سی و هشتمین روز جنگ
امروز دوشنبه ١٧ فروردین ١٤٠٥-6 آوریل 2026، سی و هشتمین روز جنگ است. حملات به ١٦ شهر، به ویژه بمباران شدید ٢٠ منطقه تهران، خرمشهر، بندرعباس، قم، خرمآباد، کردستان، زنجان، شیراز، اصفهان، پارچین ورامین، اهواز، پرند، گرمسار، چابهار، شاهیندژ، وکرج و…
در شبکههای اجتماعی، در تهران، حجم و گستره انفجارها بهطور قابل توجهی بیشتر گزارش شده است. بر اساس جمعبندی گزارشهای متعدد از مناطق مختلف پایتخت، از جمله چیتگر، دریاچه، شهران، جیحون، آزادی، ستارخان، صادقیه، اکباتان، تهرانسر، منیریه، گیشا، باغفیض، مهرآباد، سلسبیل، جمهوری، پیروزی، تهرانپارس، نازیآباد، یافتآباد، شهرری، نارمک، حکیمیه، ازگل، سهروردی، فرمانیه و زعفرانیه، صدها صدای انفجار در فاصله زمانی حدود ۴:۲۰ تا ۴:۴۰ بامداد شنیده شده است.
با جمعبندی اعداد اعلامشده در گزارشهای مختلف، دستکم بیش از ۲۰۰ مورد انفجار در تهران گزارش شده و شهروندان از شنیدن شدن «صدای ممتد نگرانکننده شبیه به صدای ترکیدنهای پیدرپی منبع باد یا گاز در غرب تهران» خبر دادهاند.
همچنین مناطق اطراف تهران و استان البرز، از جمله کرج، فردیس، مهرشهر، حصارک، اندیشه و شهرکهای اطراف، شاهد دهها انفجار پیاپی بودهاند؛ بهطوری که برخی گزارشها از بیش از ۲۰ انفجار متوالی در این مناطق خبر میدهند. این گزارشها عمدتا بر پایه مشاهدات شهروندان منتشر شده است.
بر اساس این پیام، در بندرعباس حوالی ساعت ۴:۱۵ تا ۴:۲۰ بامداد دستکم چندین انفجار شدید در محدوده اسکله و نقاط مختلف شهر شنیده شده است.
حملات موشکی جمهوری اسلامی هم به امارات، عراق، کویت و اسرائیل ادامه دارد.
مناطق مختلف تهران از نخستین ساعات امروز شاهد حملات هوایی سنگین اسرائیل و آمریکا بود. بخشهایی از دانشگاه صنعتی شریف از جمله پست گاز آن هدف این حملات قرار گرفت که در نتیجه آن گاز در این منطقه قطع شده است. تصاویر منتشر شده حاکی از برخاستن دود در مناطقی در غرب تهران است. همزمان قیمت نفت در آغاز معاملات در روز دوشنبه روندی صعودی داشت.
فرماندار شهرستان بهارستان در حومه تهران، اعلام کرد که در پی حمله بامداد دوشنبه ۱۷ فروردین، ۱۳ نفر جان خود را از دست دادهاند. به گفته او، این حمله یک منطقه مسکونی را هدف قرار داده است.
فرماندار این شهر، همچنین از ادامه عملیات آواربرداری خبر داد و افزود که احتمال میرود شماری از افراد همچنان زیر آوار گرفتار باشند. انفجار مهیبی در غرب تهران در بامداد دوشنبه ۱۷ فروردین پس از حمله اسرائیل و آمریکا حکایت دارد. بر اساس گزارش شهروندان، این انفجار در حوالی فرودگاه مهرآباد رخ داد.
وبسایت اکسیوس، گزارش داد که آمریکا، ایران و چند کشور میانجی در حال مذاکره بر سر طرحی دو مرحلهای برای برقراری آتشبس ۴۵ روزه هستند؛ طرحی که هدف آن ایجاد فرصت برای دستیابی به توافقی دائمی جهت پایان جنگ است. دونالد ترامپ گفت پیشنهاد آتشبس کشورهای میانجی «گامی قابل توجه اما ناکافی» توصیف کرد. خبرگزاری ایرنا، گزارش داد که ایران در یک پاسخ ۱۰ بندی که به پاکستان داده است، با رد آتشبس، خواستار خاتمه دائمی جنگ با رعایت ملاحظات خودش شده است. دونالد ترامپ با ادبیاتی تند و توهینآمیز تهدید کرده است که در صورت باز نشدن تنگه هرمز، زیرساختهای ایران را هدف قرار خواهد داد. در همین حال، اسرائیل امروز شماری از زیرساختهای ایران از جمله صنایع پتروشیمی و صنعتی و چند فرودگاه را هدف قرار داده است. در واکنش مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه گفت «حالا دومینویی از آتش شروع شده که کسی جز ایران نمیتواند متوقفش کند.»
*ارتش اسرائیل مدعی شد که این حملات علیه «اهداف رژیم تروریستی» ایران انجام شده است. بر اساس گزارش رسانههای داخل ایران، چندین منطقه مسکونی در پایتخت ایران هدف قرار گرفته و دچار خسارت شدهاند.
*میزان سایت وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، از اعدام «علی فهیم» از دستگیرشدگان اعتراضات دی ماه خبر داد.
*خبرگزاری فارس، به نقل از فرماندار بهارستانِ تهران، نوشت که ۱۳ نفر در پی «حمله دشمن» به دو واحد مسکونی در شهرک قلعه میر در این شهرستان کشته شدهاند.
*تسنیم: حمله به بندرلنگه و کنگ ۶ کشته و ۱۷ مصدوم.
*سپاه پاسداران، با صدو در اطلاعیه ای مدعی شد در موج 97 پرتاب موشک و پهباد، به محل تجمع نظامیان آمریکا در کویت حمله کرده.
*علیاکبر ولایتی، مشاور مجتبی خامنهای، رهبر سابق و کنونی جمهوری اسلامی ایران، اظهار داشت که اگر ترامپ تهدیدهای خود برای حمله به زیرساختهای انرژی را عملی کند، آنها تنگه بابالمندب را نیز خواهند بست.
ساختمانی هفتطبقه در حیفا که بخشهایی از آن در حمله موشکی ایران ویران شده و دستکم دو کشته و دو مفقود برجای گذاشته است
رویترز: جمهوری اسلامی و آمریکا طرحی برای آتشبس فوری دریافت کردهاند
خبرگزاری رویترز گزارش داد که ایالات متحده و جمهوری اسلامی طرحی برای پایان دادن به درگیریها دریافت کردهاند که میتواند از روز دوشنبه ۱۷ فروردین اجرایی شود و تنگه هرمز را بازگشایی کند.
این خبرگزاری بر اساس اظهارات یک منبع آگاه که نامش را فاش نکرده، دوشنبه نوشت این طرح از سوی پاکستان تهیه شده و طی شامگاه گذشته با ایران و ایالات متحده به اشتراک گذاشته شده است.
این طرح رویکردی دو مرحلهای را ترسیم میکند: آتشبس فوری و سپس یک توافق جامع.
بر اساس این گزارش، ارتش پاکستان، به رهبری ارتشبد عاصم منیر، به عنوان تنها کانال ارتباطی، تمام شب گذشته در حال رایزنی با معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، و وزیر خارجه جمهوری اسلامی، عباس عراقچی، بوده است.
منبع آگاه به رویترز گفت: «همه عناصر باید امروز (دوشنبه) مورد توافق قرار گیرند.L
او افزود که تفاهم اولیه بهصورت یک یادداشت تفاهم ساختاربندی خواهد شد که از طریق پاکستان به عنوان تنها کانال ارتباطی در این مذاکرات، بهصورت الکترونیکی نهایی میشود.
در صورت موافقت، آتشبس فورا برقرار شده و تنگه هرمز بازگشایی میشود. سپس ۱۵ تا ۲۰ روز فرصت برای نهایی کردن جزئیات توافق گستردهتر در نشست حضوری در اسلامآباد در نظر گرفته شده است.
سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی: باید کاری کنیم که در آینده شاهد جنگ دیگری نباشیم
سرتیپ محمد اکرمی نیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی گفت: «دشمن باید حتما پشیمان شود چرا که ما پس از این جنگ، نیاز داریم به نقطۀ امنیت برسیم و شاهد جنگ دیگری نباشیم. اگر دشمن به این نقطه برسد، سطح بازدارندگی ایران به جایی خواهد رسید که دشمن اجازه حمله دیگری را به خود نخواهد داد.»
اکرمینیا افزود: «ما به گونهای جنگیدهایم که بتوانیم در دراز مدت، این جنگ را مدیریت کنیم به طوری که تا هر زمان که مسئولان سیاسی و بلندپایه کشور صلاح بدانند، ما میتوانیم این جنگ را ادامه دهیم.»
جمهوری اسلامی ایران در پاسخی ده بندی آتشبس را رد کرد، خواستار پایان دائمی جنگ شد
خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، روز دوشنبه خبر داد که ایران پاسخی دهبندی را برای طرح آتشبس به پاکستان ارائه کرده تا به آمریکا برساند. بر اساس این پاسخ دهمادهای جمهوری اسلامی آتشبس موقتی را رد کرده و در عوض خواستار پایان یافتن دائمی جنگ شده است.
به نوشته ایرنا، پاسخ تهران «شامل مجموعهای از خواستههای ایران از جمله پایان درگیریها در منطقه، پروتکل عبور و مرور امن از تنگه هرمز، بازسازی و رفع تحریمها» میشود.
رسانههای غربی از جمله آکسیوس پاسخ ایران را «حداکثری» توصیف کرده و موافقت دولت آمریکا با آن را نامحتمل دانستهاند. با این حال دونالد ترامپ، در حاشیه مراسم عید پاک در واشینگتن به خبرنگاران گفت که پیشنهاد ایران «به اندازه کافی خوب نیست، اما قدم قابل توجهی است.» بهنظر میرسد اشاره او به همین پیشنهاد دهبندی ایران بود.
ایرنا در خبر خود به نکتهای اشاره کرده است که شاید دلیل این نوع موضعگیری «حداکثری» تهران را نشان دهد: «ارائه این متن پس از آن صورت گرفت که متعاقب تحولات شنبه و یکشنبه در مناطق غربی و مرکزی ایران و شکست فاجعهبار عملیات هِلیبُرن آمریکا، ایران دست برتر خود در جنگ را یکبار دیگر نشان داد.»
اشاره خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی به عملیات ارتش آمریکا در عمق خاک ایران است که گرچه با انهدام دستکم دو هواپیمای آمریکایی همراه بود، اما توانست به هدف خود یعنی نجات دادن خلبان اف ۱۵ سرنگونشده در ایران برسد.
بقایی از احتمال طرح «فریب» در ماجرای نجات خلبان آمریکایی برای انتقال اورانیوم خبر داد
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، با اشاره به عملیات نجات خلبان آمریکایی گفت که «سئوال و ابهام درباره عملیات آمریکا که نقض حریم ایران بود، ادامه دارد.» او افزود: «نقطه ادعایی برای اختفای خلبان کهگیلویه و بویر احمد بود. نقطهای که هواگردهای آمریکایی در جنوب اصفهان نشسته بود، فاصله زیادی با آن نقطه داشت. بنابراین، احتمال عملیات فریب برای دزدی اورانیوم ایران وجود دارد.»
سخنگوی وزارت خارجه ایران در نشست خبری امروز گفت که مواضع تهران قبلا از طریق واسطهها منتقل شده بود. بقایی گفت: «زمانیکه طرح 15 مادهای آمریکا مطرح شد اعلام کردیم که چنین پیشنهادهایی هم بهشدت زیادهخواهانه است هم غیرمعقول و غیرمنطقی و به هیچ عنوان برای ما قابل قبول نبود.»
او گفت: «ما پاسخهای خودمان را تدوین کردیم، هر زمان که لازم باشد در مورد نحوه اعلام آن صراحتا اطلاعرسانی خواهیم کرد. این مواضع از طریق واسطهها همان ابتدا مطرح و منتقل شد و کماکان هم این انتقال پیامها طبیعی است که ادامه پیدا بکند.»
سخنگوی وزارت خارجه ایران در خصوص آتشبس گفت: «آتشبس یعنی ایجاد وقفه برای تمدید نیرو؛ هیچ عاقلی این کار را انجام نمیدهد.» او افزود: «اجازه تردد به شناورهای متعلق یا مرتبط با آمریکا و اسرائیل را در تنگه هرمز نخواهیم داد.»
یک مقام اسرائیل فاش کرد: نتانیاهو از ترامپ خواست فعلاً آتشبس با ایران برقرار نشود
یک مقام اسرائیلی در میانه ضربالاجل رییس جمهوری ایالات متحده به ایران برای توافق کردن، تا شامگاه سهشنبه، فاش کرد که بنیامین نتانیاهو از دونالد ترامپ، خواسته است که در شرایط فعلی با ایران توافق آتشبس برقرار نکند. این مقام اسرائیلی به وبسایت «آکسیوس» گفت که نتانیاهو در گفتوگوی تلفنی با ترامپ، نگرانی خود را درباره مخاطرات احتمالی آتشبس با ایران مطرح کرده است. با این حال، ترامپ به نتانیاهو توضیح داده که اگر ایران با خواستههای آمریکا موافقت کند، ممکن است آتشبس برقرار شود.
ترامپ، همچنین تاکید کرده است که یکی از شروط اصلی واشینگتن این است که ایران تمام اورانیوم غنیشده خود را تحویل دهد و تعهد بدهد که دیگر غنیسازی را از سر نگیرد. در همین حال، نتانیاهو امروز دوشنبه اعلام کرد که اسرائیل به حملات خود ادامه خواهد داد و در مسیر نابودی تاسیسات ایران و هدف قرار دادن رهبران این کشور مصمم است.
