سی و ششمین روز جنگ
شنبه ١٥ فروردین ١٤٠٥-4 آوریل 2026، سی و ششمین روز جنگ است. حملات به چندین منطقه تهران، اکباتان، تهرانسر، پونک،ز عفرانیه و ولنجک، کوههای گلابدره، جماران، جمشیدیه و آبکند، قم، اصفهان، بوشهر و آبادان، حزیره مینو، تونل قرهتپه در جاده قدیم میانه-بستانآباد و...
مقامات آمریکا از سرنگونی یک جنگنده ای۱۰ وارتهاگ بر فراز خلیج فارس خبر داده و گفتهاند که خلبان آن را نجات دادهاند. همزمان گزارش شده که بالگرد حامل خلبان اف۱۵ نجاتیافته هم هدف شلیک با سلاح سبک قرار گرفته اما در نهایت با چند خدمه زخمی فرود آمده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، گفته است که این رویداد بر مذاکرات پایان جنگ با ایران اثر نمیگذارد. دقایقی به نیمهشب به وقت تهران، پایتخت ایران در دامنه البرز صحنه انفجارهای مهیب در توچال، جماران، آبک، جمشیدیه و کلکچال شد.
خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از پنتاگون گزارش داد که تا روز جمعه ۱۴ فرودین-۳ آوریل، ۱۳ نفر از نیروهای آمریکایی در جنگ کشته و ۳۶۵ نفر زخمی شدهاند. بر اساس این آمار، ۲۴۷ نفر از زخمیها از نیروهای ارتش، ۶۳ نفر از نیروی دریایی، ۱۹ نفر از تفنگداران دریایی و ۳۶ نفر از نیروی هوایی هستند.
در این گزارش، همچنین آمده است که ۲۰۰ نفر از زخمیها از نیروهای وظیفه میانرده تا ارشد، ۸۵ نفر افسر و ۸۰ نفر از نیروهای رده پایین بودهاند.
کاربران عادی اینترنت در ایران، امروز شنبه ۱۵ فروردین، سیوششمین روز متوالی از قطعی اینترنت را تجربه میکنند، و همچنان از آغاز درگیری نظامی جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، تنها صدای غایب صدای مردم ایران است.
این در حالی است که به اذعان جمهوری اسلامی، کاربران همسو و همصدا با حکومت، همچنان از دسترسی به اینترنت برخوردارند تا تصویرسازی حکومت جمهوری اسلامی و رسانههای آن از شرایط کنونی را بازتاب دهند.
تداوم حملات سنگین به تهران و سایر شهرهای ایران
*میزان گزارش داده حکومت امروز شنبه، ابوالحسن منتظر و وحید بنیعامریان، از اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران را «به اتهام بَغی از طریق مباشرت در انجام اقدامات متعدد تروریستی» اعدام کرده است.
*جمهوری اسلامی میگوید یک هواپیمای دیگر آمریکا در منطقه تنگه هرمز هدف قرار داده است.
*اسرائیل می وید در یک روز گذشته، بیش از ۷۰ حمله در مناطق غربی و مرکزی ایران انجام داده که «موقعیتهای پرتاب موشکهای بالستیک و پهپادهای تهاجمی» را هدف قرار دادهاند.
*رسانههای حکومتی امروز شنبه ۱۵ فروردین ۱۴۰۵، گزارش دادهاند که قیمت دلار ١٥٨هزار و 580 تومان رسیده است
*والاستریت ژورنال گزارش داده تلاشهای دیپلماتیک کشورهای منطقه به رهبری پاکستان برای برقراری آتشبس میان آمریکا و ایران به بنبست رسیده است. جمهوری اسلامی اعلام کرده که شروط آمریکا را قبول ندارد.
*مدیرکل سازمان جهانی بهداشت میگوید از روز ۱۰ اسفندماه ۱۴۰۴، تاکنون بیش از ۲۰ حمله به مراکز درمانی و بهداشتی در ایران شده است که این سازمان توانسته است راستیآزماییشان کند.
*امارات متحده عربی، اعلام کرده است که پدافند هواییاش امروز با ۴۷ پهپاد، ۱۸ موشک بالستیک و چهار موشک کروز مقابله کرده است.
پژوهشکده لیزر و پلاسمای دانشگاه شهید بهشتی در تهران روز جمعه هدف بمباران قرار گرفت
نشست اضطراری تیم امنیت ملی آمریکا در پی هدفگیری دو جنگنده در ایران
پس از گزارشهایی مبنی بر هدف قرار گرفتن چند هواپیمای نظامی آمریکا در ایران و سرنگونی یک جنگنده، «ایبیسی نیوز» گزارش داد تیم امنیت ملی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا شامگاه جمعه 14 فروردین نشستی در کاخ سفید برگزار کرد.
به گفته یک مقام ارشد کاخ سفید، این نشست با هدف ارزیابی وضعیت میدانی و پیامدهای این حادثه برگزار شد. نگرانیها درباره گسترش دامنه درگیری نظامی دو طرف، بهویژه با ادامه عملیاتهای هوایی آمریکا افزایش یافته است.
این مقام افزود رییسجمهور ترامپ جمعه را در رفتوآمد میان دفتر بیضی و سالن غذاخوری مجاور آن گذراند و در این مدت، بهطور مداوم گزارشهای امنیتی و نظامی از فرماندهان ارشد نظامی و مسئولان اطلاعاتی درباره تحولات میدانی دریافت کرد.
قرار است ترامپ در طول تعطیلات «عید پاک» در واشینگتن بماند که این موضوع نشاندهنده حساسیت وضعیت امنیتی کنونی و احتمال اتخاذ تصمیمات سریع نظامی یا سیاسی طی روزهای آینده است.
ایران جمعه یک جنگنده آمریکایی «اف-15» را در جنوب غرب کشور سرنگون کرد و نیروهای آمریکایی با اجرای عملیات نجات خدمه، موفق شدند یکی از آنها را بازگردانند.
دونالد ترامپ، شامگاه جمعه از بحث درباره جزئیات عملیات جاری جستوجو و نجات در ایران پس از سرنگونی یک جنگنده آمریکایی خودداری کرد اما گفت سرنگون شدن این جنگنده بر مذاکره با تهران تاثیری نمیگذارد.
او در گفتوگویی کوتاه با شبکه انبیسی نیوز به پوششهای رسانهای درباره «عملیات نظامی شدید و حساس» ابراز نارضایتی کرد.
ترامپ در پاسخ به این سئوال که آیا رویدادهای امروز بر مذاکرات با ایران تأثیر خواهد گذاشت، گفت که چنین نخواهد بود. او تاکید کرد: «نه، اصلا. نه، این جنگ است. ما در حال جنگ هستیم.»
رسانهها میگویند یک فروند جنگنده اف-۱۵ آمریکایی روز جمعه بر فراز ایران سقوط کرد و عملیات جستوجو و نجات در خاک ایران باعث شد یکی از دو خلبان نجات یابد و تلاش برای یافتن خلبان دوم در جریان است.
ساعاتی بعد گزارشهایی درباره سقوط یک هواپیمای رزمی ای-۱۰ آمریکایی در نزدیکی تنگه هرمز منتشر شد.
ترامپ ضربالاجل ۱۰ روزه به ایران را یادآوری کرد؛ «۴۸ ساعت دیگر جهنم کامل بر سرشان فرود میآید»
دونالد امروز شنبه با یادآوری ضربالاجل ۱۰ روزه خود به ایران تهدید کرد اگر تهران تا ۴۸ ساعت دیگر به توافق تن ندهد یا تنگه هرمز را باز نکند، «جهنم کامل» را تجربه میکند.
او در پیامی کوتاه در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال، نوشت: «یادتان هست وقتی به ایران ۱۰ روز فرصت دادم که توافق کند یا تنگه هرمز را باز کند؟ زمان در حال تمام شدن است؛ ۴۸ ساعت دیگر باقی مانده تا جهنم کامل بر سرشان فرود آید.م
ترامپ شامگاه ششم فرورین گفت به درخواست دولت جمهوری اسلامی، حمله به نیروگاههای ایران را به مدت ۱۰ روز به تعویق میاندازد.او اعلام کرد تا دوشنبه ۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۸ شب به وقت شرقی(نخستین ساعات بامداد ۱۸ فروردینماه به وقت ایران) این حمله انجام نخواهد شد.
دونالد ترامپ ابتدا بامداد یکشنبه دوم فروردین تهدید کرده بود اگر ایران ظرف «۴۸ ساعت» تنگه هرمز را «بهطور کامل و بدون تهدید» باز نکند، آمریکا نیروگاههای کشور را «نابود» خواهد کرد؛ اما عصر روز سوم فروردین، این ضربالاجل را به مدت پنج روز تا شنبه هشتم فروردین تمدید کرد.
او در روزهای اخیر لحن تهدیدآمیز خود را تشدید کرده و گفته اگر ایران به توافق پایان جنگ تن ندهد، آن را به «عصر حجر» بازمیگرداند.
یک هواپیمای رزمی دیگر آمریکا «حوالی تنگه هرمز سقوط کرد»
روزنامه نیویورک تایمز روز جمعه 3 آوریل 2026، به نقل از دو مقام آمریکایی اعلام کرد یک هواپیمای رزمی نیروی هوایی ایالات متحده در منطقه خلیج فارس سقوط کرد ولی خلبان آن بهسلامت نجات یافته است. این مقامها گفتند که هواپیمای تهاجمی «ای-۱۰ وارتهاگ» در نزدیکی تنگه هرمز و تقریبا همزمان با سرنگون شدن جنگنده اف-۱۵ بر فراز ایران، سقوط کرد.
نیویورک تایمز میگوید جزئیات کمی درباره سقوط ای-۱۰ ارائه شده، از جمله اینکه این حادثه چگونه و در کجا دقیقا رخ داده است.
ساعتی بعد رسانههای ایران، اطلاعیه ارتش جمهوری اسلامی را بازتاب دادند که در آن ادعا شده یک فروند هواپیمای ای-۱۰ آمریکایی با «رهگیری و اقدام سامانههای شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور» در حوالی تنگه هرمز، هدف قرار گرفت.
سنتکام و پنتاگون درباره سانحه برای این هواپیما به شکل رسمی موضعگیری نکردهاند.
حملات گسترده آمریکا و اسرائیل به تهران و چند شهر دیگر در بامداد شنبه
در فاصله زمانی حدود ساعت ۲۳:۱۵ تا بامداد، موجی کمسابقه از حملات هوایی، انفجارهای پیاپی و عملیاتهای هدفمند در تهران و برخی شهرهای دیگر رخ داد که بخشهای وسیعی از پایتخت را درگیر کرد.
بر اساس گزارشهای میدانی، این حملات از شمال تهران آغاز شد و بهسرعت به نقاط مختلف شهر گسترش یافت. در مناطق کلکچال، جمشیدیه، نیاوران، زعفرانیه، جماران، دربند و کاشانک، انفجارهای شدید و مکرر گزارش شد که شدت آنها بهحدی بود که لرزش ساختمانها در مناطق اطراف نیز احساس شد.
در محدوده میدان باهنر و خیابان جبلی در نیاوران، چندین نقطه بهصورت متوالی هدف قرار گرفت. همچنین در سعدآباد، باغ شاطر و کوچههای اطراف، حملات سنگینی رخ داد که از گستردگی هدفگیری در این منطقه حکایت دارد.
در ادامه، موج انفجارها به مناطق مرکزیتر نیز رسید. در سیدخندان، قلهک، زرگنده، میرداماد و اندرزگو، انفجارهای شدید گزارش شد و در برخی نقاط استفاده از فلیر توسط جنگندهها مشاهده شده است. در قیطریه و اقدسیه نیز چندین انفجار پیاپی رخ داد و گزارشهایی از عملیاتهای هدفمند در این مناطق منتشر شده است.
همزمان، در غرب تهران از جمله باغ فیض و سعادتآباد نیز انفجارهای شدید به وقوع پیوست و در شرق پایتخت، تهرانپارس و محدوده نیروی هوایی نیز شاهد انفجارهای متعدد بود. در ولنجک نیز چندین انفجار قدرتمند گزارش شده است.
گزارشها، همچنین از پرواز جنگندهها در ارتفاع بسیار پایین بر فراز تهران خبر میدهند که باعث ایجاد رعب گسترده در میان شهروندان شده است. صدای مداوم جنگندهها و انفجارها در بخشهای مختلف شهر تا بامداد ادامه داشته است.
در خارج از تهران نیز این حملات گسترش یافت. در کرج چندین انفجار شدید رخ داد و در پارچین نیز صدای جنگندهها و انفجار شنیده شد. همچنین در شهرستان خوی، انفجاری بسیار شدید همراه با لرزش گسترده ساختمانها گزارش شد که پس از آن صدای پدافند به گوش رسیده است.
در ادامه موج حملات شب گذشته، بامداد ۱۵ فروردین حوالی ساعت ۴:۲۹ تا ۴:۳۰ چندین انفجار شدید و پیاپی در اصفهان گزارش شده است.
بر اساس گزارشهای میدانی، صدای این انفجارها از جنوب تا غرب اصفهان شنیده شده و شدت آن بهحدی بوده که لرزش آن در سراسر شهر احساس شده است. منابع محلی اعلام کردهاند جهت انفجارها عمدتا از مناطق دورتر و پشت ارتفاعات جنوبی بوده و نور حاصل از انفجار نیز در محدوده اطراف پادگان ۱۵ خرداد بهارستان مشاهده شده است.
همچنین گزارشهایی از وقوع انفجار در حوالی فرودگاه نظامی بدر منتشر شده که نشاندهنده هدفگیری نقاط نظامی در این محور است. برخی شاهدان از روشن شدن متوالی یک محدوده در اثر انفجارهای پشت سرهم خبر دادهاند که حاکی از حملات سنگین و متمرکز در این منطقه است.
