سی و چهارمین روز جنگ
امروز پنجشنبه ١٣ فروردین ١٤٠٥-دوم آوریل 2026، سی و چهارمین روز جنگ است. حملات به ٢٢ شهر طی١٢ ساعت گذشته، از جمله به بنادر ماهشهر، بوشهر ،چابهار، جزایر هنگام، قشم، مشهد، آبادان،اهواز، دزفول، حمیدیه، هفتگل، ماهشهر، امیدیه، رامهرمز، لارستان، کرج، بوشهر، شیراز، تهران، اصفهان،کاشان،کشتیسازی اروندان متعلق به کشتیرانی ایران در خرمشهر و... ادامه دارد.
در سیوچهارمین روز جنگ، ترامپ از تشدید حملات علیه ایران در هفتههای آینده خبر داد دونالد ترامپ با تشدید لحن تهدیدآمیز خود علیه تهران، جمهوری اسلامی ایران را به حملات گستردهتر تهدید کرد. در این حال، نشانههای گسترش پیامدهای جهانی جنگ نیز آشکارتر شدهاند: از جهش بهای نفت و سقوط بازارهای مالی گرفته تا برداشت آمریکا از ذخایر استراتژیک انرژی. با این حال، تهران از ادامه حملات «کوبنده» سخن میگوید و واشنگتن از ادامه درگیریهای شدیدتر در هفتههای آینده در حالی که بازیگران بینالمللی از جمله چین خواستار توقف فوری درگیریها شدهاند.
ترامپ در سخنرانی خود، خطاب به مردم آمریکا در مورد جنگ با ایران گفت اهداف اساسی و استراتژیک حمله به ایران در حال تکمیل است. او بار دیگر تهدید کرد در صورت عدم توافق با رهبران ایران میتواند تاسیسات نفت و انرژی ایران را هدف قرار دهد و این کشور را «به عصر حجر» برگرداند. او با اشاره به افزایش قیمت بنزین و انرژی گفت آمریکا نیازی به تنگه هرمز ندارد و پس از پایان جنگ این تنگه «خودبهخود» باز خواهد شد.
در حالی که در سیوچهارمین روز جنگ، تبادل آتش همچنان میان طرفهای درگیر ادامه دارد، آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد هشدار داد که جهان «در آستانه یک جنگ گستردهتر» در خاورمیانه است و خواستار توقف فوری حملات اسرائیل و آمریکا علیه ایران و نیز حملات ایران علیه همسایگانش شد.
طی روزهای اخیر بارها زیرساختهای ایران مورد حمله و تجاوز قرار گرفته است اما در مقابل، جمهوری اسلامی ایران هم اهدافی از آمریکا و اسرائیل در منطقه را هدف قرار داده است.
*تهدید دوباره ترامپ به حمله به زیرساختهای نفت و انرژی ایران.اهداف اساسی و استراتژیک حمله به ایران در حال تکمیل است.در دو تا سه هفته آینده ضربه سختی به رژیم ایران میزنیم.
*وزارت دفاع امارات: چندین موشک بالستیک، کروز و پهپاد از طرف ایران بهسمت امارات شلیک و باعث شنیدهشدن صدای انفجارهای زیادی شده است.
*خبرگزاری رسمی کویت، کونا، فرودگاه بینالمللی کویت روز چهارشنبه پس از آنکه پهپادها به مخازن ذخیره سوخت در محوطه فرودگاه اصابت کردند و آتشسوزی بزرگی را برافروختند، بسته باقی خواهد ماند.
*حملات موشکی و پهبادی جمهوری اسلامی ایران به کشورهای منطقه ادامه دارد.
*به گزارش «تایمزآواسرائیل» و بر اساس ارزیابیهای اولیه ارتش اسرائیل، ایران امروز حدود ۱۰ موشک بالستیک به سمت مرکز این کشور شلیک کرده است.
*نور نیوز میگوید به محلات در استان تهران، یعنی محله شمس آباد، تهران -طالقانی، ملارد- صفادشت محله تهرانسر، محله سعادت آباد، حوالی نوبنیاد، شهر قدس و...
*ترامپ در مورد جمهوری اسلامی: رژیم اوباش ۴۵ هزار نفر از مردم خودش را کشت.
*ترامپ در مورد جمهوری اسلامی: آنها را به عصر حجر باز میگردانیم؛ توافق نشود نیروگاههای برق را میزنیم.
ترامپ تهدید کرد جمهوری اسلامی را به «عصر حجر» بازمیگرداند؛ قیمت نفت بالا رفت
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، چهارشنبه شب به وقت محلی در یک سخنرانی تلویزیونی سراسری برای مردم آمریکا با اشاره به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران گفت که عملیات نظامی تا «دو سه هفته آینده بهشدت» ادامه خواهد داشت و افزود: «ما کار را تمام خواهیم کرد و این کار را بسیار سریع به پایان میرسانیم.»
ترامپ در سخنرانی خود، در مورد جمهوری اسلامی ایران گفت: «ما طی دو تا سه هفته آینده ضربات بسیار سختی به آنها وارد خواهیم کرد. آنها را به دوران عصر حجر بازمیگردانیم، همان جایی که به آن تعلق دارند.»
وی افزود که نیروهای ایالات متحده «بسیار بسیار زود» به تمامی اهداف خود در میدان نبرد دست خواهند یافت. او تأکید کرد که توان نظامی ایران درهم شکسته شده و «مرحلۀ دشوار جنگ به پایان رسیده است.»
او با اشاره به این که مسئولان این حکومت در ایران «۴۵ هزار شهروند خودشان را که اعتراض میکردند قتل عام کردند» تاکید کرد که اگر این حکومت به سلاح هستهای دست مییافت، میتوانست این اقدامات را «زیر چتر هستهای» ادامه دهد و «بنابراین، این مسئله باید زودتر حل و فصل میشد.»
دونالد ترامپ، پیشتر آمار تخمینی سازمانهای اطلاعاتی کشورش درباره کشتار دیماه در ایران را ۳۲ هزار نفر اعلام کرده بود.
رییسجمهور آمریکا چهارشنبه شب، اضافه کرد که «هدفشان این بود که آنقدر موشک تولید کنند که هیچکس جرات حمله به آنها را نداشته باشد و سپس به سلاح هستهای دست یابند»، امری که به گفته او به آن نزدیک شده بودند.
دونالد ترامپ در سخنرانی خطاب به مردم آمریکا، افزود که جمهوری اسلامی «اخاذی هستهای» میکرد و اکنون «در یک قدمی حذف این تهدید علیه آمریکا و جهان هستیم.»
او در ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران را چنین توصیف کرد: «این یک سرمایهگذاری بود برای فرزندان و آیندگان ما.» وی گفت: «امشب خرسندم اعلام کنم که این اهداف راهبردیِ کلیدی به مراحل پایانی خود نزدیک میشوند.»
دونالد ترامپ در این سخنرانی خود، جمهوری اسلامی را «رژیمی تندرو و افراطی» توصیف کرد و گفت این حکومت طی دههها شعار «مرگ بر آمریکا» سر داده و آن را مسئول حملاتی از جمله کشتهشدن ۲۴۱ نظامی آمریکایی در بیروت و نیز «حملات خونبار دیگر» دانست.
ترامپ، در ادامه گفت نیروهای مسلح ایالات متحده «پیروزیهای قوی و قاطعانهای» به دست آوردهاند و گفت بخش عمدهای از رهبران جمهوری اسلامی کشتهشده و توان نظامی آن «بهطرز چشمگیری کاهش یافته» است. ترامپ اظهار داشت که ایالات متحده نیروی دریایی و هوایی ایران را نابود کرده و برنامههای موشکی بالیستیک و هستهای جمهوری اسلامی را از کار انداخته است.
«اگر توافقی نشود نیروگاهها را میزنیم»
رییس جمهوری آمریکا، همچنین گفت زیرساختها و کارخانههای نظامی ایران در جریان حملات «بهشدت آسیب دیده و تکهتکه شدهاند.» او درعین حال، بار دیگر از احتمال اجرای سناریویی که ممکن است حمله به نیروگاههای برق و زیرساختهای انرژی در ایران لازم شود، سخن گفت.
وی اظهار داشت که گفتوگو با آن دسته از مقامات در ایران که به نظر او نسبت به پیشینیان خود کمتر تندرو هستند، ادامه دارد. او گفت: «اما اگر در این بازه زمانی توافقی بهدست نیاید، ما اهداف کلیدی را زیر نظر داریم. اگر توافقی نشود، ما تکتک نیروگاههای تولید برق آنها را بسیار سخت و احتمالا بهطور همزمان درهم خواهیم کوبید. ما تأسیسات نفتی آنها را تا امروز نزدهایم، در صورتی که سادهترین هدف برای ما بود.»
«قیمت سوخت»
دونالد ترامپ، بار دیگر ادعا کرد که کشورش نیازی به تنگه هرمز ندارد و آن دسته از متحدان آمریکا را که به نفت این منطقه وابسته هستند، به چالش کشید تا خود برای بازگشایی آن اقدام کنند.
ترامپ بهطور مستقیم در مورد سازمان ناتو صحبتی نکرد، هرچند پیشتر در همان روز در گفتوگو با رویترز گفته بود که ناخشنودی شدید خود را از این پیمان به دلیل آنچه عدم حمایت از اهداف ایالات متحده در قبال ایران میداند، ابراز خواهد کرد.
او در سخنرانی زنده و سراسری خود، بهطور گذرا به نگرانیها در کشورش در مورد افزایش بهای سوخت پرداخت و وعده داد که قیمتها دوباره کاهش خواهد یافت.
ترامپ گفت: «بسیاری از آمریکاییها از دیدن افزایش اخیر قیمت بنزین در داخل کشور نگران شدهاند. این افزایش کوتاهمدت تماماً نتیجۀ حملات تروریستیِ جنونآمیز رژیم ایران علیه نفتکشهای تجاری کشورهای همسایه است که هیچ ارتباطی با این درگیری ندارند.»
دونالد ترامپ در سخنرانی تلویزیونی و سراسری چهارشنبه خود، اعلام کرد که ایالات متحده اجازه نخواهد داد متحدان عرب حوزه خلیج فارس و اسرائیل به دلیل جنگ با ایران «آسیب ببینند یا شکست بخورند.»
ترامپ و مشاورانش برای این درگیری که اکنون در هفته پنجم خود قرار دارد، توضیحات و زمانبندیهای مختلفی ارائه کردهاند. رییسجمهور آمریکا در این سخنرانی، به هیچ زمانبندی مشخصی برای پایان جنگ متعهد نشد.
«واکنش بازارهای مالی و نفت»
بلافاصله پس از سخنرانی دونالد ترامپ، ارزش بازارهای سهام سقوط کرد و قیمت نفت افزایش یافت. نفت خام برنت با حدود ۴ درصد افزایش به حدود ۱۰۵ دلار رسید و بازارهای سهام آسیا در ژاپن و کره جنوبی هم پس از پایان سخنان ترامپ تا دو درصد افت کردهاند.
به نوشته حبرگزاری رویترز، سرمایهگذاران از اینکه مسیر روشنتری برای پایان سریع درگیری مشخص نشده ناامید شدند.
خبرگزاری فرانسه نیز درباره دلیل افزایش بهای نفت نوشت که این سخنان نتوانست نگرانی سرمایهگذاران را درباره بسته شدن تنگه راهبردی هرمز تسکین دهد.
ترامپ در این سخنرانی، از سایر کشورها خواست برای بازگشایی این تنگه کمک کنند. قیمت نفت تا پیش از سخنرانی دونالد ترامپ کمی کاهش پیدا کرده بود.
وزیر دفاع آمریکا با استناد به سخنان ترامپ، ایران را به «نابودی» تهدید کرد
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، با اشاره به سخنان اخیر دونالد ترامپ درباره «بازگرداندن ایران به عصر حجر»، این تهدید را تکرار کرد و از احتمال وارد آوردن ضربات سنگین به ایران سخن گفت. او با بازنشر پیامی در شبکه اجتماعی «ایکس» با همین مضمون، بر تداوم رویکرد تهاجمی واشنگتن در قبال تهران تاکید کرد.
استرالیا پس از سخنان ترامپ خواستار کاهش تنش در جنگ خاورمیانه شد
نخستوزیر استرالیا، آنتونی آلبانیزی، پس از سخنرانی دونالد ترامپ، خواستار کاهش تنش در جنگ خاورمیانه شد و اعلام کرد که به نظر میرسد اهداف اصلی این عملیات تحقق یافته اند. او با اشاره به تضعیف توان نظامی جمهوری اسلامی ایران، تأکید کرد که ادامه جنگ چشمانداز روشنی ندارد و هرچه این درگیری طولانیتر شود، پیامدهای آن برای اقتصاد جهانی سنگینتر خواهد بود.
تصویر منتسب به حمله هوایی شنبهشب در غرب تهران-۸ فروردین ۱۴۰۵
سنتکام بیش از ۱۲ هزار هدف را در ایران مورد حمله قرار داده است
فرماندهی مرکزی ایالات متحده میگوید از زمان آغاز عملیات علیه جمهوری اسلامی، موسوم به «خشم حماسی»، بیش از ۱۲ هزار و ۳۰۰ هدف مورد حمله قرار گرفته است.
این گزارش میافزاید اولویت حملات بر مراکز تهدید فوری و دستگاههای امنیتی جمهوری اسلامی متمرکز بوده است. در میان اهداف یاد شده، بیش از ۱۵۵ شناور جنگی رژیم حاکم ایران نیز دیده میشود.
عملیات خشم حماسی با همراهی اسرائیل در ۲۸ فوریه، نهم اسفندماه، آغاز شد و علاوه بر کشتن علی خامنهای رهبر وقت جمهوری اسلامی و فرماندهان ارشد نظامی، اهداف مختلفی در بیش از یک ماه تداوم این عملیات مورد حمله قرار گرفتهاند.
بر پایه گزارش سنتکام، اهدافی که تا چهارشنبه هفته جاری، اول آوریل/ ۱۲ فروردین، مورد حمله نیروهای آمریکایی قرار گرفته شامل موارد زیر است:
- مراکز فرماندهی و کنترل
- ساختمانهای ستاد فرماندهی سپاه پاسداران
- سایتهای اطلاعاتی سپاه پاسداران
- سیستمهای دفاع هوایی یکپارچه سایتهای موشکی بالستیک
- ناوهای دریایی ایران و زیردریاییها
- سیستمهای دفاع هوایی نیروی هوایی ایران
- سایتهای موشکی ضدکشتی
- قابلیتهای ارتباطات نظامی
- تاسیسات تولید موشک بالستیک و پهپاد
- تاسیسات نگهداری و انبار مهمات
- تاسیسات موشکی سطح به هوا
- زیرساخت پشتیبانی نظامی
جمهوری اسلامی ایران حملات «کوبنده» علیه آمریکا و اسرائیل را وعده داد
در پاسخ به تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ، ارتش ایران اعلام کرد که حملات «کوبنده» علیه آمریکا و اسرائیل انجام خواهد داد. در بیانیهای که از تلویزیون دولتی ایران پخش شد، فرمانده قرارگاه عملیاتی خاتمالانبیا تأکید کرد که این جنگ تا «تحقیر و تسلیم» طرف مقابل ادامه خواهد یافت. همین منبع از انجام عملیات «گستردهتر و ویرانگرتر» در آینده خبر داد.
ادامه حملات هوایی پرشمار در شهرهای مختلف ایران
در ادامه حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به نقاط مختلف ایران، گزارشها از وقوع انفجارها، فعالشدن پدافند و وارد آمدن تلفات در شماری از شهرها طی روز و عصر چهارشنبه ۱۲ فروردین و همچنین بامداد پنجشنبه ۱۳ فروردین حکایت دارد. در تهران، رسانههای داخلی از فعالشدن پدافند هوایی در برخی نقاط پایتخت و مقابله با «اهداف متخاصم» خبر دادند. همزمان، گزارشهایی از شنیدهشدن انفجارهای شدید و ممتد در غرب تهران و نیز صدای انفجار در شرق این شهر منتشر شد. همچنین از نوسان برق در برخی مناطق پایتخت خبر داده شده است. میزان، جماران و خبرآنلاین این گزارشها را منتشر کردهاند.
جمعیت هلال احمر ایران، اعلام کرد که از بامداد چهارشنبه، چندین نقطه در تهران و اطراف آن هدف حمله قرار گرفتهاند، از جمله محلههای شمسآباد، طالقانی، تهرانسر، سعادتآباد و حوالی نوبنیاد، همچنین شهر قدس و منطقه صفادشت در ملارد.
در استان اصفهان، استانداری این استان از هدف قرار گرفتن فرودگاه مسافری کاشان در عصر چهارشنبه خبر داد. خبرگزاری مهر نیز گزارش داد که در همان زمان، نقاطی در شهرهای اصفهان، شهرضا، کاشان، آران و بیدگل و نجفآباد هدف حمله قرار گرفتهاند. به گفته این منبع، در چند شهر استان از جمله شاهینشهر و آران و بیدگل صدای چندین انفجار شنیده شده است.
در جنوب ایران، معاون امنیتی استاندار هرمزگان از حمله به اسکله صیادی «دوحه» در قشم و اسکله صیادی-تجاری بندر چارک خبر داد. به گفته او، در این حملات دستکم پنج نفر زخمی شدهاند و چند شناور نیز آسیب دیدهاند. همچنین گزارشهایی از حمله به جزیره هنگام منتشر شده که به گفته مقامهای محلی، هفت زخمی بر جا گذاشته و حال یکی از مجروحان وخیم است.
در شیراز، روابط عمومی سپاه فجر فارس اعلام کرد که بر اثر انفجار یک بمب خوشهای باقیمانده از حملات پیشین، یک نفر کشته و چند نفر دیگر زخمی شدهاند و از شهروندان خواسته شد از تردد در برخی مناطق کوهستانی خودداری کنند.
در شمال غرب ایران، اداره کل مدیریت بحران آذربایجان شرقی گزارش داد که در حمله هوایی به نقطهای در شهر میانه، پنج نفر کشته و شش نفر دیگر زخمی شدهاند. به گفته این نهاد، یک پارکینگ شهری و یک ساختمان در این حمله هدف قرار گرفته است.