از سوی دیگر، ترامپ مجددا هشدار داد که ممکن است «کل ایران» ظرف یک شب نابود شود. او در یک کنفرانس خبری گفت: «یک کشور بهطور کامل میتواند در یک شب نابود شود؛ این شب ممکن است فردا(سهشنبه) باشد.» این سخنان در حالی مطرح شد که رییس جمهوری آمریکا برای رسیدن به توافق، مهلت نهایی تعیین کرده است.
بازگرداندن به عصر حجر
ترامپ، همچنین گفت: به نتانیاهو تاکید کردم که اگر ایران را بمباران نمیکردیم اسرائیل محو میشد. او، همچنین افزود: امیدوارم به بمباران کردن نیروگاههای برق و پلها متوسل نشوم. اگر به توافق نرسیم ایران را به عصر حجر بازخواهم گرداند. با این وجود، ترامپ به امکان دستیابی به توافق نیز اشاره کرد و گفت مذاکرات «بهخوبی پیش میرود» و ایران «با حسن نیت» در حال انجام مذاکره است.
در همین راستا، کاخ سفید اعلام کرد که آمریکا در حال بررسی پیشنهادی از سوی میانجیها برای برقراری آتشبس 45 روزه است، اما ترامپ هنوز آن را تایید نکرده است.
جروزالمپست میگوید اسرائیل و آمریکا فهرست «اهداف راهبردی» در ایران را نهایی کردهاند
دو روز پیش از پایان ضربالاجل آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز، جروزالمپست از توافق اسرائیل و ایالات متحده، برای نهایی کردن فهرست اهداف راهبردی در ایران خبر داد و اعلام کرد که در صورت عدم موافقت تهران با شروط دونالد ترامپ، این اهداف مورد اصابت قرار خواهد گرفت.
دونالد ترامپ، رییسجمهور ایالات متحده، پیش از این تهدید کرده بود که در صورت عدم بازگشایی تنگه هرمز، «سهشنبه، ۱۸ فروردین، روز(حمله به) نیروگاهها و پلها خواهد بود.» او، سپس با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی، بدون هیچ اشارهای، زمان «سهشنبه، ساعت ۸» به وقت شرق آمریکا را اعلام کرد که ساعت ۳:۳۰ بامداد چهارشنبه ۱۹ فروردین، به وقت تهران خواهد بود.
اکنون جروزالمپست به نقل از دو منبع آگاه، نوشته است که در صورت عدم حصول توافق با جمهوری اسلامی، به فهرست جامعی که میان آمریکا و اسرائیل نهایی شده، حمله خواهد شد. این روزنامه اسرائیلی، بدون ذکر نام جزئیات این فهرست، از آنها تحت عنوان «اهداف استراتژیک» یاد کرده است.
جروزالمپست، اعلام کرد که توافق بر سر فهرست نهایی اهداف، پس از یک سری مذاکرات فشرده در سطح بالا با هدف هماهنگسازی واکنشهای آمریکا و اسرائیل حاصل شده است.
این روزنامه نوشت، آخرین جزئیات طرح عملیاتی مشترک اسرائیل و آمریکا پس از عدم توافق با جمهوری اسلامی، در دیدار پنجشنبه ۱۴ فروردین، میان «ایال زمیر»، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل با فرماندهان «سنتکام»، نهایی شده است. در این نشست، مقامات دو کشور درباره تقسیم دقیق نقشها و اهداف ماموریتی، در صورتی که رییسجمهور آمریکا «پایان مهلت» را اعلام کند، بحث و توافق کردند.
در گزارش جروزالمپست تhکید شده که اولویت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حمله به «بخش انرژی و زیرساختها در ایران» است. در این گزارش تصریح شده که برگزاری نشست فوری کابینه امنیتی اسرائیل در عصر روز یکشنبه، ۱۶ فروردین، با هدف توجیه وزرا از تهیه و نهایی شدن فهرست اهداف راهبردی در ایران بوده است.
این گزارش در حالی است که وبسایت خبری اکسیوس به نقل از منابع آگاه گزارش داد که ایالات متحده، جمهوری اسلامی و گروهی از میانجیهای منطقهای در حال بررسی شروط یک آتشبس احتمالی ۴۵ روزه هستند که میتواند به پایان دائمی جنگ منجر شود. چهار منبع آگاه آمریکایی، اسرائیلی و منطقهای به اکسیوس گفتند که احتمال دستیابی به یک توافق جزئی طی ۴۸ ساعت آینده اندک است، اما این تلاش نهایی «تنها فرصت برای جلوگیری از یک تشدید شدید درگیری» است.
خبرگزاری رویترز، روز دوشنبه گزارش داد که ایالات متحده و جمهوری اسلامی، طرحی برای پایان دادن به درگیریها دریافت کردهاند که میتواند از روز امروز دوشنبه، ۱۷ فروردین، اجرایی شود و تنگه هرمز را بازگشایی کند.
این طرح که رویکردی دو مرحلهای را برای آتشبس فوری و سپس یک توافق جامع، ترسیم میکند، با مذاکرات فشردهای که ارتشبد عاصم منیر آن را هدایت کرده، به جمعبندی رسیده است.
رییسجمهوری ایالات متحده، روز یکشنبه ۱۶ فروردین، به خبرنگار شبکه خبری فاکس، گفت که به افرادی در ایران «مصونیت محدود» داده شده تا امکان مذاکره و توافق برقرار باشد. ترامپ تاکید کرد: اما در صورت عدم دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی تا پایان اولتیماتوم داده شده، گزینه انهدام گسترده زیرساختها و کنترل منابع نفتی ایران را اجرایی خواهد کرد.
نابودی زیرساختها میتواند مصداق جنایت جنگی باشد
ترامپ روز یکشنبه به اکسیوس گفت که آمریکا «در حال مذاکرات عمیق» با ایران است و ممکن است پیش از پایان ضربالاجل روز سهشنبه به توافق برسند. او گفت: «شانس خوبی وجود دارد، اما اگر توافق نکنند، همهچیز را آنجا نابود میکنم.» ترامپ تهدید کرده است اگر نتواند با حکومت ایران به توافق برسد، زیرساختهای حیاتی برای غیرنظامیان در ایران را نابود خواهد کرد. چنین حملاتی میتواند مصداق جنایت جنگی باشد. جمهوری اسلامی ایران نیز تهدید کرده است که با حمله به زیرساختها در اسرائیل و کشورهای خلیج فارس تلافی خواهد کرد. مقامات جمهوری اسلامی ایران، دستکم در عرصه عمومی، همچنان موضعی بسیار سختگیرانه دارند و هرگونه امتیازدهی را رد میکنند. نیروی دریایی سپاه پاسداران روز یکشنبه اعلام کرد که وضعیت در تنگه هرمز «هرگز» به شرایط پیش از جنگ بازنخواهد گشت.
انفجارهای مهیب در تهران
با ورود جنگ میان ایران از یک سو و اسرائیل و آمریکا از سوی دیگر به ششمین هفته، امروز دوشنبه مناطق مختلفی از ایران شاهد حملات و بمباران شدید بود. غرب تهران، اطراف میدان آزادی و همچنین دانشگاه صنعتی شریف، بهشدت بمباران شدند. صدای انفجار بزرگی در نزدیکی یک بزرگراه نظامی در محله «ازگل» در شمالشرق پایتخت شنیده شد. بمباران غرب تهران در نزدیک فرودگاه مهرآباد و در شرق آن گزارش شده است. در پردیس در شمالشرق تهران نیز انفجارهایی رخ داد و منطقه «ستارخان» در پایتخت ایران هدف حملات شدید قرار گرفت. همچنین بندرعباس در جنوب ایران نیز شاهد وقوع انفجارهای بزرگی بوده است. شب گذشته خرم آباد نیز شاهد انفجارهای شدیدی بود.
حملات هوایی گسترده آمریکا و اسرائیل از نیمهشب تا بامداد دوشنبه ۱۷ فروردین
بر اساس گزارشهای متعدد و دریافتی، از نیمهشب تا بامداد دوشنبه ۱۷ فروردین موجی از حملات هوایی گسترده در نقاط مختلف ایران آغاز شده و دهها شهر هدف انفجار، بمباران و حملات موشکی قرار گرفتهاند. شدت و گستردگی این حملات بهگونهای بوده که بسیاری از مناطق بهطور همزمان زیر آتش قرار گرفتهاند.
در تهران، از حدود ساعت ۲:۳۰ بامداد به بعد، مناطق متعددی از جمله لویزان(محدوده دانشگاه مالک اشتر)، نظامآباد، نارمک، تهرانپارس، سبلان، مرزداران، سلسبیل، محمودآباد، پاسداران و اطراف فرودگاه مهرآباد هدف انفجارهای شدید قرار گرفتند.
گزارشها از چهار انفجار در محدوده سلسبیل، انفجارهای پیاپی در سایت پارچین و بیدگنه، و همچنین وقوع انفجار در غرب و شرق تهران حکایت دارد. صدای جنگندهها در آسمان پایتخت شنیده شده و پدافند بهطور گسترده فعال بوده است.
همچنین تصاویر منتشر شده در شبکههای اجتماعی، ستونهای دود غلیظ در اطراف میدان آزادی و شمال فرودگاه مهرآباد است. گزارشهایی از ادامه آتشسوزی در مهرآباد و انفجارهای ثانویه ناشی از مهمات منتشر شده است.
در دانشگاه صنعتی شریف نیز انفجار رخ داده و منابع داخلی علت آن را انفجار ایستگاه تقلیل فشار گاز عنوان کردهاند. گزارش شده که بر اثر این حمله چندین نفر از جمله شش کودک زیر ۱۰ سال کشته شدهاند.
در استان البرز، فردیس کرج شاهد انفجارهای پیاپی بوده و در بهارستان تهران(شهرک قلعهمیر) یک واحد مسکونی هدف حمله قرار گرفته که تاکنون دستکم ۱۳ کشته گزارش شده و از کشته شدن یک مقام یا فرمانده ارشد نیز خبر داده شده است. همچنین گزارشهایی از ترور هدفمند در بهارستان و قم منتشر شده است.
در دیگر شهرها، انفجار در قم، شیراز(از جمله فرودگاه شیراز)، تبریز (با انفجارهای بسیار شدید که حتی لرزش زمین گزارش شده)، خرمآباد و کرمانشاه ثبت شده است. در بوشهر نیز حمله به پایگاهها و همچنین نیروگاه بوشهر گزارش شده و شدت انفجار بهحدی بوده که تا شعاع دهها کیلومتر احساس شده است.
به گفته معاون سیاسی امنیتی استانداری قم، در قم یک واحد مسکونی مورد اصابت قرار گرفته و در حالی که آواربرداری در این محل ادامه دارد و امکان افزایش کشتهشدگان هست، تاکنون پنج نفر در این واقعه کشته شدهاند.
در جنوب کشور، بندرعباس، بندر لنگه، بندر کنگان، حاجیآباد و آبادان هدف حملات قرار گرفتهاند. در بندر لنگه گزارش شده که یک پمپ بنزین و یک هتل هدف قرار گرفته و تلفات سنگینی بر جای گذاشته است. همچنین در اهواز، علاوه بر انفجارهای پیاپی، مقر نیروهای انتظامی و مراکز وابسته هدف قرار گرفتهاند.
گزارشها، همچنین از حملات به شهرهای اردبیل، زنجان، میانه، مهاباد، ایلام، بروجرد، شوشتر، ایذه، سیرجان، ایرانشهر، جیرفت، رفسنجان و ساوه حکایت دارند که نشاندهنده گستردگی بیسابقه این عملیات است. در گیلان نیز بمباران شدید گزارش شده است.
به گفته منابع، این حملات بهصورت یک کمپین هماهنگ و گسترده از سوی ایالات متحده آمریکا و ارتش اسرائیل در حال انجام است و شدت آن نسبت به روزهای گذشته بهطور چشمگیری افزایش یافته است. همزمان گزارشهایی از هدف قرار گرفتن ستاد فرماندهی سپاه در کلاهدوز(دولت) و حمله به مراکز نظامی و امنیتی منتشر شده است. در حال حاضر، صدای انفجار در بسیاری از مناطق ادامه دارد، پدافند در تهران و سایر شهرها فعال است و بوی باروت و گوگرد در مرکز پایتخت گزارش شده است. این گزارشها تا لحظه تنظیم خبر جمعآوری شده و با دریافت اطلاعات جدید، بهروزرسانی خواهد شد.
مجید خادمی، رئیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
اسرائیل: رییس اطلاعات سپاه پاسداران را ترور کردیم
|
اسرائیل کاتز، وزیر دفاع و ارتش اسرائیل روز دوشنبه 6 آوریل، اعلام کردند که نیروی هوایی اسرائیل، مجید خادمی، رییس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، را ترور کرده است.
سپاه پاسداران نیز این خبر را تایید کرد و اظهار داشت که خادمی «شهید» شده است. خادمی تا زمان اعلام روز دوشنبه، یکی از سه مقام ارشد بازمانده در سپاه پاسداران محسوب میشد.
بسیاری از مقامات ارشد سپاه و وزارت اطلاعات ایران در ۲۸ فوریه و برخی در هفتههای پس از آن توسط ارتش اسرائیل ترور شدند، اما خادمی موفق به فرار از حملات اسرائیل شده بود.
ارتش اسرائیل گفته است که مرگ خادمی و سایر حملات به واحد ۸۴۰، بخشی از نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، توانایی رژیم ایران برای دستزدن به تروریسم در سطح جهان و همچنین توانایی آن برای سرکوب معترضان ایرانی در صورت بازگشت به خیابانها در آینده را کاهش میدهد.
خادمی از ژوئن ۲۰۲۵، زمانی که سلف او در حملات اسرائیل بهعنوان بخشی از عملیات «شیر خیزان» کشته شد، بهعنوان رییس اطلاعات سپاه پاسداران خدمت میکرد.
کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، گفت: «رهبران ایران با احساس آزار و اذیت زندگی میکنند. ما به شکار آنها یکی یکی ادامه خواهیم داد.»
