی
از نظر ظرفیت نیروی انسانی، این کشتی میتواند بیش از ۱۲۰۰ خدمه نیروی دریایی و حدود ۱۶۰۰ تفنگدار دریایی را در خود جای دهد و در شرایط ویژه نیز ظرفیت افزایش نیرو را دارد. همچنین یک بیمارستان مجهز در داخل کشتی تعبیه شده است که امکان پشتیبانی پزشکی در عملیات رزمی و امدادی را فراهم میکند.
فشار بیسابقه: ارتش اسرائیل همزمان در چند جنگ و کمبود سرباز
ارتش اسرائیل، همزمان در چند جبهه شامل ایران، لبنان، سوریه، غزه و کرانه باختری فعال است، اما با کمبود شدید نیروی انسانی مواجه است و نمیتواند بهطور پایدار جنگها را ادامه دهد. علاوه بر کمبود سربازان رزمی و ذخیره، معافیت گسترده ارتدوکسها باعث شده دهها هزار جوان در سن خدمت در صفوف ارتش حضور نداشته باشند و فشار اصلی نظامی تنها بر بخش محدودی از جامعه باشد. فرماندهان و سیاستمداران هشدار میدهند که بدون بسیج کامل و تغییر قوانین، اسرائیل به بحران امنیتی و فروپاشی ارتش نزدیک میشود.
روزنامه فیگارو در تازهترین گزارش خود به بحران نیروی انسانی در ارتش اسرائیل پرداخته است. در این گزارش آمده که این ارتش اکنون در حال جنگ در چند جبهه ایران، لبنان، سوریه، غزه، کرانه باختری است و در هیچ دورهای از تاریخ اسرائیل، ارتش این کشور همزمان در این همه جبهه فعال نبوده است. از ۷ اکتبر ، دولت اسرائیل تلاش کرده با ابزار نظامی، خاورمیانه را بازطراحی کند. اما این جاهطلبیها با یک مشکل ساده روبهروست: ارتش اسرائیل(تسال) در یک جنگ گسترده شرکت دارد، بدون اینکه نیروی انسانی کافی برای ادامه بلندمدت آن داشته باشد. ایال زمیر، رییس ستاد ارتش به وزرا هشدار داده است: «تسال در آستانه فروپاشی است.»
ژنرال افی دفرین نیز تاکید کرده که ارتش به سربازان رزمی بیشتری نیاز دارد، زیرا دامنه ماموریتها گستردهتر شده و باید برای عملیاتهای آینده آماده شوند. فیگارو نوشته که این نگرانی تازه نیست؛ مسئولان نظامی ماههاست هشدار میدهند و برآورد میکنند که دستکم ۱۵ هزار سرباز، از جمله ۷ هزار نیروی رزمی، در ارتش کمبود وجود دارد. روز اول مارس، پس از آغاز حمله به ایران، اسرائیل ۱۰۰ هزار نیروی ذخیره را فراخواند که به ۵۰ هزار نیروی قبلی اضافه شدند.
در این گزارش میخوانیم در حالی که ارتش اسرائیل در لبنان پیشروی میکند و همزمان به بمباران ایران ادامه میدهد، دولت ساخت ۳۰ شهرک جدید در کرانه باختری را تایید کرده، که طبق قوانین بینالمللی «غیرقانونی» است. اما از نظر رییس ستاد ارتش، این شهرکها نیاز به نیروهای بیشتر برای تامین امنیت دارند: «بهزودی تسال دیگر قادر به انجام ماموریتهای معمول خود نخواهد بود. نیروهای ذخیره دوام نمیآورند.»
از زمان آغاز جنگ با ایران، خشونتها در کرانه باختری افزایش یافته است؛ تاکنون ۷ فلسطینی توسط شهرکنشینان و ۵ نفر دیگر توسط ارتش کشته شدهاند. ارتش یک گردان اضافی به کرانه باختری اعزام کرده و فرماندهی مرکزی معتقد است که احتمالا یک گردان دیگر هم برای انجام ماموریت لازم خواهد بود. در همین حال، هواپیماهای اسرائیلی به بمباران ایران ادامه میدهند، در غزه «خط زرد» را حفظ میکنند و مواضع پیشرو در سوریه را تحت کنترل دارند. در لبنان، ارتش اسرائیل پیشروی کرده و حدود ده روستا را تصرف کرده تا تا رودخانه لیتانی یک «منطقه امن» ایجاد کند و حزبالله لبنان را نابود کند.