بر اساس این گزارشها، این حملات بدون شنیده شدن صدای جنگندهها انجام شده و بهنظر میرسد در چارچوب عملیات هوایی ایالات متحده آمریکا و ارتش اسرائیل و با استفاده از تجهیزات پیشرفته بمباران صورت گرفته است.
همچنین صبح روز ۱۵ فروردین، از حوالی ساعت ۷:۱۲ تا حدود ۷:۵۷ موج جدیدی از حملات هوایی و پهپادی ایالات متحده آمریکا و ارتش اسرائیل در تهران و بوشهر آغاز شد که با صدای مداوم پهپادها، فعال شدن پدافند و انفجارهای پیاپی همراه بوده است.
در تهران، از ساعات ابتدایی صبح صدای پهپادهای ملخی و پرواز مداوم آنها بهویژه در مناطق شمالی و شمالشرقی شهر از جمله نیاوران، فرمانیه، اختیاریه، پاسداران، دروس، زعفرانیه، ولنجک، دربند و امامزاده قاسم گزارش شده است. شاهدان اعلام کردهاند که این پهپادها بهصورت مداوم در حال چرخش و هدفگیری بوده و در چندین مورد لحظه شلیک و اصابت نیز مشاهده شده است.
از حوالی ساعت ۷:۳۰، موج انفجارها بهصورت گسترده آغاز شد. در مناطق نیاوران، فرمانیه، کامرانیه، اختیاریه، ولنجک و زعفرانیه چندین انفجار شدید و نزدیک گزارش شده که برخی از آنها با فاصله زمانی بسیار کوتاه و بهصورت پیاپی رخ دادهاند. در محدوده دربند و امامزاده قاسم نیز چندین انفجار نزدیک همراه با ادامه صدای پهپادها ثبت شده است.
در شرق و مرکز تهران، از جمله پاسداران، هروی، نارمک، اقدسیه، جردن و میرداماد نیز صدای انفجارهای متعدد و فعالیت همزمان پهپادها و پدافند گزارش شده است. در برخی مناطق، شاهدان از مشاهده دود پس از اصابت و نیز شنیدن صدای شلیک از پهپادها خبر دادهاند.
در غرب تهران نیز مناطق پونک، مرزداران، سعادتآباد و جنتآباد شاهد انفجارهای متعدد بودهاند. گزارشها حاکی از آن است که در برخی نقاط تا چندین انفجار پشت سر هم در بازه زمانی کوتاه رخ داده و شدت برخی از آنها بهحدی بوده که ساکنان از خواب بیدار شدهاند.
فعالیت پدافند در شمالشرق تهران، از حوالی ساعت ۷:۲۸ آغاز شده و همزمان صدای جنگندهها و بالگردها نیز در برخی مناطق شنیده شده است، اما تمرکز اصلی حملات بر استفاده گسترده از پهپادهای تهاجمی گزارش شده است.
در بوشهر نیز همزمان با تهران، از حوالی ساعت ۷:۵۰ تا ۷:۵۸ چندین انفجار شدید گزارش شده است. منابع محلی از وقوع دستکم ۴ تا ۶ انفجار در محدوده اسکلهها و تأسیسات کشتیسازی خبر دادهاند. همچنین نیروگاه بوشهر بار دیگر هدف حمله قرار گرفته و در نزدیکی ساحل روستای هلیله نیز دو انفجار ثبت شده است.
این موج از حملات نشاندهنده ادامه جنگ و عملیات ترکیبی ایالات متحده آمریکا و ارتش اسرائیل با استفاده از پهپادها و حملات دقیق در مناطق مختلف است. شدت و گستردگی این حملات، بهویژه در مناطق مسکونی تهران، موجب ایجاد رعب گسترده در میان شهروندان شده است.
تصویر گرفته شده از خسارات ناشی از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به یک منطقه مسکونی در شهر فردیس در غرب تهران. ۳ آوریل ۲۰۲۶ AP - Vahid Salemi
تداوم حملات سنگین شبانه به تهران و سایر شهرهای ایران
حملات هوایی آمریکا و اسرائیل شب گذشته و بامداد روز شنبه ۱۵ فرودین-۴ آوریل، به تهران، کرج، خرمآباد، آبادان، اصفهان، خوی و تبریز ادامه داشت. در تهران شنیدهشدن صدای انفجار در نیاوران، رباطکریم و مجیدیه گزارش شده است.
از حوالی ساعت یازده شب به وقت ایران، دور دیگری از حملات هوایی سنگین به نقاط مختلف کشور، بهخصوص تهران آغاز شده است.
بر اساس گزارشهای رسانههای داخلی و شهروندانی که به اینترنت دسترسی دارند، صدای چندین انفجار مهیب در بخشهایی از تهران از جمله جمشیدیه، کلکچال، شمال، شرق و شمال شرق تهران و کوههای منطقه جماران بهگوش رسیده است.
ارتش اسرائیل میگوید به زیرساختهای کلیدی در پایتخت ایران حمله کرده است
ارتش اسرائیل، امروز شنبه اعلام کرد که نیروی هوایی این کشور به انبارهای موشکهای بالستیک و ضدهوایی در تهران حمله کرده است.
ارتش اسرائیل میگوید که حملات روز گذشته شامل سایتهای تولید سلاح و همچنین تاسیسات تحقیق و توسعه نظامی در پایتخت ایران بوده است.
به گفته ارتش اسرائیل، این حملات بخشی از یک مرحله دوامدار برای افزایش آسیب به «سیستمها و بنیادهای اصلی» ایران است.
عکس آرشیوی از منطقه پتروشیمی ماهشهر
موج انفجارها در مجتمعهای عظیم پتروشیمی؛ منطقه ویژه پتروشیمی ماهشهر تخلیه شد
بر اساس گزارشهای محلی و شاهدان عینی و نیز خبرگزاریهای داخلی ایران، منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر هدف موجی از حملات قرار گرفته و چندین مجتمع پتروشیمی مورد حمله قرار گرفته است.
همزمان به گزارش ایسنا و بر اساس مصوبه «کمیته فرماندهی شرایط اضطراری منطقه ویژه ماهشهر»، نیروهای کلیه واحدهای صنعتی فعال در منطقه به صورت کامل تخلیه شدهاند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، از هدف قرار گرفته شدن مجتمعهای پتروشیمی فجر ۱ و ۲، رجال، ابوعلی و امیرکبیر خبر داده، اما گزارشهایی از هدف قرار گرفته شدن مجتمعهای کارون، مارون و تختجمشید نیز منتشر شده است.
ماهشهر از قطبهای عمده تولید پتروشیمی ایران است و سالانه ۲۱ میلیون تن، معادل نزدیک به ۳۰ درصد تولید پتروشیمی کشور را انجام میدهد. همچنین مجتمعهای برقی فجر ۱ و ۲ سهم چشمگیری در تولید و توزیع برق و آب مورد استفاده دیگر مجتمعها دارند.
صنعت پتروشیمی، بزرگترین حوزه درآمدزایی صادراتی ایران بعد از نفت است. ایران سالانه ۱۷ میلیارد دلار از صادرات پتروشیمی درآمد دارد.
بنابر گزارشهای رسمی تاکنون ۳۰ میلیارد دلار در پتروشیمیهای ماهشهر سرمایهگذاری شده است. در حال حاضر ۲۱ مجتمع پتروشیمی با ظرفیت اسمی در این منطقه فعالاند.
در بین مجتمعهای پتروشیمی مورد حمله، سه شرکت به هلدینگ شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس مربوط هستند: پتروشیمی بندر امام که حدود ۶۹ درصد از سهام آن متعلق به هلدینگ خلیج فارس است، پتروشیمی شهید تندگویان اکثریت سهام در اختیار هلدینگ خلیج فارس است، و فجر انرژی خلیج فارس، تقریبا بهطور کامل وابسته به هلدینگ خلیج فارس و تامینکننده برق، بخار، و آب صنعتی برای پتروشیمیهای منطقه است.
دو شرکت دیگر هم که گزارش شده هدف حملات امروز بودهاند، مستقیما زیرمجموعه این هلدینگ نیستند؛ پتروشیمی مارون، شرکت مستقل از هلدینگ خلیج فارس، و پتروشیمی امیرکبیر که حدود ۵۱درصد سهام آن در اختیار یک هلدینگ دیگر است.
انفجارها در مجتمعهای پتروشیمی ماهشهر که در رسانههای داخلی ایران هم گزارش شده، صبح روز شنبه ۱۵ فروردین و حوالی ساعت ۱۰:۴۵ تا ۱۱ صبح به وقت تهران صورت گرفته است.
به گفته منابع محلی، صدای دهها انفجار در این منطقه شنیده شده و برخی تعداد آنها را بیش از ۵۰ انفجار اعلام کردهاند.
همزمان گزارش شده که کارکنان و نیروهای حاضر در این مجتمعها در حال ترک محل هستند و وضعیت بهشدت بحرانی توصیف شده است.
در غرب کشور نیز، در بازه زمانی مشابه، صدای عبور چندین جنگنده در آسمان کرمانشاه، بهویژه منطقه صحنه، شنیده شده و منابع محلی هشدار دادهاند که احتمال وقوع حملات جدید در دقایق بعدی وجود داشته است.
دانشگاه شهید بهشتی در تهران بار دیگر هدف بمباران قرار گرفت
بخشی از ساختمان دانشگاه شهید بهشتی در شمال تهران روز جمعه، ۱۴ فروردین، هدف حمله قرار گرفت. به گفته شورای صنفی دانشگاه بهشتی، در این حمله ساختمان آزمایشگاهی «برادران قاسمی» مورد هدف دو پرتابه قرار گرفته است.
در عکسهایی که از حمله روز جمعه منتشر شده میتوان ویرانه ساختمان پژوهشکده لیزر و پلاسمای شهید بهشتی را دید.
آنطور که حساب کاربری «دانشجویان متحد» در شبکه ایکس نوشته است، در این حمله آسیبهایی هم «به مجتمع خوابگاهی کوی دختران وارد آمده و بسیاری از درها و پنجرهها دچار شکستگی شدهاند. همچنین خسارات محدودی به مجتمع خوابگاهی کوی پسران و سایر ساختمانهای مجاور وارد شده است.»
این دومین بار است که دانشگاه شهید بهشتی هدف حمله قرار میگیرد. روز ۱۱ فروردین، دانشکدههای مهندسی این دانشگاه با عنوان «پردیس عباسپور» از بمباران آسیب دیده بود.
دور تازه حملات هوایی به تهران و سایر شهرها
از حوالی ساعت یازده شب به وقت ایران، دور دیگری از حملات هوایی سنگین به نقاط مختلف کشور، بخصوص تهران آغاز شده است.
بر اساس گزارشهای رسانههای داخلی و شهروندانی که به اینترنت دسترسی دارند، صدای چندین انفجار مهیب در بخشهایی از تهران از جمله جمشیدیه، کلکچال، شمال، شرق و شمال شرق تهران و کوههای منطقۀ جماران بهگوش رسیده است.
بهدلیل قطعبودن گسترده اینترنت و حضور نداشتن خبرگزاریهای مستقل در ایران، رادیو فردا قادر به راستیآزمایی مستقل اینقبیل گزارشها نیست.
در همین حال گزارشهای مردمی از تهران، کرج، رباطکریم و شهریار حاکی از دور دیگری از حملات هوایی در حوالی ساعت دو و نیم بامداد به وقت ایران است.
حوالی ساعت ۴ و نیم صبح به وقت ایران هم، گزارشهای متعددی از صدای انفجار در چندین نقطه اصفهان منتشر شد
اسرائیل «تاسیسات پدافند مرکزی» در سراسر تهران را هدف قرار داد
ارتش اسرائیل اعلام کرد که نیروی هوایی این کشور، موجی از حملات به زیرساختهای نظامی جمهوری اسلامی در سراسر تهران را تکمیل کرده است.
در این موج از حملات، ارتش اسرائیل تاسیسات پدافند هوایی جمهوری اسلامی را هدف قرار داده است؛ از جمله یک سایت پدافند هوایی متعلق به سپاه پاسداران که در آن موشکهایی برای هدف قرار دادن هواگردها نگهداری میشد.
همچنین بر اساس اعلام ارتش اسرائیل، یک سایت نظامی دیگر که ماموریت حفاظت از سایتهای تحقیق و توسعه تسلیحات جمهوری اسلامی را داشته، هدف قرار گرفته است.
ارتش اسرائیل، همزمان سایتی را که در آن موشکهای بالستیک ذخیره میشد و نیز مراکز تولید، تحقیق و توسعه سایر سامانههای تسلیحاتی را هدف قرار داده است.
«موسسه مطالعات جنگ» آمریکا، اعلام کرد یک مرکز پژوهشهای هستهای در «دانشگاه بهشتی» تهران هدف قرار گرفته است. همچنین، پایگاه دهم ارتش ایران در استان سیستان و بلوچستان، یک انبار مهمات و پایگاه سپاه پاسداران در اصفهان نیز هدف قرار گرفتهاند.
زن جوان در میانه ویرانه خانهاش
بمباران تازه به ساختمان جانبی نیروگاه بوشهر آسیب رساند
در ادامه بمباران بنادر جنوب ایران در روز شنبه، بوشهر نیز در همین روز هدف حمله قرار گرفت، حملهای که ترکشهای آن به نیروگاه اتمی بوشهر هم رسید.
خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه، نوشته است که صبح شنبه «پرتابهای در نزدیکی محدوده نیروگاه اتمی بوشهر(فِنس نیروگاه) اصابت کرده... و بر اثر موج انفجار و ترکشهای ناشی از این حمله، یکی از ساختمانهای جانبی نیروگاه دچار آسیب شد.»
به نوشته تسنیم، در این حمله یکی از کارکنان بخش حفاظت فیزیکی نیروگاه هم کشته شده است.
بررسیهای اولیه نشان میدهد که «چهارمین حمله» به نیروگاه بوشهر آسیبی به بخشهای اصلی نیروگاه وارد نکرده و «روند بهرهبرداری از نیروگاه نیز تحت تأثیر قرار نگرفته است.»