دانشگاه صنعتی شریف بعد از بمباران - ۶ آوریل ۲۰۲۶ AP - Francisco Seco
در سیوهشتمین روز جنگ دانشگاه صنعتی شریف هدف گرفته شد؛ تهران پیشنهاد آتشبس را رد کرد
در ادامه حملات به زیرساختهای کلیدی و تأسیسات صنعتی ایران، مجتمع پتروشیمی پارس جنوبی و دانشگاه صنعتی شریف هدف گرفته شد. ایران نیز متقابلا به شهرهای اسرائیل و همچنین ابوظبی و کویت حمله کرد. همزمان، روند اجرای احکام اعدام در ایران به اتهام «همکاری با دشمن» شتاب گرفته است. در عرصه دیپلماسی، همچنان صحبت از پیشنهاد آتشبس است که از سوی پاکستان و متحدانش ارائه شده، هرچند خبرگزاری ایرنا مینویسد که تهران این پیشنهاد را رد کرده است.
وزارت بهداشت ایران: هشت بیمارستان بهدلیل حملات آمریکا و اسرائیل تخلیه شدهاند
وزارت بهداشت ایران روز دوشنبه ۱۷ فروردین، اعلام کرد که هشت بیمارستان کشور بهدلیل حملات آمریکا و اسرائیل در ۳۷ روز گذشته تخلیه شدهاند. در روزهای گذشته تصاویری از بیمارستانهایی که هدف پرتابهها قرار گرفته بودند، در شبکههای اجتماعی و رسانههای ایران منتشر شده بود.
وزارت بهداشت ایران، در بیانیه خود همچنین گفته که «۵۴ پایگاه اورژانس»، «۴۶ واحد مرکز درمانی و ۲۱۶ مرکز بهداشت» نیز در این حملات آسیب دیدهاند و «۴۱ دستگاه آمبولانس» نیز دچار خسارت شده است.
وزارت بهداشت ایران، با اعلام اینکه در جریان جنگ جاری، استانهای تهران و هرمزگان بیشترین آمار کشتهشدگان را به خود اختصاص دادهاند، گفته که در این حملات، «۲۵۱ زن، ۲۱۶ کودک زیر ۱۸ سال و ۱۷ کودک زیر پنج سال» نیز کشته شدهاند. این بیانیه میگوید که «۲۴ نفر» از کادر درمان نیز تاکنون جان خود را در حملات از دست دادهاند.
بخشی از دانشگاه شهید بهشتی پس از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تهران در ۴ آوریل 2026. © AP/Vahid Salemi
ادامه حملات هوایی در شهرهای ایران؛ قطع گاز در اطراف دانشگاه صنعتی شریف
در شامگاه یکشنبه ۱۶ فروردین، همزمان با سیوهفتمین روز از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، گزارشها از وقوع انفجارها و فعالیت پدافند هوایی در چندین شهر کشور حکایت دارد؛ حملاتی که طی بامداد دوشنبه ۱۷ فروردین هم در بسیاری نقاط ادامه یافت.
گزارشها حاکی است شامگاه یکشنبه صدای چندین انفجار در تهران شنیده شد و با شنیدهشدن صدای جنگنده بر فراز تهران، پدافند هوایی در برخی نقاط شهر فعال شد. خبرگزاری فارس مینویسد که صدای انفجار در شرق، غرب و جنوب شرق تهران شنیده شده است.
صداوسیمای جمهوری اسلامی به نقل از شهردار منطقه ۹ تهران از قطع گاز در محله شریف در تهران خبر میدهد. بر اساس این گزارش، یک حمله هوایی «ایستگاه گاز دانشگاه صنعتی شریف را هدف قرار داده و در نتیجه در محدوده شریف با قطعی موقت گاز مواجه هستیم.»
به نوشته رسانههای داخلی، در این حمله بخشی از این دانشگاه از جمله ساختمان مرکز فناوری اطلاعات و مسجد دانشگاه هدف حمله بوده است.
همچنین به گزارش وبسایت اقتصاد آنلاین، در شهر قم نیز صدای انفجار شنیده شده است و به نوشته دیگر رسانهها، معاون سیاسی امنیتی استانداری قم از کشته شدن ۵ نفر بر اثر بمبارانهای بامداد دوشنبه خبر داده است.
اقتصاد آنلاین، همچنین از شنیده شدن صدای جنگنده و انفجار در شیراز خبر داده است.
در اهواز، مقامهای محلی از چندین مورد اصابت خبر دادهاند. خبرگزاری ایسنا به نقل از معاون امنیتی و انتظامی استانداری خوزستان گزارش داد که در ساعت ۲۰ و ۴۵ دقیقه شامگاه یکشنبه، در پی حملات هوایی، محدودهای در نزدیکی فروشگاه اتکا در غرب اهواز چهار بار هدف قرار گرفته و فرودگاه بینالمللی اهواز نیز دو بار دیگر مورد اصابت قرار گرفته است. به گفته این مقام، این فرودگاه پیشتر نیز در همان روز هدف حمله قرار گرفته بود.
در استان هرمزگان نیز حملاتی به بندر لنگه و شهر کنگ گزارش شده است. معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری هرمزگان اعلام کرده که در پی این حملات، دستکم شش نفر کشته و ۱۷ نفر زخمی شدهاند.
ایران میگوید شش کودک در حملات یکشنبهشب به استان تهران کشته شدند
رسانههای ایران روز دوشنبه ۱۷ فروردین به نقل از روابط عمومی و امور بینالملل اورژانس استان تهران گزارش دادند که در پی حملات یکشنبهشب آمریکا و اسرائیل به این استان، دستکم شش کودک جان خود را از دست دادند.
بر اساس این گزارش، چهار دختربچه و دو پسر زیر ۱۰ ساله در این حملات کشته شدهاند. تهران شامگاه یکشنبه، شاهد حملات گستردهای بود که تا بامداد دوشنبه ادامه یافت.
تصویری از بامداد دوشنبه ۱۷ فروردین تهران که ستونهای دود سیاه و غلیظی را بر فراز میدان آزادی میتوان در آن مشاهده کرد. وحید آنلاین - حملهای در حدود ساعت ۴:۲۵ بامداد است
دو مجتمع پتروشیمی پارس جنوبی در عسلویه و مرودشت در فارس هدف قرار گرفت
رسانههای ایران، امروز دوشنبه از حمله به پروژه پتروشیمی پارس جنوبی در عسلویه خبر دادند. ساعتی بعد خبر رسید که پتروشیمی مرودشت در شمال استان فارس هم هدف حمله بوده است.
اسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، با تایید این حمله و برعهده گرفتن مسئولیت آن، گفت: «ارتش اسرائیل بزرگترین تأسیسات پتروشیمی ایران در عسلویه را بهشدت هدف قرار داده است. این دو تأسیسات، که در مجموع مسئول حدود ۸۵ درصد از صادرات پتروشیمی ایران هستند، اکنون از کار افتادهاند و دیگر فعال نیستند.»
او افزود به ارتش اسرائیل دستور داده شده که حمله به «زیرساختهای ملی» در ایران را با تمام قوا ادامه دهد.
خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، در این زمینه گزارش داد: «شرکتهای مبین و دماوند که برق، آب و اکسیژن پتروشیمیهای عسلویه را تامین میکردند هدف حمله قرار گرفتهاند.» به گفته این خبرگزاری، «همچنین پتروشیمی پارس سالم است و آسیبی به این شرکت وارد نشده است.»
تسنیم افزود: «این دو شرکت فعالیتی مشابه فجر انرژی در ماهشهر داشتهاند و به همین دلیل برق تمامی پتروشیمیهای عسلویه تا بازسازی این شرکتها خاموش خواهد ماند.»
روزنامه هممیهن نیز نوشت: «این حادثه هیچگونه تلفات جانی یا مصدومیتی در میان کارکنان و نیروهای مستقر در سایت در پی نداشته است.»
همزمان به گفته فرمانداری شهرستان مرودشت در شمال شهر شیراز، «این حمله هیچ گونه تلفات جانی نداشته و به دلیل جزئی بودن آسیب، خللی در فعالیت این واحد نیز وارد نشده است.»
او ادامه داد: «با توجه به تخلیه و انتقال مواد حساسیتزا و حجم بسیار اندک خسارات و بهویژه آمادهباش کامل ستاد مدیریت بحران، هیچ گونه خطری مرودشت یا روستاهای همجوار را تهدید نمیکند.»
میدان گازی پارس جنوبی، که ایران و قطر بهطور مشترک از آن بهرهبرداری میکنند، بزرگترین ذخیره شناختهشده گاز در جهان است و حدود ۷۰ درصد از کل گاز مصرفی ایران را تامین میکند.
پارس جنوبی اواخر اسفند نیز مورد حمله اسرائیل قرار گرفت که ایران به تلافی آن، تاسیسات راس لفان در قطر، بزرگترین قطب تولید گاز طبیعی مایع جهان، را هدف قرار داد که بهدنبال این حمله، ۱۷ درصد از ظرفیت صادرات گاز به بازارهای جهانی از بین رفت.
آمریکا و اسرائیل هفته گذشته نیز مجتمع پتروشیمی ماهشهر را مورد حمله قرار دادند که فعالیت در این تاسیسات را متوقف کرد.
رافائل گروسی خواستار توقف فوری حمله به پیرامون نیروگاه بوشهر در ایران شد
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، امروز دوشنبه در پیامی در شبکه ایکس خواستار توقف فوری حمله به محیط اطراف نیروگاه اتمی بوشهر در جنوب ایران شد.
به گفته گروسی، حمله به این نیروگاه یا محیط اطراف آن «خطری بسیار واقعی برای ایمنی هستهای است و باید بلافاصله متوقف شود.»
در کمتر از ۴۰ روزی که از آغاز حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به خاک ایران میگذرد، نیروگاه هزار مگاواتی بوشهر چهار بار هدف گرفته شده است. آخرین مورد از این حملات روز شنبه گذشته رخ داد.
رافائل گروسی، با اشاره به این که در یکی از این موارد بمب در فاصله ۷۵ متری نیروگاه فرود آمده هشدار داده است که حمله به این نقطه میتواند به «یک تصادف رادیولوژیکی شدید بینجامد که برای مردم و محیط زیست در ایران و خارج از ایران عواقب مضری خواهد داشت.»
پیام مدیرکل آژانس، پس از آن منتشر میشود که رییس سازمان انرژی اتمی ایران در نامهای به او خواستار «محکومیت صریح» حملات آمریکا و اسرائیل به نیروگاه اتمی بوشهر از سوی آژانس شد.
نامه محمد اسلامی را رسانههای ایران روز دوشنبه ۱۷ فروردین منتشر کردند.
حمله به شرکتهای فولادی؛ فروریختن یکی از ستونهای اقتصادی و نظامی ایران
با تشدید درگیریها میان آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران، دامنه حملات به زیرساختهای کلیدی صنعتی کشیده شده است. در این میان، هدف قرار گرفتن مجتمعهای فولادی، بهویژه فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان، نقطه عطفی در این روند است.
این دو شرکت از مهمترین ارکان صنعت فولاد و اقتصاد صنعتی ایران هستند و علاوه بر تامین مواد اولیه برای طیف گستردهای از صنایع راهبردی، سهم قابلتوجهی در صادرات غیرنفتی و ارزآوری کشور دارند.
بازتاب بینالمللی این حملات نیز قابل توجه بوده است. گزارشها حاکی از وارد آمدن آسیبهای جدی به زیرساختهای تولید و انرژی این مجتمعها و توقف تولید است؛ آسیبی که بهگفته منابع صنعتی، میتواند ظرفیت تولید و صادرات فولاد ایران را بهطور محسوسی کاهش دهد. برآوردها نشان میدهد بازسازی کامل برخی واحدهای آسیبدیده، ماهها زمان خواهد برد.
تایمز اسرائیل علت این حمله را «اثر اقتصادی» آن بر ایران دانست. گزارشهایی درباره ارتباط بخشی از تولیدات این شرکتها با زنجیره تأمین صنایع دفاعی نیز مطرح شده است.
در مجموع، هدف قرار گرفتن صنعت فولاد، نهتنها بهمعنای اختلال در یک بخش اقتصادی، بلکه نشانهای از آسیبپذیری یکی از زیرساختهای حیاتی ایران در شرایط جنگی است؛ موضوعی که پیامدهای آن بهسرعت در تولید، صادرات و اشتغال و ادامه جنگ نمایان شده و حتی ممکن است وابستگی ایران به فولاد چین را افزایش دهد.
فولاد مبارکه؛ تعارض میان توسعه صنعتی و حفظ محیط زیست
بر اساس برآوردها، شرکت فولاد مبارکه اصفهان بهعنوان بزرگترین تولیدکننده فولاد در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، سهمی در حدود یک درصد از تولید ناخالص داخلی ایران دارد که نشاندهنده اهمیت راهبردی این مجموعه در اقتصاد ملی است.
مطابق صورتهای مالی منتهی به اسفند ۱۴۰۳، فولاد مبارکه مستقیم و غیر مستقیم بین حدود ۱۲ هزار تا ۲۳ هزار نفر را به کار گرفته است.
در گزارشهای صنعتی، فولاد مبارکه بهعنوان شرکت مادر یک هلدینگ بزرگ با بیش از ۱۲۰ شرکت زیرمجموعه معرفی میشود. این شرکت تامینکننده مواد اولیه برای بیش از ۳۰۰۰ کارخانه و کارگاه در کشور است و نقشی کلیدی در زنجیره تولید صنایع پاییندستی دارد. بهطور مشخص، حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد ورقهای فولادی مورد نیاز خودروسازان بزرگ داخلی، از جمله ایرانخودرو و سایپا را این شرکت تامین میکند.
بر اساس دادههای عملیاتی، فولاد مبارکه پارسال حدود ۸/۷ میلیون تن محصول فروخت که ۷/۳ میلیون تن در بازار داخلی عرضه شد و ۱/۴ میلیون تن نیز صادر شد.
از منظر مالی، فولاد مبارکه در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۷۶ هزار میلیارد تومان فروش داشت و سود ناخالص آن به حدود ۹۶ هزار میلیارد تومان رسیده است.
سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، گفته است که مجموع صادرات فولاد مبارکه از ابتدای فعالیت تاکنون به بیش از ۲۷ میلیون تن، معادل حدود ۱۲ میلیارد دلار درآمد رسیده و فروش داخلی نیز از ۱۵۶ میلیون تن فراتر رفته است.
از منظر ساختار مالکیتی، دولت اصلیترین سهامدار فولاد مبارکه است. سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران(ایمیدرو) بهعنوان زیرمجموعه وزارت صنعت، معدن و تجارت، در کنار بانک تجارت و دیگر نهادهای وابسته به دولت، بخش قابلتوجهی از سهام این شرکت را در اختیار دارند.
با این حال، فعالیت فولاد مبارکه همواره با حاشیههایی نیز همراه بوده است. در سال ۱۴۰۰، گزارش تحقیق و تفحص مجلس از این شرکت منتشر شد که در آن از تخلفاتی به ارزش حدود ۹۲ هزار میلیارد تومان سخن به میان آمد.
بر اساس جزئیات منتشرشده، کمیته تحقیق مجلس مدیران ارشد فولاد مبارکه را به سوءاستفاده از موقعیت، انعقاد قراردادهای صوری و غیرشفاف، پرداختهای خارج از ضابطه و غیرقانونی و بهکارگیری نیروهای مبتنی بر روابط متهم کرده و این موارد را در چارچوب یک ساختار معیوب شامل خویشاوندسالاری، حقوقهای بالا و رانت توصیف کرده است.
همچنین فولاد مبارکه اصفهان یکی از بزرگترین مصرفکنندگان آب در استان بوده و سالها سهم قابل توجهی از آب زایندهرود را برای تولید مصرف کرده است. این مصرف بالا، همراه با کشاورزی، از عوامل اصلی خشک شدن رودخانه زایندهرود و بحران آب اصفهان شناخته میشود.
هرچند شرکت در سالهای اخیر با پروژه انتقال آب از خلیج فارس سعی در کاهش وابستگی به زایندهرود داشته است اما بسیاری از اصفهانیها، همچنان آن را یکی از مقصران اصلی بیآبی و آسیب به کشاورزان میدانند.
از نظر آلودگی نیز، فولاد مبارکه سالها یکی از آلایندههای اصلی هوای اصفهان بوده است. دودکشها و گرد و غبار صنعتی آن باعث افزایش ذرات معلق و آلایندههای شیمیایی در هوا شده و بارها از سوی سازمان حفاظت محیط زیست اخطار گرفته و جریمه شده است.
بهطور خلاصه، فولاد مبارکه برای بسیاری از مردم اصفهان نماد تعارض توسعه صنعتی و حفظ محیط زیست است.
دومین تولید کننده فولاد ایران و نفوذ نهادهای وابسته به سپاه
شرکت فولاد خوزستان، بهعنوان دومین قطب تولید فولاد در ایران و یکی از مهمترین صادرکنندگان محصولات فولادی، جایگاهی راهبردی در صنعت و اقتصاد ایران دارد. این شرکت مستقیم و غیرمستقیم برای حدود ۱۵ هزار نفر اشتغال ایجاد کرده و نقش مهمی در زنجیره تولید و صادرات فولاد ایفا میکند.
فولاد خوزستان در نیمه نخست سال ۱۴۰۴، با وجود محدودیتهای شدید در تامین برق و چالشهای گسترده انرژی، نزدیک به ۵ میلیون تن تولید داشت که بخشی از آن در بازار داخلی عرضه و بخش دیگری صادر شد.
میزان صادرات این شرکت در سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل، رشد چشمگیر ۶۷/۲ درصدی داشته و درآمد فروش آن نیز در نیمه نخست سال، حدود ۴۱ درصد افزایش یافته است.
از نظر ظرفیت تولید، شرکت فولاد خوزستان بهتنهایی حدود ۳/۸ میلیون تن شمش فولادی در سال تولید میکرد که با راهاندازی خط تولید یک میلیون تنی فولادسازی شادگان در سال ۱۴۰۴، ظرفیت تولیدش به حدود ۵ میلیون تن شمش فولادی افزایش یافته است؛ اقدامی که جایگاه این مجموعه را در بازار داخلی و صادراتی بیش از پیش تقویت کرده است.
در حوزه مالکیت، ساختار سهامداری این شرکت نیز همواره مورد توجه بوده است. در گذشته یکی از سهامداران اصلی فولاد خوزستان، «گروه توسعه اقتصادی یاس» معروف به هلدینگ یاس بود که بهعنوان بازوی اقتصادی بنیاد تعاون سپاه شناخته میشد. این هلدینگ، در حالی که حدود ۴۹ درصد از سهام فولاد خوزستان را در اختیار داشت، در دی ۱۳۹۶ منحل شد.
بر اساس برخی گزارشها، پس از انحلال هلدینگ یاس، سهام این مجموعه به «گروه توسعه اقتصادی پایندگان» منتقل شد. بررسی اسناد منتشرشده در روزنامههای ایران نشان میدهد که برخی از مدیران این مجموعه بهعنوان نمایندگان بنیاد تعاون سپاه معرفی شدهاند.
برخی منابع از قراردادهای مهم نظامی سپاه با فولاد خوزستان خبردادهاند. مالکیت و نفوذ نهادهای وابسته به سپاه در شرکتهایی مانند فولاد خوزستان، در سالهای گذشته همواره یکی از موضوعات بحثبرانگیز بوده است.
رسانههای ایران گزارش دادهاند که سپاه کشتیهای مرتبط با آمریکا و اسرائیل را هدف گرفته است. عکس: Irgc Official Webiste/ZUMA/IMAGO
سپاه کشتیهای مرتبط با آمریکا و اسرائیل را هدف گرفته است
در گزارشی که خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران منتشر کرده آمده که سپاه صبح امروز ۱۷ فروردین با موشک کروز به این کشتی متعلق به اسرائيل حمله کرده که «پس از انهدام دچار آتشسوزی گسترده» شده است.
روابط عمومی سپاه پاسداران گزارش داد که همچنین ناو هلیکوپتربر آبی ـ خاکی LHA-7 آمریکا «با بیش از ۵۰۰۰ ملوان و تفنگدار» هدف قرار گرفت که «مجبور به عقبنشینی به اعماق جنوب اقیانوس هند» شد.
تا کنون آمریکا و اسرائيل به این خبر واکنش نشان ندادهاند.
رییس صلیب سرخ: تهدید علیه زیرساختهای غیرنظامی نباید به قاعده تبدیل شود
رییس کمیته بینالمللی صلیب سرخ، خانم میریانا اسپولیاریک، «تهدیدهای عامدانه» علیه زیرساختهای غیرنظامی در خاورمیانه را محکوم کرد و یادآور شد که جنگ بدون هیچگونه محدودیت و قاعده، با حقوق بینالملل مغایر است.
او با صدور بیانیهای اعلام کرد که تهدید علیه زیرساختهای حیاتی غیرنظامی و تأسیسات هستهای نباید به «هنجار جدید در زمان جنگ تبدیل شود... چنین جنگی غیرقابل دفاع، غیرانسانی و ویرانگر برای کل جمعیتهاست.»
علی فهیم
علی فهیم، از دستگیرشدگان اعتراضات دی، در ایران اعدام شد
قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران، امروز دوشنبه هم از اعدام علی فهیم، از دستگیرشدگان اعتراضات دی ماه خبر داده است. میزان، خبرگزاری قوه قضاییه، نوشت حکم صادر شده در دیوان عالی کشور تایید شده بود.
اتهام علی فهیم «مشارکت در اقدامات عملیاتی برخلاف امنیت کشور» و«ورود به اماکن نظامی دارای طبقهبندی به قصد خارج کردن سلاح و مهمات جنگی و تخریب و آتش زدن اموال دولتی به قصد مقابله با نظام جمهوری اسلامی ایران» عنوان شده است.
این یازدهمین اعدام زندانیان سیاسی، در هفتههای اخیر است. فهیم با امیرحسین حاتمی، محمدامین بیگلری، شاهین واحدپرست همپرونده بود که در چند روز گذشته اعدام شدند.
به گفته یکی از نزدیکان امیرحسین حاتمی، گزارشها و ویدیوهای منتشرشده حاکیست که این افراد نقشی در آغاز آتشسوزی یا تخریب نداشتهاند و تنها وارد ساختمانی شده بودند که پیشتر به آتش کشیده شده بود.
در خبر منتشر شده در خبرگزاری میزان هم درج شده که فهیم پس از ورود به این ساختمان «اقدام به بیرون کشیدن موتورسیکلتهای موجود در حوزه کرده» و دیگران این موتورسیکلتها را آتش زدهاند.
یکی از اعضای خانواده متهمان این پرونده، گفته است که این پرونده پنج متهم دارد که تا به امروز امیرحسین حاتمی، محمدامین بیگلری و شاهین واحدپرست کلورو علی فهیم اعدام شدهاند و پرونده ابوالفضل صالحی سیاوشانی هم به اجرای احکام ارسال شده است.
شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ابوالقاسم صلواتی ۱۸ بهمن ۱۴۰۴ برای این افراد حکم اعدام صادر کرد. اتهام اصلی متهمان این پرونده، به آتشکشیدن پایگاه بسیج «شهید محمود کاوه» در شامگاه ۱۸ دیماه مربوط میشود.
خبرگزاری میزان، نوشت: «با توجه به شرایط حساس کشور در آن برهه زمانی و تهدید به حمله نظامی از سوی آمریکا و اسرائیل اقدامات این افراد امنیت ملی کشور و عمومی شهروندان را تحتالشعاع قرار داد، چنانچه که این اتفاقات به بهانهای برای تجاوز نظامی دشمن شد.»
نهادهای حقوق بشر و فعالان مدنی از افزایش شمار اعدام، بهویژه پس از شروع جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، اظهار نگرانی کردهاند و روند دادرسی و صدور این احکام را ناقض حقوق انسانی میدانند.
رییس قوه قضاییه، بارها تهدید کرده است که مجازات «خائنین به وطن» اعدام است و در رسیدگی قضایی و صدور چنین احکامی «اغماض و مماشات» نخواهد شد.
از زمان اعتراضات گسترده در دی ماه سال گذشته، قوه قضاییه از اعدام شماری از بازداشتیها خبر داده است. اعتراضات دی ۱۴۰۴، از لحاظ میزان و نوع سرکوب و خشونت نیروهای امنیتی بیسابقه بوده است. اگرچه هنوز آمار دقیق کشتهها مشخص نیست، سطح بالای خشونت و استفاده از انواع سلاح مهلک، خبر از هزاران کشته در سراسر ایران دارد.
موج بازداشت ایرانیان توسط جمهوری اسلامی در شرایط جنگی ادامه دارد؛ ۳۲ تن دیگر در ۳ استان
نهادهای حقوق بشری از ادامه موج بازداشت شهروندان ایرانی توسط جمهوری اسلامی در پنجمین هفته از عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل در ایران خبر میدهند. دستگاه قضائی و نیروهای انتظامی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی معمولا این اتهامزنیها را بدون ارائه اسناد و مدارک انجام میدهند.
خبرگزاری حقوق بشری هرانا در همین زمینه، به نقل از رسانههای داخلی گزارش داد که طی روزهای گذشته دستکم ۳۲ شهروند در کرمانشاه، شاهرود، و استان فارس به بهانه «همکاری با دولت اسرائیل، ارسال تصویر به رسانههای خارج از کشور، و نگهداری تجهیزات اینترنت استارلینک» بازداشت شدهاند.
براساس این گزارشها نهادهای حکومتی تنها در کرمانشاه ۳۰ شهروند را بازداشت کردهاند. دادستان عمومی کرمانشاه مدعی شده که این افراد از طریق حمل و نگهداری وسایل ارتباطی استارلینک، ارسال تصاویر به شبکههای خارج از کشور، و عضویت در گروههای مخالف نظام «با اسرائیل همکاری کردهاند.»
جانشین انتظامی استان فارس هم اعلام کرد مردی ۴۴ ساله با اتهام «اطلاعات مکانی برخی نقاط حساس کشور را برای یک شبکه فارسیزبان خارج از کشور ارسال میکرد» بازداشت شده است.
فرمانده انتظامی استان سمنان نیز از بازداشت یک زن ۴۵ ساله در شاهرود خبر داد و مدعی شد که این شهروند «اقدام به ارسال اطلاعات از اماکن عمومی و نظامی برای رسانههای خارج از کشور کرده و در اعتراضات اخیر نیز نقش لیدری داشته است.»
در این گزارشها، به جزئیات بیشتر درباره هویت، زمان و مکان بازداشت و محل نگهداری افراد بازداشتشده اشارهای نشده است.
براساس گزارش رسانهها و نهادهای حقوق بشری، ماموران جمهوری اسلامی در این مدت پنج هفته، بیش از ۳۱۰ نفر از شهروندان را در استانهای مختلف بازداشت کردهاند.
شمار اعدام بازداشتشدگان اعتراضات سالهای گذشته به ویژه اعدام معترضان دی ۱۴۰۴ نیز روند صعودی گرفته است. نهادهای بینالمللی حقوق بشری نسبت به این اقدامات جمهوری اسلامی هشدار دادهاند و خواهان توقف بازداشتها و اعدامها در ایران شدهاند.
نتانیاهو: علاوه رییس اطلاعات سپاه، فرمانده ۸۴۰ نیروی قدس را نیز کشتیم
نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو در حساب ایکس خود نوشت: «ما امشب مجید خادمی، رییس بخش اطلاعات سپاه پاسداران، یکی از بلندپایهترین مقامهای این نظام را که به تازگی پس از کشتهشدن سلف خود به این سمت منصوب شده بود، از میان برداشتیم. همچنین اصغر باقری، فرمانده واحد ۸۴۰ نیروی قدس، که مسؤول عملیات علیه یهودیان و اسرائیلیها در سراسر جهان معرفی شده، کشته شد.»