در غرب کشور، استاندار کرمانشاه اعلام کرد که در حملات هوایی به این استان، سه پل هدف قرار گرفتهاند و گزارشهای دیگری نیز از وارد شدن آسیب به مناطق نزدیک دانشگاه کرمانشاه منتشر شده است.
در استان کرمان نیز مقامهای محلی از هدف قرار گرفتن دو نقطه در حومه شهر کرمان و حوالی سیرجان خبر دادند و گفتند این حملات تلفات جانی نداشته و اوضاع تحت کنترل است.
محمدعلی فتحعلیزاده، فرمانده یگان فاتحین سپاه پاسداران
فرمانده یگان فاتحین سپاه پاسداران کشته شد
رسانههای ایران گزارش دادند که محمدعلی فتحعلیزاده، فرمانده یگان ویژه فاتحین سپاه پاسداران، در حملات روز چهارشنبه، ۱۲ فروردین، کشته شده است.
خبر انتخاب محمدعلی فتحعلیزاده به فرماندهی یگان فاتحین سپاه پاسداران فروردین ۱۴۰۴ منتشر شده بود. یگان ویژه فاتحین از واحدهای زیر نظر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که به نام «واحد ویژه نیروی بسیج» شناخته میشود.
اعضای این واحد آموزش نظامی ویژهای فراتر از آموزش رایج اعضای بسیج میبینند و پیشتر نیز در جریان جنگ داخلی سوریه و نیز سرکوب اعتراضهای سالهای اخیر از جمله در پاییز ۱۴۰۱ و دیماه ۱۴۰۴ مشارکت داشتند.
ابراهیم رئیسی، رییس جمهور وقت ایران در آذرماه سال ۱۴۰۱ در دیدار با گروهی از نیروهای یگان ویژه فاتحین که در سرکوب معترضان نقش داشتند خطاب به آنها گفته بود که در برخورد با معترضان «خوش درخشیدید.»
کمال خرازی در حملهای در تهران بهشدت زخمی شد
رسانههای ایران گزارش دادند که کمال خرازی، وزیر امور خارجه پیشین ایران، در حملهای که همسرش در آن کشته شد، بهشدت زخمی شده است.
خرازی که ییس شورای راهبردی روابط خارجی است و همچنان مشاور بینالملل رهبر جمهوری اسلامی به شمار میرود، چند هفته پیش نیز گفتوگویی با شبکه خبری سیانان انجام داده بود.
به گزارش روزنامههای «شرق»، «اعتماد» و «هممیهن»، خانه او در تهران روز چهارشنبه در حملهای منتسب به آمریکا و اسرائیل هدف قرار گرفت. این رسانهها افزودند که او در پی این حمله بهشدت مجروح و در بیمارستان بستری شده است.
کمال خرازی بین سالهای ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴، در دوران ریاستجمهوری محمد خاتمی، وزیر امور خارجه ایران بود.
خرازی بهعنوان یک سیاستمدار باسابقه ریاست شورای راهبردی روابط خارجی ایران را بر عهده دارد، نهادی که سیاست کلی خارجی کشور را تعیین میکند.
دو مقام ایرانی بامداد امروز پنجشنبه به نیویورکتایمز گفتند که خرازی در حال پیگیری تعامل با پاکستان برای برگزاری احتمالی دیداری میان مقامهای ایرانی و جیدی ونس، معاون رییسجمهور آمریکا، بوده است.
به گفته این مقامها، هدف قرار دادن خرازی «بهعنوان تلاشی برای اخلال در روند دیپلماسی تلقی میشود.»
اسرائیل پایگاه نیروی زمینی سپاه پاسداران را هدف قرار داد
در موجی گسترده از حملات در تهران، ارتش اسرائیل پایگاه نیروی زمینی سپاه پاسداران و یک مقر فرماندهی سیار فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی را مورد هدف قرار داد.
ارتش اسرائیل روز پنجشنبه ۱۳ فروردین، خبر داد که در چارچوب این موج حملات، نیروی هوایی این کشور پایگاه نیروی زمینی سپاه پاسداران را در تهران هدف قرار داده است.
اسرائیل میگوید این پایگاه یکی از یگانهای مرکزی نیروهای نظامی جمهوری اسلامی به شمار میرود.
ارتش اسرائیل اضافه کرده که جمهوری اسلامی پس از آنکه در طول عملیات «غرش شیران»، بهطور نظاممند صدها مقر نظامیاش هدف قرار گرفت، به استقرار مقرهای خود در واحدهای سیار روی آورده و فرماندهان «رژیم» از داخل «واگنها» فعالیت میکنند.
در این موج از حملات، ارتش اسرائیل یک مقر فرماندهی متحرک را که فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی در آن فعال بودند را هدف قرار داده است.
براساس گزارش ارتش اسرائیل، یک سایت ذخیرهسازی موشکهای بالستیک «متعلق به یگان موشکی در تبریز» نیز در چارچوب تلاش مستمر برای ضربهزدن به سامانه های موشکی، هدف قرار گرفت.
ارتش اسرائیل عصر دیروز چهارشنبه، اعلام کرده بود که نیروی هوایی این کشور طی دو روز گذشته با استفاده از حدود ۶۵۰ مهمات، بیش از ۴۰۰ حمله به زیرساختهای نظامی ایران انجام داده است.
به گفته این ارتش، در جریان این حملات دهها هدف در تهران، از جمله حدود ۱۵ سایت تولید تسلیحات و همچنین بخشهایی از وزارت دفاع ایران هدف قرار گرفتهاند.
ارتش اسرائیل، همچنین اعلام کرد که سامانههای پدافند هوایی، سایتهای پرتاب و انبارهای موشکهای بالستیک نیز در این حملات هدف قرار گرفتهاند.
خیابانی در اسرائیل بعد از حمله موشکی جمهوری اسلامی
چهار موج حملات موشکی ایران به اسرائیل طی شش ساعت
ارتش اسرائیل اعلام کرد که طی شش ساعت گذشته چهار موج حمله موشکی ایران را رهگیری کرده است: دو مورد از این حملات پس از سخنرانی دونالد ترامپ رخ دادهاند.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، در پی موج نخست چندین نقطه در مرکز این کشور هدف قرار گرفت و دستکم چهار نفر در منطقه تلآویو بهطور سطحی زخمی شدند. پلیس نیز از حضور نیروها در چندین محل اصابت خبر داد و برخی گزارشها تعداد این نقاط را تا ۹ محل ذکر کردهاند.
رسانههای اسرائیلی، همچنین خسارتهای پراکنده را به استفاده از مهمات خوشهای نسبت دادهاند، موضوعی که پیشتر نیز ایران و اسرائیل یکدیگر را به استفاده از آن متهم کردهاند.
کمتر از دو ساعت بعد، ارتش اسرائیل از شلیک موج دوم موشکها خبر داد که موجب به صدا درآمدن آژیرهای خطر در بخشهای گستردهای از شمال و مرکز اسرائیل شد، اما گزارشی فوری از تلفات یا خسارات در این مرحله منتشر نشده است.
در همین حال، خدمات اورژانس اسرائیل روز چهارشنبه اعلام کرده بود که در حملات موشکی پیشین ایران، ۱۴ نفر از جمله یک دختر ۱۱ ساله زخمی شدهاند.
گزارشها از حملهای دیگر به منطقه اطراف فرودگاه بینالمللی مشهد
تصاویر منتشر شده در شبکههای اجتماعی حاکی از حمله هوایی به نقطه یا نقاطی در شهر مشهد در صبح روز پنجشنبه است. در این تصاویر ستون بلندی از دود غلیظ بر فراز منطقهای نزدیک فرودگاه مشهد دیده میشود.
گمانه برخی کاربران بر اساس همین دود سیاه این است که یک انبار نفت در نزدیکی فرودگاه شهید هاشمینژاد مشهد هدف گرفته شده است.
همزمان، رسانهها در ایران ویدئوی بدون صدایی از امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی، در جلسهای با تعدادی از فرماندهان نظامی را منتشر کرده و گزارش دادند که او در این نشست گفته است: «سایه جنگ باید از سر کشور ما برداشته شود و امنیت برای همه برقرار باشد، نمیشود جاهایی امن باشد و مردم ما در امنیت نباشند. در صورت اقدام دشمن به اجرای عملیات زمینی، یک نفر هم نباید جان سالم به در ببرد>م
در روزهای اخیر برخی رسانههای آمریکا از بررسی طرحهایی در وزارت دفاع این کشور برای انجام عملیات زمینی به منظور آزادسازی تنگه هرمز خبر دادهاند.
این گزارشها، همزمان با اعزام برخی نیروهای ویژه زمینی به منطقه تحت فرماندهی سنتکام، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا منتشر شده و اکنون رسانهها در آمریکا از جمله روزنامه نیویورک تایمز گزارش میدهند که تعداد نیروهای آمریکایی حاضر در خاورمیانه به بیش از ۵۰ هزار نفر رسیده است.
فرمانده ارتش جمهوری اسلامی ایران: برای هرگونه حمله آماده باشید
به گزارش رویترز، فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران به نیروهای نظامی این کشور دستور داد که برای مقابله با هر نوع حمله احتمالی آماده باشند. او تاکید کرده است که تحرکات دشمن باید با «بیشترین بدبینی و دقت» رصد شوند. این اظهارات همزمان است با سخنان دونالد ترامپ مبنی بر نزدیک بودن پایان جنگ و تشدید حملات علیه جمهوری اسلامی ایران در هفتههای آینده و همچنین تقویت حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس. این امر نگرانیها درباره احتمال گسترش درگیریها، از جمله عملیات زمینی، را افزایش داده است.
یک سخنگوی نظامی جمهوری اسلامی ایران: ذخایر تسلیحاتی پنهان داریم
به گزارش آسوشیتدپرس یک سخنگوی نظامی جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد که این کشور، همچنان از ذخایر پنهان تسلیحاتی برخوردار است و حملات آمریکا و اسرائیل تاثیر تعیینکنندهای بر توان نظامی آن نداشته است. به گفته او، مراکزی که هدف قرار گرفتهاند «اهمیت چندانی» نداشته و تولیدات راهبردی نظامی ایران در مکانهایی انجام میشود که «دسترسناپذیر» هستند.
تصویری که حسین کرمانپور، سخنگوی وزارت بهداشت جمهوری اسلامی از ویرانیهای انستیو پاستور در شبکه ایکس منتشر کرده است
حمله به انستیتو پاستور؛ هدف قرار گرفتن یک مرکز پژوهشی پزشکی
همزمان با ادامه حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، مقامهای بهداشتی جمهوری اسلامی روز پنجشنبه ۲ آوریل-۱۳ فروردین، اعلام کردند انستیتو پاستور ایران، یکی از قدیمیترین مراکز پژوهش پزشکی و بهداشت عمومی کشور، صبح امروز در تهران هدف حمله قرار گرفته و «آسیب قابل توجهی» دیده است. حسین کرمانپور، سخنگوی وزارت بهداشت ایران، این حمله را «تعرض مستقیم به امنیت بهداشت جهانی» خواند و آن را نقض کنوانسیونهای ژنو دانست.
خبرگزاری رویترز نیز گزارش داد که مقامهای ایرانی گفتهاند این مرکز پژوهشی و چند مجموعه صنعتی دیگر در حملات اخیر آسیب دیدهاند.
کرمانپور در اظهارات خود از نهادهای بینالمللی سلامت خواست این حمله را محکوم کنند، میزان خسارت را بررسی کنند و در بازسازی این مرکز مشارکت داشته باشند. گزارشهای منتشرشده از سوی رسانههای مختلف، از جمله بازتابهای مبتنی بر گزارش خبرگزاری فرانسه، حاکی است که بخشهایی از ساختمان و تجهیزات این مرکز آسیب دیدهاند، هرچند تا این لحظه جزئیات مستقلی درباره شمار مجروحان یا دامنه دقیق خسارت منتشر نشده است. بنابراین، بخش مهمی از اطلاعات فعلا بر پایه روایت رسمی مقامهای بهداشتی ایران است و هنوز ارزیابی بیطرفانه و مستقلی از صحنه در دست نیست.
انستیتو پاستور ایران، از مراکز قدیمی و مهم پژوهش پزشکی در ایران و خاورمیانه است؛ منابع مختلف سال تاسیس آن را ۱۹۲۰ یا آغاز رسمی فعالیت آن را ۱۹۲۱ ذکر میکنند. این مؤسسه در حوزههایی مانند بیماریهای عفونی، واکسن، هاری، ویروسشناسی و تولید کیتهای تشخیصی فعال است و در وبسایت رسمی خود نیز به همکاری با شبکه پاستور و نقش خود بهعنوان مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت در زمینه هاری اشاره کرده است. همین جایگاه باعث شده تهران حمله به آن را صرفا یک خسارت داخلی، بلکه ضربهای به زیرساختهای سلامت عمومی بداند.
حمله به انستیتو پاستور، در شرایطی رخ داده که زیرساخت درمان و سلامت در ایران از آغاز جنگ، زیر فشار فزاینده قرار داشته است.
سازمان جهانی بهداشت در ۱۱ مارس اعلام کرده بود که از آغاز حملات در ۹ اسفند ۱۴۰۴، دستکم ۱۸ حمله به مراکز درمانی و بهداشتی در ایران صورت گرفته است؛ حملاتی که به گفته این نهاد، به کشته شدن ۸ نفر از کارکنان سلامت انجامیده است. نهادهای امدادی و حقوق بشری نیز در روزهای بعد هشدار دادند که حمله به زیرساخت سلامت در ایران، لبنان و اسرائیل به الگویی نگرانکننده تبدیل شده و میانگین این حملات در منطقه به حدود یک حمله در هر شش ساعت رسیده است.
جمعیت هلال احمر ایران، اعلام کرده است که از آغاز حملات، ۳۱۶ بیمارستان، مرکز درمانی و خدمات پزشکی در ایران آسیب دیده یا ویران شدهاند. این رقم بسیار بالاتر از آمار حملات تاییدشده سازمان جهانی بهداشت است و تفاوت میان این دو عدد احتمالا به تفاوت در روش ثبت، دامنه تعریف «آسیب» و نیز دشواری راستیآزمایی در شرایط جنگی بازمیگردد. با این حال، حتی آمارهای محافظهکارانه نیز نشان میدهد که بخش سلامت ایران در هفتههای اخیر به یکی از قربانیان مستقیم جنگ تبدیل شده است.
گزارشهای دیگر نیز نشان میدهد که این روند از هفتههای گذشته آغاز شده بود. اوایل مارس، سازمان جهانی بهداشت از تخلیه یک بیمارستان در تهران پس از انفجارهای اطراف آن خبر داد و گفت در حال بررسی گزارشهای مربوط به آسیب دیدن دیگر مراکز درمانی در ایران است. در آن زمان نیز مقامهای ایرانی حمله به بیمارستانها و مراکز اورژانس را مصداق نقض حقوق بشردوستانه بینالمللی توصیف کرده بودند. اکنون، با اضافه شدن نام انستیتو پاستور ایران به فهرست مراکز آسیبدیده، دامنه نگرانیها از هدف قرار گرفتن زیرساختهای علمی و درمانی بیشتر شده است.
حمله امروز، همچنین در متن یک روز پرتنش دیگر در جنگ روی داد؛ روزی که ایران از آسیب دیدن پل ارتباطی تهران و کرج، خسارت دیدن برخی کارخانههای بزرگ فولاد و زخمیشدن شماری از کارگران خبر داد و همزمان تهدید کرد اگر مراکز صنعتی بیشتری هدف قرار گیرند، پاسخ خود را تشدید خواهد کرد.
در چنین فضایی، حمله به یک مرکز پژوهشی پزشکی نه فقط از منظر انسانی و علمی، بلکه از منظر سیاسی نیز حساسیتبرانگیز شده است، زیرا تهران میکوشد آن را بهعنوان شاهدی تازه بر هدف قرار گرفتن زیرساختهای غیرنظامی و عمومی در جنگ جاری مطرح کند.
حمله به کارخانههای فولاد ایران؛ ضربهای دردناک به اقتصاد
حملات آمریکا و اسرائیل به دو کارخانه بزرگ فولاد ایران احتمالا توان تهران برای ادامه جنگ را تضعیف میکند، اما همزمان میتواند اقتصاد ایران را به شکلی جبرانناپذیر فلج کند. دویچه وله نظر چند کارشناس را پرسیده است.
بمباران دو تولیدکننده بزرگ فولاد ایران، یعنی فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان اهواز، واکنشهای گستردهای در داخل ایران برانگیخت. بخش عمده این واکنشها بر این پرسش متمرکز بود که آیا این دو مجموعه صنعتی واقعا اهدافی مشروع از نظر نظامی بودهاند یا نه.
برخی استدلال میکنند که این مراکز بهطور مستقیم یا غیرمستقیم با شبکههای اقتصادی مرتبط بودهاند که دولت و سپاه پاسداران جمهوری اسلامی را سرپا نگه میدارند.
در مقابل، گروهی دیگر این حملات را یورش به زیرساختهای صنعتی غیرنظامی در کشوری میدانند که پیشتر نیز زیر فشار شدید بمبارانهای آمریکا و اسرائیل قرار داشته است.
با این حال، کمتر کسی ظاهرا به پیامدهای بلندمدت فلج شدن تولید فولاد ایران توجه کرده است؛ بخشی که یکی از مهمترین ستونهای صنعتی کشور به شمار میرود.
هرچند اقتصاد ایران همچنان بهشدت به نفت وابسته است، این کشور در سال ۲۰۲۵ در میان تولیدکنندگان بزرگ فولاد خام جهان نیز قرار داشت.
انجمن جهانی فولاد، تولید سالانه فولاد خام ایران را حدود ۳۱/۸ میلیون تن برآورد کرده است. همچنین، بر اساس گزارشهای نزدیک به شرکت، فولاد مبارکه بهتنهایی بین مارس ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶ حدود ۸۶۰ میلیون دلار(۷۴۱ میلیون یورو) درآمد صادراتی داشته است.