اسرائیل تاکنون پنج پل روی رودخانه لیتانی را که جنوب را به سایر نقاط کشور متصل میکند منفجر کرده و اشغالگریای را آغاز کرده که مدت آن نامشخص است، اما هماکنون نیاز به بسیج پنج لشکر، یعنی حدود ۷۵ هزار نفر دارد.
ایال زمیر، رییس ستاد ارتش به وزرا، تاکید کرده که «در حال حاضر ارتش اسرائیل به قانون جدیدی برای سربازی، قانون خدمت ذخیره و قانونی برای تمدید خدمت اجباری نیاز دارد.» زیرا تسال نه تنها اکنون با کمبود سرباز مواجه است، بلکه ممکن است در ژانویه ۲۰۲۷، زمانی که مدت خدمت اجباری به ۳۰ ماه کاهش مییابد، هزاران سرباز را از دست بدهد. مگر اینکه قوانین تغییر کند، تسال مجبور خواهد شد هزاران سرباز را یکباره مرخص کند که فشار زیادی بر نیروهای باقیمانده وارد خواهد کرد.
علاوه بر این، هماکنون ۱۵ درصد از جمعیت اسرائیل از خدمت نظامی معاف هستند: از زمان تاسیس دولت اسرائیل، یهودیان ارتدوکس شدید(هارِدیم) از خدمت نظامی معاف بودهاند. طرح قانونی که میخواست بهطور محدود سربازی هارِدیم را تنظیم کند، اخیرا کنار گذاشته شد؛ رسما به دلایل بودجهای و به طورغیررسمی به دلایل سیاسی. ائتلاف بنیامین نتانیاهو به شدت به احزاب ارتدوکس وابسته است که از هر گونه تغییر اساسی در معافیتها خودداری میکنند. برعکس و با وجود هشدارهای مکرر ارتش و مخالفت گسترده افکار عمومی با این معافیتها،از زمان به قدرت رسیدن این دولت در پایان ۲۰۲۲، تلاش شده این سیستم تثبیت شود.
فیگارو در پایان مینویسد که در واقع اکنون دهها هزار جوان در اسرائیل در سن خدمت هنوز از سیستم خارج هستند، در حالی که تسال با پر کردن صفوف خود مشکل دارد. این شکاف باعث افزایش نارضایتی در جامعه اسرائیل شده است، جایی که تنها بخشی از جمعیت بار اصلی تلاش نظامی را بر دوش میکشد.
آویگدور لیبرمن، وزیر سابق دفاع این کشور تاکید کرده: «تسال بدترین بحران نیروی انسانی در تاریخ خود را تجربه میکند. باید همه را بسیج کنیم.» یایر لاپید، رهبر اپوزیسیون نیز هشدار داده: «کشور به سمت یک فاجعه امنیتی پیش میرود.»
قطعی اینترنت در ایران یکماهه شد
نتبلاکس، سایتی که میزان دسترسی به اینترنت در سراسر جهان را رصد میکند، روز شنبه در پیامی در شبکه ایکس خبر داد که دقیقا یک ماه از قطعی اینترنت در کل کشور میگذرد.
این احتمالا طولانیترین مدت قطعی اینترنت در ایران تاکنون است. حکومت در زمان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ هم به قطع کردن این ارتباط متوسل شده بود، قطعیای که حدود سه هفته به طول انجامید. یک ماه پیش در روز شنبه، ۲۸ فوریه مطابق با ۹ اسفندماه ۱۴۰۴، اسرائیل و آمریکا اولین موج از حملات خود به خاک ایران را با حمله به بیت علی خامنهای و کشتن او و تعدادی از اعضای خانوادهاش به همراه جمع قابل توجهی از فرماندهان سپاه پاسداران آغاز کردند.
در پی این موج بود که حکومت جمهوری اسلامی بلافاصله دسترسی مردم عادی کشور به اینترنت و حتی تلفن موبایل و ثابت را بهشدت محدود کرد، محدودیتی که همچنان ادامه دارد و در روزهای پرتنش جنگ بسیاری از ایرانیان خارج از کشور را از ارتباط با خانوادههای خود در داخل کشور محروم کرده است.