او همزمان تاکید کرد که هر کس برای ترور شهروندان اسرائیلی اقدام کند، مسؤول پیامدهای اعمال خود خواهد بود.
تصویر از محل اصابت موشک جمهوری اسلامی به ساختمانی در حیفا
حملات موشکی ایران به اسرائیل، رهگیری در امارات؛ ابهام در شمار موشکهای باقیمانده تهران
رسانههای اسرائیلی گزارش دادند که ایران بامداد امروز دوشنبه ۱۷ فروردین، بار دیگر در حمله موشکی جدید به تلآویو از «مهمات خوشهای» استفاده کرده است. به گزارش وبسایت خبری واینت، حدود ۲۰ محل اصابت در اطراف تلآویو ثبت شده است.
به گفته خدمات اورژانسی ماگن داوید آدوم، چندین نفر زخمی شدند، از جمله زنی که حال او وخیم اعلام شده است. همچنین یک مدرسه در شهر تلآویو هدف قرار گرفت.
به نوشته جروزالم پست، در جریان این حملات یک زن ۹۰ ساله در تلآویو هنگام رفتن به پناهگاه زمین خورد و بهشدت زخمی شد و به بیمارستان منتقل گردید.
اسرائیل امروز دوشنبه ۱۷ فروردین، اعلام کرد که آتشنشانان این کشور در جستوجوی دو فرد مفقودشده در میان آوار یک ساختمان مسکونی در شهر شمالی حیفا هستند که بر اثر اصابت یک موشک ایرانی هدف قرار گرفت و دو نفر دیگر را کشت.
به گفته ارتش و نیروهای امدادی، اصابت مستقیم به این ساختمان هفتطبقه بخشهایی از سازه را در هم شکافت و باعث فروریزی بخشی از آن شد.
تصاویر خبرگزاری فرانسه، نشان میدهد که نیروهای امداد با استفاده از چراغقوه در میان آوار و بلوکهای پراکنده بتن به جستوجو مشغولاند. این حمله دقایقی پس از آن رخ داد که ارتش اعلام کرد موج تازهای از موشکهای شلیکشده از ایران را در شامگاه یکشنبه شناسایی کرده است.
الاد ادری، رییس ستاد فرماندهی جبهه داخلی اسرائیل، گفت که چهار نفر مفقود شدهاند. او در یک پیام ویدئویی گفت: «ما با یک صحنه تخریب گسترده روبهرو هستیم.» سازمان آتشنشانی و نجات اسرائیل بعدا اعلام کرد که دو نفر از چهار فرد گرفتار زیر آوار، جان باختهاند.
یک سخنگوی ارتش به خبرگزاری فرانسه گفت این ساختمان بر اثر «اصابت مستقیم یک موشک» هدف قرار گرفته و تایید کرد که این موشک از ایران شلیک شده است.
سازمان خدمات اورژانسی اسرائیل، ماگن داوید آدوم، اعلام کرد که در این حمله چهار نفر زخمی شدهاند، از جمله یک نوزاد ۱۰ ماهه که از ناحیه سر دچار آسیب شده است.
این نهاد افزود یک مرد ۸۲ ساله نیز در «وضعیت وخیم» قرار داشت، هرچند یک بیمارستان بعدا اعلام کرد حال او پایدار شده است.
به گفته ماگن داوید آدوم، این مرد بر اثر برخورد یک جسم سنگین و موج انفجار زخمی شده و سه نفر دیگر نیز دچار جراحات ناشی از ترکش و موج انفجار شدهاند.
یک خبرنگار خبرگزاری فرانسه گزارش داد که دهها نیروی امنیتی و امدادی اسرائیل در محل حادثه مستقر شدهاند.
تصاویر و ویدئوهای منتشرشده توسط ماگن داوید آدوم نشان میدهد دود از بقایای یک ساختمان فروریخته در منطقهای پرجمعیت بلند میشود و امدادگران برانکاردها را در خیابان برای انتقال مجروحان قرار دادهاند.
شوَخ روتناشتریخ، امدادگر ماگن داوید آدوم، به نقل از ساکنان گفت که در طبقات پایین، افرادی زیر آوار گرفتار شده بودند و مرد ۸۲ ساله پس از آن نجات یافت که نیروهای امدادی «توانستند با دستان خود قطعات بزرگ بتن را جابهجا کنند.»
همکار او، تال شوستاک، گفت زمانی که تماسهای اضطراری دریافت شد، «ما با نیروهای گسترده به محل اعزام شدیم و با تخریب وسیع روبهرو شدیم، از جمله شیشهها، دود و بتن که در سراسر زمین پراکنده بود.»
ارتش روز دوشنبه، اعلام کرد که موجهای تازهای از موشکهای شلیکشده از ایران را شناسایی کرده و هر بار گفته است که «سامانههای دفاعی برای رهگیری تهدید در حال فعالیت هستند.»
جروزالم پست روز یکشنبه به نقل از منابع ارتش اسرائیل گزارش داده بود که برآورد دقیقی از تعداد موشکهای بالیستیک باقیمانده ایران وجود ندارد. در حالی که برخی ارزیابیها تعداد آنها را «چند صد» عنوان میکند، گزارشهایی نیز از باقیماندن بیش از هزار موشک خبر دادهاند.
بر اساس این گزارش، ایران در آغاز جنگ حدود ۲۵۰۰ موشک بالستیک در اختیار داشته و تاکنون بیش از ۵۰۰ موشک به سمت اسرائیل و حدود ۱۳۰۰ موشک به سوی کشورهای خلیج فارس شلیک کرده است. با این حال، میزان دقیق موشکهای عملیاتی باقیمانده و قابلیت استفاده مجدد از موشکهای مدفونشده همچنان نامشخص ارزیابی میشود.
ادعای اسرائیل: فرودگاههای «کانون تسلیح و تامین مالی» نیابتیهای جمهوری اسلامی را هدف قرار دادیم
اسرائیل اعلام کرد که در حملهای گسترده به فرودگاههای مورد استفاده سپاه پاسداران در تهران، دهها هواپیما و بالگرد نیروی هوایی جمهوری اسلامی را هدف حمله قرار داده است.
ارتش اسرائیل روز دوشنبه ۱۷ فروردین، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، از هدف قراردادن دهها فروند جنگنده نیروی هوایی، دهها هواگرد شامل هواپیماها و بالگردها، و همچنین زیرساختهای نظامی دیگر خبر داد.
در این پیام آمده است که سه فرودگاه در سراسر تهران شامل «فرودگاه بهرام، فرودگاه مهرآباد، و فرودگاه آزمایش» هدف قرار گرفته است.
ارتش اسرائیل میگوید فرودگاه مهرآباد، که پیشتر در جریان عملیات «غرش شیران» چندین بار هدف حمله قرار گرفته بود، مورد استفاده نیروی قدس سپاه پاسداران بود و «بهعنوان کانون اصلی تسلیح و تامین مالی نیروهای نیابتی تروریستی رژیم در خاورمیانه عمل میکرد.»
ارتش اسرائیل، همچنین اعلام کرد که در این فرودگاهها «هواپیماهای مملو از تسلیحات و پول نقد بارها از این فرودگاه به پرواز درآمده و در نقاط مختلف خاورمیانه فرود میآمدند تا در اختیار نیروهای نیابتی رژیم قرار گیرند.»
از آعاز حملات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران، بسیاری از مراکز نظامی و امنیتی و سایتهای موشکی و هستهای جمهوری اسلامی، و نیز پایگاههای نیروی انتظامی و بسیج در شهرهای مختلف ایران، همچنین زیرساختهای اقتصادی مهم غیرنظامی کشور، پلها، بیمارستان، مدارس و... به ویژه در تهران، هدف حملات اسرائیل و آمریکا قرار گرفتهاند، با این وجود دونالد ترامپ، تصریح کرده که عملیات نظامی در ایران «در مقیاسی بزرگ» و «موج بزرگتری از حملات هنوز در راه است» و «برپایی جهنم» در راه است.»
حمله موشکی و پهپادی به امارات متحد عربی
وزارت دفاع امارات متحده عربی اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور در حال رهگیری موشکها و پهپادهای شلیکشده از سوی ایران هستند. این وزارتخانه افزود صداهای انفجار در نقاط مختلف کشور ناشی از عملیات رهگیری بوده است. ادامه موشکاندازیهای ایران به زیرساختهای اقتصادی در خلیج فارس باعث جهش بهای انرژی در بازارهای جهانی شده است.
حمله پهپادی به فرودگاه بغداد؛ افزایش حملات پهپادی در سلیمانیه
با ادامه حملات به مواضع آمریکایی در عراق توسط گروههای مسلح نزدیک به تهران، خبرنگار العربیه یکشنبه 16 فروردین گزارش داد که یک مرکز پشتیبانی لجستیکی سفارت آمریکا در داخل فرودگاه بینالمللی بغداد هدف حمله پهپادی قرار گرفت. همزمان حملات دیگری نیز در اربیل و سلیمانیه ثبت شده و همچنین مواضعی از حشد شعبی در استان صلاحالدین هدف حمله قرار گرفتند. طبق این گزارش این حمله، یک پایگاه پشتیبانی لجستیکی وابسته به سفارت آمریکا در داخل محوطه فرودگاه را هدف قرار داد، اما هنوز اطلاعات دقیقی درباره میزان خسارات جانی یا مادی منتشر نشده است. در همین راستا، اقلیم کردستان عراق شامگاه یکشنبه هدف حمله 8 پهپاد قرار گرفت که چندین نقطه را در این منطقه هدف گرفتند.
منابع امنیتی، اعلام کردند که پدافند هوایی موفق شد یک پهپاد را که قصد هدف قرار دادن پایگاه آمریکایی نزدیک فرودگاه اربیل را داشت، سرنگون کند و تلاش دیگری برای حمله به کنسولگری آمریکا نیز خنثی شد. این منابع افزودند که چهار پهپاد طی دو حمله پیاپی، اردوگاهی وابسته به حزب دموکرات کردستان ایران(اپوزیسیون) را در منطقه کویه در شرق اربیل هدف قرار دادند.
طبق گفته این منابع، یک منبع اعلام کرد که دو پهپاد دیگر، مقر احزاب اپوزیسیون ایرانی را در نزدیکی شهر جمجمال در سلیمانیه هدف قرار دادند.
یک منبع امنیتی عراقی نیز گفت که حمله پهپادی دیگری حزب مخالف ایرانی در سلیمانیه را هدف قرار داد. در همین حال، خبرنگار العربیه از هدف قرار گرفتن مقرهای نیروهای پیشمرگه در سلیمانیه خبر داد
حمله به مواضع حشد شعبی
مواضع وابسته به حشد شعبی در استان صلاحالدین هدف حمله قرار گرفت. بنا به گزارشها، دو مقر متعلق به دو تیپ از این نیروها هدف قرار گرفتند که یکی از آنها در محدوده شهر طوزخورماتو واقع شده است. از سوی دیگر، وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا اعلام کرد که شبهنظامیان مرتبط با ایران، طی دو حمله شبانه، دیپلماتهای آمریکایی و تاسیساتی در عراق را هدف قرار دادند.
مقامات آمریکایی از دولت عراق خواستند که مانع چنین حملاتی شود و هشدار دادند که ایالات متحده در صورت لزوم از کارکنان خود دفاع خواهد کرد.
از زمان آغاز جنگ، گروههای مسلح نزدیک به ایران بارها سفارت آمریکا در بغداد و همچنین مرکز پشتیبانی لجستیکی آن در مجموعه فرودگاه بینالمللی بغداد را هدف قرار دادهاند، اما سامانههای پدافند هوایی بیشتر این حملات را که با موشک یا پهپاد انجام شده، رهگیری و خنثی کردند.
کشتیهای باری در جریان جنگ جاری در تنگه هرمزهدف حملات قرار گرفتهاند
انسداد تنگه هرمز: اختلال زنجیره جهانی غذا
ناامن شدن گذر از تنگه هرمز، که تنها به توقف نفت و گاز محدود نمیشود حلقهای پنهان اما حیاتی از زنجیره تامین غذای جهان را گسسته است: کودهای شیمیایی. اختلال در عبور یکسوم کود دریایی جهان از این آبراهه، همزمان با آغاز فصل کاشت نیمکره شمالی، زنگ خطر امنیت غذایی را از هند و برزیل تا آفریقای جنوبی به صدا درآورده است. شوک کود، برخلاف بحران نفت، «بدون ذخیره استراتژیک و خط لوله جایگزین»، قیمت مواد غذایی را ظرف ماههای آینده در فروشگاههای کشورهای فقیر به سطح بیسابقهای خواهد رساند.
به این ترتیب، هرچند جنگ در ایران و منطقه و اسرائیل تلفات مستقیم داشته، اما بحران غیرمستقیم و عظیمی را در بازار جهانی سوخت و کود ایجاد کرده است. تنگه هرمز که حدود یکسوم تجارت دریایی کود جهان از آن عبور میکند، از ۲۸ فوریه تقریبا بهطور کامل بسته شده است. کشورهای حاشیه خلیج فارس تولیدکننده عمده کودهای نیتروژنی هستند و حالا نه تنها صادرات آنها متوقف شده، بلکه کارخانههای کود در هند، بنگلادش و پاکستان نیز به دلیل قطع گاز قطر از کار افتادهاند. قیمت کود اوره در یک ماه اخیر، ۳۰ درصد افزایش یافته است.
علاوه بر نیتروژن، تولید فسفر نیز آسیب دیده است، چون گوگرد(که محصول جانبی نفت و گاز است) برای تبدیل سنگ فسفات به کود قابل جذب ضروری است. برخلاف نفت، کود ارزش کمتری دارد و ذخیرهاستراتژیک یا خط لوله جایگزین برای آن وجود ندارد. حتی آمریکا که ۷۵ درصد کود مصرفی خود را تولید میکند، شاهد افزایش بیش از ۲۵ درصدی قیمت اوره در بندر نیواورلئان بوده است. رییس فدراسیون مزارع آمریکا به رییسجمهور ترامپ، هشدار داده که این «شوک تولید» امنیت ملی را تهدید میکند.