ضربه به ظرفیت صادراتی ایران
حمله هوایی به کارخانهای با این ابعاد، فقط به توان نظامی ایران آسیب نمیزند. این حمله همچنین ضربهای است به زنجیرههای تامین، اشتغال صنعتی، صادرات و یکی از معدود بخشهای اقتصاد ایران که با وجود تحریمها هنوز وزن واقعی خود را حفظ کرده است.
ابعاد کامل خسارت هنوز بهطور مستقل روشن نیست و بخش زیادی از جزئیات از گزارشهای رسانههای داخلی ایران و رسانههای تخصصی حوزه انرژی و کالا به دست آمده است. با این حال، تصویر کلی کموبیش روشن است.
«آرگوس مدیا» که بازارهای جهانی انرژی و کالا را رصد میکند، گزارش داده که حملات به انبارها و زیرساختهای برق در فولاد خوزستان و فولاد مبارکه آسیب زده و انتظار میرود تولید و ظرفیت صادراتی ایران را کاهش دهد.
روزنامه والاستریت ژورنال هم گزارش داده است که فولاد خوزستان فعالیت خود را متوقف کرده، در حالی که فولاد مبارکه با وجود خسارتها همچنان فعال مانده است.
تولید فولاد به تامین پیوسته برق وابستگی بالایی دارد. اگر پستهای برق، نیروگاههای اختصاصی یا خطوط تولید هدف قرار بگیرند، آثار این حملات معمولا بسیار فراتر از واحدهای مستقیما آسیبدیده گسترش پیدا میکند.
امید رو به زوال ایران برای بهبود اقتصادی
یک اقتصاددان ساکن ایران که نخواست نامش فاش شود، به دویچهوله گفته که هرچه جنگ طولانیتر شود، سرمایه و منابع دولتی بیشتری از مدیریت اقتصاد بحرانزده ایران به سمت جنگ منحرف خواهد شد. او افزوده که پیامدهای عمیقتر این وضعیت احتمالا فقط پس از پایان جنگ روشنتر میشود.
اما حتی اکنون نیز ایران همزمان با خسارتهای جنگی، با تحریمها، تورم و سالها سوءمدیریت اقتصادی دستوپنجه نرم میکند.
این منبع هشدار داده است که اگر جنگ بدون تغییر سیاسی پایان یابد و تحریمها نیز همچنان پابرجا بمانند، بسیاری از نیروهای متخصص ممکن است کشور را ترک کنند و این مسئله، بهبود اقتصادی ایران را بیش از پیش دشوار سازد.
معیشت مردم در خطر است
پیامدهای اجتماعی این حملات نیز میتواند چشمگیر باشد. والاستریت ژورنال، گزارش داده که فولاد خوزستان حدود ۱۰ هزار کارگر دارد که بسیاری از آنها پیمانکارند و از امنیت شغلی اندکی برخوردارند.
توقف طولانیمدت تولید نهتنها بر کارگران کارخانه، بلکه بر پیمانکاران و صنایع وابسته نیز اثر خواهد گذاشت.
ایران سالهاست برای تامین ارز، به فولاد و دیگر فلزات بهعنوان یکی از مهمترین منابع غیرنفتی خود تکیه کرده است. به همین دلیل، این بخش بارها هدف تحریم قرار گرفته است.
همچنین به همین علت است که این حملات فقط در چارچوب محاسبات فوری زمان جنگ اهمیت ندارند؛ آنها بخشی را هدف قرار دادهاند که در نقطه تلاقی تولید صنعتی، صادرات، اشتغال و درآمد دولت قرار دارد و برای بسیاری از ایرانیان، اهمیت واقعی این حملات همینجاست.
این حملات، فقط متوجه کارخانههای فولاد نبودند؛ آنها بخشی را هدف گرفتند که ستون نگهدارنده بخش بزرگی از اقتصاد صنعتی کشور است. و اگر این بخش بیش از این تضعیف شود، بعید است پیامدهای آن پشت درهای کارخانهها باقی بماند.
ساعاتی پس از سخنرانی ترامپ، پلی در کرج که به تازگی ساخته و به بهرهبرداری رسیده بود و ساختمان انستیتو پاستور هدف قرار گرفتند- ۱۳ فروردین
«بزرگترین پل خاورمیانه» در کرج هدف حملات هوایی قرار گرفت
تصاویر منتشر شده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد که حملات هوایی روز پنجشنبه 2 آپریل آمریکا و اسرائیل، باعث تخریب یک پل کلیدی در دست ساخت در شمال کرج شده است.
خبرگزاری فارس، اعلام کرد در یکی از این حملات پل هوایی «بی۱» در عظیمیه کرج آسیب دیده است. این پل که رسانههای ایران آن را «بلندترین پل هوایی خاورمیانه» خواندهاند، جاده چالوس را به آزادراه تهران-شمال متصل میکند و هنوز به بهرهبرداری نرسیده بود.
تصاویر و ویدئوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی، نشان میدهد به این پل که روی رودخانه کرج واقع است، خسارت جدی وارد آمده است. ساعتی بعد تصاویر دیگری منتشر شد که حمله دوباره و وقوع انفجار در این پل را نشان میداد.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، روز ۱۲ فروردین گفته بود واشینگتن ممکن است در چند هفته آینده با ایران به توافق برسد، اما افزود اگر چنین نشود، «ما چند پل را میزنیم؛ چند پل خوب را هم در نظر داریم.» او افزود: «اما اگر آنها پای میز مذاکره بیایند، این خوب خواهد بود.»
استانداری البرز، اعلام کرد در جریان حمله اول به پل بی۱ «دو نفر» کشته و تعدادی دیگر زخمی شدند. در توضیح استانداری آمده که این پل «یک پروژه در حال احداث بود و این حادثه در منطقه کارگاهی اجرای پل اتفاق افتاده است.»
همچنین گزارشها حاکی است که پس از حملات هوایی روز پنجشنبه، برق برخی مناطق کرج قطع شد و استانداری البرز نیز این موضوع را تایید کرده است.
ترامپ حمله آمریکا به پل کرج را تایید کرد؛ «ایران قبل از آنکه دیر شود توافق کند.»
رییسجمهور آمریکا روز پنجشنبه ۱۳ فروردین، ضمن تایید نقش ایالات متحده در حمله به یک پل مهم در ایران، خواستار آن شد که تهران با واشینگتن به توافقی برای پایان دادن به جنگ برسد.
دونالد ترامپ همراه با انتشار ویدئویی از فرو ریختن پل «بی۱» در شهر کرج در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، نوشت: «بزرگترین پل در ایران در حال فروریختن است و دیگر هرگز قابل استفاده نخواهد بود. موارد بیشتری در راه است!»
او افزود: «اکنون زمان آن است که ایران پیش از آنکه خیلی دیر شود و چیزی از آنچه که هنوز میتواند به یک کشور بزرگ تبدیل شود باقی نماند، توافق کند.»
ترامپ، روز ۱۲ فروردین، گفته بود واشینگتن ممکن است در چند هفته آینده با ایران به توافق برسد، اما افزود اگر چنین نشود، «ما چند پل را میزنیم؛ چند پل خوب را هم در نظر داریم.»
او افزود: «اما اگر آنها پای میز مذاکره بیایند، این خوب خواهد بود.» ترامپ پیشتر نیز تهدید به هدف قرار دادن نیروگاههای برق و انرژی کرده، اما دو بار ضربالاجل خود را به تعویق انداخته است.
پل هدف قرار گرفته، که رسانههای ایران آن را «بلندترین پل هوایی خاورمیانه» میدانند، هنوز کامل نشده و بین جاده چالوس و آزادراه تهران-شمال در حال ساخت بود.
ارتش اسرائیل از حمله به مقرهای تامین مالی و کشتن فرماندهان قرارگاههای نفتی و نظامی جمهوری اسلامی خبر داد
ارتش اسرائیل با انتشار پیامهایی در حساب کاربری خود در شبکه ایکس در روز پنجشنبه ۱۳ فروردین، به تشریح تازهترین دستاوردهای خود در عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی در ایران پرداخت.
کشتن فرمانده یگان موشکی زمین به زمین
از کشتهشدن مکرم عظیمی، فرمانده یگان موشکهای زمینبهزمین که فرماندهی آن در غرب ایران مستقر بود، خبر داد. به گفته ارتش اسرائیل، عظیمی مسئول پرتابهای متعدد موشکی به سوی اسرائیل بود. در این پیام آمده است که همزمان با حذف او، سه فرمانده گردان از فرماندهی موشکی را نیز به هلاکت رسیده؛ «فرماندهانی که هدایت پرتابهها به سوی اسرائیل را بر عهده داشتند.»
ارتش اسرائیل میگوید: «ما به تعقیب آنها ادامه خواهیم داد، تمام کسانی را که به سوی اسرائیل موشک شلیک میکنند؛ هم پرتابگرها، هم موشکها و هم افراد.»
کشته شدن فرمانده قرارگاه نفت نیروهای مسلح در تهران
نیروی هوایی اسرائیل در خبر دیگری، از کشتهشدن جمشید اسحاقی، فرمانده قرارگاه نفت نیروهای مسلح در تهران، در اوایل این هفته خبر داد. بنا بر این بیانیه، قرارگاه نفت، بخشی از نیروهای مسلح رژیم است و با درآمدهای حاصل از فروش نفت، تداوم فعالیت و تقویت نظامی نیروهای رژیم را ممکن میسازد.
به گفته ارتش اسرائیل، اسحاقی طی سالها فرماندهی بازوی تامین مالی نیروهای رژیم و همچنین صنایع نظامی مرتبط با تولید موشکهای بالستیک و سازوکارهای سرکوب رژیم را بر عهده داشت. او همچنین برای تامین منابع مالی جهت پشتیبانی از بازوهای تروریستی رژیم در سراسر خاورمیانه بهویژه سازمان تروریستی حزبالله و حاکمیت تروریستی حوثیها فعالیت میکرد.
در این بیانیه، آمده است که سپاه پاسداران و دیگر نهادهای نظامی در ایران سالها از بودجههای کلانی که منبع آن فروش نفت و دور زدن تحریمهای بینالمللی بوده، تامین مالی شدهاند. به گفته ارتش اسرائیل، نیروهای مسلح قرارگاههای ویژهای برای مدیریت فروش نفت ایجاد کردهاند که ستون فقرات مالی برای تقویت نظامی رژیم ایران و اجرای عملیات تروریستی در سراسر جهان بهشمار میروند.
صفحه ارتش اسرائیل ادامه داده است به اقدام علیه فرماندهان و رهبران رژیم تروریستی ایران، هر جا که لازم باشد، ادامه خواهد.
هدف قراردادن مراکز تامین مالی رژیم
ارتش اسرائیل در پیام دیگری از هدف قراردادن مقرهای نظامی مرکزی جمهوری اسلامی ایران مرتبط با تامین مالی نیروهای مسلح و بازوهای نیابتی در سراسر خاورمیانه خبر داد.
در ادامه این پیام آمده است که سپاه پاسداران طی سالها بودجهها و منابع مالی کلانی را از سوی این مقرها در چند محور اصلی به کار گرفته است، از جمله تامین مالی و تقویت نیروهای مسلح در داخل ایران، تولید هزاران موشک بالستیک و انواع تسلیحاتی که تهدیدی مستقیم برای مردم اسرائیل و سراسر جهان بهشمار میرود؛ «چیزی که به بهای نادیده گرفتن توسعه زیرساختهای غیرنظامی است.»
همچنین، این بودجهها برای ساخت و تقویت نیروهای مسلح رژیم، از جمله نیروی انتظامی و بسیج و نیروهای سرکوبگر اعتراضات علیه رژیم استفاده میشد که هزاران شهروند را به قتل رساندند.
به گفته حساب کاربری ارتش دفاعی اسرائیل، این مراکز مسئول تامین مالی نیروهای نیابتی رژیم تروریستی ایران در سراسر خاورمیانه سپاه پاسداران و نیروی قدس بودند که طی سالها مبالغ هنگفتی را به بازوهای نیابتی رژیم منتقل کردند. از جمله این گروهها، سازمان تروریستی حزبالله، حماس، و رژیم تروریستی حوثیها هستند که دهها میلیارد دلار به این سازمانهای تروریستی منتقل شده درحالی که «مسئول حملات تروریستی مرگبار علیه اسرائیل و در نقاط مختلف جهان» هستند.
جمهوری اسلامی ایران: «چرخه جنگ و مذاکره را نمیپذیریم»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران، اسماعیل بقایی، اعلام کرد که تهران «چرخه جنگ، مذاکره و آتشبس» را تحمل نخواهد کرد و به آنچه «جنگی ناعادلانه» خواند، با قدرت پاسخ میدهد. اسماعیل بقایی تأکید کرد تا زمانی که حملات آمریکا و اسرائیل ادامه داشته باشند، جمهوری اسلامی ایران نیز به اقدامات تلافیجویانه خود ادامه خواهد داد. اسماعیل بقائی همچنین با تأکید بر تمایل تهران به حفظ روابط با کشورهای همسایه، گفت که تهران کشورهای خلیج فارس را دشمن خود نمیداند، اما آمریکا و اسرائیل از خاک این کشورها برای انجام حملات علیه ایران استفاده میکنند.
رسانه اسرائیلی: اگر مذاکرات شکست بخورد اقدامات نظامی مشترک علیه ایران تشدید خواهد شد
این گزارش تایید میکند که واشینگتن و تلآویو طرحهایی را برای تشدید جنگ در صورت شکست مذاکرات آماده کردهاند.
سازمان رادیو و تلویزیون اسرائیل، چهارشنبه 12 فروردین گزارش داد که اسرائیل معتقد نیست توافقی بین تهران و واشینگتن حاصل شود. این رسانه اسرائیلی، فاش کرد که واشینگتن و تلآویو طرحهایی برای تشدید جنگ در صورت شکست مذاکرات آماده کردهاند.
این تحولات در حالی رخ داد که فرماندهی مرکزی آمریکا(سنتکام) چهارشنبه اعلام کرد 3500 نیروی تفنگدار دریایی روی ناوشکن «تریپولی» در حال تمرین هستند، و بحثهایی درباره احتمال مداخله زمینی نیز مطرح شده است.
سنتکام در پلتفرم «ایکس» اعلام کرد: «عملیات و آموزش روزانه برای 3500 ملوان و تفنگدار دریایی در ناو یواساس تریپولی (LHA 7)مهارتهای آنها را در بالاترین سطوح آمادگی رزمی در حوزه مسئولیت فرماندهی مرکزی ایالات متحده حفظ میکند.»
سنتکام همچنین تصاویری از آموزش پرسنل نظامی ایالات متحده در ناو تریپولی منتشر کرد.
اعزام 18 هواپیمای A-10
در همین راستا نشریه «نیویورکتایمز» گزارش داد که وزارت جنگ آمریکا «پنتاگون» 18 فروند هواپیمای نوع (A-10 Thunderbolt II)دیگر را به منطقه خاورمیانه اعزام خواهد کرد.
ترامپ در گفتوگو با «رویترز»، گفت که ایالات متحده «خیلی سریع» از جنگ خارج خواهد شد، اما در صورت لزوم ممکن است برای انجام «حملات هدفمند» بازگردد.
در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، ادعاهای ترامپ را رد کرد. تلویزیون دولتی ایران، به نقل از بقایی گزارش داد که اظهارات ترامپ در مورد درخواست تهران برای آتشبس «دروغ و بیاساس» است.
کشورهای عرب خلیج فارس در پی راههایی برای دور زدن تنگه هرمز
روزنامه فایننشال تایمز، گزارش داد که جنگ در خاورمیانه باعث شده تا کشورهای حوزه خلیج فارس در حال بررسی پروژههای جدید خط لوله نفت برای دور زدن تنگه هرمز باشند، چرا که «درگیریها و اختلالات مداوم، یکی از حیاتیترین گلوگاههای انرژی جهان را تهدید میکند.»
به نوشته این روزنامه، «هدف از این برنامهها، تکرار و گسترش زیرساختهای موجود مانند خط لوله شرق-غرب عربستان سعودی و مسیر امارات متحده عربی به فُجیره است که به صادرات نفت خام اجازه میدهد بدون عبور از تنگه هرمز به بازارهای جهانی برسد.»
اشاره این روزنامه، از جمله به خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری شرق به غرب عربستان سعودی است که نفت را از منطقه جبیل به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل میکند تا بدون نیاز به عبور از تنگه هرمز صادر شود. این خط لوله در دهه ۱۹۸۰ میلادی پس از نگرانی از بسته شدن تنگه هرمز ناشی از «جنگ نفتکشها»ی ایران و عراق ساخته شد.
هماکنون از این خط لوله روزانه تا هفت میلیون بشکه نفت منتقل میشود. عربستان سعودی حالا به دنبال توسعه این خط لوله و افزایش ظرفیت آن است.
روزنامه فایننشال تایمز در عین حال، نوشته است: «چنین پروژههایی با موانع بزرگی از جمله هزینههای بالا، زمان طولانی ساخت و ساز و خطرات امنیتی روبهرو هستند.»
ادامه تهدیدات هوایی علیه امارات
وزارت دفاع امارات متحدۀ عربی نیز اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور روز پنجشنبه در حال مقابله با «تهدیدات» موشکی و پهپادی بوده است.
این وزارتخانه در پیامی در رسانه ایکس، بدون اشاره به جزئیات درباره مبدأ پرتاب این موشکها، نوشت: «پدافند هوایی امارات... بهطور فعال در حال درگیری با تهدیدات موشکی و هواپیماهای بدون سرنشین است.»
از زمان آغاز جنگ در نهم اسفندماه، امارات و دیگر کشورهای حوزه خلیج فارس بهطور منظم هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفتهاند که به نشانه تلافی در برابر کارزار آمریکا و اسرائیل صورت میگیرد؛ نبردی که اکنون وارد دومین ماه خود شده است.
دونالد ترامپ در سخنرانی تلویزیونی و سراسری چهارشنبه خود، اعلام کرد که ایالات متحده اجازه نخواهد داد متحدان عرب حوزه خلیج فارس و اسرائیل به دلیل جنگ با ایران «آسیب ببینند یا شکست بخورند.»