اکنون به نوشته نتبلاکس «۶۷۲ ساعت» است که مردم ایران در تاریکی مطلق از نظر اطلاعاتی به سر میبرند. این در حالی است که توانایی برقراری ارتباط و خبردار شدن از جهان پیرامون از حقوق بنیادی بشر به شمار میرود و با حق آزادی بیان ارتباط تنگاتنگ دارد.
مقامات جمهوری اسلامی در یک ماه گذشته در اظهار نظرهایی مبهم از وضعیت اضطراری و لزوم قطع اینترنت در این وضعیت سخن گفتهاند و هنوز مشخص نیست که این عدم دسترسی مردم عادی تا چه زمانی قرار است به طول بینجامد. کمتر از دو هفته پس از آغاز جنگ، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان، در توضیحاتی گفت که «برای کسانی که صدا را به دیگران برسانند امکاناتی چون اینترنت فراهم خواهد شد»، اظهار نظری که نشان میدهد حکومت حاضر است برای استفاده تبلیغاتی خود اینترنت را در اختیار عدهای محدود بگذارد.
بعد از بمباران یک ساختمانی مسکونی در تهران - شنبه، ۲۸ مارس ۲۰۲۶ AP - Sajad Safari
نتیجهگیری
در پایان یک ماه جنگ، تصویری که از کاخ سفید دیده میشود نه تصویر دولتی مسلط بر اوضاع، بلکه تصویر دولتی است که میان تشدید، عقبنشینی، مذاکره و نمایش قدرت سرگردان مانده است. جنگی که قرار بود کوتاه، کنترلشده و تعیینکننده باشد، اکنون به بحرانی تبدیل شده که هم هزینههای اقتصادی جهانی را بالا برده، هم موقعیت سیاسی ترامپ را تضعیف کرده و هم نشان داده است خروج از آن، بسیار دشوارتر از آغاز کردنش بوده است
یک ماه پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، دولت دونالد ترامپ با مجموعهای از انتخابهای سخت و پرهزینه روبهرو شده است؛ انتخابهایی که نهتنها سرنوشت جنگ، بلکه آینده سیاسی خود او را نیز تحت تاثیر قرار میدهد. در شرایطی که قیمت جهانی انرژی افزایش یافته، تنگه هرمز همچنان در وضعیت بحرانی قرار دارد و محبوبیت رییسجمهور آمریکا کاهش یافته است، کاخ سفید میان دو گزینه دشوار گرفتار مانده: یا به توافقی ناقص و ناپایدار تن دهد و راهی برای خروج از جنگ پیدا کند، یا به سوی تشدید نظامی حرکت کند و خطر فرورفتن در جنگی طولانی را بپذیرد؛ جنگی که میتواند ریاستجمهوری ترامپ را ببلعد.
با وجود رفتوآمدهای دیپلماتیک و تلاشهای پشتپرده، واشینگتن در پایان چهارمین هفته جنگ نتوانسته بحران رو به گسترش خاورمیانه را مهار کند. ایران، در حالی که زیر فشار حملات سنگین قرار دارد، همچنان توانسته است جریان انتقال نفت و گاز خلیج فارس را مختل نگه دارد و همزمان به حملات موشکی و پهپادی خود در نقاط مختلف منطقه ادامه دهد. از نگاه بسیاری از تحلیلگران، پرسش اصلی اکنون این نیست که جنگ ادامه خواهد یافت یا نه، بلکه این است که آیا ترامپ آماده کاهش تنش و جمع کردن این جنگ است یا تصمیم دارد دامنه آن را بیشتر گسترش دهد.
به گفته یک مقام ارشد کاخ سفید، ترامپ به مشاورانش گفته است نمیخواهد وارد یک «جنگ بیپایان» شود و ترجیح میدهد راهی برای خروج از طریق مذاکره پیدا کند. به همین دلیل نیز از آنان خواسته است بر همان جدول زمانی چهار تا شش هفتهای که او بهطور علنی مطرح کرده تأکید کنند. با این حال، همین مقام نیز اذعان کرده که چنین جدول زمانی متزلزل بهنظر میرسد. در کنار این تمایل به خروج، ترامپ همزمان ایران را به حمله بزرگ نظامی تهدید کرده است؛ موضوعی که نشان میدهد در واشینگتن هنوز تصمیم نهایی درباره مسیر جنگ گرفته نشده است.