در هفته جاری قرار است حدود ۲۰۰ پرسنل روس از نیروگاه بوشهر تخلیه شوند. هفته گذشته روسیه اعلام کرده بود که ۱۶۳ نفر از کارکنان خود را از این محل خارج کرده است.
روسیه ۱۹۸ تن دیگر از کارکنان خود را از نیروگاه بوشهر تخلیه کرد
شرکت دولتی انرژی هستهای روسیه، روساتم، اعلام کرد که امروز شنبه ۱۹۸ نفر دیگر از کارکنان خود را از نیروگاه هستهای بوشهر در ایران تخلیه کرده است.
روساتم از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در روز نهم اسفند سال گذشته، در حال تخلیه کارکنان خود از این نیروگاه بوده است.
تخلیه کارکنان در روز شنبه از پیش برنامهریزی شده بود. این در حالی است که آژانس بینالمللی انرژی اتمی در پیامی در شبکه ایکس اعلام کرد که یکی از نیروهای حفاظت فیزیکی نیروگاه بر اثر اصابت ترکش کشته شده و یکی از ساختمانهای سایت نیز بر اثر موج انفجار و ترکشها آسیب دیده است.
خبرگزاریهای روسی به نقل از الکسی لیخاچف، رییس روساتم، گزارش دادند که تحولات در نزدیکی نیروگاه مطابق با بدترین سناریوی ممکن در حال پیش رفتن است.
لیخاچف گفت که نیروی کشتهشده یک شهروند ایرانی بوده است.
به گزارش خبرگزاری تاس، روساتم اعلام کرده که وضعیت پیرامون این نیروگاه را به اطلاع ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه، رسانده است.
موج انفجارها در مجتمعهای عظیم پتروشیمی؛ منطقه ویژه پتروشیمی ماهشهر تخلیه شد
بر اساس گزارشهای محلی و شاهدان عینی و نیز خبرگزاریهای داخلی ایران، منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر هدف موجی از حملات قرار گرفته و چندین مجتمع پتروشیمی مورد حمله قرار گرفته است.
همزمان به گزارش ایسنا و بر اساس مصوبه «کمیته فرماندهی شرایط اضطراری منطقه ویژه ماهشهر»، نیروهای کلیه واحدهای صنعتی فعال در منطقه به صورت کامل تخلیه شدهاند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، از هدف قرار گرفته شدن مجتمعهای پتروشیمی فجر ۱ و ۲، رجال، ابوعلی و امیرکبیر خبر داده، اما گزارشهایی از هدف قرار گرفته شدن مجتمعهای کارون، مارون و تختجمشید نیز منتشر شده است.
ماهشهر از قطبهای عمده تولید پتروشیمی ایران است و سالانه ۲۱ میلیون تن، معادل نزدیک به ۳۰ درصد تولید پتروشیمی کشور را انجام میدهد.
همچنین مجتمعهای برقی فجر ۱ و ۲ سهم چشمگیری در تولید و توزیع برق و آب مورد استفاده دیگر مجتمعها دارند.
صنعت پتروشیمی بزرگترین حوزه درآمدزایی صادراتی ایران بعد از نفت است. ایران سالانه ۱۷ میلیارد دلار از صادرات پتروشیمی درآمد دارد.
بنابر گزارشهای رسمی تاکنون ۳۰ میلیارد دلار در پتروشیمیهای ماهشهر سرمایهگذاری شده است. در حال حاضر ۲۱ مجتمع پتروشیمی با ظرفیت اسمی در این منطقه فعالاند.
در بین مجتمعهای پتروشیمی مورد حمله، سه شرکت به هلدینگ شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس مربوط هستند: پتروشیمی بندر امام که حدود ۶۹ درصد از سهام آن متعلق به هلدینگ خلیج فارس است، پتروشیمی شهید تندگویان اکثریت سهام در اختیار هلدینگ خلیج فارس است، و فجر انرژی خلیج فارس، تقریباً به طور کامل وابسته به هلدینگ خلیج فارس و تامینکننده برق، بخار، و آب صنعتی برای پتروشیمیهای منطقه است.
دو شرکت دیگر هم که گزارش شده هدف حملات امروز بودهاند، مستقیما زیرمجموعه این هلدینگ نیستند؛ پتروشیمی مارون، شرکت مستقل از هلدینگ خلیج فارس، و پتروشیمی امیرکبیر که حدود ۵۱ درصد سهام آن در اختیار یک هلدینگ دیگر است.
انفجارها در مجتمعهای پتروشیمی ماهشهر که در رسانههای داخلی ایران هم گزارش شده، صبح روز شنبه ۱۵ فروردین و حوالی ساعت ۱۰:۴۵ تا ۱۱ صبح به وقت تهران صورت گرفته است.
به گفته منابع محلی، صدای دهها انفجار در این منطقه شنیده شده و برخی تعداد آنها را بیش از ۵۰ انفجار اعلام کردهاند.
همزمان گزارش شده که کارکنان و نیروهای حاضر در این مجتمعها در حال ترک محل هستند و وضعیت بهشدت بحرانی توصیف شده است.
جزئیات تکمیلی از حمله به پتروشیمی کارون
بر اساس گزارشهای میدانی، در جریان حملات اخیر، بخشهای حیاتی پتروشیمی کارون از جمله مخازن نیتریک اسید، واحد کلر و بخش برق فنآوران هدف قرار گرفتهاند.
منابع محلی اعلام میکنند که با آسیب به این زیرساختهای کلیدی، کل منطقه عملا از سرویس خارج شده و فعالیتهای صنعتی متوقف شده است. بهویژه هدف قرار گرفتن واحدهای شیمیایی حساس و تاسیسات برق، میتواند تبعات گستردهای برای کل زنجیره تولید در منطقه ماهشهر داشته باشد.
حملات با تاسیسات پتروشیمی و گذرگاههای مرزی ایران در حالی انجام شده که مهلت ۱۰ روزه دونالد ترامپ به جمهوری اسلامی برای توافق با آمریکا روز دوشنبه به پایان میرسد.
در حمله به پتروشیمیهای ماهشهر، نیروگاههای برقی نیز هدف قرار گرفت و مقامات جمهوری اسلامی از خاموشی در همه پتروشیمیهای ماهشهر خبر دادهاند.
ماهشهر با داشتن ۲۶ مجتمع عظیم پتروشیمی تقریبا ۳۰ درصد کل محصولات پتروشیمی ایران را تولید میکند. تاکنون هدف قرار گرفتن شش مجتمع و نیروگاههای برق «فجر ۱ و ۲» آن تایید شده است.
مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران
شبکه ایکس حساب کاربری فرمانده نیروی هوافضای سپاه را مسدود کرد
پلتفرم شبکه اجتماعی ایکس حساب کاربری مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران را در راستای محدودیتهایی که پیشتر علیه برخی رسانهها و مقامات جمهوری اسلامی اعمال کرده، مسدود کرد.
پس از این اقدام، حساب جدیدی برای موسوی ایجاد شد که شبکه ایکس حساب جدید را نیز مسدود کرد.
موسوی جزو فرماندهان عالی باقیمانده سپاه پاسداران است که از ابتدای جنگ کنونی در انظار عمومی ظاهر نشده و پیامهایی منتسب به او در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شده بود.
پیشتر شبکه اجتماعی ایکس حسابهای کاربری علی خامنهای و رسانههایی چون خبرگزاری میزان و العالم را مسدود کرده است.
استفاده مقامات جمهوری اسلامی از شبکههای اجتماعی، در شرایطی است که دسترسی به این شبکهها در ایران مسدود شده و حکومت در زمان اعتراضات یا جنگ نیز دسترسی به اینترنت را در سراسر کشور مسدود میکند.
نیروهای امنیتی عراق در سمت عراقی گذرگاه شلمچه، ساعاتی پس از حمله به بخش ایرانی پایانه تجاری شلمچه
گذرگاه مرزی شلمچه در پی حملات هوایی روز شنبه بسته شد
رسانههای ایران و عراق از توقف فعالیت گذرگاه مرزی شلمچه در پی حملات هوایی آمریکا و اسرائیل خبر دادند. تاکنون کشتهشدن یک راننده عراقی و زخمیشدن چند ایرانی در حملات روز شنبه به شلمچه تایید شده است.
در این میان، سازمان گذرگاههای مرزی عراق از توقف کامل تردد مسافران و فعالیتهای تجاری در گذرگاه شلمچه خبر داده است.
طبق گزارشها، این حادثه در ساعت ۱۱ صبح امروز شنبه ۱۵ فروردین رخ داد که آسیبهای جدی به پایانه وارد شد.
همچنین حملهای به گذرگاه مهران در مرز استان ایلام با عراق نیز انجام شده، اما خبرگزاریهای ایران میگویند که یک سوله متعلق به جهاد کشاورزی هدف قرار گرفته است. شلمچه و مهران از مهمترین گذرگاههای مرزی ایران با عراق هستند.
جمهوری اسلامی از حمله پهپادی به یک کارخانه سیمان در هرمزگان خبر داد
معاون سیاسی و امنیتی استاندار هرمزگان، از حمله پهپادی به کارخانه سیمان بندر خمیر در روز شنبه خبر داد.
احمد نفیسی به خبرگزاری دولتی ایرنا گفت که این حادثه هیچگونه تلفات جانی نداشت و فرآیند تولید در این کارخانه همچنان ادامه دارد.
جمهوری اسلامی طی روزهای گذشته از حملات به مناطق مختلف استان هرمزگان خبر داده و تعدادی از لنجها و شناورها نیز آتش گرفتند.
پیشتر شرکت امنیت دریانوردی «امبری» بریتانیا با تایید حملات به بندر لنگه، ادعای رسانههای جمهوری اسلامی مبنی بر هدف قرار گرفته شدن کشتی غیرنظامی را رد کرده بود.
ورود بمبافکنهای «بی-52» آمریکا به آسمان ایران
«فاکسنیوز» گزارش داد بمبافکنهای «بی-52» آمریکا پرواز در آسمان ایران را آغاز کردهاند. اقدامی که بهگفته برخی کارشناسان میتواند نشاندهنده تغییر در سطح عملیات هوایی آمریکا باشد.
بر اساس این گزارش، ارزیابیهایی از تغییر در وضعیت عملیاتی، ضعف پدافند هوایی ایران و افزایش آزادی عمل هوایی آمریکا در آسمان ایران حاکی است.
این بمبافکنها که نخستین بار در دوران جنگ سرد بهکار گرفته شدند، نزدیک به 70 سال است که فعالیت میکنند و امکان افزایش سرعت و انعطافپذیری در عملیات هوایی را فراهم میکنند.
بمبافکنهای «بی-52» میتوانند تا هفتاد هزار پوند(حدود 31 تن) مهمات حمل کنند. ظرفیتی که آنها را به یکی از سنگینترین حاملهای تسلیحات در نیروی هوایی آمریکا تبدیل کرده است. این هواپیماها میتوانند ترکیبی از بمبهای هدایتشونده و موشکهای کروز دوربرد را در یک ماموریت بهکار گیرند.
با این حال، «بی-52» نسبت به هواپیماهای مدرن کندتر است و قابلیت رادارگریزی ندارد. موضوعی که بهگفته کارشناسان میتواند آن را در برابر سامانههای پدافند هوایی آسیبپذیر کند.
برخی تحلیلها حاکی است استفاده از این بمبافکنها میتواند نشاندهنده گذار به مرحلهای باشد که در آن حملات هوایی با تداوم و انعطاف بیشتری انجام میشود.
بهگفته کارشناسان، در چنین شرایطی نیروهای هوایی میتوانند بهجای تکیه صرف بر حملات از پیش برنامهریزیشده، اهداف را بهصورت لحظهای شناسایی و مورد حمله قرار دهند.
دانشگاه شهید بهشتی تهران عکس: Mehr
حمله به دانشگاه بهشتی؛ مراکز تحقیقات لیزر و ماهواره در تیررس
جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی روز جمعه ۱۴ فرودین-۳ آوریل، از حمله هوایی آمریکا و اسرائیل به موسسه پلاسما و لیزر در دانشگاه شهید بهشتی خبر داد و اعلام کرد پردیس مرکزی دانشگاه شهید بهشتی هدف حملات ایالات متحده و اسرائیل بوده است.
بر اساس گزارش شورای صنفی این دانشگاه، ساختمان آزمایشگاهی «برادران قاسمی» با دو پرتابه هدف حمله قرار گرفته است. پیشتر نیز پردیس عباسپور این دانشگاه هدف حمله قرار گرفته بود.
خبرنامه امیر کبیر، در کانال تلگرامی خود نوشته است: «فعالیتهای انجامشده در ساختمان هدف قرارگرفته به حوزه تحقیقات لیزر و ماهواره مربوط بوده است؛ جمهوری اسلامی در سالهای اخیر از تحقیقات مربوط به ماهوارهها، برای توسعه فناوری موشکهای بالستیک خود استفاده کرده است.»
وزیر علوم ایران: بیش از ۳۰ دانشگاه کشور هدف حمله قرار گرفته است
حسین سیمایی صراف، وزیر علوم ایران در بازدید از دانشگاه شهید بهشتی تهران گفت که از آغاز حمله اسرائیل و ایالات متحده به ایران در نهم اسفند، بیش از ۳۰ دانشگاه در ایران «مورد حمله مستقیم قرار گرفتهاند.»
به گفته رسانههای ایران، روز گذشته پژوهشکده لیزر و پلاسمای دانشگاه شهید بهشتی مورد هدف حمله قرار گرفت. پیش از آن، دانشگاه علم و صنعت تهران و دانشگاه صنعتی اصفهان هم در حملات هوایی آسیب دیدند.
بعد از این حملات، تهران تهدید کرد که در واکنش، دانشگاههای آمریکایی در خاورمیانه هدف قرار میدهد.