عربستان سعودی از رهگیری چهار پهپاد در آسمان این کشور خبر داد
وزارت دفاع عربستان سعودی چهار پهپاد را در آسمان این کشور رهگیری و منهدم کرد. این پهپادها طی ساعات اخیر وارد آسمان عربستان سعودی شده بودند.
روز چهارشنبه ۱۲ فروردین، نیز «سرلشکر ترکی المالکی»، سخنگوی رسمی وزارت دفاع عربستان سعودی، بدون ذکر جزییات، از رهگیری دو پهپاد دیگر در آسمان این کشور خبر داده بود.
مقامات نظامی عربستان سعودی از مبدأ شلیک این پهپادها جزئیاتی منتشر نکردهاند.
با هشدار درباره خطر حملات قریبالوقوع در بغداد، آمریکا از شهروندانش خواست فورا عراق را ترک کنند
سفارت آمریکا در بغداد به شهروندان این کشور هشدار داد که طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده خطر حملات از سوی «گروههای مسلح همسو با ایران» در پایتخت عراق وجود دارد و از آنان خواست فورا این کشور را ترک کنند. در این هشدار آمده است که اهداف احتمالی میتوانند شهروندان آمریکایی، مراکز دیپلماتیک، شرکتها، زیرساختهای انرژی، فرودگاهها و دیگر اماکن مرتبط با آمریکا باشند. سفارت آمریکا همچنین با اشاره به تهدید موشکها و پهپادها، از شهروندان خود خواست از مراجعه به سفارت آمریکا در بغداد و کنسولگری اربیل خودداری کنند.
حملات اسرائیل به جنوب لبنان؛ «حزبالله» شمال اسرائیل را هدف گرفت
ارتش اسرائیل چند حمله هوایی و توپخانهای به مناطق جنوب لبنان انجام داد و «حزبالله» نیز اعلام کرد در پاسخ، حملات موشکی و پهپادی علیه شمال اسرائیل انجام داده است.
جنگندههای اسرائیلی امروز پنجشنبه 13 فروردین، شهرک حاروف را هدف قرار دادند. این حملات همچنین یک خانه در شهرک «برج رحال» را تخریب کرد و یک ساختمان چهار طبقه در شهرک زبدین در شهر نبطیه را ویران کرد. در پی این حملات، چند نفر زخمی شدند.
همزمان، توپخانه اسرائیل مناطق اطراف شهرکهای شقرا، «وادی السلوقی»، المنصوری، «مجدل زون»، «وادی الحمرا»، حامول و اطراف قلعه «دوبیه» را هدف گرفت.
در مقابل، حزبالله اعلام کرد نیروهای این گروه روز پنجشنبه با استفاده از پهپاد و موشک، اهدافی را در شمال اسرائیل هدف قرار دادهاند. بنابه اعلام این گروه، برخی از این حملات مواضع نیروهای اسرائیلی در مناطق مرزی را هدف گرفته و یک حمله پهپادی نیز یک روستا در داخل اسرائیل را هدف قرار داده است.
بنابه اعلام فرماندهی جبهه داخلی اسرائیل، در پی این حملات، آژیرهای هشدار در مناطق مرزی به صدا درآمده، اما تاکنون گزارشی از خسارت مادی یا انسانی منتشر نشده است.
شمار قربانیان حملات اسرائیل به لبنان طی درگیری اخیر تا روز چهارشنبه به هزار و 318 کشته و سه هزار 935 زخمی رسیده است.
حمله به مقر حشدالشعبی
همزمان با ادامه جنگ میان ایران، اسرائیل و آمریکا، حملات علیه گروههای مسلح نزدیک به ایران نیز در عراق ادامه دارد. حشدالشعبی، اعلام کرد که روز گذشته مقر تیپ ۵۳ حشدالشعبی در منطقه تلعفرِ موصل هدف قرار گرفته و در این حمله ۳ عضو آنها کشته شدهاند.
گزارش شده است که یکی از کشتهشدگان، فرمانده این تیپ به نام «یاسین محمد صادق» معروف به «ابوطاها ترکمنی» است. در همین بیانیه، خاطرنشان شده است که مقر واحد ۴ متعلق به تیپ ۱۴ حشدالشعبی در موصل نیز بمباران شده است، اما این حمله تلفات جانی در پی نداشته است.
سالگرد حمله به مرکز همیاری یهودیان آمیا در بوئنوس آیرس
آرژانتین کاردار جمهوری اسلامی را اخراج کرد
آرژانتین با شناسایی کاردار جمهوری اسلامی بهعنوان «عنصر نامطلوب»، او را از آن کشور اخراج کرد. وزیر امور خارجه آرژانتین، روز پنجشنبه ۱۳ فروردین در بیانیهای اعلام کرد که دولت آن کشور محسن تهرانی، کاردار جمهوری اسلامی، را «عنصر نامطلوب» اعلام کرده و او را از کشور اخراج کرده است.
دولت آرژانتین با این تصمیم به تهرانی دستور داده است که ظرف ۴۸ ساعت کشور را ترک کند. بهتازگی خاویر میلی، رییس جمهوری آرژانتین، نیز سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به عنوان سازمان تروریستی تعیین کرد. در پی اعلام این تصمیم گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، با تقدیر از این تصمیم میلی گفت که این تصمیم، آرژانتین را با رهبری خاویر میلی «در خط مقدم جهان آزاد، در مبارزه با رژیم تروریستی ایران و گروههای نیابتی آن» قرار میدهد.
سعار، همچنین با یادآوری حملات تروریستی وحشیانه جمهوری اسلامی علیه سفارت اسرائیل در سال ۱۳۷۱ و علیه مرکز جامعه یهودیان در سال ۱۳۷۳ گفت: «آرژانتین خود نیز هدف اقدامات قتلعام رژیم ایران بوده است.»
آرژانتین پیشتر نیز اعضای نیروی قدس و شبکههای همپیمان آن را تروریستی شناسایی کرده بود. تصمیم آرژانتین برای تروریستی نامیدن نیروی قدس، همزمان با سرکوب خونین معترضان توسط سپاه و بازوهای نیابتی این گروه در داخل ایران انجام شد.
آرژانتین سازمانهای حزبالله و حماس را نیز به عنوان سازمانهای تروریستی اعلام کرده است.
آرژانتین در دهه ۱۹۹۰ میلادی هدف حملات مرگبار منتسب به نیروی قدس و شاخه برون مرزی سپاه پاسداران قرار گرفت. در سال ۱۹۹۲، انفجار بمب در سفارت اسرائیل در بوئنوس آیرس ۲۹ کشته بر جای گذاشت. دو سال بعد، در سال ۱۹۹۴، یک خودروی بمبگذاریشده مرکز جامعه یهودیان آمیا را هدف قرار داد که در نتیجه آن ۸۵ نفر کشته و بیش از ۳۰۰ نفر زخمی شدند؛ حملهای که مرگبارترین اقدام تروریستی در تاریخ آرژانتین به شمار میرود. پرونده این حملات همچنان باز است و افراد و نهادهای مرتبط با آن در فهرست عمومی آرژانتین درباره تروریسم و تامین مالی آن ثبت شدهاند.
امیرحسین حاتمی، معترض ۱۸ ساله
اعدام معترض ۱۸ ساله، امیرحسین حاتمی
رسانههای حکومتی از اعدام امیرحسین حاتمی، معترض ۱۸ ساله که در جریان اعتراضات ۱۸ دیماه در تهران بازداشت شده بود، خبر دادند. او یکی از هفت متهمی بود که تنها یک ماه پس از بازداشت، قاضی ابوالقاسم صلواتی معروف به «قاضی مرگ»، حکم اعدامش را صادر کرد.
بر اساس گزارش خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، امیرحسین حاتمی که در جریان اعتراضات ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ در تهران بازداشت شده بود، ۱۳ فروردینماه ۱۴۰۵ در مکانی نامعلوم اعدام شد. گزارشهای رسیده به سازمان حقوق بشر ایران حاکی از آن است که این اعدام در زندان قزلحصار کرج انجام شده است.
او همراه با شش نفر دیگر به اتهام حمله به یکی از پایگاههای سپاه پاسداران بازداشت شد. محمدامین بیگلری، علی فهیم، ابوالفضل صالحی سیاوشانی، شاهین واحدپرست کلور، شهاب زهدی و یاسر رجائیفر دیگر متهمان این پروندهاند.
ده روز پس از بازداشت، در ۲۸ دیماه، رسانههای حکومتی اعترافات اجباری پنج تن از متهمان این پرونده را پخش کردند. متهمان در این ویدیو «جوانان فریبخورده» معرفی شدند که «عناصر تروریستی آمریکایی-صهیونیستی» آنان را برای حمله به پایگاه سپاه در تهران هدایت کرده بودند. با توجه به محو بودن چهرهها، مشخص نیست که آیا امیرحسین نیز در این ویدیو حضور داشته است یا خیر.
امیرحسین حاتمی بههمراه دیگر متهمان این پرونده ۱۸ بهمنماه ۱۴۰۴ در شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی صلواتی، معروف به «قاضی مرگ»، محاکمه شد. یک روز بعد، دادگاه متهمان این پرونده را به اتهام «محاربه» و «افساد فیالارض» به اعدام محکوم کرد.
خطر دوگانه زندانیان سیاسی ایران؛ بمبارانها و خشونت حکومتی
سازمان دیدهبان حقوق بشر و شبکه حقوق بشر کردستان هشدار دادند زندانیان در ایران با تهدید دوگانه حملات نظامی آمریکا و اسرائیل و خشونت حکومت مواجه هستند. دستگیری و اعدام در جمهوری اسلامی در جریان جنگ نیز ادامه دارد.
سازمان دیدهبان حقوق بشر و شبکه حقوق بشر کردستان روز پنجشنبه ۲ آوریل-۱۳ فروردین، در بیانیهای مشترک هشدار دادند هزاران زندانی در ایران، از جمله زندانیان سیاسی و کودکان، در شرایطی بحرانی قرار دارند و در معرض خطر مرگ و زخمیشدن هستند.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی به جای آزادی زندانیان، به بازداشتهای گسترده ادامه میدهد. بسیاری از زندانیان سیاسی، فعالان حقوق بشر و معترضان در بازداشتگاههای مخفی نگهداری میشوند و در معرض ناپدیدسازی قهری قرار دارند.
این دو نهاد حقوق بشری با ۱۲ نفر از جمله خانوادههای زندانیان، مدافعان حقوق بشر و منابع مطلع درباره چندین زندان مصاحبه کردند. یکی از زندانیان گفته است: «ما هیچ گزینهای نداریم. اینجا نه میتوانیم خود را از خطر محافظت کنیم و نه به هیچ پناهگاهی دسترسی داریم.»
دستگیریها همزمان با جنگ ادامه دارد
از آغاز جنگ آمرکیا و اسرائیل علیه ایران بازداشتشدگان، خانوادههای آنان و سازمانهای حقوق بشری بارها خواستار آزادی زندانیان به ویژه به دلایل انسانی شدهاند. با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی تنها تعداد محدودی از زندانیان را پس از پرداخت وثیقههای سنگین آزاد کرده و از آزادی زندانیان سیاسی و اعطای مرخصی موقت خودداری کردهاند.
جمهوری اسلامی ایران، پیش از آغاز حملات هوایی دهها هزار معترض را در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، از جمله کودکان، مدافعان حقوق بشر و وکلا، بهطور گسترده و خودسرانه بازداشت کرد. در بسیاری از موارد، خانوادهها از محل نگهداری آنها اطلاعی ندارند.
مقامهای ایرانی همچنان فعالان، مخالفان و اعضای اقلیتهای ملی و دینی مانند کردها و بهاییان را بازداشت میکنند. تنها در یک مورد، پلیس اعلام کرده است که ۴۴۶ نفر به اتهام «اخلال در افکار عمومی» بازداشت شدهاند و از ۱۸ تا ۳۱ مارس، دستکم هشت نفر با اتهاماتی سیاسی مانند «جاسوسی» و «محاربه» اعدام شدهاند.
دستگیریها ادامه دارد.
نسرین ستوده، وکیل و فعال حقوق بشر شامگاه چهارشنبه اول آوریل-۱۲ فروردین، در منزلش در تهران بازداشت شد. ماموران تمامی دستگاههای الکترونیک او و همسرش رضا خندان را با خود بردهاند.
مهراوه خندان، دختر او ضمن اعلام این خبر به دویچهوله گفت: «مادرم شب گذشته(چهارشنبه ۱۲ فرورین) مهمان داشته. صبح خالهام با او تماس میگیرد و وقتی تلفنش را جواب نمیدهد به خانه میرود و میبیند حتی میوهها و ظرفهای مهمانی شب گذشته هنوز روی میز است و از مادرم خبری نیست.»
او میگوید لپتاپ پدرش رضا خندان و تمامی وسایل الکترونیکی مادرش را هم ماموران با خود بردهاند. به گفته او هیچ اطلاعی از محل نگهداری نسرین ستوده وجود ندارد.
از آنجا که این بازداشت بدون هیچ حکم یا اطلاع قبلی انجام شده، احتمال داده میشود که ربطی به پرونده قبلی ستوده نداشته باشد و حدس زده میشود که از سوی اطلاعات سپاه انجام شده باشد. نسرین ستوده که مجموعا هفت سال را در زندان گذرانده مدتی بود که با مرخصی در خارج از زندان به سر میبرد.
ایوب شیری، فعال ترک(آذربایجانی) ساکن تبریز، روز سهشنبه ۱۱ فروردینماه در این شهر بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شد. علیرغم پیگیریهای خانواده و نزدیکان این شهروند، تاکنون اطلاعی از دلایل بازداشت و محل نگهداری او حاصل نشده است. وی ساکن تبریز پیشتر نیز به دلیل فعالیتهای خود، سابقه بازداشت و محکومیت داشته است.
براساس اطلاعات دریافتی هرانا، روز چهارشنبه ۱۲ فروردینماه نیروهای امنیتی با حضور در منزل بهزاد بصیری و ماندانا ستوده، ضمن تفتیش منزل، لوازم الکترونیکی این شهروندان را ضبط کردند. ماموران در ادامه بصیری را که در منزل بود بازداشت کردند و سپس خانم ستوده را نیز در منزل مادرش دستگیر کردند. در جریان تفتیش منزل و بازداشت این شهروندان، مأموران حکم قضایی ارائه ندادند. تاکنون از دلایل بازداشت و محل نگهداری این شهروندان بهائی اطلاعی حاصل نشده است.
گفتنی است، مهسا ستوده، خواهر ماندانا ستوده، روز یکشنبه ۹ فروردینماه توسط نیروهای امنیتی در این شهر بازداشت شد. بازداشت او نیز با تفتیش منزل و ضبط لوازم الکترونیکی همراه بود و تاکنون از سرنوشت او اطلاعی حاصل نشده است.
همچنین رسانههای داخلی اعلام کردهاند که پنج شهروند در زنجان، سه شهروند در آستارا، یک شهروند در یزد و یک شهروند در میانه به دلیل آنچه «ارسال تصاویر و موقعیت مکانی به سرویسهای اطلاعاتی کشورهای درگیر جنگ، اعم از آمریکا و اسرائیل و ارتباط با رسانههای خارج از کشور» عنوان شده، بازداشت شدهاند.
به گزارش خبرگزاری هرانا به نقل از خبرگزاری تسنیم، پنج شهروند در زنجان بازداشت شدند.
در گزارشی دیگر، خبرگزاری مهر، از بازداشت سه شهروند در آستارا خبر داد. فرمانده نیروی انتظامی آستارا در این خصوص مدعی شد که شهروندان مذکور به دلیل «جمعآوری اطلاعات محل استقرار نیروهای امنیتی و نقاط حساس شهرستان آستارا و ارسال عکس، فیلم و موقعیت مکانی برای سرویسهای اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل»، با اتهام جاسوسی بازداشت شدهاند.
از سوی دیگر، خبرگزاری ایلنا از بازداشت یک شهروند در یزد خبر داد. روابطعمومی دادگستری استان یزد با صدور اطلاعیهای در این خصوص نوشت که این شهروند ۳۳ ساله به دلیل «تهیه و ارسال فیلم به رسانههای خارج از کشور از جمله بیبیسی فارسی، ایراناینترنشنال و وحیدآنلاین» بازداشت شده است. در بخشی از این اطلاعیه آمده است که این شهروند پس از تشکیل پرونده در دادسرای یزد و تفهیم اتهام، روانه زندان شده است و به دلیل شرایط جنگی، مجازات وی تا سه درجه تشدید خواهد شد.
خبرگزاری دانشجو نیز از بازداشت یک شهروند در شهرستان میانه خبر داد. محمود محمودیان، دادستان عمومی و انقلاب شهرستان میانه، در این خصوص مدعی شد: «این شهروند با سرویسها و شبکههای بیگانه ارتباط برقرار کرده و تصاویر و موقعیت مکانی نیروها و اماکن حساس را برای آنها ارسال میکرده است.» در این گزارشها به جزئیات بیشتر، از جمله هویت، زمان بازداشت و محل نگهداری این شهروندان اشارهای نشده است.
انتقاد کمیسر عالی حقوق بشر از بازداشتها، اعدامها، و «خاموشی» اینترنت در پی جنگ در ایران
فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، روز چهارشنبه در پیامی ویدئویی موارد متعدد نقض حقوق بشر در ایران به دست حکومت را محکوم کرده و تأکید کرد که «حقوق بشری مردم ایران باید در اولویت باشد.»
تورک در پیام خود با اشاره به افزایش بازداشتها توسط قوه قضاییه با اتهامهای مرتبط با امنیت ملی همچون «جاسوسی و همکاری با دشمن» میگوید که بر اساس آمار دفتر او در حدود پنج هفتهای که از جنگ میگذرد «۲۳۴۵ نفر» در ایران دستگیر شدهاند.
از هویت و اتهام دقیق این افراد و وضعیت پروندهشان در حالی که تهران و دیگر شهرها هر روز بیوقفه زیر بمباران هستند اطلاعی در دست نیست و رسانههای حکومتی هم اطلاعات کافی در این باره منتشر نمیکنند.