این بحران در بدترین زمان ممکن، درست قبل از فصل کاشت بهاره در نیمکره شمالی رخ داده است. کشاورزان معمولا در مارس کود سفارش میدهند، اما حالا نگران تامین مالی کاشت محصول خود هستند. مانند بحران ۲۰۲۲، کشورهای فقیرتر بیشترین آسیب را خواهند دید، اما این بار سازمان توسعه بینالمللی آمریکا تعطیل شده و شبکه امدادی وجود ندارد. حتی اگر تنگه هرمز باز شود، راهاندازی دوباره تولید و حملونقل کود هفتهها طول میکشد و مصرفکنندگان فقیر جهان بهزودی افزایش شدید قیمت مواد غذایی را در فروشگاهها تجربه خواهند کرد.
امنیت غذایی ایران در کوتاهمدت(چند ماه اول) به دلیل ذخایر استراتژیک گندم و توان تولید داخلی کود، بهطور کامل فرو نمیریزد. اما اگر بحران تنگه هرمز بیش چهار ماه بسته بماند، یا اگر تاسیسات پتروشیمی ایران آسیب ببیند، ایران با کاهش شدید تولید گندم، افزایش وابستگی به واردات گرانقیمت، و در نهایت افزایش قیمت نان مواجه خواهد شد.
به گفته کارشناسان، همچنین تغییر نوع محصول از جمله کاهش سطح زیر کشت ذرت و برنج(که وابستگی بالایی به کود نیتروژن دارند) و افزایش تولید سویا و حبوبات، واکنشی کلاسیک به این نوع تحولات است.
روش دیگر، استفاده از منابع جایگزین وارداتی مانند روسیه، بلاروس، مراکش، آمریکا و ترینیداد است، اما این راهکار با مشکلاتی همراه است. سیاستهای فوری دولتها نیز میتواند شامل پرداخت یارانههای فوری، اولویتبندی تامین کود برای محصولات استراتژیک و آزادسازی ذخایر محدود باشد.
کشورهای بسیار پرریسک که بیشترین آسیب را میبینند، کشورهای آفریقایی مانند اتیوپی، کنیا، نیجریه، غنا و ساحل عاج هستند که وابستگی بالا به واردات کود و ضعف مالی دولت دارند. کشورهایی با ریسک متوسط اما مهم شامل هند، پاکستان، برزیل و آرژانتین میشوند. کارشناس در مورد اقدامات فوری جامعه بینالمللی تاکید میکند: ایجاد کریدورهای اضطراری کود شبیه آنچه که در کریدور غلات اوکراین در جنگ روسیه و اوکراین رخ داد. همراه با تامین مالی فوری از بانک جهانی و IMF، آزادسازی ذخایر تولیدکنندگان بزرگ و اقدام هدفمند سازمان FAO برای جلوگیری از فروپاشی فصل کشت، از جمله راهکارهای پیشنهادی است.
کشورهای آفریقایی بهدلیل بسته ماندن تنگه هرمز، با افزایش شدید قیمت سوخت نیز دستوپنجه نرم میکنند
با ادامه جنگ ایران؛ چه آیندهای در انتظار کشورهای عرب خلیج فارس است؟
سازمانهای بینالمللی و گروههای امدادی مختلف هشدار میدهند که در صورت تداوم جنگ ایران و همچنین جنگ میان اسرائیل و حزبالله لبنان، بحران انسانی ناشی از کمبود غذا و دارو در جهان شدت خواهد گرفت.
از زمانی که گذرگاه کلیدی تنگه هرمز از سوی سپاه پاسداران، در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، عملا بسته شده است، به گفته برنامه جهانی غذا، از نهادهای زیرمجموعه سازمان ملل متحد، دهها هزار تُن مواد غذایی در مسیر انتقال به مقاصد خود با تاخیر جدی مواجه شدهاند.
صندوق جمعیت سازمان ملل نیز اعلام کرده که ارسال تجهیزات به ۱۶ کشور جهان به تاخیر افتاده است. همچنین کمیته بینالمللی نجات، یک سازمان غیردولتی جهانی، اعلام کرده است که داروهایی به ارزش ۱۳۰ هزار دلار که برای سودانِ جنگزده در نظر گرفته شده بود، در دوبی امارات متحده عربی متوقف شده و نزدیک به ۶۷۰ محموله غذای درمانی برای کودکان سومالیایی دچار سوءتغذیه شدید در هند متوقف شده است.
مدیحه رضا، مدیر امور عمومی و ارتباطات آفریقا در کمیته بینالمللی نجات، گفت: «جنگ علیه ایران و اختلال در تنگه هرمز، عملیات بشردوستانه را در آستانه فروپاشی قرار داده است.»
از میان کشورهای آفریقایی، سودان بیشترین آسیب را از بسته ماندن تنگه هرمز دیده است، زیرا از زمان آغاز درگیری مسلحانه بین دولت سودان و نیروهای شبهنظامی این کشور در آوریل ۲۰۲۳ و تشدید بحران انسانی در سودان، از جمعیت تقریبا ۵۰ میلیون نفری این کشور، بیش از ۳۰ میلیون نفر به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
شرفی، یکی از امدادگران سازمان امداد بشردوستانه سودان، درباره تاثیر شدید کاهش واردات کالاهای بشردوستانه به رویترز گفت: «این وضعیت منجر به اختلال شدید در زنجیرههای واردات به دلیل بیثباتی منطقهای و ازدحام در بنادر خواهد شد. زمان تأمین کالا برای بسیاری از اقلام پزشکی، تغذیهای، سرپناه اضطراری و اقلام غیرغذایی از چهار ماه به شش ماه افزایش خواهد یافت. ناامنی در مسیرهای حملونقل باعث محدود شدن جابهجایی بین کشورها میشود. نوسان قیمت سوخت هزینههای حملونقل را افزایش میدهد و در نتیجه دفعات تحویل کاهش مییابد.»
کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس شامل عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت، قطر، عمان و بحرین، که مدتهاست بهعنوان واحدهایی از ثبات و جاهطلبی شناخته میشوند، انبوهی از سرمایهگذاران، شرکتهای بزرگ و نیروهای کار ماهر را بهسوی خود جذب کردهاند. فرودگاههایشان به قطبهای جهانی و شهرهایشان به مراکز مالی و گردشگری بدل شدهاند.
اما جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، این موازنه را برهم زده است، زیرا موشکها و پهپادهای ایرانی، علاوه بر پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه، زیرساختهای غیرنظامی و انرژی را هدف قرار میدهند.
دولتها کوشیدهاند هرچه زودتر جریان عادی را به زندگی برگردانند: برای نمونه، دولت قطر به دورکاری پایان داده و کلاسهای دانشگاهی را دوباره از سر گرفته است. اما برخی کارشناسان میگویند هرچند کشورهای خلیج فارس ممکن است بتوانند این تکانهها را تاب بیاورند، اما این جنگ آنها را ناگزیر به یک بازنگری راهبردی کرده است.
به گفته ابتسام کتبی، رییس اندیشکده «مرکز سیاستگذاری امارات» در امارات متحده عربی، در حالی که کشورهای خلیج فارس ناچارند میان رابطه با آمریکا و رابطه با ایران توازنی دشوار برقرار کنند، یکی از پیامدهای فوری این وضعیت، همسویی دوباره امنیتی این کشورها با واشنگتن است.
او میگوید کشورهای خلیج فارس «بر اثر نیازهای فوری امنیتی، به آمریکا نزدیکتر میشوند و در عین حال، بیسروصدا و در عمل، به اسرائیل هم نزدیکتر میشوند.» اما تاکید میکند که این همکاری از سر مصلحت است، نه ایدئولوژی. «آنها همچنان نگراناند که بیش از پیش به جنگ کشیده شوند، به هدفهای اصلی بدل شوند و استقلال راهبردی خود را از دست بدهند.»
به گفته دکتر بدر موسی سیف، مقام پیشین دولت کویت که اکنون استادیار دانشگاه کویت و همکار وابسته اندیشکده «چتم هاوس» در بریتانیاست، راهحل بلند مدت در دیپلماسی نهفته است.
او میگوید: «ما باید با همسایگانمان به تفاهم برسیم. باید مستقیم با ایران گفتوگو کنیم. باید به یک برنامه روشن برسیم که چهطور این همسایگی را با یکدیگر مدیریت کنیم.»
گذار کشورهای خلیج فارس از اقتصادهای مبتنی بر نفت به قطبهای جهانی خدمات، یکی از چشمگیرترین تحولات اقتصادی دهه گذشته بوده است. کارشناسان هشدار میدهند که اگرچه جنگ این روند را متوقف نکرده، اما آسیبپذیریهای آن را آشکار کرده است.
کارشناسان میگویند یکی از پیامدهای ماندگار این درگیری، شکلگیری آرایش دفاعی یکپارچهتر و پیشرفتهتر از نظر فناوری در کشورهای خلیج فارس خواهد بود. کارشناسان معتقدند آینده خلیج فارس نه فقط به ایران، بلکه به تحولات گستردهتر منطقهای نیز بستگی خواهد داشت، از جمله تنشهایی که میان خود کشورهای خلیج فارس وجود دارد.
کارشناسان میگویند خلیج فارس، همچنان یک قطب مهم جهانی باقی خواهد ماند، هرچند در فضایی عمل خواهد کرد که هم نظامیتر شده است و هم نسبت به ریسک حساستر.
مجوز جزئی ایران برای عبور برخی کشتیها
در چنین شرایطی، ایران روز ۱۵ فروردین، عبور برخی کشتیهای حامل کالاهای بشردوستانه و ضروری از تنگه هرمز را مجاز دانست، اما بر اساس نامه دفتر توسعه تجارت وزارت جهاد کشاورزی، که رسانههای ایران آن را منتشر کردند، این مجوز فقط شامل «عبور کشتیهای کالاهای اساسی و بشردوستانه از تنگه هرمز به مقصد بنادر ایران یا مستقر در دریای عمان» میشود.
این در حالی است که جامعه بینالمللی در روزهای اخیر خواستار حذف همه محدودیتها در زمینه انتقال غذا، دارو و کود شیمیایی شده است.
چند روز پیش از صدور نامه وزارت جهاد کشاورزی ایران، کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که این اتحادیه خواستار ایجاد گذرگاههای بشردوستانه در تنگه هرمز برای ارسال غذا و کود شیمیایی است و از تلاشهای سازمان ملل در این زمینه حمایت میکند.
علاوه بر محمولههای انرژی، حدود ۳۰ درصد از کود شیمیایی جهان از طریق تنگه هرمز منتقل میشود و با نزدیک شدن فصل کشت در مناطقی مانند شرق آفریقا و جنوب آسیا، بهویژه هند، کشاورزان کوچک در کشورهای فقیر بیشترین آسیب را خواهند دید و این امر مستقیما بر میزان تولید غذا در جهان تاثیر میگذارد.
افزایش قیمتهای غذا و هزینههای حملونقل
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد(فائو)، روز ۱۴ فروردین اعلام کرد که قیمتهای جهانی غذا در ماه مارس به بالاترین سطح خود از سپتامبر سال گذشته رسیده است و در صورت تداوم درگیری خاورمیانه، که باعث افزایش قیمت انرژی شده، ممکن است قیمتهای جهانی غذا باز هم افزایش یابد.
به گفته این سازمان، اگر این درگیری بیش از ۴۰ روز ادامه یابد و هزینههای نهادهها همچنان بالا بماند، کشاورزان ممکن است از مصرف نهادهها بکاهند، سطح کشت را کاهش دهند یا به کشت محصولاتی روی آورند که کود کمتری نیاز دارد.
سازمان ملل، اعلام کرده است که بحران کنونی بزرگترین اختلال در زنجیره تامین از زمان همهگیری کروناست و هزینه حملونقل را تا ۲۰ درصد افزایش داده و در ارسال کالاها، به دلیل تغییر مسیرها، تاخیر ایجاد کرده است.
با وجود اینکه مقامات ایران از ارسال کمکهای بشردوستانه کشورهای همسایه خبر دادهاند، سازمانهای بینالمللی اعلام کردهاند که بهویژه بسته ماندن فرودگاهها در ایران، ارسال کمکهای بشردوستانه را پرهزینه کرده است.
بهعنوان نمونه، پیش از جنگ، یونیسف واکسنها را مستقیما از سراسر جهان با هواپیما به ایران ارسال میکرد، اما اکنون ابتدا آنها را به ترکیه منتقل کرده و سپس از طریق زمینی وارد ایران میکند؛ این کار هزینهها را ۲۰ درصد افزایش داده و ۱۰ روز به زمان تحویل افزوده است.
بحران آوارگی و هدف قرار گرفتن نیروهای امدادی
علاوه بر حدود یک میلیون نفر آواره در لبنان، به دلیل جنگ دوباره میان حزبالله و اسرائیل، در ایران نیز به گفته مقامات امدادی، دستکم سه میلیون نفر آواره شدهاند.
ماریا مارتینز، رییس هیات نمایندگی فدراسیون بینالمللی صلیب سرخ و هلال احمر در ایران، به رویترز گفته است: «وضعیت انسانی در کشور روزبهروز بدتر میشود. این درگیری باعث جابهجایی گسترده داخلی در دو هفته اول شده است. برآورد ما این است که حداقل سه درصد جمعیت جابهجا شدهاند. این تقریبا معادل یک میلیون خانواده، یعنی سه میلیون نفر است.»
حملات هوایی، بهویژه در ایران، امدادرسانی را با سختیهای بسیار مواجه کرده و حتی در مواردی، مقامات میگویند که کاروانهای امداد هدف حملات قرار گرفتهاند. بهعنوان نمونه، احسان ایزدپناه، مدیرعامل جمعیت هلال احمر بوشهر، روز ۱۴ فروردین از حمله به کامیونهای این سازمان خبر داد.