حملات شبانه موشکی جمهوری اسلامی به اسرائيل خساراتی بر جای گذاشت
سایت خبری تایمز اسرائيل، گزارش داد که جمهوری اسلامی روز شنبه ۱۵ فروردین چندین بار با موشکهای بالستیک به اسرائیل حمله کرد. به گفته مقامات، این حملات باعث خسارات گسترده به خانهها شد و شش نفر را بهطور سطحی زخمی کرد.
تا اواخر بعدازظهر شنبه به وقت محلی، موشکهایی با کلاهکهای خوشهای به بیش از دوازده نقطه در مرکز اسرائیل اصابت کرد.
همزمان، نیروی هوایی اسرائیل موجی از حملات را علیه اهداف زیرساختهای جمهوری اسلامی در تهران و مناطق دیگر انجام داد.
در یکی از حملات کلاهکهای خوشهای به محلی در نزدیکی مقر ستاد اصلی ارتش اسرائیل در تلآویو اصابت کردند.
بخش آنلاین روزنامه اسرائيلی یدیعوت اخرونوت نیز در گزارشی نوشت که حملات موشکی جمهوری اسلامی در اوایل شنبه به اسرائيل باعث خسارتهایی شد.
در منطقه صنعتی نگو(نقب) یک آتشسوزی روی داد که آتشنشانها آن را تحت کنترل در آوردند.
شهرداری روش هاعین در مرکز اسرائيل، اعلام کرد که به دنبال شلیک یک موشک با کلاهک جنگی خوشهای گزارشهای از قطع برق در شهر دریافت شده است.
این روزنامه میگوید که انتظار میرود برق ظرف چند ساعت بازگردد. حمله موشکی به روش هاعین و اصابت مستقیم آن باعث خسارات زیادی در محل برخورد موشک از جمله آتشسوزی در یک آپارتمان شد.
همچنین بر اثر اصابت مستقیم یک سازه در رمتگن فروریخت.
به گفته سازمان امداد اسرائیل، موسوم به «ماگِن داوید آدوم»، یک مرد ۴۵ ساله در شهر «بنِی براک» در مرکز اسرائیل بر اثر اصابت تکههای شیشه، به طور سطحی مجروح و به بیمارستان منتقل شده است.
از سوی دیگر، تلویزیون دولتی سوریه از شنیدهشدن صدای انفجارهای در دمشق و حومه خبر داده و آنرا ناشی از عملیات پدافند هوایی اسرائیل در رهگیری موشکهای ایران دانسته است.
در اسرائیل هم قوانین نظامی، مانع از انتشار خبرهای حساس، از جمله آسیب احتمالی به مراکز نظامی و امنیتی میشوند.
امارات از رهگیری ۲۳ موشک بالستیک و ۵۶ پهپاد ایرانی در روز شنبه خبر داد
وزارت دفاع امارات در روز شنبه ۱۵ فروردین، با انتشار بیانیهای بر روی حساب کاربری خود در شبکه ایکس، خبر داد که پدافند هوایی این کشور، ۲۳ موشک بالستیک و ۵۶ پهپاد شلیک شده از سوی ایران را رهگیری و منهدم کرده است.
به این ترتیب، تعداد پرتابههای جمهوری اسلامی به سوی امارات، از ابتدای اقدام نظامی آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران تاکنون، بیش از ۴۹۸ موشک بالستیک، ۲۳ موشک کروز و ۲۱۴۱ پهپاد بوده است.
در این میان، تعداد تلفات انسانی حملات جمهوری اسلامی شامل کشته شدن دو نفر از نیروهای مسلح امارات، یک شهروند مراکشی طرف قرارداد نیروهای مسلح امارات و ده نفر از ملیتهای پاکستانی، نپالی، بنگلادشی، فلسطینی، هندی و مصری است.
تعداد زخمیها نیز بیشتر از ۲۱۷ تن بوده که دچار جراحتهای سطحی، متوسط و بسیار حاد شده و شامل ملیتهای اماراتی، مصری، سودانی، اتیوپی، فلیپینی، پاکستانی، ایرانی، هندی، بنگلادشی، سریلانکایی، آذربایجانی، یمنی، اوگاندایی، اریترهای، لبنانی، افغانستانی، بحرینی، جزائر کومور، ترکیه، عراقی، نپالی، نیجریه، عمانی، اردنی، فلسطینی، غنایی، اندونزیایی، سوئدی، تونسی، مغربی و روسی میشود.
وزارت دفاع امارات در پایان بیانیه خود، بر آمادگی خود برای مواجهه با حملات احتمالی در آینده تاکید کرده است.
شرکت آمریکایی اوراکل در دبی
برخورد بقایای رهگیری به ساختمان «اوراکل» در دبی؛ روایتها درباره «حمله مستقیم» رد شد
بر اساس گزارش رسانههای بینالمللی و تایید مقامهای دبی، حادثهای که ابتدا بهعنوان «حمله به شرکت آمریکایی اوراکل» منتشر شده بود، در واقع ناشی از برخورد بقایای یک عملیات رهگیری هوایی به ساختمان این شرکت در منطقه «دبی اینترنت سیتی» بوده است.
دفتر رسانهای حکومت دبی، اعلام کرد که در این حادثه، تنها نمای ساختمان آسیب دیده و هیچ تلفات جانی گزارش نشده است. این نهاد همچنین تاکید کرده که ادعاهای مطرحشده درباره «حمله مستقیم» به این شرکت دقیق نیست و بزرگنمایی شده است.
شرکت اوراکل که یکی از غولهای فناوری اطلاعات بهشمار میرود، سالهاست در امارات حضور دارد و زیرساختهای مهمی از جمله مراکز داده در دبی و ابوظبی ایجاد کرده است.
این حادثه در شرایطی رخ داده که تنشهای منطقهای افزایش یافته و حتی بقایای درگیریهای هوایی نیز به مناطق حساس و زیرساختی کشیده شده است.
انبار نفت در بصره هدف حمله قرار گرفت
یک انبار نفت در شهر بصره عراق، با پهپاد مسلح هدف حمله قرار گرفته و آتش گرفت. هیچ تلفاتی گزارش نشده است.
گزارش شده است که صبح امروز شنبه در استان بصره عراق، حملهای توسط یک پهپاد مسلح شده به یکی از انبارهای نفت تولید شده توسط یک شرکت خارجی انجام شده است.
گفته میشود پس از این حمله، آتشسوزی رخ داده و نیروهای آتشنشانی برای مهار آتش به محل اعزام شدهاند. گفته میشود تاکنون اطلاعات دقیقی از تلفات احتمالی در دست نیست.
از سوی دیگر، گزارش شد که حمله هوایی به یک انبار مهمات در روستای ترکمن نشین شیریخانه در موصل انجام شده، اما تلفات جانی نداشته است.
آتشسوزی در انبارهای نفتی شرکتهای خارجی در پی حملات پهپادی به جنوب عراق
رسانههای عراقی از دو حمله پهپادی به تاسیسات ذخیره نفت شرکتهای خارجی در بصره خبر دادهاند. یک منبع در شرکت نفت بصره به شبکه الجزیره گفته است که یک پهپاد به مجتمع شرکت نفتی در منطقه برجسیه برخورد کرده و باعث آتشسوزی شده است.
خبرگزاری رویترز نیز گزارش داده که در این حمله، انبارها و تاسیسات ذخیرهسازی متعلق به شرکتهای نفتی بینالمللی واقع در غرب بصره هدف قرار گرفته است.
هنوز مقامات عراقی درباره عامل حمله پهپادی به تاسیسات شرکتهای خارجی در بصره اطلاعاتی ندادهاند، اما جمهوری اسلامی طی پنج هفته گذشته حملات گستردهای به کشورهای همسایه عربی داشته، و عراق نیز از این حملات در امان نبوده است.
رویترز همچنین میگوید دو پهپاد، میدان نفتی رمیله شمالی عراق را هدف قرار دادهاند. منشا این حمله نیز مشخص نشده است.
در همین حال، به گزارش الجزیره، نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در عراق نیز روز شنبه از ۱۹ حمله موشکی و پهپادی علیه پایگاههای آمریکایی در این کشور و منطقه خبر داده و دولت عراق نیز وقوع این حملات را تایید کرده است.
لبنان
حملات هوایی اسرائیل به جنوب و شرق لبنان شدت گرفت
جنگندههای اسرائیلی چندین نقطه در جنوب و شرق لبنان، از جمله ضاحیه جنوبی بیروت و شهرهای ساحلی، را هدف قرار دادند. منابع محلی از خسارت به قایقهای ماهیگیری و آسیب به یک بیمارستان خبر دادند.
بهگزارش منابع خبری، ارتش اسرائیل شامگاه شنبه مجموعهای از حملات هوایی را در مناطق مختلف لبنان انجام داد. این حملات شامل هدف قرار دادن زیرساختهای وابسته به حزبالله در جنوب بیروت و همچنین مناطقی در استانهای جنوبی و شرقی لبنان بود. خبرنگار خبرگزاری فرانسه در بیروت اعلام کرد که صدای چند انفجار پیاپی در شهر شنیده شد و رسانههای محلی از حمله به ضاحیه جنوبی بیروت خبر دادند.
در ادامه، جنگندههای اسرائیلی مناطقی چون شهرک القطرانی در جزین، تبنین و البرج الشمالی را بمباران کردند. همچنین بندر صور شاهد حملهای بود که به قایقهای ماهیگیران خسارت وارد کرد. در منطقه الحوش نیز بیمارستان لبنانی-ایتالیایی آسیب دید.
گزارشها نشان میدهد که حملات در محدودههای میان البرج الشمالی و الحوش و همچنین بین شهرکهای طیر دبا و العباسیه ادامه یافت و شهرک المنصوری نیز هدف قرار گرفت.
از زمانی که اسرائیل در نیمه مارس اعلام کرد عملیات زمینی خود را در جنوب لبنان گسترش میدهد، پیشرَوی نیروهایش به تدریج با تخریب منظم آبادیهای مرزی همراه شده است. به موازات آن، حزبالله نیز به جنگ چریکی خود باز گشته و در بعضی مناطق درگیریهای شدیدی جریان دارد. در این میان اما آنچه بیش از همه جلب توجه میکند، فقط ادامه نبرد نیست؛ بلکه اکنون پرسش این است که ارتش اسرائیل دقیقا چه هدفی را در لبنان دنبال میکند؟
درپی حمله هوایی اسرائیل، بیمارستانی در جنوب لبنان آسیب دید
وزارت بهداشت لبنان، روز شنبه، اعلام کرد که درپی حملات هوایی اسرائیل، بیمارستانی در شهر ساحلی صور در جنوب این کشور، آسیب دیده و ۱۱ نفر از جمله ۳ امدادگر نیز زخمی شدهاند.
خبرگزاری فرانسه گزارش داده که در نتیجه دو حمله هوایی به دو ساختمان در نزدیکی بیمارستان ایتالیایی-لبنانی، پنجرههای این بیمارستان شکسته و سقفهای کاذب آن فرو ریخته است.
مدیر این بیمارستان نیز به رسانههای محلی، گفته است که با وجود این حمله و خسارات برجایمانده، بیمارستان «برای ارائه مراقبتهای پزشکی لازم باز خواهد ماند.»
در همین حال، خبرگزاری فرانسه همچنان گزارش داده که درپی یک حمله دیگر، بندر صور نیز هدف قرار گرفته است.
تعویق مجدد رایگیری درباره پیشنویس قطعنامه پیشنهادی بحرین
رایگیری اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد درباره پیشنویس قطعنامه پیشنهادی بحرین برای تضمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز، بار دیگر به تعویق افتاد.
پس از نهاییشدن چهارمین پیشنویس این قطعنامه در شب پنجشنبه، ابتدا قرار بود که رایگیری در جلسه صبح جمعه انجام شود. ساعاتی بعد اما اعلام شد که بهدلیل تلاقی این روز با «جمعه نیک» از ایام عید پاک، رایگیری به صبح شنبه موکول شده است.
حالا اما چندین دیپلمات از تعویق مجدد رایگیری و موکولشدن آن به هفته آینده، بدون اعلام روزی مشخص خبر دادهاند.
برای تصویب این پیشنویس، دستکم ۹ عضو شورای پانزدهعضوی باید به آن رای مثبت داده و هیچیک از اعضای دائم هم آنرا وتو نکنند.
چین پیشتر هشدار داده که با صدور هرگونه مجوز برای بازگشایی تنگه هرمز «با توسل به زور» مخالفت خواهد کرد
رسانههای آمریکایی: تلاشهای میانجیگری بین واشینگتن و تهران به بنبست رسیده است
روزنامه «والاستریت ژورنال»، جمعه 14 فروردین، گزارش داد که تلاشهای میانجیگری فعلی، که توسط برخی کشورها از جمله پاکستان برای دستیابی به آتشبس بین ایالات متحده و ایران هدایت میشود، به بنبست رسیده است.
این نشریه افزود که ایران بهطور رسمی، به میانجیها اعلام کرده است که در روزهای آتی حاضر به دیدار با مقامات آمریکایی در اسلامآباد نیست و خواستههای آمریکا را غیرقابل قبول میداند.
همزمان، ترکیه و مصر به جستوجو برای یافتن راهحلی برای بحران ادامه میدهند و در حال بررسی سایر مکانها برای مذاکرات، از جمله دوحه و استانبول، هستند.
پیشتر ایران شروطی را برای پایان جنگ از جمله پرداخت غرامت توسط ایالات متحده، خروج نیروهای آمریکایی از پایگاههای خاورمیانه و ارائه تضمین برای عدم انجام حملات جدید در آینده میشد، مطرح کرده بود.
وال استریت ژورنال، همچنین گزارش داد که قطر به آمریکاییها ابلاغ کرده است که دیگر اهمیتی به میانجیگری برای مذاکرات با ایران نمیدهد.