فولکر تورک در پیام خود، همچنین از «شرایط تکاندهنده» معترضانی که در دیماه بازداشت شدهاند انتقاد میکند. او همچنین قطع کامل دسترسی مردم عادی در ایران به اینترنت را که وارد پنجمین هفته خود شده «یکی از شدیدترین خاموشیها در سراسر جهان» میخواند.
جمهوری اسلامی در پی آغاز اعتراضات دیماه هم دسترسی مردم به اینترنت را به مدت سه هفته قطع کرد. به این ترتیب، در 3 ماه و نیم گذشته مردم کشور دستکم هشت هفته از اینترنت محروم بودهاند.
قطع مداوم دسترسی شهروندان ایران به اینترنت جهانی به مرز ۸۰۰ ساعت رسید
خاموشی اینترنت در ایران از مرز ۷۹۲ ساعت گذشت و میلیونها شهروند ایرانی ۳۴ روز است که به اینترنت جهانی دسترسی ندارند.
گروه مستقل نظارت بر دسترسی به اینترنت، «نتبلاکس»، روز پنجشنبه ۱۳ فروردین در گزارشی اعلام کرد که قطعی کامل اینترنت در ایران به سی و چهارمین روز خود رسید و این اقدام سانسور در مقیاس ملی وارد دومین ماه خود شده و از ۷۹۲ ساعت گذشته است.
براساس گزارش نت بلاکس، خانوادهها و دوستان همچنان تا حد زیادی از دنیای خارج قطع هستند، در حالی که نگرانیها درباره تلفات جنگ، بازداشتها و اعدامها رو به افزایش است.
هواپیمای A-10
افزایش استفاده آمریکا از هواپیمای A-10 در جنگ با ایران؛ پروازهایی آهسته و در ارتفاع پایین
بهکارگیری هواپیماهای A-10 تنها در یک حالت انجام میشود و آن هم «تخریب یا خنثیسازی کامل سامانههای دفاع هوایی دشمن» است
در حالی که دونالد ترامپ رئیسجمهور ایالت متحده از تمایل خود برای پایان دادن به جنگ با ایران طی دو تا سه هفته سخن گفته است، وزارت دفاع آمرکا «پنتاگون» ناوگان هواپیماهای تهاجمی A-10 نیروی هوایی خود در خاورمیانه، که قادر به حمایت از نیروهای زمینی پیشرو هستند، را دو برابر کرده است.
دو مقام پنتاگون چهارشنبه گفتهاند نیروی هوایی تصمیم گرفته 18 فروند هواپیمای A-10 دیگر را به 12 فروندی که هماکنون در منطقه مستقر است اضافه کند.
این هواپیماها توسط فرماندهان آمریکایی برای حمله به شناورهای ایرانی و شبهنظامیان تحت حمایت ایران در عراق مورد استفاده قرار گرفتهاند.
برآوردهای اطلاعاتی نشان میدهد که افزایش تعداد هواپیماهایWarthog» »(A-10) در خاورمیانه پیامدها و تاثیرات متعددی بر مسیر عملیات دارد.
کنترل کامل هوایی
از منظر نظامی، استفاده از هواپیماهای A-10 که به «خوک وحشی» معروف هستند، تنها در یک حالت انجام میشود و آن هم «تخریب یا خنثیسازی کامل سامانههای دفاع هوایی دشمن» است. این هواپیما کند و در ارتفاع پایین پرواز میکند، که آن را هدفی آسان برای موشکهای زمین به هوا میکند.
همچنین، هواپیمای A-10 «وارثوگ» قادر است مدت طولانی بر فراز اهداف زمینی و دریایی پرواز کند.
نابودی پدافند هوایی ایران
حضور آنها بر فراز ایران و عراق اکنون به این معنی است که پنتاگون مطمئن است که رادارهای استراتژیک و موشکاندازهای ایران از کار افتادهاند. این هواپیما میتواند برای کمک به نیروهای زمینی ایالات متحده در تصرف قلمرو نزدیک تنگه هرمز، آبراه حیاتی که ایران عملاً آن را بسته است، یا جزیره خارک، قطب اصلی نفت ایران در شمال خلیج، مورد استفاده قرار گیرد.
محاصره دریایی و کنترل زمینی
دوم، این گزارش نشان میدهد که افزایش تعداد هواپیماها به حدود 30 فروند، با هدف شکار قایقهای تندرو و استفاده از آنها در تنگه هرمز برای حمله به قایقهای تهاجمی سپاه پاسداران که مانع ناوبری میشوند، در نظر گرفته شده است.
آمادگی برای عملیات زمینی
سوم، آمادهسازی برای عملیات زمینی در حال انجام است، چرا که این مسلسل غولپیکر برای انهدام خودروهای زرهی و تانکها طراحی شده است. این امر فرضیه برنامهریزی برای تصرف نقاط استراتژیک مانند جزیره خارک یا مناطق ساحلی نزدیک تنگه برای تأمین امنیت آن با زور را تقویت میکند.
پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده سهشنبه اظهار داشت که ایالات متحده چنان کنترلی بر حریم هوایی ایران به دست آورده است که برای اولین بار از زمان آغاز جنگ، بمبافکنهای B-52 را مستقیما بر فراز خاک ایران به پرواز در میآورد.
تصاویری از پرواز هواپیماهای A-10 و انجام حملات هوایی آنها در عراق در شبکههای اجتماعی منتشر شد و ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک، استفاده از آنها در گشتهای تنگه هرمز را تایید کرد.
ژنرال کین در تاریخ 19 مارس به خبرنگاران گفت: «هواپیمای A-10 وارثوگ در حال حاضر در جناح جنوبی درگیر نبرد است و قایقهای تهاجمی تندرو در تنگه هرمز را دنبال و نابود میکند.»
نیروی هوایی برای دههها تلاش کرده بود این هواپیمای تهاجمی، که به دهه 1970 بازمیگردد، را از خدمت خارج کند، اما ثابت شد که این هواپیما عنصری کلیدی در حمایت از نیروهای زمینی از زمان جنگ خلیج در سال 1991 است. همچنین فرماندهان از هواپیماهای A-10 برای حمله به تروریستهای داعش در سوریه استفاده کردهاند.
دو رزمناو ایران و جمهوری آذربایجان در جریان مانوری مشترک در دریای خزر
بهخطر افتادن مسیر تجاری ایران و روسیه در پی حمله اسرائیل به بندر انزلی
دریای خزر سالها بهعنوان منطقهای امن در همکاری میان ایران و روسیه شناخته میشد؛ پهنهای محصور در خشکی که عملا از دید و نظارت غرب دور مانده بود.
این آبراهِ محصور در جریان تهاجم گسترده روسیه به اوکراین به مسیری برای انتقال پهپادهای ایرانی به میادین جنگ تبدیل شد.
اسرائیل بهتازگی یکی از پایگاههای دریایی ایران در بندر انزلی واقع در دریای خزر را هدف قرار داد. گزارشهای فزاینده رسانهای بر پایه اطلاعات امنیتی حاکی است که حالا از این کریدور برای انتقال تسلیحات تولید روسیه به خاورمیانه هم استفاده میشود. بهاین ترتیب، دامنه حملات اسرائیل به نزدیکی حوزه نفوذ روسیه کشیده شده است.
از زمان آغاز تهاجم گسترده روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، دریای خزر به یک مسیر کلیدی میان دو کشور تحت تحریم غرب تبدیل شده است. این مسیر بندرهای روسیه از جمله آستراخان را به شمال ایران، از جمله بندر انزلی متصل میکند و سپس کالاها از طریق خطوط ریلی یا جادهای به سمت خلیج فارس و اقیانوس هند سرازیر میشوند.
گروههای اطلاعاتی پیشتر گزارش داده بودند که کشتیهای موسوم به «ناوگان سایه» روسیه در این مسیر فعالیت دارند و با پرچمهای ایران و روسیه در انتقال نفت تحریمی و تسلیحات میان دو کشور نقش ایفا میکنند.
بسیاری از این کشتیها سامانههای ردیابی خود را خاموش میکنند، موضوعی که ظن حمل محمولههای تحریمی یا نظامی را افزایش میدهد.
در سال ۲۰۲۴، ایالات متحده دو شرکت کشتیرانی روسیه را بهدلیل جابهجایی تجهیزات مرتبط با پهپاد و مهمات از طریق دریای خزر برای استفاده در جنگ اوکراین تحریم کرد.
همکاری در حال تغییر
حملات اخیر به بندر انزلی در شرایطی انجام شد که نشانههایی از تغییر در سطح همکاری نظامی میان ایران و روسیه به چشم میخورد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین، ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ در گفتوگو با شبکه سیانان، مدعی شد که ایران با استفاده از پهپادهای ساخت روسیه، به پایگاههای آمریکایی حمله میکند.
اطلاعات امنیتی غرب که روزنامه «فایننشال تایمز» به آن استناد کرده، نشان میدهد که روسیه ممکن است اکنون در حال ارسال پهپاد به ایران باشد.
مؤسسه مطالعات جنگ نیز اعلام کرده حملات هوایی اسرائیل به بندر انزلی در اوایل جنگ، در پی گزارشهایی صورت گرفت که نشان میدهد روسیه پهپادهای «شاهد» تولید خود و احتمالا نسخههای بهبودیافته آنها را در اختیار ایران قرار داده است.
تلآویو و مسکو
اسرائیل در زمان حمله اعلام کرد که جنگندههایش اهدافی را در یک بندر و تاسیسات پایگاه دریایی ایران هدف قرار دادهاند؛ مکانی که دهها شناور نظامی، از جمله کشتیهای موشکانداز و قایقهای گشتی در آن مستقر بودهاند.
الکس وطنخواه، مدیر برنامه ایران در مؤسسه خاورمیانه در واشینگتن، به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی میگوید اگر منافع روسیه بهنوعی آسیب ببیند، اسرائیل ترجیح میدهد زیاد شلوغش نکند؛ چون بهدنبال حفظ روابط خود با مسکو است.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، درباره حمله ۲۸ اسفند اسرائیل گفت که روسیه هرگونه گسترش درگیری به دریای خزر را «بسیار منفی» ارزیابی خواهد کرد.
دریای خزر بهدلیل محصور بودن در خشکی، معمولا خارج از دسترسی نیروی دریایی آمریکا و غرب تلقی میشود. این دریا علاوه بر روسیه، با ایران، جمهوری آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان مرز دارد؛ کشورهایی که در مجموع روابطی نسبتا متوازن با مسکو داشتهاند.
بنجامین هیلگناستاک، کارشناس تحریمها در مؤسسه KSE مستقر در کییف، به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی میگوید در بسیاری از پژوهشها، دریای خزر عملاً کنار گذاشته میشود؛ زیرا نبود همکاری منطقهای با نهادهای غربی، آن را به محیطی بسته تبدیل کرده که نظارت بر آن دشوار است و در اولویت پایینتری قرار دارد.
افزایش تجارت در خزر
ایران و روسیه از طریق دریای خزر مواد غذایی هم مبادله میکنند. خبرگزاری رویترز گزارش داده که تجارت غلات میان دو کشور بلافاصله پس از حمله متوقف، اما بعد از سر گرفته شد.
روسیه بهعنوان بزرگترین صادرکننده غلات جهان، در سالهای اخیر در حال تقویت زیرساختهای صادراتی خود در دریای خزر بوده و بازارهایی در ایران، کشورهای حاشیه خلیج فارس، عراق و افغانستان را هدف قرار داده است.
دالغا خاتیناوغلو، کارشناس انرژی و اقتصاد کلان ایران، به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی میگوید: «حتی اگر این مسیر مختل شود، راههای دیگری برای تجارت ایران و روسیه وجود دارد.»
بخش مربوط به دریای خزر جزئی از کریدور بینالمللی حملونقل شمال-جنوب به شمار میرود؛ شبکهای به طول ۷۲۰۰ کیلومتر که از مسیرهای دریایی، ریلی و جادهای برای انتقال کالا میان هند، ایران، جمهوری آذربایجان، روسیه، آسیای مرکزی و اروپا تشکیل شده است.
ایران و روسیه که از سوی غرب منزوی شدهاند، برنامههای بلندمدتی برای گسترش تجارت از طریق دریای خزر دارند.
به گفته الکساندر شاروف، مدیر گروه RusIranExpo، حجم مبادلات کالا میان روسیه و ایران از طریق دریای خزر ممکن است در سال ۲۰۲۶ دو برابر شده و به ۱۰ میلیون تن برسد.
پل گابِل، از کارشناسان کهنهکار اوراسیا در بنیاد جیمزتاون، به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی میگوید: «هم تهران و هم مسکو امیدوارند که ایالات متحده مانع از تکرار حمله اسرائیل به سواحل دریای خزر شود.»
وطنخواه هم معتقد است: «هیچ گزارشی وجود ندارد که نشان دهد منطقه خزر بهزودی به چنین صحنهای تبدیل شود. همچنان صحبت از حضور نیروهای زمینی در جنوب است، و احتمال ورود آمریکاییها از جنوب، و نه شمال.»
او میافزاید: اگر بر اساس اطلاعات امنیتی مشخص شود که ایران در مناطق شمالی، در حوزه خزر، به تولید پهپاد یا موشک مشغول است، آن مناطق میتوانند به اهداف حمله تبدیل شوند. به گفته او، این موضوع بیشتر جنبه عملیاتی و لجستیکی دارد، و نه راهبردی.
جزئیات طرح مجلس برای مسدود کردن تنگه هرمز اعلام شد
عباس گودرزی، سخنگوی هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی، روز پنجشنبه ۱۳ فروردین، متن کامل طرحی ۹ مادهای را منتشر کرد که هدف آن مسدودسازی تنگه هرمز است.
این طرح که «قانون اقدام راهبردی صلح و توسعه پایدار منطقه خلیج فارس» نام دارد، با ادعای ایجاد امنیت در منطقه طراحی شده است.
در صورت تصویب طرح فوق، «دولت با همکاری نیروهای مسلح» جمهوری اسلامی موظف میشود شرایط اخذ عوارض از شناورهای عبوری تنگه هرمز را فراهم کند. سخنگوی هیات رییسه مجلس مدعی شده که «فرآیند بررسی» این طرح در مجلس آغاز شده است.
این در حالی است که از روز نهم اسفند ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل در نقاط مختلف ایران، مجلس جلسهای برگزار نکرده و حتی جلسات کمیسیونها نیز برگزار نمیشود.
در بخشی از طرح ۹ مادهای موسوم به «اقدام راهبردی صلح و توسعه پایدار منطقه خلیج فارس» آمده است که «شناورهای مرتبط با کشورهای متخاصم» اجازه تردد از تنگه هرمز را نخواهند داشت.
اقدام نمایندگان مجلس جمهوری اسلامی برای «قانونی کردن» مسدودسازی تنگه هرمز در حالی انجام میشود که روز چهارشنبه ۱۳ فروردین، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی، از درخواست آتشبس از سوی مقامات ایرانی خبر داده بود.
ترامپ در پیام خود تاکید کرده که «رژیم ایران درخواست آتشبس داده است؛ اما بعد از بازگشایی هرمز آن را بررسی میکنیم.»
اخذ عوارض: «ریالی» یا «دیجیتال»
در بخشی از طرح مجلس جمهوری اسلامی، آمده که شیوه اخذ عوارض از شناورها به صورت «ریالی» است، اما در بخش دیگری از همان طرح ذکر شده که امکان پرداخت هزینهها و معاملات با «ارزهای دیجیتالی» نیز وجود دارد که این پرداختهای ارز دیجیتالی، باید با مشارکت شرکتهای ایرانی باشد.
پیش از این خبرگزاری بلومبرگ از قول منابع آگاه گزارش داده بود که جمهوری اسلامی، آغاز به دریافت عوارض ترانزیت از برخی کشتیهای تجاری عبوری از تنگه هرمز کرده است.
بنا بر این گزارش جمهوری اسلامی به صورت موردی برای هر سفر دریایی تا سقف دو میلیون دلار از کشتیهای عبوری مطالبه میکند.
بلومبرگ نوشته بود که برخی کشتیها این مبالغ را پرداخت کردهاند، هرچند سازوکار پرداخت، از جمله نوع ارز، مشخص نیست و این روند نیز بهصورت نظاممند اجرا نمیشود.
در همین ارتباط شبکه خبری سیانان در گزارشی اعلام کرد که سپاه کسب اجازه از این نهاد نظامی را شرط عبور کشتیها از تنگه هرمز اعلام کرده، اما گزارشها حاکی است که در ازای دریافت تا دو میلیون دلار با یوآن چین، به برخی کشتیها اجازه عبور امن از تنگه هرمز داده است.
افزایش تنشآفرینیهای جمهوری اسلامی در منطقه و ایجاد اختلال جدی در عبور و مرور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز، موجب شده که برخی کشورهای عرب حوزه خلیج فارس، بررسی خطوط لوله جدید نفتی برای دور زدن تنگه هرمز را در دستور کار خود قرار دهند.
روزنامه فایننشال تایمز، در این باره به نقل از منابع آگاه نوشته است که یکی از گزینهها ساخت خطوط لوله تا بندر حیفا در اسرائیل است که از آنجا محمولههای نفتی بارگیری و از طریق نفتکشها راهی بازارهای جهانی شود. در میان کشورهای عرب حوزه خلیج فارس تنها عربستان و امارات خطوط لوله جایگزین دارند.
هشدار صلیب سرخ: نیازهای درمانی در ایران رو به افزایش است
فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر، هشدار داد نیازهای فوری پزشکی در ایران بهصورت تصاعدی در حال افزایش است و در صورت ادامه جنگ، ذخایر کیتهای تروما و سایر تجهیزات، ممکن است کاهش یابد.
رییس هیات این نهاد در ایران، پنجشنبه ۱۳ فروردین گفت از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند-۲۸ فوریه، بیش از هزار و ۹۰۰ نفر کشته و بیش از ۲۱ هزار نفر زخمی شدهاند؛ آماری که از سوی این نهاد - بهعنوان تنها سازمان بشردوستانه فعال در سراسر کشور - ارائه شده است.
برآوردهای دیگر، تلفات بالاتری را گزارش کردهاند.