مارتینز هشدار داد که نیروهای امدادی نباید جزو اهداف جنگی باشند. او گفت: «نیازهای انسانی در ایران ساعتبهساعت در حال افزایش است و افزایش حمایت بینالمللی برای حفاظت از غیرنظامیان و حفظ عملیات امداد اضطراری حیاتی است. همچنین باید توجه داشت که امدادگران هدف جنگی نیستند. ما باید به نشان هلال احمر احترام بگذاریم.»
کارشناسان امور بشردوستانه اعلام کردهاند که میزان کمکهای مالی جامعه جهانی برای تامین نیازهای اولیه انسانی در جنگ ایران، نسبت به دیگر درگیریهای پیشین مانند جنگ اوکراین، کمتر بوده است. به گفته آنان، این موضوع نشان میدهد که در مواقع جنگ، بسیاری از کشورهای جهان در درجه اول به سرمایهگذاری در حوزه امنیت و نظامی میپردازند تا تأمین کمکهای بشردوستانه.
ایرآسیا قیمت بلیت را تا چهلدرصد افزایش میدهد
«ایرآسیا»، بزرگترین شرکت هواپیمایی ارزانقیمت در منطقه آسیای جنوب شرقی اعلام کرد که بهای بلیطهایش را تا ۴۰ درصد افزایش خواهد داد. همچنین تعداد پروازهای این شرکت در برخی مسیرها باز هم کاهش خواهد یافت.
«ایرآسیا» که یک شرکت مالزیایی است تأکید میکند که میزان تقاضا همچنان زیاد است، اما تصمیمهای جدید بهناچار و به دلیل افزایش شدید قیمت سوخت اتخاذ شده است. «ایرآسیا» که به بیش از ۲۵ کشور پرواز دارد اعلام کرده است که در پی بسته شدن تنگه هرمز و بحران سوخت، حدود ۱۰ درصد از پروازهایش کاسته است.
تایوان: به جای تنگه هرمز، به دریای سرخ میرویم
تایوان اعلام کرد که برای تامین نفت خام مورد نیاز خود، مسیر کشتیهایش را از تنگه هرمز به سوی بنادر عربستان سعودی در دریای سرخ تغییر میدهد.
بر اساس آمار رسمی، تایوان در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۰ درصد از واردات نفت خود را از خاورمیانه تامین کرده و سهم عربستان سعودی در این میان نزدیک به ۲۹ درصد بوده است. یک مقام وزارت اقتصاد تایوان، اعلام کرد که مسیرهای حملونقل تغییر یافته و در صورت نیاز، از خریدهای «موردی» برای جبران کمبود استفاده میشود.
افغانستانیهایی که پس از ترک ایران به کشورشان بازگشتهاند، در یکی از مراکز کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در استان هرات. افغانستان / 20 ژوئن 2025 AP - Omid Haqjoo
ابزار سیاست، قربانی جنگ؛ وضعیت مهاجران افغانستانی در ایران
مهاجران افغانستانی در ایران، از آسیبپذیرترین گروههای اجتماعی به شمار میروند. آنان نه تنها با خطر اخراج از کشور روبهرو هستند، بلکه در حاشیه شهرها و در بیثباتی زندگی میکنند. قوانین، رفتوآمد و اشتغال آنان را محدود میکند و بیشترشان بهعنوان کارگران روزمزد گذران زندگی میگذرانند. در عین حال، برخورد سیاسی و ایدئولوژیک با آنان موجب شده است که در بزنگاه جنگ و بحران، در گفتمان حکومتی گاه «اتباع بیگانه» و «مهاجم»، و گاه «برادران دینی» و «خونشریک» نامیده شوند.
سی و هشت روز از آغاز حملات ایالات متحده امریکا و اسرائیل به ایران میگذرد، جنگی که زندگی تمام شهروندان را تحت تاثیر قرارداده اما عواقب آن در زندگی گروههای اجتماعی آسیبپذیر، برجستهتر است. مهاجران افغانستانی، که پیش از جنگ نیز با خطر اخراج اجباری تهدید میشدند، حالا در شرایط جنگی، برای تأمین امنیت و معیشتشان بیش از پیش دچار مشکل شدهاند.
اخراج اجباری مهاجران افغانستانی از ایران و پاکستان
مقامات طالبان اعلام کردهاند که ۴٢٩ خانوار افغانستانی امروز دوشنبه ١٧ فروردینماه، از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند. همچنین مطابق اعلام کمیسیون مربوط به امور مهاجران طالبان، ٣٠٠ خانوار دیگر نیز روز گذشته وارد این کشور شدهاند.
در پی حملات ایالات متحده آمریکا و اسرائیل به ایران، و در پی جنگ میان پاکستان و طالبان، اخراج مهاجران افغانستانی شدت گرفته است. کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، اعلام کرد که از زمان شروع بحران، ۵٧ هزار و ٧٠٠ مهاجر به افغانستان بازگشتهاند که ۴٧ هزار و ٧٠٠ تن از ایران و ١٠هزار تن از پاکستان بوده است.
مهاجران افغانستانی در ایران؛ از آسیبپذیرترینها در جنگ
مهاجران افغانستانی در ایران اغلب در مناطق حاشیهای سکونت دارند و همچنین محدودیتهای شدید رفتوآمدی، آنان را از سفرهای بین شهری منع میکند. آنچه که آنان را در برابر حملات هوایی بسیار آسیبپذیر کرده است. رسانهها گزارش دادهاند که تاکنون دستکم ٣١ شهروند افغانستانی در ایران کشته شدهاند. با توجه به وضعیت اقامتی برخی مهاجران افغانستانی، و همچنین اطلاعرسانی نامشخص دربارۀ تلفات غیرنظامی، احتمال میرود که آمارها بسیار بیش از این باشد.
بر پایه خبرهای رسمی منتشر شده، در روزهای اخیر، تمامی شش عضو یک خانوادۀ افغانستانی در شهر ری جان باختند و تنها بازمانده، یک کودک هشت ساله است که مقامات رسمی ایران، ویدئویی از عملیات نجات او در شبکههای اجتماعی منتشر کردهاند.
در سوی دیگر، اغلب مهاجران افغانستانی در ایران با کار روزمزد روزگار میگذارنند. قوانین محدودکننده در ایران، آنان را به برخی مشاغل خاص، که اغلب بسیار کمدرآمد و بیثبات هستند محدود میکند. اکنون در شرایط جنگی، تامین معیشت برای اقشار آسیبپذیر و بهخصوص کارگران روزمزد از هر زمان دیگر دشوارتر شده است. در چند روز گذشته، دستکم دو کارگر افغانستانی که در یک گلخانه کار میکردند، در پی حملات موشکی مجروح شدند.
استفاده ایدئولوژیک؛ مهاجران افغانستانی از «اتباع بیگانه» به «برادر» تبدیل شدند
خبرگزاریهای وابسته به حکومت با پوشش خبری از حضور حامیان افغانستانی حکومت در تظاهراتها، آنان را «برادر» و «خونشریک» مینامند. این در حالیست که مقامات رسمی در سالهای گذشته، آنان را «اتباع بیگانه» و «مهاجم» خطاب میکردند و دست به اخراج گسترده آنان زدند.
استفاده از نیروهای افغانستانی در ایستهای بازرسی و تحت پوشش نیروی نظامی، شهروندان افغانستانی را بهعنوان بازوان سرکوب معرفی میکند و استفاده ایدئولوژیک از حضور کودکان افغانستانی در تجمع حامیان حکومت نیز نگرانکننده است.
در شرایط جنگ و قطع اینترنت: موج بیکاری و اخراج نیروی کار در ایران با پایان تعطیلات نوروزی
فعالان کارگری و حقوق کار در ایران گزارش میدهند موجی از اخراج نیروی کار با پایان تعطیلات نوروزی آغاز شده است. کسبوکارهایی که از قطع سه هفتهای اینترنت در اعتراضات دی 1404 با خسارت روبهرو شده و از هفته دوم اسفندماه با آغاز جنگ یا تعطیل شدند یا در پی قطع اینترنت و شرایط جنگی درآمدهایشان به شدت کاهش یافته ناچار هستند برای کاهش هزینهها نیروی کار را اخراج کنند.
اقتصاد ایران در حالی دهههاست در پی ناکارآمدی جمهوری اسلامی با بحران پیوسته رکود تورمی روبروست اکنون با تورم بیسابقه ۷۲ درصدی روبرو شده است. هزینهها نه تنها برای مردم، بلکه برای صاحبان کسبوکار و فعالان اقتصادی نیز بهشدت افزایش یافته است. در آنسو اما درآمدها بهعلت شرایط ویژه ناشی از اعتراضات دی 1404 و همچنین شش هفته جنگ نظامی با کاهش روبهرو و حتی در بسیاری مشاغل به صفر رسیده است.
کاهش درآمدها، رکود عمیق و ناتوانی کسبوکارهای متکی به اینترنت در شرایط جنگ و قطع اینترنت سراسری در ایران دست به دست هم داده تا بازار کار کشور با موجی از اخراج نیروی کار روبهرو شود.
نت بلاکس، نهاد مستقل نظارت بر اینترنت، روز دوشنبه ۱۷ فروردین، اعلام کرده «قطع اینترنت در ایران وارد سیوهشتمین روز خود شده است و در حال حاضر عموم مردم برای بیش از ۸۸۸ ساعت از دسترسی به شبکههای بینالمللی محروم بودهاند.»
شهروندان زیادی در روزهای گذشته در شبکههای اجتماعی از بیکاری خود پس از پایان تعطیلات نوروز خبر دادهاند. این شهروندان در مشاغل مختلفی از طراحی داخلی و برنامهنویسی تا مهندسی و بازاریابی اشتغال داشتهاند. فرشاد اسماعیلی، فعال کارگری و حقوقدان در شبکه «ایکس» نوشته «شاغلین بیکار نشدن، شغلها نابود شدند.» اشاره این مشاور حقوق کار به شرایطی است که در پی قطع اینترنت و شرایط جنگی برای کسبوکارها رخ داده است.
در آنسو، ایجاد توقف در صادرات و واردات و همچنین اختلال در تولید بخشهای مختلف به علت شرایط ناشی از جنگ، از جمله هدف قرار گرفتن کارخانههای فولاد و زیرساختهای پتروشیمی در استان خوزستان، نگرانی برای تعطیلی کارخانهها و واحدهای صنعتی بزرگ کشور نیز افزایش یافته است.
در همین رابطه، روزنامه «دنیای اقتصاد» نیز گزارش داده جنگ هنوز به خطوط تولید کارخانههای اتومبیلسازی نرسیده اما با تداوم شرایط، احتمال خاموشی برخی کارخانهها جدی است. در این گزارش آمده که طی یک ماه گذشته کمبود فولاد، اختلال در واردات مواد اولیه، بینظمی حملونقل و مشکل در ترخیص قطعات، صنعت خودرو را با تهدیدی همهجانبه مواجه کرده است.
«دنیای اقتصاد» نوشته «این صنعت که پیشتر با قیمتگذاری دستوری، بحران نقدینگی و وابستگی به واردات قطعات دستوپنجه نرم میکرد، اکنون وارد مرحله «اختلال چندلایه» شده و جنگ از چند مسیر همزمان آن را هدف قرار داده است. اختلال در تولید فولاد و محدودیت انرژی، گلوگاه اصلی تولید خودرو است و کمبود ورق میتواند خطوط را متوقف کند. واردات قطعات نیز به دلیل آسیب به زیرساختهای بندری مختل شده و قطعهسازان با کاهش تولید و بدهی انباشته خودروسازان تحت فشار هستند. شبکه لجستیک، نیروی انسانی و بحران نقدینگی نیز آسیبپذیر شدهاند.» این گزارش افزوده «در سمت بازار، نااطمینانی، کاهش قدرت خرید و تغییر رفتار مصرفکننده موجب افت تقاضا میشود و سیاستگذاری بیثبات میتواند رکود را تشدید کند. همزمانی این بحرانها امکان بازگشت سریع به شرایط عادی را از بین برده و صنعت خودرو را در چرخهای چندلایه از مشکلات گرفتار کرده است.» واحدهای تولیدی، صنعتی و خدماتی در سالهای گذشته و به علت مشکلات ساختاری اقتصادی و ناکارآمدی جمهوری اسلامی در مدیریت بخشهای مختلف اقتصادی بهسختی توانسته بودند فعال بمانند و حالا قطع اینترنت و شرایط جنگی وضعیت آنها را شکنندهتر کرده است.
در شرایطی که دونالد ترامپ تهدید کرده در صورت عدم باز شدن تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی زیرساختهای ایران را زیر حملات شدید قرار داد و در آنسو مقامات جمهوری اسلامی، بر عدم مذاکره تاکید میکنند شهروندان و فعالان اقتصاد زیادی نگران شرایط کشور در روزهای آینده هستند و معتقدند بحرانی شدن شرایط با بمباران زیرساختها شغل و زندگی مردم بیش از هفتههای گذشته متاثر خواهد شد.
آمار تازه وزارت بهداشت از قربانیان جنگ؛ صدها زن و کودک جان باختند
وزارت بهداشت ایران اعلام کرد که از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل تاکنون ۲۵۱ زن و ۲۱۶ کودک کشته شدهاند و دهها هزار نفر مصدوم شدهاند؛ همزمان بیش از ۵۴ مرکز درمانی آسیب دیده است.
وزارت بهداشت جمهوری اسلامی ایران در گزارشی تازه ابعاد انسانی حملات آمریکا و اسرائیل را تشریح کرد. بر اساس این گزارش، از ۹ اسفند تا ۱۶ فروردین، دستکم ۲۵۱ زن و ۲۱۶ کودک زیر ۱۸ سال جان خود را از دست دادهاند که در میان آنان ۱۷ کودک زیر پنج سال نیز دیده میشود. علاوه بر این، ۲۴ نفر از کادر درمانی کشته و ۱۱۷ نفر دیگر مجروح شدهاند.