مرگ بر ظریف و روحانی در ایران
حمله به ظریف در پی طرح پیشنهاد تلاش برای رسیدن به توافق با آمریکا
محمدجواد ظریف، وزیر خارجه سابق ایران، در مقالهای که روز جمعه ۱۴ فروردین در نشریه آمریکایی معتبر «فارن اَفِرز» منتشر شد به فرد یا افرادی که در حال حاضر در ایران قدرت را در دست دارند توصیه کرد که «از برتری خود نه برای ادامه جنگ، بلکه برای اعلام پیروزی و دستیابی به توافقی استفاده کند که درگیری را پایان داده و از وقوع جنگ بعدی جلوگیری کند.»
او در پیامی در شبکه ایکس که همزمان با انتشار مقاله تازهاش منتشر کرد توضیح داد که درباره انتشار این مقاله در فارن افرز دودل بوده، اما «یقین دارم که جنگ باید با شرایطی مطابق با منافع ایران به پایان برسد.»
این مقاله بلافاصله با واکنش شدید چهرههای حکومتی در داخل کشور مواجه شد. از جمله سعید حدادیان، مداح بیت علی خامنهای، وزیر امور خارجه پیشین ایران را «جاسوس» خطاب کرد و به او سه روز مهلت داد که بگوید «غلط کردم» وگرنه «با کاروانی به در خانهاش خواهد رفت.»
حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان، هم که توسط علی خامنهای به این سمت انتخاب شده است در نخستین شماره این روزنامه در سال جدید این پیشنهادها را نوعی «نسخه تسلیم در برابر دشمنان ایران» دانست و خواستار دخالت مقامات قضایی شد.
علی مطهری، نماینده پیشین اصولگرای مجلس، هم با تاکید بر این که «فعلا زمان پایان جنگ نیست» افزود: «لاریجانی در میان جنگ هم دیپلماسی را پیش میبرد.»
اشاره او به علی لاریجانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی ایران، است که در پی آغاز جنگ عملا سکان هدایت کشور را در غیاب مجتبی خامنهای در دست داشت تا این که اسرائیل او را در منزلی مسکونی در تهران هدف گرفت و کشت.
ظریف که گفته میشود به جناح حسن روحانی، رییس جمهور سابق، در جمهوری اسلامی نزدیک است از آغاز جنگی که پنج هفته پیش توسط آمریکا و اسرائیل به راه افتاد حضور قابل توجهی نداشته و تازه چند روز است که بار دیگر در شبکههای اجتماعی اظهار نظر میکند.
از راست: ابوالحسن منتظر و وحید بنی عامریان
ابوالحسن منتظر و وحید بنیعامریان دو زندانی سیاسی محبوس در زندان قزلحصار سحرگاه شنبه ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ اعدام شدند.
خبرگزاری «میزان»، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران، با اعلام این خبر مدعی شده وحید بنی عامریان و ابوالحسن منتظر «در حالیکه قصد انجام عملیات پرتاب لانچر» داشتند دستگیر شدند.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی، اتهام این دو شهروند را «بغی از طریق مباشرت در انجام اقدامات متعدد تروریستی»، «عضویت در سازمان مجاهدین»، «اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم بر ضد امنیت داخلی کشور» و همچنین «ارتکاب اقدامات موثر ایذایی با هدف سرنگونی نظام جمهوری اسلامی ایران» اعلام کرده است.
سازمان مجاهدین خلق، اعلام کرده وحید بنیعامریان، ۳۳ ساله، دارای مدرک کارشناسی ارشد مدیریت، در دی ۱۴۰۲ دستگیر شد، او از سال ۹۶ چند نوبت دستگیر شده و جمعا شش سال زندانی بوده است.
همچنین بر اساس اعلام سازمان مجاهدین خلق، ابوالحسن منتظر ۶۶ ساله دارای مدرک کارشناسی معماری داشت و از زندانیان سیاسی دهه شصت بود. او پیشتر در سالهای ۹۷ و ۹۹ نیز چند بار بازداشت و زندانی شد و آخرینبار در دی ۱۴۰۲ دستگیر شده بود.
جمهوری اسلامی پس از آغاز جنگ با اسرائیل و آمریکا موجی از اعدام زندانیان سیاسی را در دستور کار قرار داده است که پیشتر در پروندههای سیاسی و امنیتی به اعدام محکوم و اکنون احکام آنها اجرایی میشود.
بر اساس گزارش نهادهای حقوق بشری، شامگاه یکشنبه ۱۰ فروردین، نیروهای گارد زندان و ماموران امنیتی با ورود به بند چهار زندان قزلحصار کرج، ابوالحسن منتظر و وحید بنیعامریان را بههمراه ۲۰ زندانی محکوم به اعدام دیگر با باتوم و ضربوجرح از بند خارج و به مکانی نامعلوم منتقل کردند.
تا کنون احکام اعدام شماری از این زندانیان اجرایی شده است. سحرگاه سهشنبه ۱۱ فروردین نیز قوه قضاییه جمهوری اسلامی اعلام کرد که پویا قبادی بیستونی و بابک علیپور، دو زندانی سیاسی، اعدام شدهاند. سحرگاه دوشنبه ۱۰ فروردین نیز اکبر(شاهرخ) دانشورکار و محمد تقوی سنگدهی، دو زندانی سیاسی دیگر اعدام شده بودند. این چهار زندانی اعدامشده از اعضای مجاهدین خلق ایران بودند.
همچنین سحرگاه پنجشنبه ۱۳ فروردین ۱۴۰۵، امیرحسین حاتمی نوجوان ۱۸ ساله و از بازداشتشدگان اعتراضات دی۴۰۴ اعدام شد. امیرحسین در پروندهای بههمراه شش شهروند دیگر به آتشسوزی پایگاه بسیج کاوه در خیابان دماوند تهران متهم شده بودند و اکنون خطر اعدام دیگر متهمان این پرونده وجود دارد.
مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، پس از اعلام خبر اعدام بابک علیپور و پویا قبادی در شبکه «ایکس» نوشت «امروز، گزارشهایی دریافت کردم مبنی بر اینکه قوه قضاییه، میزان، اعدام بابک علیپور و پویا قبادی را اعلام کرده است. با توجه به قطع مداوم اینترنت، هنوز مشخص نیست چه کسانی اعدام شدهاند یا در حال اعدام هستند. آنچه واضح است این است که از اعدامها به عنوان ابزاری برای سرکوب مخالفان سیاسی در بحبوحه جنگ استفاده میشود.»
ابطال گرینکارت و بازداشت خواهرزاده قاسم سلیمانی؛ روبیو: آمریکا جای حامیان تروریسم نیست
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، با لغو وضعیت اقامت دائم(گرینکارت) اتباع خارجی مرتبط با جمهوری اسلامی، از جمله خواهرزاده و دختر خواهرزاده قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، دستور بازداشت و اخراج آنها را صادر کرد.
در پی اقدام وزارت امور خارجه آمریکا، ماموران فدرال شب گذشته حمیده سلیمانی افشار(خواهرزاده قاسم سلیمانی) و دختر او را بازداشت کردند. این اقدام پس از آن صورت گرفت که وضعیت اقامت قانونی (LPR)آنها توسط مقامهای ارشد دیپلماتیک آمریکا باطل شد.
حمیده سلیمانی افشار که در حال حاضر در بازداشت اداره مهاجرت و گمرک آمریکا (ICE) است، متهم است که در زمان زندگی در ایالات متحده، بهعنوان بازوی تبلیغاتی جمهوری اسلامی عمل کرده است.
بر اساس مستندات ارائه شده توسط وزارت امور خارجه آمریکا، سلیمانی افشار در شبکههای اجتماعی خود از حملات علیه سربازان و تاسیسات نظامی آمریکا در خاورمیانه تمجید کرده است.
همچنین سلیمانی افشار، ضمن ستایش رهبر جمهوری اسلامی و توصیف آمریکا با عنوان «شیطان بزرگ»، حمایت صریح خود را از سپاه پاسداران(که در فهرست گروههای تروریستی آمریکا قرار دارد) اعلام کرده بود.
در بیانیه وزارت خارجه آمده است که او در حالی این مواضع ضدآمریکایی را اتخاذ میکرد که در لسآنجلس از یک زندگی مجلل برخوردار بود؛ موضوعی که در پستهای اینستاگرامی اخیر او مشهود است.
علاوه بر بازداشت او و دخترش، همسر حمیده سلیمانی افشار نیز بهطور دائم از ورود به خاک ایالات متحده منع شده است.
این اقدام مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، بخشی از یک روند گستردهتر در ماه جاری است. پیش از این نیز وضعیت قانونی فاطمه اردشیر لاریجانی، دختر علی لاریجانی(دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی ایران) و همسرش، سیدکلانتر معتمدی، ابطال شده بود. بر اساس گزارشها، این دو نفر اکنون خاک آمریکا را ترک کردهاند و اجازه ورود مجدد به این کشور را ندارند.
وزارت امور خارجه ایالات متحده، با قدردانی از همکاری وزارت امنیت داخلی و اداره مهاجرت، بر تداوم این سیاست تاکید کرد. در پایان این بیانیه آمده است:
«دولت ترامپ اجازه نخواهد داد که کشور ما به خانهای برای اتباع خارجی تبدیل شود که از رژیمهای تروریستی و ضدآمریکایی حمایت میکنند.»
قطع متوالی اینترنت در ایران پنجمین هفته را پشت سر گذاشت
سرکوب و خاموشی دیجیتال در پانزدهمین روز از فروردین ۱۴۰۵، رکورد دیگری برجا گذاشت و با آغاز ششمین هفته متوالی از مرز ۸۴۰ ساعت گذشت.
کاربران عادی اینترنت در ایران روز شنبه ۱۵ فروردین، سیوششمین روز متوالی از قطعی اینترنت را تجربه میکنند، و همچنان از آغاز درگیری نظامی جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل، تنها صدای غایب صدای مردم ایران است.
نتبلاکس، نهاد نظارتی مستقل در مورد دسترسی به اینترنت که وضعیت خاموشی دیجیتال و قطع متوالی اینترنت در ایران، از آغاز درگیری نظامی جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل دنبال میکند، در گزارشهای متعدد خود یادآور شده که سطح دسترسی به اینترنت در ایران در طول پنج هفته گذشته در حد یک درصد بوده و کاربران عادی در انزوا از اینترنت جهانی نگه داشته شدهاند.
این در حالی است که به اذعان جمهوری اسلامی، کاربران همسو و همصدا با حکومت، همچنان از دسترسی به اینترنت برخوردارند تا تصویرسازی حکومت جمهوری اسلامی و رسانههای آن از شرایط کنونی را بازتاب دهند.
جمهوری اسلامی از دو هفته پیش، ۲۸ اسفندماه، رکورد تازهای را از سرکوب دیجیتال از طریق قطع متوالی اینترنت برجا گذاشت و اکنون که پنج هفته متوالی از قطع اینترنت میگذرد، این رکورد لحظه به لحظه در حال افزایش است.
با تداوم این وضعیت و ورود به ششمین هفته از قطعی اینترنت، خلاء اطلاعاتی ناشی از این انسداد، فضا را در سطح داخلی و بینالمللی بیش از پیش برای انتشار اخبار نادرست و پروپاگاندا مهیا کرده است.
خاموشی متوالی اینترنت در ایران، علاوه بر ایجاد محدودیت در دسترسی به اخبار و ارتباطات، باعث شده است که کاربران ایرانی و رسانههای خارجی برای اطلاع از تحولات داخلی، با مشکلات جدی مواجه شوند.
در پیش از سه ماهی که از آغاز سال ۲۰۲۶ میگذرد، کاربران ایرانی نزدیک به دو سوم از این سال را در خاموشی دیجیتال و قطع دسترسی به اینترنت به سر بردهاند.
در همین حال و در شرایطی که قطع کامل و متوالی اینترنت از زمان آغاز عملیات آمریکا و اسرائیل در ایران، رکورد تازهای از سرکوب اینترنتی را توسط جمهوری اسلامی ثبت کرده، سال ۱۴۰۴ هم رکوردار خاموشی اینترنت در ایران بوده است.
قطع سراسری اینترنت در خردادماه و همزمان با جنگ ۱۲ روزه، خاموشی متوالی دیجیتال در دیماه و بهمن ماه همزمان با اعتراضهای سراسری، و قطع دسترسی کاربران به اینترنت از زمان آغاز عملیات آمریکا و اسرائیل در ایران، هر یک به ترتیب رکورد محدودیت در دسترسی به اینترنت را جابهجا کردهاند، و از این رو سال ۱۴۰۴ یکی از سیاهترین سالها از نظر دسترسی به اینترنت در ایران بوده است.
والاستریت جورنال: مذاکرات ایران و آمریکا با وساطت پاکستان به بنبست رسید
روزنامه والاستریت جورنال روز جمعه خبر داد که ایران گفته است در روزهای آینده حاضر به دیدار با مقامهای آمریکایی در اسلامآباد نیست و به این ترتیب، مذاکرات غیرمستقیم که به ابتکار پاکستان در جریان بود، به بنبست رسیده است.
در این گزارش آمده است: «ایران بهطور رسمی به میانجیها گفته که تمایلی به دیدار با مقامهای آمریکایی در اسلامآباد ندارد و خواستههای آمریکا غیرقابل قبول است.»
این امتناع در حالی صورت میگیرد که تلاشهای میانجیگرانه کشورهای منطقه برای کشاندن دو طرف به میز مذاکره در روزهای اخیر ادامه داشته و پاکستان نقش مهمی در تسهیل گفتوگوها ایفا کرده است.
در همین حال، پیشنهاد قبلی پاکستان برای میزبانی مذاکرات میان ایالات متحده و ایران اکنون، پس از عدم پیشرفت در تلاشهای میانجیگری، با ابهام مواجه شده است.