ماریا مارتینز، به خبرگزاری رویترز گفت سه نفر از کارکنان این نهاد نیز در حین انجام وظیفه جان خود را از دست دادهاند؛ از جمله یکی از آنها که در حمله هوایی ۱۱ فروردین به یک مرکز درمانی در استان زنجان کشته شد. او مسئولیت این حمله را به طرف خاصی نسبت نداد.
افزایش سریع نیازها و تشدید نگرانیها
مارتینز گفت: «نگرانی اصلی ما این است که نیازهای بشردوستانه با چه سرعتی در حال افزایش است و اینکه آیا میتوانیم تمام حمایتهای لازم را به کشور(ایران) برسانیم یا نه.»
امیدها برای پایان سریع درگیری پنجشنبه و پس از آن که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، وعده داد حملات شدیدتری انجام خواهد داد، کمرنگتر شد.
واشینگتن، اعلام کرد حملاتش به حکومت ایران با دقت انجام میشود و ارتش اسرائیل نیز گفت در عملیاتهای خود برای کاهش آسیب به غیرنظامیان، اقداماتی انجام میدهد.
مارتینز گفت در حال حاضر کمبودی در ذخایر اضطراری وجود ندارد، اما در صورت ادامه درگیریها وضعیت وخیمتر خواهد شد؛ بهویژه با افزایش قیمت تجهیزات و محدود بودن منابع مالی.
او گفت: «نیازها بهصورت تصاعدی در حال افزایش است. منابع نامحدود نیستند.»
این مقام صلیب سرخ، همچنین ابراز نگرانی کرد که ترس از بمبارانها ممکن است مانع مراجعه مردم برای دریافت کمک شود. او در یک مصاحبه ویدیویی از تهران گفت: «خیابانها کاملا خالی هستند ... میتوانید ترس، نگرانی و نامطمئن بودن را در چشمان مردم ببینید.»
اختلال در امدادرسانی و نیاز به حمایت بینالمللی
این نهاد اعلام کرده در ۳۱ استان ایران حدود ۱۰۰ هزار نیروی امدادی در اختیار دارد؛ بههمراه بالگردها و سگهای جستوجو و نجات، و خدمات کمکهای اولیه به مجروحان حملات هوایی و حمایت از افراد آواره را ارائه میدهد.
مارتینز گفت: «یکی از نیروهای امدادی هنگام پاکسازی آوار متوجه شد اعضای خانواده خودش در میان کشتهشدگان هستند.» برخی دیگر از کارکنان نیز نوبتی در دفاتر این نهاد میخوابند تا در صورت وقوع بمباران، در آمادهباش باشند.
او افزود فعالیتها بهطور مکرر بهدلیل قطع برق و اینترنت مختل میشود و کارکنان ناچارند اسناد را بهصورت دستی ثبت کنند.
این نهاد هفتههاست بهدلیل اختلالات لجستیکی -که با بسته شدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل تشدید شده- نتوانسته تجهیزات حیاتی را از انبار خود در دبی وارد کند.
به گفته سسیل تراز، مدیر زنجیره تامین فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر، اکنون برنامهریزی شده این اقلام از طریق زمینی و از مسیر ترکیه در ۱۸ فروردین-هفتم آپریل ارسال شود، اما رسیدن آنها چند هفته زمان خواهد برد.
مارتینز گفت این نهاد ممکن است ناچار شود در درخواست اضطراری ۴۰ میلیون فرانک سوئیس(حدود ۵۰ میلیون دلار) خود بازنگری کند، در حالی که در حال حاضر تنها شش درصد از این مبلغ تامین شده است.
او تاکید کرد: «افزایش حمایتهای بینالمللی برای حفاظت از غیرنظامیان و تداوم عملیات امدادرسانی در این شرایط اضطراری، ضروری است.»
دبیرکل شورای همکاری خلیج: رفتار ایران از خطوط قرمز عبور کرده است
جاسم البدوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج، در گزارشی به نشست عالی شورای امنیت سازمان ملل متحد در نیویورک، گفت که کشورهای عرب خلیج هدف «تجاوز شنیع ایران» قرار گرفتهاند و اشاره کرد که رفتار متجاوزانه ایران از همه خطوط قرمز عبور کرده است.
در همین راستا، در جلسهای تحت عنوان «همکاری میان سازمان ملل متحد و نهادهای منطقهای و فرامنطقهای در حفظ صلح و امنیت بینالمللی» که پنجشنبه 13 فروردین در مقر سازمان ملل برگزار شد، به حملات تجاوزکارانه بزدلانه ایران علیه کشورهای شورای همکاری، تحولات فزاینده در منطقه، مواضع کشورهای عضو شورای همکاری در مسائل منطقهای و بینالمللی و همچنین همکاری میان سازمان ملل و شورای همکاری خلیج در نیویورک پرداخته شد.
در همین حال، البدیوی ضمن تاکید بر حق اصیل و مسلم کشورهای عضو شورای همکاری خلیج در دفاع از خود در برابر اقدامات تجاوزکارانه مکرر ایران که از 28 فوریه ادامه دارد، اشاره کرد که کشورهای خلیج خواهان روابطی عادی با ایران هستند.
البدیوی با اشاره به اینکه اختلال در ناوبری دریایی در خلیج با بستن تنگه هرمز پیامدهایی برای اقتصاد بینالمللی خواهد داشت، از شورای امنیت خواست تا اقداماتی را برای محافظت از آبراهها انجام دهد و قطعنامهای را برای تضمین آزادی ناوبری در همان آبراه صادر کند.
کشورهای شورای همکاری خلیج، بر تعهد خود به حفظ ثبات منطقهای و بینالمللی، ترویج گفتوگو و حل مسالمتآمیز اختلافات و حمایت از تمام تلاشها با هدف دستیابی به صلح، امنیت، ثبات و توسعه پایدار در منطقه تاکید کردند.
جنگ ایران هزینه انرژی اتحادیه اروپا را «۱۴ میلیارد یورو» افزایش داد
کمیسر انرژی اتحادیه اروپا میگوید در ۳۰ روز ابتدایی عملیات مشترک نظامی اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی، قیمت گاز در اتحادیه حدود ۷۰ درصد و قیمت نفت ۶۰ درصد رشد داشته است.
دن یورگنسن در ادامه تصریح کرد این یعنی، طی یک ماه ۱۴ میلیارد یورو به هزینه مصرف انرژی اتحادیه اروپا اضافه شده است. او گفت اگرچه کسری فوری گاز و نفت خام در اروپا وجود ندارد، اما بازار برخی محصولات نفتی مانند سوخت هواپیما و گازوئیل تحت فشار است.
آمارهای آژانس بینالمللی انرژی، نشان میدهد کشورهای عرب حوزه خلیج فارس پیش از انسداد تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی روزانه ۳.۳ میلیون بشکه محصولات نفتی، خصوصا سوخت هواپیما و گازوئیل صادر میکردند.
برخلاف نفت خام و گاز مایع کشورهای حاشیه خلیج فارس که تنها سهمی ۴ درصدی در واردات انرژی اتحادیه اروپا دارد، حدود ۳۰ درصد از سوخت هواپیما و گازوئیل تولیدی این کشورها راهی اروپا میشود. یورگنسن، همچنین گفت حتی اگر جنگ در ایران همین فردا پایان یابد، قیمتهای انرژی در جهان کماکان برای مدتها بالا خواهد ماند.
چین خواستار توقف فوری درگیریها در خاورمیانه شد
چین بار دیگر بر ضرورت توقف فوری درگیریها در خاورمیانه، تاکید کرد و اعلام کرد که این بحران راهحل نظامی ندارد. سخنگوی وزارت خارجه چین گفت تشدید تنشها به سود هیچیک از طرفها نیست و از طرفهای درگیر خواست هرچه سریعتر عملیات نظامی را متوقف کرده و روند گفتوگوهای صلح را آغاز کنند. چین، همچنین اعلام کرد که عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران «عامل اصلی» اختلال در تردد دریایی در تنگه هرمز است.
آمریکا برداشت از ذخایر استراتژیک نفت را آغاز کرد
ایالات متحد آمریکا برای نخستین بار از آغاز جنگ ایران، برداشت از ذخایر استراتژیک نفت خود را آغاز کرده است. بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا، در هفته منتهی به ۲۷ مارس حدود ۳۰۰ هزار بشکه از این ذخایر کاهش یافته است.
حفظ صادرات نفت عربستان از مسیر دریای سرخ، گزینه حیفا مد نظر کشورهای خلیج فارس
در پی اختلال در تنگه هرمز، عربستان با تکیه بر خط لوله شرق–غرب توانسته صادرات نفت خود را از طریق دریای سرخ حفظ کند. همزمان، گزارش فایننشال تایمز از بررسی مسیرهای جایگزین در کشورهای خلیج فارس، از جمله انتقال نفت به مدیترانه از طریق بندر حیفا، برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز خبر میدهد.
عراق: درآمدهای نفتی در ماه مارس بیش از ۷۰ درصد کاهش یافت
به گزارش خبرگزاری فرانسه، یک مقام عراقی روز پنجشنبه، اعلام کرد که درآمدهای حاصل از صادرات نفت در عراق در ماه مارس نسبت به ماه فوریه بیش از ۷۰ درصد کاهش یافته است، در حالی که جنگ در خاورمیانه به شدت این بخش را مختل کرده است.
علی نزار، مدیر شرکت دولتی بازاریابی نفت عراق(Somo)، اظهار داشت که درآمدهای نفتی این کشور در ماه مارس حدود ۲۸ درصد درآمدهای ماه گذشته بوده است.
از آغاز جنگ در خاورمیانه عراق با محدودیتهای تردد کشتیها در خلیج فارس و تنگه هرمز مواجه شده است؛ مسیرهایی که پیشتر بخش اعظم صادرات این کشور از طریق آنها انجام میشد.
عراق از طریق لولههای نفت به کشورهای ترکیه، اردن و سوریه متصل میشود
در تحولی تازه که در پنج دهه گذشته کمسابقه بوده، نفت عراق از طریق سوریه به بازارهای جهانی منتقل شد
بعد از تحولات اخیر در تنگه هرمز و تهدید امنیت کشتیرانی بینالمللی توسط جمهوری اسلامی، عراق از میان صادرکنندگان نفت حوزه خلیج فارس، بیشترین زیانها را تحمل کرد، بهطوری که ۸۶ درصد صادرات نفت آن، متوقف شد.
بنا بر گزارشها دولت السودانی در عراق به منظور رسیدگی به وضعیت پیش آمده، با دولت جدید سوریه وارد گفتوگو شد و در نتیجه آن مقرر شد که نفت عراق به وسیله ۲۹۹ تانکر حمل سوخت، از گذرگاه «تنف» در مثلث مرزی عراق، سوریه، و اردن، محموله نفتی خود را به بندر بانیاس سوریه منتقل کند و از آنجا به مشتریان بینالمللی تحویل دهد.
عراق پیش از بروز بیثباتیهای اخیر در تنگه هرمز، روزانه تا ۳ میلیون و پانصد هزار بشکه نفت از طریق خلیج فارس صادر میکرد. اما بعد از بروز این بحران، صادرات آن به ۲۵۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت. هرچند انتقال نفت از طریق تانکرهای سوخت به سوریه، فقط میتواند روزانه ۶۰ هزار بشکه از نفت عراق را به مشتریان خود برساند، اما دولت عراق امیدوار است تعداد تانکرهای حمل سوخت را تا ۷۰۰ عدد افزایش دهد و راهی برای بهبود و باز کردن لولههای قدیمی نفت از خاک سوریه و اردن بیابد.
عراق به طور سنتی، از طریق لوله نفت، به سه کشور ترکیه، اردن، و سوریه متصل است، اما به دلیل اختلافات سیاسی ناشی از دوران حکمرانی خاندان اسد در سوریه و صدام حسین در عراق، خط لوله عراق-سوریه که میتواند روزانه یک و نیم میلیون بشکه به دریای مدیترانه منتقل کند، در حال حاضر بسته است و خط لوله عراق-اردن بعد از حمله صدام به کویت و وضع تحریمهای بینالمللی و سپس اختلافات سیاسی عراق بعد از سقوط صدام با دولت اردن، بسته شد.
حدود ۴۰ کشور در حال بحث درباره بازگشایی تنگه هرمز هستند
خبرگزاری رویترز/ ۲ آوریل ۲۰۲۶
بریتانیا، امروز پنجشنبه اعلام کرد که حدود ۴۰ کشور در حال بحث برای اقدام مشترک به منظور بازگشایی تنگه هرمز هستند تا جلوی آن گرفته شود که ایران «اقتصاد جهانی را گروگان بگیرد.» پیش از این دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده، گفته بود تامین امنیت این آبراه بر عهده دیگران است.
ایوت کوپر، وزیر امور خارجه بریتانیا، که ریاست نشست مجازی را بر عهده داشت، گفت «بیپروایی» ایران در محاصره این آبراه، «امنیت اقتصادی جهانی ما را هدف قرار داده است». این نشست با حضور نمایندگانی از فرانسه، آلمان، کانادا، امارات متحده عربی و هند برگزار شد.
کوپر، در سخنان افتتاحیهای که پیش از برگزاری بخش غیرعلنی نشست برای رسانهها پخش شد، گفت: «ما شاهد آن بودیم که ایران یک مسیر کشتیرانی بینالمللی را تصاحب کرده تا اقتصاد جهانی را گروگان بگیرد.»
یک مقام رسمی، اعلام کرد که ایالات متحده در این مذاکرات حضور نداشت. این بحثها با حضور نمایندگان حدود ۴۰ کشور، پس از آن برگزار شد که ترامپ عصر چهارشنبه گفت تنگه هرمز ممکن است «به طور طبیعی» بازگشایی شود و مسئولیت اطمینان از باز بودن آن بر عهده کشورهایی است که به این آبراه وابسته هستند.
تمرکز بر گزینههای دیپلماتیک و نظامی
ایران عملا این آبراه حیاتی را که حدود یکپنجم مصرف نفت جهان از آن عبور میکند، در تلافی حملات ایالات متحده و اسرائیل که اواخر فوریه آغاز شد، مسدود کرده است. با افزایش شدید قیمت انرژی، بازگشایی تنگه هرمز به اولویت اصلی دولتهای سراسر جهان تبدیل شده است.
کشورهای اروپایی در ابتدا تقاضای ترامپ برای اعزام نیروی دریایی خود به منطقه را رد کردند، زیرا نگران بودند که وارد درگیری شوند.
اما نگرانی فزاینده از تأثیر هزینههای رو به افزایش انرژی بر اقتصاد جهانی، آنها را بر آن داشته تا تلاش کنند ائتلافی تشکیل دهند و ببینند چگونه میتوانند از منافع خود دفاع کنند.
دیپلماتهای اروپایی گفتند تشکیل این ائتلاف هنوز در مراحل اولیه است و بریتانیا و فرانسه در حال رهبری آن هستند.
مقامات اعلام کردند که بحثهای روز پنجشنبه بر این متمرکز خواهد بود که کدام کشورها آماده مشارکت هستند.
گیوم ورنه، سخنگوی نیروهای مسلح فرانسه، روز پنجشنبه در یک کنفرانس خبری گفت که این فرآیند چندمرحلهای خواهد بود و تا زمانی که درگیریها آرام نشده یا پایان نیافته باشد، قابل اجرا نیست.
یکی از محورهای اصلی مذاکرات این خواهد بود که چگونه اطمینان حاصل شود مالکان کشتیها به اندازه کافی احساس امنیت کنند تا کشتیها مجددا به سفر در این منطقه ادامه دهند و نرخ بیمه کاهش یابد.
ورنه افزود که در نهایت نیاز به هماهنگی با ایران خواهد بود تا تضمینهای امنیتی برای کشتیها فراهم شود؛ چیزی که فعلا بعید به نظر میرسد.
او گفت مذاکراتی نیز برای تعیین داراییهای نظامی که میتوان ارائه کرد، آغاز شده است.
ورنه تاکید کرد: «ما نیاز داریم تعداد کافی کشتی را جمع کنیم و قابلیت هماهنگی در هوا و دریا داشته باشیم، همچنین توانایی اشتراکگذاری اطلاعات را.»
بریتانیا اعلام کرد که هفته آینده میزبان نشست برنامهریزان نظامی برای ادامه مذاکرات خواهد بود.
ترامپ عصر چهارشنبه، گفته بود که کشورهای دیگر که از تنگه هرمز استفاده میکنند باید «اندکی شجاعت به تأخیرافتاده خود را تقویت کنند» و «فقط آن را تصاحب کنند.»
او گفت: «فقط بگیریدش، از آن حفاظت کنید و برای خودتان استفاده کنید.»
اما امانوئل ماکرون، رییسجمهور فرانسه، که روز پنجشنبه در کره جنوبی سخن میگفت، گزینه تصاحب نظامی تنگه هرمز را «غیرواقعبینانه» خواند.
ماکرون گفت: «این کار زمان نامعینی طول میکشد و همه کسانی که وارد این تنگه شوند را در معرض خطرات ساحلی از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و همچنین موشکهای بالستیک قرار میدهد.»
بحران انرژی باعث افزایش خشونت و بیثباتی در شرق آسیا شده است
واشینگتنپست، در گزارشی به بررسی پیامدهای جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی در شرق آسیا پرداخته است. آثار بحران انرژی حاصل از این جنگ اکنون به شکلی خشن در هزاران کیلومتر دورتر از مرکز درگیری ظاهر شده است.
کمبود شدید سوخت در کشورهای آسیایی نهتنها اقتصاد را فلج کرده، بلکه به موجی از حملات مرگبار، سرقتهای مسلحانه و بیثباتی سیاسی دامن زده است.
طبق این گزارش، کارگران پمپبنزین در بنگلادش، پاکستان و هند به دست رانندگان خشمگین یا سارقان سوخت کشته شدند.
در فیلیپین، هزاران کارگر بخش حملونقل در اعتراض به افزایش سرسامآور قیمت گازوییل دست به اعتصاب زدهاند و در استرالیا، آمار سرقت سوخت در برخی مناطق تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.