پیشنهاد صلح ۱۵ مادهای ترامپ که از طریق کانال پنهانی با میانجیگری پاکستان برای ایران فرستاده شد، نشانهای از تلاش فزاینده کاخ سفید برای یافتن راه خروج از بحران تلقی شد. اما هنوز روشن نیست که اصلاً چشمانداز واقعی و ثمربخشی برای مذاکرات وجود داشته باشد. جاناتان پانیکوف، مقام پیشین اطلاعات ملی آمریکا در امور خاورمیانه، میگوید مشکل اصلی این است که اصلاً معلوم نیست نتیجه رضایتبخش برای ترامپ چه شکلی باید داشته باشد. به بیان دیگر، دولت آمریکا وارد جنگی شده که تعریف روشنی از نقطه پایان آن ارائه نکرده است.
در همین حال، ترامپ برای آنکه دست خود را در برابر ایران خالی نگذارد، همزمان چند هزار نیروی بیشتر به منطقه اعزام میکند و نسبت به حملات شدیدتر، حتی احتمال استفاده از نیروی زمینی، هشدار میدهد. برخی تحلیلگران معتقدند این نمایش قدرت ممکن است بیش از آنکه مقدمه ورود قطعی به جنگی بزرگتر باشد، تلاشی برای افزایش فشار بر تهران و گرفتن امتیاز در مذاکره باشد. اما همین سیاست نیز خطرهای بزرگی در بر دارد، زیرا هرگونه حضور نیروی زمینی آمریکا در خاک ایران میتواند ایالات متحده را به درگیریای طولانی شبیه عراق و افغانستان بکشاند؛ همان جنگهایی که ترامپ بارها وعده داده بود آمریکا دیگر هرگز در آنها گرفتار نخواهد شد.
در میان سناریوهای مطرح، برخی کارشناسان احتمال میدهند که واشینگتن در نهایت یک حمله هوایی بزرگ دیگر در چارچوب عملیات «خشم حماسی» انجام دهد تا بیش از پیش توان نظامی و هستهای ایران را تضعیف کند، و سپس ترامپ با اعلام پیروزی، از جنگ خارج شود. اما حتی چنین سناریویی نیز با مشکل بزرگی روبهرو است: تا زمانی که تنگه هرمز بهطور کامل باز نشود، ادعای پیروزی آمریکا چندان باورپذیر نخواهد بود. ایران تاکنون حاضر نشده این آبراه حیاتی را بهطور کامل بازگشایی کند و همین مسئله شوک سنگینی به بازار جهانی انرژی وارد کرده است. نارضایتی ترامپ از متحدان اروپایی که حاضر نشدهاند برای تامین امنیت این مسیر دریایی ناوهای جنگی اعزام کنند، از همین بنبست ناشی میشود.
بهنظر میرسد مهمترین اشتباه محاسباتی ترامپ در این جنگ، دستکم گرفتن دامنه و پایداری واکنش ایران بوده است. تهران با استفاده از موشکها و پهپادهای باقیمانده خود، هم اسرائیل و هم کشورهای عربی همسایه را هدف قرار داده و در عین حال توانسته بخش عمدهای از تردد نفتکشها از تنگه هرمز را مختل کند؛ وضعیتی که پیامدهای آن از منطقه فراتر رفته و اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. جان آلترمن، پژوهشگر مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در واشینگتن، میگوید شرطبندی حکومت ایران این است که میتواند درد و فشار بیشتری را برای مدت طولانیتر از رقبایش تحمل کند، و شاید این برآورد چندان هم نادرست نباشد.
در عین حال، نشانههای اضطراب فزاینده در کاخ سفید نیز آشکار شده است. یکی از روشنترین نمونهها، عقبنشینی ترامپ از تهدید پیشین خود برای نابودی شبکه برق ایران بود؛ تهدیدی که در صورت اجرا میتوانست سطح جنگ را بهمراتب بالا ببرد. او روز دوشنبه اجرای این تهدید را برای پنج روز متوقف کرد تا به دیپلماسی فرصت دهد و سپس این مهلت را پنجشنبه ده روز دیگر تمدید کرد؛ اقدامی که بهطور گسترده تلاشی برای آرام کردن بازارها ارزیابی شد.