اسلامآباد پیشتر اعلام کرده بود که آماده تسهیل این گفتوگوهاست و اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، گفته بود این کشور «افتخار خواهد داشت که میزبان و تسهیلکننده گفتوگوهای معنادار باشد.»
از سوی دیگر، خبرگزاری فارس که به سپاه پاسداران نزدیک است، شامگاه جمعه ادعای یک منبع آگاه را منتشر کرد که گفت آمریکا روز ۱۳ فروردین «از طریق یکی از کشورهای دوست، پیشنهاد آتشبس ۴۸ ساعته را مطرح کرد.»
در این گزارش آمده است که جمهوری اسلامی پاسخ این درخواست را با «ادامه حملات سنگین» داده است.
تنگه هرمز سرنوشت جنگ را تعیین میکند
|
یاروسلاو تروفیموف / والاستریت ژورنال / ۲ آوریل ۲۰۲۶
کنترل بر تنگه هرمز تعیین خواهد کرد چه کسی در جنگ پیروز میشود.
نفتکشها، کشتیهای کانتینربر و کشتیهای فلهبر در سراسر افق، در سمت چپ این ساحل بادخیز در ورودی تنگه هرمز، برق میزنند. این کشتیها از زمانی که ایالات متحده و اسرائیل بیش از یک ماه پیش جنگ علیه ایران را آغاز کردند، در خلیج فارس عملا متوقف و محبوس شدهاند.
در سمت راست، جایی که ساحل ایران تنها حدود ۴۰ مایل فاصله دارد، دریای آبی تیره کاملا خالی است. تنها تعداد اندکی کشتی در روز موفق میشوند از تنگه هرمز عبور کنند- رقمی که پیش از جنگ بیش از ۱۰۰ کشتی در روز بود. این کشتیها مسیرهای غیرمستقیم و پیچیدهای را از طریق آبهای سرزمینی ایران طی میکنند و اغلب بابت این عبور، عوارض سنگینی به حکومت ایران میپردازند.
توانایی تهران در کنترل این آبراه بینالمللی -که پیشتر حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت از آن عبور میکرد- به بزرگترین اهرم فشار ایران علیه ایالات متحده، همسایگان خلیج فارس و اقتصاد جهانی تبدیل شده است. اینکه جنگ با پیروزی یا شکست ایران پایان یابد، پیش از هر چیز به این بستگی دارد که آیا تهران از این درگیری همچنان با حفظ کنترل بر این تنگه خارج میشود یا نه- و در نتیجه، کلید بازارهای جهانی انرژی را در دست دارد یا خیر.
ولی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز و مقام ارشد پیشین وزارت خارجه آمریکا که در گفتوگوهای غیررسمی با نمایندگان ایرانی نیز مشارکت داشته، میگوید: «برای ایرانیها، تنگه هرمز اکنون از برنامه هستهای هم مهمتر است. برنامه هستهای جنبه نمادین داشت، اما بازدارندگی واقعی ایجاد نمیکرد. اکنون تنها دلیلی که باعث شده آنها در این جنگ دوام بیاورند، همین تنگه است. در نگاه ایران، در پایان کار باید کنترل تنگه در اختیارشان باقی بماند، چون این تنها ابزار بازدارندگی و تنها منبع درآمد آنهاست.»
برنامههای بلندپروازانهای ایران برای تنگه هرمز
در واقع، حکومت ایران برنامههای بسیار بلندپروازانهای برای تنگه هرمز اعلام کرده است. کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران پیشتر طرح قانونی جدیدی را پیش برده که بر اساس آن، کشتیهای عبوری باید برای این «امتیاز» هزینه پرداخت کنند و همچنین کشورهایی که «دوست» تلقی نمیشوند، از ورود به خلیج فارس منع خواهند شد. تهران امیدوار است از این اهرم برای وادار کردن کشورهای اروپایی، ژاپن و دیگران به کنار گذاشتن تحریمهای اقتصادی استفاده کند- و همزمان، نیروی دریایی ایالات متحده را بهطور دائمی از آبهای خلیج فارس بیرون براند.
ابراهیم عزیزی، رییس این کمیسیون پارلمانی، گفت: «ترامپ سرانجام به رؤیای خود برای تغییر رژیم دست یافته- اما در رژیم دریایی منطقه. تنگه هرمز قطعا بازگشایی خواهد شد، اما نه برای شما؛ بلکه برای کسانی که با قوانین جدید ایران تبعیت کنند، باز خواهد بود.»
در حالی که مقامهای ایرانی این نظام پیشنهادی دریافت عوارض را با کانال سوئز -که سالانه میلیاردها دلار برای مصر درآمد دارد- مقایسه میکنند، این دو آبراه از نظر حقوق بینالملل اساسا متفاوتاند. تنگه هرمز یک گذرگاه طبیعی است، نه کانالی مصنوعی که از قلمرو یک کشور عبور کند. ایران تنها مالک یکی از سواحل آن است و در سوی دیگر، برونبوم مسندم متعلق به عمان قرار دارد.
جیمز دی. فرای، کارشناس حقوق بینالملل دریایی و استاد دانشکده حقوق دانشگاه هنگکنگ، گفت: «هیچ استدلال حقوقی قابل قبولی وجود ندارد که بر اساس آن ایران بتواند تردد کشتیهای تجاری را در سمت عمانی این مرز دریایی تنظیم یا کنترل کند.»
رییسجمهور ترامپ در مورد نیتهای خود پیامهای متناقضی ارسال کرده است. او در سخنرانی روز چهارشنبه گفت که ایالات متحده نفتی از خلیج فارس وارد نمیکند و کشورهایی که چنین میکنند -در اروپا و آسیا- باید خودشان مسئول بازگشایی تنگه هرمز باشند. او گفت: «آنها باید آن را به دست بگیرند و از آن محافظت کنند. این کار را بهراحتی میتوانند انجام دهند.» با این حال، افزود که پس از پایان جنگ، «تنگه بهطور طبیعی باز خواهد شد.»
ساعاتی پیش از آن، ترامپ در پیامی در شبکه «تروث سوشال» نیز گفته بود که ایالات متحده تا زمانی که تنگه «باز، آزاد و بدون مانع» نشود، به «درهم کوبیدن ایران» ادامه خواهد داد. او پیشتر هزاران تفنگدار دریایی و سرباز را به خاورمیانه اعزام کرده است- نیروهایی که میتوانند در یک عملیات زمینی برای بازگشایی اجباری تنگه مورد استفاده قرار گیرند. هرگونه چنین عملیاتی، در صورت صدور دستور، خطر تلفات قابل توجهی را در پی خواهد داشت، زیرا ایران برای هدف قرار دادن کشتیهایی که تلاش میکنند محاصره را نادیده بگیرند، به پهپادها، موشکها و قایقهای تندرو متکی است.
حسن الحسن، پژوهشگر ارشد در مؤسسه بینالمللی مطالعات راهبردی و مقام پیشین امنیت ملی بحرین، میگوید پایان دادن به جنگ در آیندهای نزدیک در حالی که ایران همچنان کنترل این آبراه حیاتی را در دست داشته باشد، یک فاجعه ژئوپلیتیکی برای متحدان و شرکای آمریکا در خاورمیانه و فراتر از آن خواهد بود.
او گفت: «ایران قادر خواهد بود هر زمان که بخواهد و علیه هر طرفی که اراده کند، تحریمهای گزینشی اعمال کند و عملا جریان کشتیرانی از این تنگه را، در صورت تمایل، در معرض خطر قرار دهد.»
الحسن افزود: «این وضعیت به معنای تثبیت اهرم فشار نامحدود ایران بر اقتصاد کشورهای خلیج فارس و بر امنیت انرژی جهانی خواهد بود و ایران را در موقعیتی نگه میدارد که همچنان قادر به ایجاد تهدید است- کشوری زخمی، تلخکام و با رویکردی خصمانه در قبال بیشتر کشورهای منطقه.»
تلاش برای کاهش اثرات بسته شدن تنگه هرمز
کشورهای حوزه خلیج فارس، تلاش کردهاند اثرات بسته شدن تنگه را کاهش دهند. عربستان سعودی بخشی از صادرات نفت خود را از طریق خط لولهای به بندر ینبع در دریای سرخ هدایت کرده است. امارات متحده عربی نیز نفت خود را به بندر فجیره در دریای عمان منتقل میکند -مجموعهای عظیم از تاسیسات ذخیرهسازی نفت و گاز که با وجود آتشسوزیهای ناشی از حملات پهپادی ایران در روزهای ابتدایی جنگ، همچنان به بارگیری نفتکشها ادامه میدهد. صف کامیونهای متوقفشده تا چندین مایل به سمت بندر خورفکان در نزدیکی آن امتداد یافته است- بندری که اکنون محمولههایی را دریافت میکند که دیگر نمیتوانند به دبی برسند.
در روستاهای امارات در نزدیکی تنگه هرمز، مانند الجیر، پوسترهای جدیدی دیده میشود که حاکم این پادشاهی خلیج فارس را در کنار نیروهای نظامی، جنگندهها و بالگردها نشان میدهد. بر بیلبوردهایی که بر بسیاری از خانهها نصب شده، این عبارت به چشم میخورد: «ای میهن، تو را به نام خدا نیرومند ساختم.»
تا اینجا، کشورهای اروپایی و آسیایی تمایل اندکی برای پیوستن به هرگونه تلاش نظامی آمریکا جهت بازگشایی تنگه هرمز نشان دادهاند. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، روز پنجشنبه گفت گزینه نظامی در تنگه هرمز غیرواقعبینانه است و آزادی کشتیرانی در این آبراه تنها از طریق هماهنگی با ایران قابل احیاست.
کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، مانند امارات و عربستان سعودی خود دارای نیروهای دریایی و هوایی قابلتوجهی هستند. با این حال، به گفته دیپلماتها و مقامها، آنها نیز بعید است بدون مداخله گسترده آمریکا، برای کنترل تنگه وارد درگیری مستقیم با ایران شوند.
با این وجود، همین کشورهای خلیج فارس -در کنار دیگر بازیگران منطقهای مانند ترکیه، مصر و پاکستان، و با حمایت بخش بزرگی از جامعه بینالمللی- میتوانند فشار سیاسی و اقتصادی قابلتوجهی بر حکومت ایران وارد کنند تا این آبراه را برای عبور آزاد کشتیها بازگشایی کند. حتی روسیه، نزدیکترین متحد ایران، این هفته اعلام کرد که هرگونه ترتیبات مربوط به تنگه هرمز باید با توافق همه کشورهای ساحلی خلیج فارس انجام شود.
مهران حقیریان، مدیر پژوهش در اندیشکده بورس و بازار، گفت تلاش ایران برای اعمال کنترل بر تنگه هرمز پس از پایان درگیریها، در حکم نوعی دزدی دریایی خواهد بود. او افزود: «چنین اقدامی تنها به انزوای کامل جمهوری اسلامی -فراتر از وضعیت کنونی- منجر خواهد شد. و در چه دنیایی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس صرفاً نظارهگر میمانند و اجازه میدهند شریان حیاتیشان تحت کنترل ایران قرار گیرد؟»
او ادامه داد: «تنش نه فقط با کشورهای شورای همکاری، بلکه با کل جامعه بینالمللی خواهد بود -از اندونزی گرفته تا بورکینافاسو و کلمبیا- که همگی بهنحوی به تنگه هرمز وابستهاند.»
یک مانع عملی دیگر نیز وجود دارد: در حال حاضر، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سوی بسیاری از کشورها، از جمله ایالات متحده و اعضای اتحادیه اروپا، بهعنوان یک سازمان تروریستی شناخته میشود. تراکنشهای مالی با ایران -از جمله پرداخت هزینه عبور از تنگه هرمز- مشمول تحریمهای آمریکا است؛ تحریمهایی که شرکتهای بزرگ کشتیرانی جهان را از چنین پرداختهایی بازمیدارد.
جیسون چواه، استاد حقوق دریایی در دانشگاه سیتی لندن، گفت: «در این دوران عجیبِ شبیه به باجگیری دریایی، مالکان کشتی اگر به ایران پول نپردازند، کشتیشان را به خطر میاندازند- اما اگر پرداخت کنند، آینده خود را در نظام مالی جهانی به خطر خواهند انداخت.»
او افزود: «آنچه ایران مطالبه میکند صرفا یک عوارض عبور نیست، بلکه آزمون وفاداری است- آزمونی که هیچ نهاد تجاری نمیتواند امیدی به قبولی در آن داشته باشد.»
کدام کشورها بیشترین آسیب را از بسته بودن تنگه هرمز دیدهاند؟
با ادامه اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز، صدها شناور تجاری در این مسیر متوقف شدهاند و نگرانیها درباره تاثیر این بحران بر تجارت جهانی افزایش یافته است. کدام کشورها بیشترین آسیب را از بسته بودن تنگه هرمز دیدهاند؟
بر اساس دادههای بلومبرگ و سازمانهای ترافیک دریایی شرکتهای کشتیرانی یونان، امارات متحده عربی و چین از جمله کشورهایی هستند که بیشترین آسیب را از بسته شدن تنگه هرمز دیدهاند.
در ۴۸ ساعت گذشته، حدود ۶۷۰ کشتی باری در سمت غربی تنگه هرمز متوقف شده و در انتظار عبور هستند. در این میان ۱۲۰ کشتی متعلق به شرکتهای مستقر در امارات است که حدود ۱۸ درصد از کل را تشکیل میدهد.
موقعیت این کشتیها از طریق سامانه «شناسایی خودکار» (AIS)ردیابی میشود؛ سیستمی که اطلاعاتی مانند موقعیت، سرعت و مسیر حرکت کشتیها را بهطور مداوم مخابره میکند.
با این حال آمار واقعی ممکن است بیش از این باشد چون احتمال دارد برخی کشتیها سیستم ردیابی خود را خاموش کرده باشند.