بایگانی. ساختمان یوگلند، دفتر ثبتشده هزاران شرکت در جورجتاون در جزیره گرند کیمن، اوت ۲۰۱۲ AP Photo/David McFadden
ثروت بدون مالیات ثروتمندترین ۰.۱ درصد از داراییهای نیمه فقیر جمعیت جهان پیشی میگیرد
این متن با کمک هوش مصنوعی تهیه شده؛ ترجمه شده از زبان: انگلیسی
یک گزارش جدید میگوید ابرثروتمندان جهان حدود ۲٫۸۴ تریلیون دلار را در حسابهای برونمرزی معاف از مالیات پنهان کردهاند؛ رقمی بیش از دارایی نیمی از جمعیت جهان است.
یک تحلیل آکسفام نشان میدهد حجم ثروتهای بدون پرداخت مالیات که ثروتمندترین ۰.۱ درصد جمعیت جهان در پناهگاههای مالیاتی برونمرزی پنهان کردهاند از داراییهای مجموع ۴.۱ میلیارد نفر از فقیرترین ساکنان زمین بیشتر است.
این گزارش که روز پنجشنبه منتشر شد تاکید میکند که یک دهه پس از افشای پرونده پاناما، نخبگان جهانی همچنان از یک نظام پیچیده مالی بینالمللی استفاده میکنند تا ثروتهای هنگفت خود را از دسترس نظارت عمومی و مالیات خارج کنند.
کریستین هالوم، مسئول بخش مالیات در آکسفام، در گفتوگو با یورونیوز گفت ثروتمندان فوقالعاده همچنان «اقیانوسهایی از ثروت» را انباشته و پنهان میکنند و هشدار داد که این فقط موضوع حسابداری زیرکانه نیست بلکه مسئله «قدرت و مصونیت» است.
بر اساس برآورد این کنفدراسیون جهانی مستقر در بریتانیا که بیش از ۲۰ سازمان مردمنهاد مستقل را در بر میگیرد، حدود ۳.۵۵ تریلیون دلار(۳.۰۸ تریلیون یورو) از ثروت خصوصی در حسابهای برونمرزی بدون پرداخت مالیات و بدون گزارش ماند.
این رقم تقریبا معادل کل اقتصاد بریتانیا و بیش از دو برابر تولید ناخالص داخلی مجموع ۴۴ کشور کمتوسعه جهان است.
تمرکز این داراییهای پنهان چشمگیر است، چرا که ۰.۱ درصد بالای ثروتمندان حدود ۸۰ درصد کل منابع بدون مالیات برونمرزی را در اختیار دارند که معادل حدود ۲.۸۴ تریلیون دلار(۲.۴۷ تریلیون یورو) است.
در درون همین گروه، سهم بسیار کوچکی از ۰.۰۱ درصد بالای ثروتمندان به تنهایی ۱.۷۷ تریلیون دلار(۱.۵۳ تریلیون یورو) را شامل میشود.
هالوم به یورونیوز، توضیح داد که الگوی کسبوکار بهشتهای مالیاتی همچنان قدرتمند است زیرا «افراد فوقالعاده ثروتمند توان آن را دارند که مدیران ثروت و حسابداران را به کار بگیرند تا مدام ایدههای خیالپردازانه تازهای برای فرار از مالیات طراحی کنند.»
در حالی که کل ثروت مالی برونمرزی در سال ۲۰۲۳ به حدود ۱۳.۲۵ تریلیون دلار(۱۱.۵۱ تریلیون یورو) رسید که معادل ۱۲.۴۸ درصد تولید ناخالص داخلی جهان است، برآورد میشود سهم بدون مالیات آن از آن زمان در حدود ۳.۲ درصد ثابت مانده باشد.
آکسفام اکنون از دولت بریتانیا و دیگر رهبران گروه هفت میخواهد مالیاتهای دائمی و تصاعدی بر ثروت ثروتمندان فوقالعاده وضع کنند تا این درآمدهای از دست رفته جبران شود.
این سازمان استدلال میکند که چنین منابعی برای مقابله با فقر جهانی، پشتیبانی از گذار به اقتصاد سبز و تقویت زیرساختهای فرسوده عمومی حیاتی است.
یورونیوز از هالوم پرسید با توجه به این که ثروتمندان فوقالعاده بهطور مشخص از خدمات برونمرزی برای فرار کامل از مالیات استفاده میکنند آیا مالیات بر ثروت واقعا راهحل این مشکل است یا نه.
مسئول بخش مالیات آکسفام، پاسخ داد: «مالیات بر ثروت مشکل برونمرزی را حل نمیکند، اما وقتی ثروتمندترین ۰.۱ درصد حدود ۸۰ درصد کل ثروت بدون مالیات برونمرزی را در اختیار دارند ما معتقدیم زیانهایی که از بهشتهای مالیاتی میبینیم را نمیتوان از مسئله نابرابری شدید جدا کرد.»
هالوم در پایان گفت: «اگر واقعا میخواهیم به طور جدی جلوی این الگوی کسبوکار را بگیریم باید شفافیت مالی را افزایش دهیم و همزمان شروع کنیم به پرداختن به نابرابری شدیدی که تقاضا برای خدماتی را که بهشتهای مالیاتی عرضه میکنند به پیش میراند. به همین دلیل به مالیات بر ثروت ثروتمندان فوقالعاده نیاز داریم.»
کنشگران هشدار میدهند که بدون اصلاحات ساختاری برای بستن روزنههای باقیمانده و یک راهبرد همکاری جهانی واقعا فراگیر، نظام برونمرزی همچنان به عنوان سوپاپ اطمینان برای ثروتمندترینهای جهان عمل خواهد کرد آن هم به بهای زیان اکثریت مردم.
تلاش برای ایجاد چارچوب جهانی مالیاتی
یکی از موانع مهم در مبارزه با فرار مالیاتی از اجرای نابرابر نظام تبادل خودکار اطلاعات (AEOI) ناشی میشود.
گرچه تا سال گذشته ۱۲۶ حوزه قضایی از جمله مراکز مهمی مانند سنگاپور و جزایر ویرجین بریتانیا به استاندارد مشترک گزارشدهی (CRS)پیوستهاند، بسیاری از کشورهای جنوب جهانی همچنان بیرون از این نظام ماندهاند.
هالوم به یورونیوز گفت شرط «تقابل» مانعی جدی برای کشورهای در حال توسعه است، زیرا این کشورها باید پیش از آن که بتوانند اطلاعات مربوط به داراییهای برونمرزی شهروندان خود را دریافت کنند سامانههای پیچیدهای برای شناسایی مالکان ذینفع و انتقال داده به دیگر کشورها ایجاد کنند.
این کارشناس توضیح داد: «توسعه سازوکارهایی که برای انتقال آن اطلاعات از موسسههای مالی به مقامهای ذیصلاح لازم است حتی برای پیشرفتهترین کشورها از نظر مالی کاری بسیار دشوار است و برای بسیاری از کشورهای در حال توسعه بهمعنای تکلیفی است که از توان آنها خارج است.»
هالوم، همچنین به نمونه غنا اشاره کرد که در سال ۲۰۱۴ استاندارد CRS را امضا کرد اما پس از آن که برای ایجاد ظرفیت لازم حدود ۱ میلیون دلار(۸۶۲۸۰۰ یورو) هزینه کرد تازه از سال ۲۰۲۲ شروع به دریافت اطلاعات کرده است.
این بار فنی و مالی اغلب مانع از آن میشود که دولتهای دچار کمبود نقدینگی به دادههای حیاتیای دسترسی پیدا کنند که میتواند به بازپسگیری درآمدهای مالیاتی از دست رفته کمک کند.
ابعاد پایدار فرار مالیاتی برونمرزی روند تغییر در حکمرانی مالیاتی جهانی را شتاب داده است.
در نوامبر ۲۰۲۴ کشورهای عضو سازمان ملل متحد چارچوب اختیارات برای «کنوانسیون چارچوب سازمان ملل درباره همکاری بینالمللی مالیاتی» را تصویب کردند.
مذاکرات رسمی اوایل ۲۰۲۵ آغاز شد و انتظار میرود تا سال ۲۰۲۷ ادامه یابد، با هدف ایجاد نظامی فراگیرتر از چارچوب کنونی به رهبری سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD).
هالوم خاطرنشان کرد بسیاری از دولتها در جنوب جهانی درباره افزایش شفافیت از همتایان خود در شمال جهانی پرصداتر بودهاند، تا حدی به این دلیل که ثروت پنهانشده در برونمرزها معمولا به سوی ثروتمندترین کشورها سرازیر میشود.
هالوم توضیح داد که آکسفام علاوه بر مالیات بر ثروت خواستار ایجاد یک سامانه جهانی ثبت دارایی برای ترسیم نقشه مالکیتهای ذینفع در حوزههای قضایی مختلف و عمومی کردن دفترهای ثبت است تا بتوان «شرکتهای پوششی و تراستهایی» را که املاک و سایر داراییها را پنهان میکنند آشکار کرد.
هالوم به یورونیوز گفت این اقدامات همراه با افزایش سرمایهگذاری در ادارههای مالیاتی «زیرساخت اطلاعاتی» لازم را ایجاد میکند تا فرار مالیاتی در سطح ساختاری دشوارتر شود و تضمین کند ثروتمندان فوقالعاده به شکلی منصفانه در جوامعی که در آنها فعالیت میکنند سهم بپردازند.
ارقام اروپایی
در حالی که تحلیل آکسفام بر ارقام جهانی متمرکز است، «اطلس جهان برونمرزی» تصویری متفاوت از کل ثروت برونمرزی نه فقط داراییهای بدون مالیات به دست میدهد و امکان بررسی وضعیت اروپا را فراهم میکند.
این ابتکار که از سوی رصدخانه مالیاتی اتحادیه اروپا و مرکز پژوهشهای مالیاتی نروژ تهیه شده بر پایه دادههای گابریل زوکمان و دیگر اقتصاددانان تنظیم شده است.
برآوردها نشان میدهد ثروت برونمرزی در سراسر این قاره، همچنان بالاست و یونان در میان اعضای اتحادیه اروپا نسبت به اندازه اقتصادش بالاترین میزان را دارد، معادل حدود ۸۰ درصد تولید ناخالص داخلی این کشور.
افزون بر این، یونان ۴۷ درصد درآمد مالیات بر شرکتهای خود را از دست میدهد که بالاترین میزان در اروپاست و پس از آن آلمان با ۲۹ درصد و استونی با ۲۴ درصد قرار دارند.
فرانسه و بریتانیا این فهرست پنجتایی را کامل میکنند و هر دو برآورد میشود حدود ۱۶ درصد را از دست میدهند.
گزارشها حاکی است بخش عمده داراییهای یونانی در سوئیس نگهداری میشود؛ کشوری که در کنار لوکزامبورگ، قبرس و جزایر کانال همچنان یکی از مقاصد اصلی ثروت برونمرزی است.
امدادگران ایرانی در میان آوار ساختمانهای آسیبدیده در غرب تهران
جمعبندی
خبرهای منتشرشده حاکی از آن است که از صبح پنجشنبه، در نقاط مختلف تهران و برخی دیگر از شهرها، از جمله آبادان، اصفهان، الیگودرز، بم، تبریز، چابهار، جزیره مینو، خرمآباد، خرمشهر، سیرجان، قم، کرج، کبودرآهنگ و مشهد انفجارهایی رخ داده است.
همزمان، شرکت توزیع نیروی برق استان البرز در اطلاعیهای اعلام کرد که در پی وقوع انفجار در این استان، برق بخشهایی از شمال و شمالشرق کرج و شهر فردیس قطع شده است. خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز گزارش داد که در یکی از این حملات، پل «بیوان» هدف قرار گرفته است.
دونالد ترامپ، جنگ مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران، در سیوسومین روز آن را، «یک سرمایهگذاری واقعی برای آینده فرزندان و نوههای مردم آمریکا» نامید و گفت یک ایرانِ هستهای «سرطانی بدخیم» بود که میبایست از آن خلاص شد؛ «قلدری در خاورمیانه بود که دیگر چنین نیست.»
رئیسجمهور آمریکا افزود: «در دو تا سه هفته آینده ضربات بسیار سختی به آنها وارد خواهیم کرد. آنها را به عصر حجر بازخواهیم گرداند؛ جایی که به آن تعلق دارند.»
دقایقی بعد از آن، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «بازگشت به عصر حجر»؛ پستی که واکنشهای بسیاری در آمریکا، جهان و ایران بهدنبال داشته است.
در دو دهه اخیر، جهان عبارت «عصر حجر» را بارها در گفتار رهبران و نظامیان اسرائیلی در قبال حزبالله در لبنان، حماس در باریکه غزه، یا علیه سوریه شنیده بود. اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، سال گذشته این تهدید را در مورد جمهوری اسلامی نیز به کار برد.
«عصر حجر» به دورانی گفته میشود که مردمان برای ساخت ابزار، از سنگ، استخوان و چوب استفاده میکردند.
امیدها برای پایان سریع جنگ خاورمیانه امروز پنجشنبه 2 آوریل 2026 کمرنگ شد؛ پس از آنکه دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، در سخنرانی خود از تشدید حملات علیه ایران خبر داد؛ اظهاراتی که سرمایهگذارانی را که به دنبال نشانهای روشن از پایان بحران بودند، ناامید کرد.
پس از این سخنرانی، بازارهای سهام افت کردند و قیمت نفت افزایش یافت. ترامپ اعلام کرد عملیات نظامی در دو تا سه هفته آینده شدت خواهد گرفت، بدون آنکه جدول زمانی مشخصی برای پایان جنگ ارائه دهد؛ جنگی که باعث آشفتگی در عرضه جهانی انرژی شده و اقتصاد جهان را در معرض خطر قرار داده است.
ترامپ در سخنرانی خود گفت: «میتوانم امشب بگویم که ما در مسیر تحقق همه اهداف نظامی آمریکا هستیم، خیلی زود. در دو تا سه هفته آینده به شدت به آنها ضربه خواهیم زد. آنها را به عصر حجر بازمیگردانیم، جایی که به آن تعلق دارند.»
او همچنین هشدار داد در صورت تسلیم نشدن رهبران ایران در مذاکرات، جنگ میتواند تشدید شود و حمله به زیرساختهای انرژی و نفت ایران نیز محتمل است.
دونالد ترامپ در یک سخنرانی شبانه از کاخ سفید کوشید جنگ یکماهه با ایران را عملیاتی موفق و «نزدیک به پایان» معرفی کند، اما محتوای سخنان او نه تنها به پرسشهای اصلی درباره چگونگی پایان دادن به این جنگ پاسخ روشنی نداد، بلکه بر نگرانیها درباره ادامه درگیری، شدت گرفتن حملات، بحران انرژی و پیامدهای اقتصادی آن افزود. رییسجمهور آمریکا در این نطق ۱۹ دقیقهای گفت ایالات متحده «در آستانه پایان دادن به تهدید شوم ایران» قرار دارد و مدعی شد تقریبا همه اهداف نظامی آمریکا محقق شده است، اما همزمان اعلام کرد که ایران در دو تا سه هفته آینده نیز «بهشدت» هدف حملات قرار خواهد گرفت؛ موضعی که امیدها به پایان سریع جنگ را بهطور محسوس کاهش داد.
ترامپ در سخنانش از یکسو گفت عملیات آمریکا در ایران به «تکمیل اهداف اصلی» نزدیک شده و از سوی دیگر با لحنی تهدیدآمیز تاکید کرد که واشنگتن حملات خود را در هفتههای آینده ادامه خواهد داد. او مدعی شد نیروی دریایی و نیروی هوایی ایران «تقریبا نابود شدهاند» و جمهوری اسلامی دیگر تهدیدی برای آمریکا و جهان نیست، اما در همان حال گفت اگر لازم باشد، آمریکا باز هم دست به حملات سنگین خواهد زد. او حتی با ادبیاتی خشن گفت ایران را به «عصر حجر» بازخواهند گرداند، هرچند در همان سخنرانی از ادامه گفتوگوها نیز سخن گفت. ادعای نزدیک بودن پایان جنگ و تهدید به تشدید حملات، یکی از مهمترین محورهای انتقاد منتقدان داخلی و نیز یکی از دلایل اصلی واکنش منفی بازارها بود.
بازارهای جهانی بلافاصله پس از سخنرانی ترامپ به این ابهام واکنش نشان دادند. قیمت نفت برنت نزدیک به پنج درصد جهش کرد و به حدود ۱۰۶ دلار و ۱۶ سنت در هر بشکه رسید؛ حرکتی که نشان میداد سرمایهگذاران نه تنها از احتمال فروکش کردن بحران مطمئن نشدهاند، بلکه همچنان بسته ماندن تنگه هرمز و تداوم اختلال در عرضه انرژی را یک خطر جدی میدانند. همزمان بازارهای سهام در آسیا و معاملات آتی در آمریکا و اروپا افت کردند.
بعد از سخنرانی دونالد ترامپ، قیمت نفت برنت حدود ۵ درصد افزایش یافت و به ۱۰۶.۱۶ دلار در هر بشکه رسید؛ در حالی که سخنان ترامپ هیچ اطمینانی درباره بازگشایی تنگه هرمز، مسیر حیاتی انرژی، ایجاد نکرد.
بازارهای سهام نیز واکنش منفی نشان دادند. معاملات آتی شاخصهای آمریکا حدود یک درصد کاهش یافت و بازارهای اروپایی بیش از ۱.۵ درصد سقوط کردند. در آسیا نیز تقریبا همه بازارها قرمز بودند؛ شاخص نیکی ژاپن ۱.۸ درصد و شاخص اماسسیآی آسیا-اقیانوسیه بیش از ۱.۵ درصد افت کردند.
این واکنشها در شرایطی رخ داد که ترامپ در سخنانش توضیح قانعکنندهای درباره نحوه بازگشایی تنگه هرمز ارائه نکرد و تنها بار دیگر از سایر کشورها خواست برای باز کردن این گذرگاه حیاتی اقدام کنند. او حتی با لحنی تحکمآمیز گفت کشورهایی که به نفت منطقه نیاز دارند باید خودشان به تنگه بروند و آن را بگیرند.»