فشارهای داخلی نیز بر ترامپ رو به افزایش است. نظرسنجیها نشان میدهد این جنگ در میان افکار عمومی آمریکا بهشدت نامحبوب است و اگرچه بخش عمدهای از جریان «آمریکا را دوباره عظیم کنیم» همچنان پشت سر او ایستاده، اما ادامه تبعات اقتصادی جنگ، بهویژه افزایش قیمت بنزین، میتواند حمایت سیاسی از او را سست کند. بر اساس نظرسنجی رویترز-ایپسوس که روز دوشنبه گذشته تکمیل شد، میزان محبوبیت کلی ترامپ به ۳۶ درصد سقوط کرده که پایینترین سطح از زمان بازگشت او به کاخ سفید است. در حزب جمهوریخواه نیز نگرانی درباره پیامدهای انتخاباتی این جنگ رو به افزایش است، بهویژه در آستانه انتخابات میاندورهای ماه نوامبر که جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت شکننده خود در کنگره به شدت تحت فشار خواهند بود.
در عرصه دیپلماسی نیز چشمانداز چندان امیدوارکننده نیست. طرح ۱۵ مادهای واشینگتن تا حد زیادی شبیه همان خواستههایی است که ایران پیش از جنگ نیز عمدتا رد کرده بود: برچیدن برنامه هستهای، محدود کردن زرادخانه موشکی، کنار گذاشتن نیروهای نیابتی و حتی واگذاری عملی کنترل تنگه هرمز. تهران این پیشنهاد را ناعادلانه و غیرواقعبینانه خوانده، هرچند راه تماسهای غیرمستقیم را کاملا نبسته است. در عین حال، به گفته برخی تحلیلگران، حاکمان ایران عجلهای برای پایان دادن به جنگ ندارند، زیرا معتقدند اگر بتوانند از این مرحله عبور کنند، صرف دوام آوردن را میتوانند نوعی پیروزی جلوه دهند.
پیچیدگی دیپلماتیک زمانی بیشتر میشود که در نظر گرفته شود شماری از مقامهایی که در حملات آمریکا و اسرائیل کشته شدهاند، با چهرههایی تندروتر جایگزین شدهاند. این مسئله احتمال انعطاف در تصمیمگیری تهران را کمتر میکند.
در سطح نظامی، سناریوهای پرخطر همچنان روی میز قرار دارند: از اشغال جزیره خارک یا برخی جزایر راهبردی دیگر گرفته تا عملیات در امتداد سواحل ایران یا اعزام نیروهای ویژه برای تلاش بهمنظور تصرف ذخایر اورانیوم با غنای بالا که گفته میشود عمدتا زیر زمین و در نتیجه بمبارانهای سال گذشته دفن شدهاند. اما هر یک از این گزینهها میتواند جنگ را به مرحلهای بسیار خطرناکتر وارد کند، تلفات آمریکا را افزایش دهد و پرسشهای بیشتری را درباره هدف واقعی این عملیات برانگیزد. مقامهای عرب خلیج فارس نیز به دولت آمریکا هشدار دادهاند حضور نیروی زمینی در ایران میتواند به واکنشهای شدیدتر تهران، از جمله علیه زیرساختهای انرژی و غیرنظامی منطقه، منجر شود.
در پایان یک ماه جنگ، تصویری که از کاخ سفید دیده میشود نه تصویر دولتی مسلط بر اوضاع، بلکه تصویر دولتی است که میان تشدید، عقبنشینی، مذاکره و نمایش قدرت سرگردان مانده است. جنگی که قرار بود کوتاه، کنترلشده و تعیینکننده باشد، اکنون به بحرانی تبدیل شده که هم هزینههای اقتصادی جهانی را بالا برده، هم موقعیت سیاسی ترامپ را تضعیف کرده و هم نشان داده است خروج از آن، بسیار دشوارتر از آغاز کردنش بوده است.
شایان ذکر است که حملات گسترده ایالات متحد آمریکا و اسرائیل به ایران، که از ۲۸ فوریه آغاز شد، طی یک ماه گذشته به یکی از بزرگترین بحرانهای منطقهای در سالهای اخیر تبدیل شده و ابعاد نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک گستردهای یافته است. بر اساس دادههای منتشرشده، بیش از ۱۵۰۰ حمله هوایی زیرساختهای نظامی، انرژی و برخی مراکز ایران را هدف قرار داده است. در مقابل، ایران نیز با بیش از ۱۱۰۰ حمله موشکی و پهپادی، نهتنها اسرائیل بلکه شماری از کشورهای حوزه خلیج فارس و پایگاههای مرتبط با آمریکا را هدف قرار داده و عملا دامنه جنگ را به سطح منطقهای گسترش داده است.