یونان و چین در میان کشورهاییهایی که بیشترین آسیب را دیدهاند
پس از امارات، یونان دومین کشور آسیبدیده در این بحران بهشمار میرود. از آغاز درگیریها تاکنون دستکم ۷۵ کشتی باری متعلق به شرکتهای یونانی در این منطقه حضور داشتهاند؛ رقمی که حدود ۱۲ درصد از مجموع کشتیهای فعال در این محدوده را شامل میشود. حدود ۳۰ فروند از این کشتیها نفتکش یا حامل گاز هستند.
شرکتهای چینی نیز ۷۴ کشتی در منطقه دارند که ۲۵ فروند آنها نفتکش یا حامل گاز است و بقیه کشتیهای باری هستند.
دیگر کشورهای آسیایی هم از این بحران بیتأثیر نماندهاند. شرکتهای ژاپنی نیز دستکم ۲۳ کشتی نفت و گاز و ۱۶ کشتی باری در تنگه هرمز دارند.
علاوه بر این ۲۵ کشتی مرتبط با هنگکنگ نیز در منطقه حضور دارند که شامل ۱۳ کشتی حامل انرژی و ۱۲ کشتی باری میشود. شرکتهای هندی نیز ۲۴ نفتکش در این منطقه دارند.
شرکتهای سنگاپور و کره جنوبی نیز به ترتیب ۲۹ و ۲۲ کشتی در این منطقه دارند که از زمان آغاز درگیریها در خلیجفارس متوقف شدهاند. ویتنام هم سه کشتی بزرگ حمل گاز طبیعی مایع در این مسیر دارد.
چند ابرنفتکش در منطقه متوقف شدهاند؟
با تشدید بحران در تنگه هرمز حدود ۵۰ نفتکش بسیار بزرگ (VLCC)و ۱۱ کشتی بزرگ حمل گاز در منطقه متوقف شدند.
کره جنوبی مالک ۷ فروند از این نفتکشهاست و چین و ژاپن هر کدام ۶ کشتی فروند دارند. یونان نیز مالک ۵ فروند از این کشتیهاست.
بر اساس دادههای شرکت کپلر از زمان آغاز درگیریها تاکنون ۲۲۵ مورد عبور کشتیهای باری از این مسیر ثبت شده که بیش از ۴۰ مورد آن مربوط به کشتیهای ایرانی است.
حدود ۶۰ مورد دیگر نیز مربوط به کشتیهایی است که مستقیما متعلق به ایران نیستند اما تحت تحریمهای آمریکا علیه ایران قرار دارند.
کشتیهای متعلق به شرکتهای یونانی نیز در این مدت ۳۵ بار از تنگه عبور کردهاند که ۸ مورد از آنها مربوط به یک شرکت بوده است.
علاوه بر این دستکم ۲۰ کشتی مرتبط با چین و ۱۳ کشتی مرتبط با هند نیز از این مسیر عبور کردهاند.
به نظر میرسد برخی کشتیها نیز با دریافت مجوز توانستهاند با شرایطی امن از تنگه عبور کنند.
با این حال، با افزایش هزینههای بیمه و بالا بودن خطر برای خدمه و محمولهها، صدها کشتی همچنان در این منطقه سرگردان و در انتظار عبور هستند.
نقض حقوق کودکان در ایران، فلسطین و لبنان؛ «هر جنگی، جنگ علیه کودکان است»
حملات ایالات متحده آمریکا و اسرائیل به ایران و تداوم حملات اسرائیل به غزه و لبنان، زندگی میلیونها کودک را در سراسر خاور میانه به شکلی ماندگار تحت تاثیر قرار داده است. از کودکسربازی در ایران گرفته، تا جابهجاییهای اجباری در لبنان، و کشتهشدن کودکان در فلسطین. کودکان در منطقه از تحصیل جا ماندهاند و رشد مغزی و عاطفیشان با خطر مواجه شده است.
بر اساس گزارش نهاد کودکان سازمان ملل متحد، یونیسف، از زمان شروع حملات ایالات متحده آمریکا و اسرائیل به ایران، بیش از ٣۴٠ کودک درمنطقه جان باختهاند که ٢١٦ تن از آنان در ایران، ١٢۴ تن در لبنان و ۴ تن در اسرائیل و باقی در دیگر کشورهای منطقه بودهاند؛ همچنین هزاران کودک نیز زخمی شدهاند. بالاترین آمار تلفات غیرنظامی کودکان، مربوط به اولین روز جنگ است؛ روز ٩ اسفندماه، وقتی که یک موشک آمریکایی به مدرسهای در میناب، در جنوب ایران، اصابت کرد و باعث مرگ دستکم ١٦٠ کودک و معلمانشان شد.
در دیگر سو، تهاجم اسرائیل به لبنان و حملات مداومش به کرانۀ باختری اشغالی و غزه، خشونت را تشدید کرده است. در سراسر منطقه، بیش از یک میلیون و ٢٠٠ هزار کودک آواره شدهاند.
کودکان در معرض خشونتی وحشتناک قرار گرفتهاند. مدیر اجرایی یونیسف، کاترین راسل، میگوید که تمام سیستمها و خدماتی که قرار بود کودکان را در امنیت نگه دارد، مورد حمله قرار دارد.
ایران؛ «استخدام کودکان زیر ١٥ سال جنایت جنگی است»
بنا به گزارش عفو بینالملل، مقامهای سپاه پاسداران با بهکارگیری کودکانی که بعضا تنها ۱۲ سال دارند، حقوق کودکان را بهطور فاحشی پایمال کردهاند. این سازمان تاکید میکند که مسئولان ایرانی با این اقدام، بهشکلی جدی مرتکب نقض حقوق بشر شدهاند که همسطح یک جنایت جنگی محسوب میشود.
سپاه پاسداران با فراخوانی، اقدام به جذب نیروهای داوطلب تحت عنوان «رزمندگان مدافع وطن برای ایران» کرده که حداقل سن برای ثبتنام داوطلبان در آن، ١٢ سال عنوان شده است. این فعالیتها شامل طیف وسیعی از وظایف، از گشتهای اطلاعاتی و عملیاتی گرفته تا پشتیبانی و خدماترسانی است و نشان میدهد که زمینه مشارکت برای افراد زیر ۱۸ سال در فعالیتهای پرخطر یا شبهنظامی بهصورت سازمانیافته فراهم شده است.
در همین رابطه، یک کودک ١١ ساله به نام علیرضا جعفری در پی حمله اسرائیل به یک ایست بازرسی، در هفته گذشته کشته شد. مادر او، صدف منفرد، در گفتوگو با روزنامه همشهری توضیح داده است که کمبود نیرو، باعث شده پدر علیرضا در شب حادثه، فرزندش را با خود به ایست بازرسی ببرد. به گفته او، «در این ایستهای بازرسی معمولا نوجوانان ۱۵ و ۱۶ ساله نیز شرکت میکنند.»
مدیر حوزه کودکان سازمان ملل در خاور میانه و شمال آفریقا، بیل ون اسولد، در شبکه ایکس گفت: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قصد دارد کودکانی حتی ۱۲ ساله را به خدمت بگیرد. استخدام کودکان زیر ۱۵ سال جنایت جنگی است. مقامات دخیل در این سیاست، کودکان را در معرض آسیب جدی و جبرانناپذیر، و خود را در معرض خطر مسئولیت کیفری قرار میدهند.»
لبنان؛ جابهجایی اجباری و زندگی در شرایط «تحقیرآمیز»
بر اساس ارزیابی یونیسف، بیش از یک میلیون و ١٠٠ هزار نفر، شامل ۴٠٠ هزار کودک، مجبور شدهاند که در پی بمبارانهای اسرائیلی و دستورات تخلیهای که در لبنان صادر شده است، از خانههایشان فرار کنند. نزدیک به ٩٠ درصد از این افراد، خارج از پناهگاهها زندگی میکنند و بسیاری در خیابان میخوابند.
نیدال احمد، ۵٢ ساله است. او و دو تن از کودکانش، همراه صدها خانواده آواره دیگر، در بیل، محلهای در بیروت، در چادری در پناهگاههای موقتی میخوابند.
این دومین بار است که احمد به اجبار جابهجا میشود. خانه او در صور، شهری در جنوب لبنان، در پی حمله هوایی در دومین روز جنگ حزبالله و اسرائیل خراب شد. و خانه برادرش هم که به آن پناه برده بود، از سوی اسرائیل دستور تخلیه گرفت.
احمد به روزنامه بریتانیایی گاردین میگوید: ساعت ۵ بعد از ظهر است و هنوز هیچ چیز نخوردهایم. سپس با اشاره به دختر ٨ سالهاش زهرا، که روبهروی او نشسته است میگوید: «فقط توانستیم به بچهها چای و کمی نان بدهیم. برای بچهای به این سن مناسب نیست، اما چه میتوانیم بکنیم؟»
پس از یک ماه آوارگی، احمد دیگر پول کافی برای فراهم کردن غذای فرزندانش ندارد. او روی کمک سازمانهای محلی حساب میکند که برای توزیع غذا منظم نیستند و گاهی چند روز طول میکشد تا برای توزیع یک پرس غذا سر برسند.
احمد میگوید که وضعیت آوارگیشان تحقیرآمیز است. او به چادرشان اشاره میکند و میگوید: «سعی کردم چادرمان را بپوشانم تا از باران محافظتش کنم، ولی هر صبح وقتی بیدار میشویم تشکمان خیس شده است.»
پسر ٣ ساله احمد، با کودکی دیگر در زمینی خالی بازی میکند. احمد میگوید که او میتواند تنها یک بار در هفته حمام کند. آنان هر جمعه نیم ساعت رانندگی میکنند تا به خانه دوستی بروند و آنجا همهشان اجازه دارند از حمام استفاده کنند. او میگوید که برای نیازهای فوریتر، تنها یک دستشویی در اختیار حدودا ١٠٠ خانواده است و باید یک ساعت و نیم در صف بایستند تا از توالتی استفاده کنند که آب هم ندارد.
نمایندۀ یونیسف در لبنان، مارکولویجی کورسی، ماه گذشته هشدار داد که آوارگی ممکن است اثرات ماندگاری بر کودکان داشته باشد. او افزود که این چرخه بیپایان بمباران و آوارگی، زخمهای روانی بسیار عمیقی ایجاد میکند و ترسی پایدار به جا میگذارد که اثرات عاطفیاش بلندمدت است.
احمد میگوید که همین حالا هم برخی از این اثرات را در کودکانش میبیند. وقتی پسرش جتهای اسرائیلی را میبیند، شروع میکند به دویدن و سعی میکند پنهان شود، چون فکر میکند که بمب قرار است روی او بیافتند.
احمد میگوید که خودش هم خسته شده است. همسرش و دختر ١٧ سالهاش در پی بمباران زخمی شدهاند و در بیمارستاناند. سپس به کودکانش نگاه میکند و میافزاید: «بچهها الان سرشان گرم است و دارند بازی میکنند، اما وقتی برمیگردند خانه و مادرشان آنجا نیست، فاجعه میشود.»
اردوگاههای موقت فلسطینیان آواره شده در اثر جنگ در نوار غزه. © Rami el Meghari
فلسطین؛ مرگ، آسیب و عزاداری
علیرغم آتشبسی که حالا ۵ ماه از برقراری آن میگذرد، مقامهای رسمی در غزه میگویند که دستکم ۵٠ فلسطینی پس از شروع حملات اسرائیل به ایران، به دست نیروهای اسرائیلی کشته شدهاند. هرچند که تعداد دقیق کودکان مشخص نیست، اما روز ٩ فروردینماه، حملات اسرائیل به ایستهای بازرسی دستکم شش فلسطینی از جمله یک کودک را کشت.
نوار غزه هنوز از ٢٣ ماه بمباران اسرائیل که باعث مرگ دهها هزار نفر و ویرانی بیمارستانها و مدارس شد، ترمیم نشده است. تا اکتبر سال گذشته، به طور میانگین در هر ساعت یک کودک فلسطینی کشته میشد.
هرچند جنگ ایران، جبهه جدیدی در غزه باز نکرده است؛ ناامنی را عمیقتر کرده و به تشدید عملیات نظامی اسرائیل انجامیده است.
از زمان شروع جنگ ایران، شهرکنشینان اسرائیلی و نیروهای امنیتی در کرانه باختری اشغالی، خشونت علیه فلسطینیها را تشدید کردهاند. از جمله روز ٢۴ اسفندماه، پلیس اسرائیل به ماشین یک خانواده شلیک کرد که از یک سفر برای خرید رمضان بر میگشتند. در پی شلیکها، محمد ۵ ساله و عثمان ٧ ساله که نابینا بودند، در کنار مادر و پدرشان کشته شدند.
در اسرائیل هم دستکم ۴ کودک در پی حملات تلافیجویانه ایران کشته شدهاند. یکی از بدترین این حملهها، روز١٠ اسفندماه و در پی اصابت موشک ایرانی، به شهر مرکزی بین شمش رخ داد.
حمله به مدارس و اختلال در تحصیل
حمله به مدرسه میناب در نخستین روز جنگ، تاکنون بدترین کشتار جمعی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران بوده است و از سوی یونسکو، تجاوزی به قانون بینالملل عنوان شده است.
همچنین، هلال احمر ایران اعلام کرده است که تا روز چهارشنبه ١٢ فروردینماه، ٣١٦ مرکز بهداشتی و ٧٦٣ مدرسه آسیب دیده یا کاملا نابود شده است.
به گزارش صندوق نجات کودکان، آموزش حداقل ۵٢ میلیون کودک مدرسهای در سراسر منطقه، با اخلال مواجه شده و کودکان یا به آموزش آنلاین محدود شدهاند و یا دسترسیشان به آموزش کاملا قطع شده است.
در لبنان، ٣٦۴ پناهگاه ازمجموع ٦٩٩ پناهگاه، مدرسه های عمومیاند. به گفتۀ یونیسف، مدارس در اسرائیل هم بهطور مکرر تعطیل میشوند.