اهمیت تنگه هرمز در این بحران در مرکز توجه قرار دارد، زیرا ایران از آغاز جنگ عملا این گذرگاه راهبردی را بسته و همین امر باعث جهش قیمت نفت و افزایش هزینه انرژی در سطح جهانی شده است. در آمریکا نیز بهای بنزین به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسیده و فشار اقتصادی ناشی از جنگ، به یکی از موضوعات اصلی بحث داخلی تبدیل شده است. ترامپ در سخنرانیاش کوشید افزایش قیمت سوخت را «موقتی» جلوه دهد و آن را به اقدامات ایران نسبت دهد، در حالی که نهادهای بینالمللی از جمله صندوق بینالمللی پول، بانک جهانی و آژانس بینالمللی انرژی هشدار دادهاند که آثار این جنگ گسترده، جهانی و نامتقارن است و ممکن است نیازمند پاسخ هماهنگ و حتی حمایت مالی از کشورهایی باشد که بیشترین آسیب را دیدهاند.
در داخل آمریکا سخنرانی ترامپ با واکنشهای تند و متناقض روبهرو شد. دموکراتها این نطق را «نامنسجم» توصیف کردند و گفتند رییسجمهور به ابتداییترین پرسشهای افکار عمومی پاسخ نداده است. مارک وارنر، سناتور دموکرات، تأکید کرد ترامپ باید درباره جنگی که قیمت بنزین و کالاهای ضروری را بالا برده و اثرات آن برای مدت طولانی در اقتصاد باقی خواهد ماند، توضیحات بیشتری به مردم بدهد. کریس مورفی، دیگر سناتور دموکرات، نیز گفت پس از شنیدن این سخنرانی هیچکس در آمریکا نمیداند که کشور در مسیر تشدید تنش حرکت میکند یا کاهش آن. در اردوگاه جمهوریخواهان اما واکنشها یکدست نبود. تد کروز از ترامپ حمایت کرد و گفت او کاملاً درست سخن گفته است، اما مارجری تیلور گرین، چهره جنجالی جمهوریخواه، گفت آنچه از این سخنرانی شنیده فقط «جنگ» بوده و هیچ حرفی درباره کاهش هزینههای زندگی آمریکاییها در آن وجود نداشته است. این شکاف نشان میدهد که حتی در میان نیروهای سیاسی نزدیک به ترامپ نیز درباره هزینهها و اهداف این جنگ تردیدهای جدی وجود دارد.
یکی دیگر از محورهای مهم این بحران، ابهام درباره اهداف واقعی آمریکا در جنگ است. ترامپ پیشتر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را یکی از توجیهات اصلی این عملیات عنوان میکرد، اما اکنون نگرانیها درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا را کماهمیت جلوه میدهد و میگوید این مواد آنقدر در اعماق زمین مدفوناند که اهمیتی ندارند. این تغییر لحن، پرسشهای تازهای درباره منطق اولیه ورود آمریکا به جنگ ایجاد کرده است؛ بهویژه آنکه تحلیلگران نیز ادعای ترامپ درباره نزدیک بودن ایران به ساخت سلاح هستهای را محل مناقشه دانستهاند. از همین رو، نطق تازه او به جای رفع ابهام، بیشتر این تصور را تقویت کرد که دولت آمریکا هنوز تعریف روشنی از نقطه پایان جنگ و معیار موفقیت آن ارائه نکرده است.
در سوی دیگر، جمهوری اسلامی ایران نیز روایت واشنگتن را رد کرده است. ترامپ مدعی شد مقامهای ایران خواهان آتشبس شدهاند، اما تهران این ادعا را «دروغ و بیاساس» خواند. یک منبع ارشد ایرانی نیز گفته است هیچ گفتوگویی از طریق میانجیها درباره آتشبس موقت انجام نشده و تهران برای توقف حملات خود، خواهان یک آتشبس تضمینشده است. مسعود پزشکیان، رییسجمهور ایران، نیز در نامهای خطاب به مردم آمریکا پرسید دقیقا کدام منفعت مردم آمریکا با این جنگ تامین میشود و آیا اصلا تهدید عینی از سوی ایران وجود داشته که چنین رفتاری را توجیه کند. او همچنین این دیدگاه را مطرح کرد که آمریکا به خواست اسرائیل وارد جنگ شده و حملات ایران را پاسخی «سنجیده» و مبتنی بر دفاع مشروع توصیف کرد.
نقش میانجیها نیز همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. دو منبع امنیتی پاکستانی به رویترز گفتهاند اسلامآباد پیشنهاد آتشبس موقت داده، اما هنوز از هیچیک از دو طرف پاسخی دریافت نکرده است. همچنین گزارش شده که معاون رییسجمهور آمریکا، جیدی ونس، تا همین اواخر با میانجیهای پاکستانی درباره بحران ایران در تماس بوده و این پیام را منتقل کرده که ترامپ در صورت برآورده شدن برخی شروط، با آتشبس مخالفتی ندارد. با این همه، شکاف میان پیامهای علنی و تماسهای پشتپرده همچنان برجاست و همین دوگانگی، ارزیابی مسیر آینده جنگ را دشوارتر کرده است.
ابعاد فجایع انسانی جنگ، همچنان رو به گسترش است. از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، هزاران نفر در ایران و دیگر کشورهای خاورمیانه کشته شدهاند. برآوردهای فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر از کشتهشدن دستکم ۱۹۰۰ نفر و زخمی شدن ۲۰ هزار نفر در ایران حکایت دارد، هرچند راستیآزمایی دقیق این ارقام دشوار است. در لبنان نیز بیش از ۱۳۰۰ نفر کشته شدهاند که بیشتر آنان غیرنظامیان لبنانی بودهاند، هرچند حزبالله نیز از کشته شدن حدود ۴۰۰ تن از نیروهای خود خبر داده است. در اسرائیل نیز از آغاز جنگ ۱۹ نفر کشته و ۵۱۵ نفر زخمی شدهاند. آمریکا نیز تاکنون دستکم ۱۳ نیروی نظامی خود را از دست داده و صدها نفر دیگر زخمی شدهاند. همزمان فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده که از آغاز عملیات «خشم حماسی»، بیش از ۱۲ هزار و ۳۰۰ هدف در داخل ایران مورد حمله قرار گرفته است؛ آماری که خود نشاندهنده گستردگی کمسابقه این جنگ است.
ترامپ در حالی از موفقیت عملیات و نزدیک بودن پایان آن سخن میگوید که هزاران نیروی آمریکایی، همچنان در منطقه مستقرند و این حضور نظامی، امکان گسترش جنگ به یک عملیات زمینی وسیعتر را نیز باز نگه داشته است. او همچنین در روزهای اخیر بارها متحدان اروپایی آمریکا را بهدلیل مشارکت نکردن در جنگ و ناتوانی در بازگشایی تنگه هرمز مورد حمله لفظی قرار داده و حتی از احتمال خروج آمریکا از ناتو سخن گفته است. هرچند او در سخنرانی چهارشنبه شب، او نامی از ناتو نبرد، اما پیشتر این پیمان را «ببری کاغذی» خوانده بود. همین مواضع باعث شده جنگ ایران فقط یک بحران نظامی و منطقهای نباشد، بلکه به بحرانی همزمان در مناسبات آمریکا با متحدانش نیز تبدیل شود.
در مجموع، سخنرانی ترامپ نه نشانهای از یک راهبرد روشن برای خروج از جنگ ارائه کرد و نه توانست نگرانیهای اقتصادی و سیاسی ناشی از آن را کاهش دهد. برعکس، تاکید همزمان او بر نزدیک بودن پیروزی، ادامه حملات شدید، مبهم گذاشتن مسیر آتشبس و واگذاری مسئولیت باز کردن تنگه هرمز به دیگر کشورها، این برداشت را تقویت کرد که واشنگتن هنوز در میانه جنگی گرفتار است که پایان آن بسیار دورتر و پرهزینهتر از آن چیزی بهنظر میرسد که رئیسجمهور آمریکا در نطق تلویزیونی خود ادعا کرد.
از سوی دیگر، نامحبوببودنِ بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل مانع نشده است که اکثریتی از اسرائیلیها از جنگ علیه ایران پشتیبانی کنند. هزینههای جنگ بر دوش مردم اسرائیل بسیار سنگینی میکند، حتی اگر امروز برآورد دقیق آن دشوار باشد. شاید، سالها لازم است تا گستردگی خسارتهای درگیری با ایران و مداخله نظامی در غزه را ارزیابی کرد. این آسیبها علاوه بر خونهای ریختهشده، ویرانیهای به بارآمده در مقیاسی بزرگ و اضطرابهایی که سالها مردم منطقه بهویژه فلسطین، اسرئیل و ایران را رنج خواهند داد، بر زمینههای اقتصادی، امنیتی، موقعیت بینالمللی اسرائیل و سرنوشت اهالی آن تاثیر خواهد گذاشت. ورشکستگی شرکتها افزایش تصاعدی داشته و نظام آموزشی کاملا فلج شده است. مردم از نظر روحی، در وضعیت شکنندهای قرار دارند. از زمامن حمله اسرائیل به غزه، هر اسرائیلی در این زمینه، بهائی پرداخته است و به هرصورتی شده، هزینه آن را تحمل خواهد کرد.
حملههای حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳؛ شماری از اسرائیلیان، از حمله ارتش به غزه حمایت کردند. رسانههای اسرائیل، تقریبا هیچ صحنهای از وحشیگریهای ارتش اسارئیل بر علیه مردم غزه نشان ندادند. حزبهای یهودی و صهیونیست در کِنِسِت(مجلس اسرائیل) از جنگ غزه پشتیبانی کرده و همچنان حمایت میکنند. نتانیاهو، نخست وزیر کابینه جنگی اسرائیل،کشتار بیش از ۷۰ هزار نفر از مردم غزه و نابودی تقریبا کل سرزمینی را که دو میلیون و 300 نفر بر رویش زندگی میکنند، پیروزی بنامند. محکومیت نتانیاهو به «نسلکشی» در دادگاه لاهه، هیچ تغییر در سیاستهای جنگطلبانه او بهوجود نیاورد.
اسرائیل باریکه غزه را در اشغال دارد و گاه و بیگاه نیز به حملات خود علیه مردم بهخانام و گرسنه ادامه میدهد. هیچ راهحل جدی برای «آینده» غزه دیده نمیشود. کل سرزمینهای مردم فلسطین، در محاصره ویرانشده، همچنان یک کانون بحرانی و پآشوبِ سیاسی، اجتماعی و نظامی باقی مانده است.
در چنین وضعیتی است که جنگ با ایران آغاز شد. ایده سرنگونکردن جمهوری اسلامی ایران و به قدرت رساندن سلطنتطلبان و رضا پهلوی به «پادشاهی»(فعلا بیتاج و تخت) به حاکمیت ایران، دلمشغولی همیشگی نتانیاهو است. اما مهتر از آن، نتانیاهو از رضا پهلوی و طرفدارانش بهعنوان یک ابزار و اهرم فضا علیه جمهوری اسلامی بهره میگیرد. همین گروههای سلطنتطلب و خود رضا پهلوی هستند که در کشورهای مختلف غربی، در خیابنها و سالنهای سخنرانی بر طبل جنگ میکوبند و از ترامپ و نتانیاهو بهخاطر حمله نظامی به ایران و ویرانکردن زیرساختهای این کشور و سرمایههای انسانی آن، نه تنها تشکر میکنند بلکه از راه دور، دست آنها را نیز میبوسند! اما چگونه میتوان توضیح داد نه تنها جامعه اسرائیل، بلکه مردم لبنان و ایران، حدود سه سال است رخدادهای وحشتناک جنگ و ترور و کشتار و آوارگی را دوباره تجربه میکند؟ رییس دولت اسرائیل، نیمی از جمعیت اسرائیل از او نفرت دارند و بیش از هر نخستوزیری او را تحقیر میکنند و بخشی از مردم سالهاست که خواهان استعفای و محاکمهاش هستند؛ تاکنون موفق شده کشور را وارد ماجراهایی نظامی جدید وارد کند که خطرناکتر از جنگهای گذشته است.
تا آنجا که به مردم آزادیخواه و جنبشهای اجتماعی ایران برمیگرددد بیش از چهار دهه است در مقابل همه سرکوبهای و بیحقوقیهایی که جمهوری جهل و جنایت، ترور و اعدام، دزد و تبهکار مقاومت میکنند و از هر فرصتی برای ریختن به خیابانها بهر میگیرند تا نفرت خود از این حکومت را به جهانیان نشان دهند. همین دی ماه گذشته بود که دهها میلیون ایرانی در اعتراض به فقر و فلاکت اقتصادی، بیحفوی و این تصورسرکوب و سانسور، به خیابانها آمدند و هزاران قربانی دادند. بنابراین، مردم آزادی و جنبشهای آزادیخواه ایارن به هیچوجه منتظر حمله خارجی به ایران نبودند و به همین دلیل نیز با این جنگ مخالفند و خود را آماده میکند تا بهطور مستقل و بدون دخالت خارجی این حکومت را سرنگون کنند و جامعه آزاد و برابر و دلخواه خود را به وجود آورند. که
اما بهنظر میرسد دولتهای سرمایهداری جهان و در راس همه آمریکا و اسرائیل، راه دیگری بهجز جنگ در خاورمیانه نمیشناسند و یا قبول ندارند؛ ماما همگان میدانند اینکه فقط سلاحها باید حرف بزنند، فوقالعاده خطرناک است. تنها راه خروج از این دور باطل، پذیرش صلح و به رسمیت شناختن استقلال و آزادی مردم منطقه است. اما متاسفانه فعلا یک جنبش قوی آزادیخواه در خاورمیانه، برای پیشبرد این امر مهم و حیاتی وجود ندارد.
متاسفانه در میانه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه، دو تخیل ملیگرایانه از «ایران» در دو سوی جبهه قرار گرفتهاند: یکی آینده ایران را در سایه موشکهای جمهوری اسلامی میبیند و دیگری رهایی آن را از طریق بمبافکنهای آمریکا و اسرائیل جستوجو میکند. فعلا صدای مستقل نیروهای سوم در اینجا، یعنی به جنگ و نه به جمهوری اسلامی، ضعیف است.
هر دوی این گرایشات «ملیگرایانانه»، تحت تاثیر فاشیسم ملی-مذهبی و هلهله برای بمبهای آمریکایی و اسرائیلی، و دیگری دفاع از موشکپراکنیها و سرکوبها و اعدام جمهوری اسلامی است.
در حملات روزانه نظامی جنایتکارانه آمریکا و اسرائل به ایران و متقابلا جمهوری اسلامی به اسرائیل و کشورهای منطقه، تعدادی از انسانها نفر زخمی و تعدادی کشته میشوند. شمار زیادی از آنها کودکان و زنان هستند. اما با این وجود، طرفداران جمهوری اسلامی و سلطنتطلبها، همچنان طالب جنگ هستند و خوشحالی میکنند.
توجیه عروس کوکی به نام «مسیح علینژاد» که در پاسخ به سئوال سیانان درباره کشتهشدن حدود 180 کودک مدرسهای در میناب، بیشرمانه جواب داد که ایرادی ندارد، مادرانشان به «علینژاد» زنگ زده و میگویند لااقل با حمله اسرائیل و آمریکا پول تیر نمیدهیم؟ این صدا آشناست که پیشتر یکی از مجریان تلویزیون مورد حمایت اسرائیل «انترنشنال»، در رابطه با کشتار مردم غزه توسط ارتش اسرائیل گفته بود: آنها «پودر» میکنند!
یا رضا پهلوی برای کشتهشدن سربازان آمریکایی پیام تسلیت فرستاد ولی کودکان مدرسه میناب را به «عمد» فراموش کرد! مردم در شبکههای اجتماعی آبرویش را بردند.
سلطنتطلب و جنگطلب در این مدت، در مقابل انسانگرایی رسوا شدند و باختند. اینها به انسانیت باختند و به وجدان باختند. اما هنوز هم امثال شیرین عبادیها، سخت به برپایی تخت سلطنت بر روی ویرانههای ایران و مزار کودکان میناب، خیره شدهاند و خود را به خواب زدهاند. در حالی که سلطنتطلبان قدیمیتر و با تجربهتر و یا زرنگ ترهایشان تا دیر نشده برگشتند. با این وجود، رضا پهلوی، هنوز پشت هر سخنرانی ترامپ و نتنایاهو و به تبعیت از سیاستها آنها، روزی نیست که فراخوان منتشر میکند و از هوادارانش میخواهد به «ثنا و دعاگویی» خود به جان «ترامپ و نتانیاهو» ادامه دهند تا شاید «روزی دعایشان مستجاب» گردد!
بیگمان باید این جنگ باید قطع شود. این یک جنگ ارتجاعی و وحشیانه است که اکثریت قربانیانش در ایران، اسرائیل، لبنان، غزه و سایر کشورها، مردم هستند. این جنگ، جنون رهبران حکومتهای سرمایهداری و مردان مرتجعی است که وقتی عصبانی میشوند، همه چیز را به آتش میکشند. جنگ مردان مرتجع، افسار گسیخته و غیر قابل پیشبینی از هر سه طرف است. تمام کسانی که از این جنگ میکنند مسئولیت مستقیم در این فجایع دارند. مهم نیست که دستشان روی ماشه نیست. اما مسئولیت سیاسی، انسانی، اجتماعی و تاریخی دارند.
در چنین وضعیتی، بخش اعظم اپوزیسیون سرنگونیطلب در خارج کشور، با گرایشات مختلف سیاسی، صرفا به فکر منافع خود در آینده جامعه ایران هستند و در این راستا، حاضرند به هر سناریویی تن بدهند.
اما اقدام عملی عاجل در این میان، تلاش برای متوقف کردن جنگ و جلوگیری از کشتار مردم، لغو اعدام و آزادی همه زندانیان سیاسی است. البته تلاش برای سازماندهی صف مستقل مردم آزادیخواه و جنبشهای اجتماعی و تقویت این صف بر علیه جنگ و جمهوری اسلامی و تلاش برای سرنگونی این حکومت تبهکار است. لازمه موفقیت در چنین عملی، همکاری گسترده نیروهای ضدجنگ و ضددیکتاتوری در عرصههای محلی، ملی و بینالمللی و تاثیر بر افکار عمومی است.
پنجشنبه سیزدهم فروردین 1405-دوم آوریل 2026