برآورد تلفات انسانی، همچنان دشوار است، اما مقامهای ایرانی از کشته شدن دستکم ۱۹۳۷ نفر و زخمی شدن بیش از ۲۴ هزار نفر خبر دادهاند. در سوی دیگر، منابع رسمی از کشتهشدن ۱۷ غیرنظامی در اسرائیل و ۱۳ نظامی آمریکایی خبر میدهند. در لبنان نیز همزمان با ورود حزبالله به درگیریها، بیش از هزار کشته گزارش شده است. این جنگ علاوه بر تلفات انسانی، پیامدهای انسانی گستردهای نیز بهدنبال داشته و به گفته نهادهای وابسته به سازمان ملل، میلیونها نفر در داخل ایران آواره شدهاند.
همزمان، پیامدهای اقتصادی جنگ نیز در سطح جهانی محسوس بوده است. بسته شدن تنگه هرمز، یکی از مهمترین گذرگاههای انتقال انرژی در جهان، بازارهای جهانی را با شوک مواجه کرده و نگرانیها درباره امنیت انرژی را افزایش داده است. در چنین شرایطی، گسترش دامنه درگیری به کشورهای منطقه و نبود چشمانداز روشن برای کاهش تنش، خطر تشدید بیشتر بحران را همچنان بالا نگه داشته است.
همزمان با ادامه حملات آمریکا و اسرائیل به نقاط مختلف ایران، حملات جمهوری اسلامی به کشورهای حاشیه خلیج فارس هم ادامه یافته است. فرماندهی مرکزی ایالات متحده(سنتکام) اعلام کرد که ناو جنگی یواساس تریپولی دیروز هفتم فروردین با ۳۵۰۰ پرسنل نظامی وارد «منطقه مسئولیت» خود شده است.
همه شواهد نشان میدهد که متاسفانه امشب و فردا، حملات آمریکا و اسرائیل به ایران شدیدتر خواهد شد و احتمالا کشتار و ویرانی به اوج خود خواهد رسید.
جمعیت هلال اهمر ایران، روز شنبه هشتم فروردین از آسیب به «بیش از ۹۳ هزار واحد مسکونی و تجاری» در جریان جملات ایالات متحد و اسرائیل علیه ایران خبر داد.
خبرگزاری حقوق بشری هرانا به نقل از جمعیت هلالاحمر ایران، نوشته است، «این گزارش شامل خسارتهای گسترده در استانها و پایتخت است و نشان میدهد که مناطق شهری و خدمات عمومی نیز از این حملات بینصیب نماندهاند.»
بر اساس اطلاعیه جمعیت هلالاحمر ایران، «۹۳ هزار و ۲۳۳ واحد غیرنظامی شامل ۷۱ هزار و ۵۴۷ واحد مسکونی و ۲۰ هزار و ۷۷۹ واحد تجاری در استانها» آسیب دیدهاند. در تهران نیز ۳۱ هزار و ۵۶۲ واحد مسکونی و تجاری دچار خسارت شدهاند. علاوه بر این گفته شده است، ۲۹۵ مرکز بهداشتی و درمانی، ۶۰۰ مدرسه، ۱۷ مرکز هلالاحمر، ۴۸ خودروی عملیاتی، ۴۶ آمبولانس و سه فروند بالگرد امدادی نیز در جریان این حملات خسارت دیدهاند. گفتنی است، ایران آمار رسمی کشتهها و زخمیهای جنگ را بهصورت کامل و منظم منتشر نمیکند.
با این وجود گروهی از ایرانیان، به حملات آمریکا و اسرائیل هورا میکشند و عدهای نیز پشت جمهوری اسلامی صف بستهاند. اما جنبشهای اجتماعی ایران همچون جنبش کارگری، جنبش زنان، جنبش دانشجویان و جوانان، بیکاران، بازنشستگان، روشنفکران و هنرمندان، همه مردم و نیروهای آزادیخواه و برابریطلب، شدیدا مخالف این جنگ خانمانسوز هستند و همزمان در راستای سازماندهی خود در جهت سرنگونی کلیت حکومت جهل و جنایت و ترور اسلامی، بیوقفه و پیگیر مبارزه میکنند.
شنبه هشتم فروردین 1405-بیست و هشتم مارس 2026