مدیر خاور میانه، شمال آفریقا، و شرق اروپا در صندوق کودکان، احمد الهنداوی، در مصاحبهای با تلویزیون استرالیایی ای.بی.سی گفت: «در هر درگیری، معمولا کلاسهای درس اولین جاییاند که بسته میشوند و آخرین جاییاند که بازگشایی میشوند. هر درسی که از دست میرود زخمهای جنگ را عمیقتر میکند. همه کودکان نمیتوانند از خشونت جنگ بگریزند و تحت آموزش آنلاین قرار بگیرند. میدانیم که برخی کودکان که آسیبپذیرتر هستند، وقتی مدرسه را ترک میکنند، دیگر هرگز به آن برنمیگردند.»
خسارتهای روانی ماندگار
جنگ و کشتار، کودکان را در معرض آسیبهای روانی و تروما قرار داده است. بیثباتی و خشونت، تاثیرات دائمی در رشد مغزی، عاطفی و سلامت روان کودکان دارد. احمد الهنداوی در این باره میگوید: هر جنگ، جنگ با کودکان است. کودکان حالا در ترس زندگی میکنند و در جنگِ بزرگسالان اسیر شدهاند. جنگها قانون دارند و کودکان باید خط قرمز هر درگیری باشند.
ساختمانهای آسیبدیده از حملات هوایی در کرج، روز جمعه / عکس: آرش خاموشی برای نیویورک تایمز
جمعبندی
در فضایی جنگی و خاموشی اینترنت، قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران، این ماشین کشتار، در روزهای اخیر دستکم هفت زندانی سیاسی(6 عضو سازمان مجاهدین خلق و یک جوان 18 ساله که در اعتراضات دی ماه دستگیر شده بود) را اعدام کرده است.
بیتردید محکوم کردن این جنایت جمهوری اسلامی، همچنین تلاش برای لغو اعدام و آزادی زندانیان، وظیفه همه انسانها و نیروهای سرنگونیطلب آزادیخواه و برابریطلب و بهطور کلی جنبش دادخواهی است.
با گذشت بیش از یک ماه از آغاز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به شهرها و مناطق مختلف ایران، ماموران حکومتی نیز موج تازه و گستردهای از بازداشتها را در سراسر کشور آغاز کردهاند.
بر اساس آمارهای رسمی حکومتی، تاکنون بیش از دو هزار تن از شهروندان بازداشت شدهاند، اما با توجه به دشواری دسترسی به اطلاعات، احتمال میرود شمار واقعی بازداشتشدگان بسیار بیشتر باشد و هر روز موارد جدیدی از بازداشت گزارش میشود.
ماموران جمهوری اسلامی در شهرهای مختلف، بازداشتهای هماهنگ انجام دادهاند که اغلب با یورشهای خشونتبار و ناپدیدسازی قهری همراه بوده است. این اقدامات شهروندان عادی، کنشگران مدنی، فعالین سیاسی، دانشجویان، اقلیتهای مذهبی و حتی خانوادههای معترضان و فعالان خارج از کشور را هدف قرار داده است.
جنگ اخیر، تاکنون ایالات متحده و اسرائیل نتوانستهاند پروژه «ضربه سریع» و بازآرایی منطقه را محقق کنند و اکنون بهنظر میرسد در تله جنگی بیافق و پرهزینه گرفتار شدهاند. در این میان، آنچه بهمعنای واقعی همچنان بازنده است، سرمایههای انسانی و زیرساختهای اقتصادی و زیستی واقعی مردم ایران است؛ مردمی که همچنان زیر فشار جنگ، سانسور و سرکوب، شکنجه و اعدام، فقر و گرانی فزاینده و بیافقی دست به گریبان هستند. مسئلهای که هیچکدام از حکومتها جنگطلب، کمترین توجهی به زیست و زندگی و سلامتی مردم نمیدهند و همواره به دنبال منافع سرمایهداری و حاکمیت خود هستند.
جنگ را باید از نسبت میان هدف و نتیجه سنجید. از این نظر، ممکن است یک دولت در سطح عملیاتی ضربه بزند، اما در سطح استراتژیک شکست بخورد. این دقیقا همان چیزی است که در مورد جنگ اخیر باید دید. ایالات متحده و اسرائیل شاید در لحظاتی توانستند ابتکار نظامی را در دست بگیرند، به زیرساختها حمله کنند و دست به نابودی آنها بزنند، توانستند ضربههایی به حاکمیت بزنند، حتی روایت تبلیغاتی از «برتری» بسازند، اما در سطح ژئوپلیتیک و استراتژیک، نه فقط به اهداف اصلی خود نرسیدند، بلکه در بسیاری از سطوح موقعیت بدتری برای خود ساختند.
سوال اساسی این است که آیا آغازکنندگان جنگ توانستند به هدف سیاسی و ژئوپلیتیک خود برسند یا نه. اگر هدف، بازسازی نظم منطقهای به سود ایالات متحده و اسرائیل بود؛ اگر هدف تغییر جغرافیایی موجود خاورمیانه است؛ اگر هدف، تحمیل یک موقعیت هژمونیک تازه بود؛ اگر هدف، شکستن ساختار تصمیمگیری جمهوری اسلامی از بالا و باز کردن راه برای نوعی مهندسی سیاسی جدید در ایران بود، آنگاه باید گفت که تاکنون این پروژه نه تنها موفق نشد، بلکه خود به منبع بحران تازه بدل شده است.
بهنظر میرسد فرض اولیه ایالات متحده و اسرائیل این بود که میتوانند با مجموعهای از حملات سنگین، برقآسا و چندلایه، توازن قوای جمهوری اسلامی را به سرعت به هم بزنند. شاید آنها بر این تصور بر چند پیشفرض استوار بود: مردمی که دی ماه خونین را پشت سر گذاشته بودند منتظر فرصتی هستند تا مجددا علیه این حکومت به پا خیزند؛ ساختار جمهوری اسلامی شکنندهتر از آن است که در ظاهر دیده میشود؛ اینکه ضربه به هسته سخت و مرکزی حاکمیت و کشتن خامنهای و تعدادی از فرماندهان رده بالا، زنجیره فرماندهی را مختل میکنند؛ و اینکه منطقه نیز در برابر یک پیروزی سریع، خود را با وضعیت جدید تطبیق میدهد. اما این مفروضات یکی پس از دیگری رد شدند و نتیج دلخواهی به بار نیاوردند. روشن شد که جنگی از این نوع، اگر قرار باشد به هدف سرنگونی و یا تغییرات اساسی در بالای حاکمیت برسد، نمیتواند صرفا با حمله هوایی و شوک اولیه تعیین تکلیف شود. اکنون هزینههای این جنگ به شدت بالا رفته و حتی ترامپ تحت فشارهای جدی قرار دارد.
اصولا یک جنگ وقتی به یک بحران جدی و تله تبدیل میشود که طراحانش بفهمند برای رسیدن به هدف اولیه، نه ظرفیت اجتماعی، و نه حتی تضمین روشنی از نتیجه دارند.
احتمالا هدف اصلی ایالات متحده و اسرائیل بر نوعی «رژیمچنج» استوار بود؛ ترکیبی از فشار نظامی، ضربه روانی، آشفتگی درونی، و امید به شکاف سیاسی در ساختار حکومت. این نگاه از اساس بر این فرض بنا شده بود که ایران را میتوان به مدلی ونزولایی درآورد. در حالی که هم جامعه و موقعیت جغرافیایی ایران و هم از نظر ساختار حاکمیت، نه از نظر جایگاه منطقهای و بازار انرژی، همسنگ سناریوی ونزوئلا نبود. شاید همین تصورات زیربنای خطای حاکمیتهای آمریکا و اسرائیل را ساخت.
آنچه که مسلم بهنظر میآید یکی از اهداف پنهانی و اساسی این جنگ، بازسازی هژمونی ایالات متحده و تثبیت موقعیت اسرائیل بهعنوان قدرت تعیینکننده منطقه باشد. اما نتیجه معکوس شد. جنگ به جای آنکه برتری هژمونیک ایالات متحده را تثبیت کند، بحرانهای آن را آشکارتر کرد بهطوری که متحدان اروپایی و ناتو با سیاستهای جنگی او همراه نشدند. دولتهای منطقه که سالها زیر چتر امنیتی ایالات متحده تعریف میشدند، اکنون بیشتر دچار اضطراب شدهاند. برای آنها روشن شد که اتکای مطلق به ایالات متحده، برای آنها ثبات و امنیت نمیآورد. اکنون دولت اسرائیل نه تنها به هدفهای خود نرسیده، بلکه نسبت به گذشته، در موقعیت بدتری نیز قرار گرفته است.
اکنون انرژی، تجارت، حملونقل نیز جهانیان را دچار شوک کرده است. افزایش قیمت نفت، سرمایه جهانی را نیز با بحران اعتماد مواجه کرده است. بازاری که هیچ منطقی غیر از سود نمیشناسد. بازتولید سرمایه نیاز به گردش آزاد و امنتی دارد. بنابراین، جنگی که قرار بود نظم را برای بازار به ارمغان بیاورد، خود به معضل و بحران جدیدی تبدیل شده است.
جنگهای امروز، تنها در میدانهای نظامی رخ نمیدهد؛ بلکه به قلب زیرساختهای حیاتی نفوذ کرده و میتواند بحرانهای عمیق اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی ایجاد کند. برای مثال، ماهشهر، گرهای کلیدی در شبکه انرژی، صنعت و معیشت ایران است که آسیب به آن، میتواند بهسرعت به یک بحران چندلایه و بلندمدت تبدیل شود.
یکی از ابعاد پنهان در تحلیلهای امنیتی و نظامی، پیامدهای محیط زیستی حمله یا حادثه در تاسیسات پتروشیمی است؛ پیامدهایی که اغلب نامرئی، تدریجی و بسیار پایدارند.
مجتمعهای ماهشهر با طیف وسیعی از مواد شیمیایی خطرناک سروکار دارند: آمونیاک، بنزن، تولوئن، ترکیبات آروماتیک و اسیدهای مختلف. آسیب به مخازن، خطوط انتقال یا واحدهای فرآوری میتواند منجر به نشت این مواد شود. آلودگی خاک ممکن است برای سالها باقی بماند، سموم به سفرههای آب زیرزمینی نفوذ کنند و منابع آب شرب را تهدید نمایند. تماس مستقیم با این مواد نیز خطرات جدی برای سلامت ساکنان محلی به همراه دارد.
نزدیکی جغرافیایی ماهشهر به آبهای خلیج فارس، خطر آلودگی دریایی را بسیار جدی میکند. ورود مواد شیمیایی و پسابهای آلوده به دریا میتواند اکوسیستم دریایی را مختل کند، زنجیره غذایی آبزیان را از بین ببرد و معیشت جوامع محلی وابسته به صیادی و فعالیتهای ساحلی را به خطر بیندازد. این آلودگی حتی میتواند از مرزهای ملی فراتر رود و به یک بحران محیطزیستی منطقهای تبدیل شود.
در این میان، این مردم حقطلب و آزادیخواه ایران است که مرز خود را با جنگ و حاکمیت تبهکار بکشد و همانند گذشته به فکر سازماندهی جنبش مستقل سرنگونیطلب خود باشد. اکنون اکثریت مردم ایران بر خلاف اقلیتی فرصتطلب و سودجو و نوکرصفت، بیش از پیش متوجه شدهاند که مسئله دموکراسی، آزادی و برابری و حقوق بشر موضوعی است که نمیتوان از دولتهای سرمایهداری انتظار داشت. بنابراین، مخالفت با جنگ و همزمان با جمهوری تبهکار اسلامی، امر مستقیم مردم ایران است.
به این ترتیب، اکثریت مردم و جنبشهای اجتماعی ایران به اندازه عمر نکبتبار جمهوری اسلامی، در راه رسیدن به آزادی و عدالت اجتماعی مبارزه کردهاند و تاکنون بهای سنگینی نیز پرداختهاند. به همین دلیل، این مردم آگاه برای سرنگونی جمهوری اسلامی نه منتظر ناجی خارجی و جنگ بودند و نه ظهور رهبری جدید. اکنون این مردم بیش از پیش عزم و اراده کردهاند بهطور مستقل و بدون دخالت خارجی، جمهوری اسلامی را به همان گورستان تاریخ بفرستند که 47 سال پیش سلطنت و پادشاهی را فرستادند تا در فضایی آزاد و برابر و آگاهانه، جامعه دلخواه خود را بسازند.
نهایتا دونالد ترامپ، همچنان پیامهایی دوگانه و متناقض منتشر میکند. از زمان آغاز جنگ در 28 فوریه 2026، او گاه از احتمال پیشرفت دیپلماتیک سخن گفته و گاه ایران را تهدید کرده است که این کشور را «به عصر حجر باز میگرداند.» او امروز شنبه 4 آوریل، بار دیگر تهدیدهای خود را تکرار کرد و گفت اگر ایران به توافق تن ندهد یا تنگه هرمز را باز نکند، حملات آمریکا تشدید خواهد شد. ترامپ در شبکه تروث سوشال نوشت که پیشتر به ایران ۱۰ روز فرصت داده بود تا توافق کند یا هرمز را باز کند و اکنون تنها ۴۸ ساعت باقی مانده است، وگرنه «همه جهنم» بر سر این کشور فرود خواهد آمد. این لحن تند، در حالی بیان میشود که جنگ تاکنون هزاران کشته برجای گذاشته، بحران انرژی ایجاد کرده و اقتصاد جهانی را در معرض آسیبهای پایدار قرار داده است.
در چنین شرایطی، ضربالاجل ۴۸ ساعته ترامپ بیش از آنکه نشانهای از راهحل داشته باشد، بیانگر ورود جنگ به مرحلهای خطرناکتر و مخربتر از گذشته است. حال چه اتفاقی خواهد افتاد قابل پیشبینی نیست.
شنبه پانزدهم فروردین 1405-چهارم آوریل 2026