در حوزه خدمات درمانی، تاکنون بیش از ۳۲ هزار و ۵۰۰ مصدوم تحت درمان قرار گرفتهاند و حدود ۴۸۰ نفر، همچنان در بیمارستانها بستری هستند. وزارت بهداشت اعلام کرد که یک هزار و ۲۰۰ عمل جراحی برای مجروحان انجام شده و شمار زیادی از زنان و کودکان در میان آسیبدیدگان قرار دارند.
این وزارتخانه، همچنین گزارش داد که ۵۴ پایگاه اورژانس، ۴۶ مرکز درمانی و ۲۱۶ واحد بهداشتی در جریان حملات آسیب دیدهاند. هشت بیمارستان تخلیه شده و ۴۱ دستگاه آمبولانس نیز از کار افتاده است.
وزارت آموزش و پرورش نیز اعلام کرد که در ۳۷ روز نخست جنگ، ۲۴۵ دانشآموز و ۵۸ نفر از فرهنگیان جان خود را از دست دادهاند. به گفته مسئولان، استانهای تهران و هرمزگان بیشترین تلفات را ثبت کردهاند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز گذشته خبر داد که حدود ۳۰ دانشگاه هدف حملات قرار گرفتهاند و بیش از ۸۳ هزار واحد مسکونی در کشور آسیبدیده است. همچنین ۳۲۲ مرکز درمانی، ۷۶۳ مدرسه و ۵۵ کتابخانه در ۱۲ استان خسارت دیدهاند.
جمعبندی
حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به نقاط مختلف ایران در شامگاه یکشنبه و بامداد دوشنبه ادامه یافت. تهران یکی از اصلیترین کانونهای این حملات بود و گزارشها از شنیدهشدن انفجارهای متعدد در شرق، غرب و جنوبشرق پایتخت حکایت داشت. در یکی از مهمترین موارد، به گفته مقامهای جمهوری اسلامی، ایستگاه گاز دانشگاه صنعتی شریف هدف قرار گرفت و در محدوده این دانشگاه قطعی موقت گاز رخ داد. همچنین گزارش شده است بخشهایی از دانشگاه، از جمله ساختمان مرکز فناوری اطلاعات و مسجد، آسیب دیدهاند. روابط عمومی اورژانس استان تهران نیز اعلام کرد در حملات یکشنبهشب به این استان دستکم شش کودک جان باختهاند؛ چهار دختربچه و دو پسر که همگی زیر ۱۰ سال داشتهاند.
گزارشهای پراکنده از دیگر شهرها از ادامه حملات و افزایش تلفات خبر میدهد. در قم، مقامهای استانی از کشته شدن پنج نفر در بمبارانهای بامداد دوشنبه خبر دادهاند. در خوزستان، مقامهای محلی اعلام کردند شامگاه یکشنبه، محدودهای در نزدیکی فروشگاه اتکا در غرب اهواز چهار بار هدف قرار گرفته و فرودگاه بینالمللی اهواز نیز دو بار دیگر مورد اصابت قرار گرفته است. در هرمزگان نیز حملاتی به بندر لنگه و شهر کنگ گزارش شده و به گفته معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری، دستکم شش نفر کشته و ۱۷ نفر زخمی شدهاند. خبرگزاری هرانا از ادامه حملات هوایی در طیفی گسترده از شهرهای ایران، از جمله شیراز، اراک، بندرعباس، اصفهان، بروجرد، سنندج، تبریز، یاسوج و کرج خبر داده است. با این حال، بهدلیل قطع اینترنت در ایران و نبود خبرنگاران بینالمللی در محل، راستیآزمایی مستقل بسیاری از این گزارشها ممکن نیست.
ایران نیز بامداد دوشنبه، در سه موج جداگانه حملات موشکی تازهای را علیه اسرائیل انجام داد. رسانههای اسرائیلی شمار موشکهای شلیکشده در این سه موج را بیش از ۱۰ فروند اعلام کردند؛ حملاتی که آژیر خطر را در مناطق مختلف اسرائیل، از جمله اورشلیم، به صدا در آورد.
در مهمترین حمله، یک موشک ایرانی به طور مستقیم به ساختمانی هفتطبقه در شهر حیفا اصابت کرد. ارتش و نیروهای امدادی اسرائیل اعلام کردند این حمله باعث شکافته شدن بخشهایی از سازه و فروریختن قسمتی از ساختمان شده است. مقامهای اسرائیلی ابتدا از مفقود شدن چهار نفر خبر دادند، اما ساعاتی بعد سازمان آتشنشانی و نجات این کشور اعلام کرد که دو تن از افراد گرفتار زیر آوار جان باختهاند و جستوجو برای یافتن دو فرد دیگر ادامه دارد. سازمان خدمات اورژانسی ماگن داوید آدوم نیز از زخمی شدن چهار نفر دیگر خبر داد.
در تحولات خلیج فارس، وزارت دفاع امارات متحده عربی اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور در حال رهگیری موشکها و پهپادهای شلیکشده از سوی ایران بودهاند و صداهای انفجار در نقاط مختلف کشور ناشی از عملیات رهگیری بوده است. کویت نیز گزارشهایی مشابه منتشر کرده است. رسانههای اسرائیلی در همین حال به نقل از منابع نظامی گزارش دادهاند برآورد دقیقی از تعداد موشکهای بالیستیک باقیمانده ایران وجود ندارد. برخی ارزیابیها از «چند صد» موشک سخن میگویند و برخی دیگر رقم بیش از هزار موشک را مطرح میکنند. بر اساس این گزارشها، ایران در آغاز جنگ حدود ۲۵۰۰ موشک بالیستیک در اختیار داشته و تاکنون بیش از ۵۰۰ موشک به سوی اسرائیل و حدود ۱۳۰۰ موشک به سمت کشورهای خلیج فارس شلیک کرده است. ادامه این حملات به زیرساختهای اقتصادی خلیج فارس نیز باعث جهش تازه بهای انرژی در بازارهای جهانی شده و قیمت نفت در آغاز معاملات بازار آسیا به شکل محسوسی افزایش یافته است.
در سطح سیاسی و نظامی، لحن مقامهای جمهوری اسلامی، همچنان تند و تهدیدآمیز است. سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا هشدار داده که در صورت تکرار حمله به اهداف غیرنظامی، مراحل بعدی عملیاتهای تهاجمی و تلافیجویانه ایران «بسیار کوبندهتر و گستردهتر» خواهد بود. این موضعگیری پس از آن، مطرح شد که دونالد ترامپ تهدید کرد زیرساختهای غیرنظامی ایران را نابود خواهد کرد و از تهران خواست تنگه هرمز را به روی کشتیرانی باز کند.
در داخل ایران نیز شماری از مقامها بر ادامه این رویکرد پافشاری کردهاند. محمدباقر قالیباف هشدار داده که حمله به نیروگاهها و پلهای ایران «سراسر منطقه» را به آتش خواهد کشید. مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر مسعود پزشکیان، نیز اعلام کرده است که باز شدن تنگه هرمز منوط به تعریف «رژیم حقوقی جدید» و جبران خسارات ناشی از جنگ خواهد بود.
در چنین روندی، وبسایت اکسیوس از تلاشهای فشرده برای دستیابی به یک آتشبس ۴۵ روزه خبر داده است؛ طرحی دو مرحلهای که با میانجیگری پاکستان، مصر و ترکیه دنبال میشود و هدف آن ایجاد فرصتی برای رسیدن به توافقی دائمیتر برای پایان جنگ است. بر اساس این گزارش، مذاکرات از طریق تماسهای غیرمستقیم و تبادل پیام میان استیو ویتکاف، نماینده آمریکا، و عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در جریان است. با این حال، منابع آمریکایی، اسرائیلی و منطقهای شانس دستیابی به توافق در ۴۸ ساعت آینده را پایین ارزیابی کردهاند. گفته میشود مرحله نخست شامل آتشبس موقت و برخی اقدامات اعتمادساز از سوی ایران، از جمله گامهایی محدود درباره تنگه هرمز و ذخایر اورانیوم غنیشده، خواهد بود و مرحله دوم بر مذاکره برای پایان کامل جنگ متمرکز است. به گفته منابع اکسیوس، مقامهای ایرانی به میانجیها گفتهاند حاضر نیستند در وضعیتی مشابه غزه و لبنان قرار بگیرند که در آن آتشبس تنها روی کاغذ باشد و آمریکا و اسرائیل هر زمان بخواهند حملات را از سر بگیرند.
دونالد ترامپ نیز مهلت تعیینشده برای ایران را تا ساعت ۸ شب فردا سهشنبه 7 مارس، به وقت شرق آمریکا تمدید کرده و گفته است هنوز «شانس خوبی» برای توافق وجود دارد، اما در صورت شکست مذاکرات، تهدید کرده است «همهچیز را» در ایران هدف قرار خواهد داد. منابع اکسیوس نوشتهاند طرح عملیاتی حملات گسترده آمریکا و اسرائیل به زیرساختهای انرژی ایران آماده است، اما تمدید ضربالاجل با هدف دادن آخرین فرصت به دیپلماسی انجام شده است. میانجیها نیز نسبت به پیامدهای چنین حملاتی هشدار دادهاند و گفتهاند واکنش احتمالی ایران میتواند تأسیسات نفتی و آبی کشورهای خلیج فارس را در معرض خطر قرار دهد.
در واشینگتن ترامپ بودجه دفاعی سال ۲۰۲۷ را با افزایشی بیسابقه پیشنهاد کرده است؛ طرحی که بر اساس آن هزینههای نظامی آمریکا با ۵۰۰ میلیارد دلار افزایش به ۱.۵ تریلیون دلار خواهد رسید. این بودجه، علاوه بر افزایش حقوق نیروهای نظامی، شامل توسعه سامانه دفاع موشکی موسوم به «گنبد طلایی»، ساخت کشتیهای جنگی جدید و تقویت ذخایر مواد معدنی راهبردی است، در حالی که بخشهایی چون انرژیهای پاک، ناسا و برخی نهادهای دولتی با کاهش بودجه روبهرو خواهند شد. این پیشنهاد که هنوز باید در کنگره تصویب شود، با انتقاد دموکراتها روبهرو شده است.
این یک واقعیت است که توازن قدرت اقتصادی و فناوری، که ظرفیت تامین مالی و هزینه جنگ را تعیین میکند، برای ایران نا مطلوب است. از نقطه نظر مقیاس و ارتباط متقابل مجتمعهای نظامی، صنعتی، اکو سیستمهای نوآوری و بازارهای سرمایه دو کشور ایالات متحده و اسرائیل، ایران بهعنوان یک بخش حاشیهای محسوب میشود. حتی بدون در نظر گرفتن ایالات متحده، اسرائیل به تنهایی از نظر اقتصادی و فناوری یک دشمن برتر برای جمهوری اسلامی محسوب میشود. در سال ۲۰۲۴، تولید ناخالص داخلی اسرائیل تقریبا ۱۴ در صد بیشتر از ایران بود، در حالی که جمعیت ایران نه برابر اسرائیل است. این وضعیت تا حدودی نتیجه به هم پیوستگی موفقیتآمیز اسرائیل با سه قطب اصلی اقتصاد سیاسی ایالات متحده( سیاسی، مالی و فناوری) یعنی واشنگتن، نیویورک و سیلیکون وَلی است. در واشنگتن است که حمایت نظامی و مالی از اسرائیل، تعیین می شود. این کشور با ۳۰۰ میلیارد دلار( معادل ۲۶۰ میلیارد یورو ) به ارزش امروز، از زمان تاسیس خود در سال ۱۹۴۸، و ۲۱،۷ میلیارد دلار( ۱۹ میلیارد یورو) بین اکتبر ۲۰۲۳ تا اکتبر ۲۰۲۵، بزرگترین دریافت کننده کمکهای ایالات متحده محسوب میشود. در نیویورک، اسرائیل سومین کشور خارجی با بیشترین نمایندگی در شاخص سهام نَزدًک (Nasdaq)به شمار میرود. در همین حال، سیلیکون وَلی، محل استقرار شرکتهای فناوری، سرمایه گذاریهای قابل توجهی در اسرائیل انجام داده است. در سال ۲۰۲۵، تنها شرکتهای اسرائیلی وایز Wiz و سیبِر اَرکCybe Ark ، متخصص امنیت سایبری، به قیمت ۵۷ میلیارد دلار( ۵۰ میلیارد یورو) خریداری شدهاند.
برعکس، ایران به دلیل پیگیری ایدئولوژی ستایشگرانه خودکفایی از یک سو، و تحریمهای اعمال شده بر آن از سوی دیگر، از مسیر جریانهای تجاری، مالی و فناوری بینالمللی کاملا به دور مانده است. این وضعیت، پتانسیل ایران برای رشد، نوآوری و در نتیجه دفاع را کاهش داده است. این عوامل، کشور را به سمت توسعه برنامههای تسلیحاتی متکی بر قابلیتهای تحقیق و توسعه داخلی، و زنجیرههای تامین امکانات پیچیده و ناکارآمد سوق داده است. درعین حال، همین برنامهها خود از یک وضعیت اقتصادی نامناسب، ناشی از مدیریت ضعیف اقتصادی صدمه دیدهاند، و پیامدهای ناگوار آن در نتیجه شوکهای کلان اقتصادی ناشی از تحریمها تشدید شدهاند. در نتیجه، تولید نا خالص داخلی (PIB)ایران، بین سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۴ بیش از یک سوم کاهش یافته است.
با این وجود، یکی از نمادهای این استراتژی، پهپاد شاهد ۱۳۶ است که توسط صنایع دفاعی کشور تولید شده و هزینه ساخت هر یک از آنها بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار(معادل ۱۷ تا ۴۳ هزار یورو) تخمین زده میشود. رهگیری این پهپاد چندین میلیون دلار هزینه خواهد داشت. استفاده از پهپادهای دریایی یا احتمالا مینهای شناور، به منظور مسدود کردن تنگه هرمز، جایی که ۲۰ در صد از تجارت جهانی نفت و ۱۹ در صد گاز طبیعی مایع شده از آن میگذرد، از منطق بهرهوری حد اکثری از منابع محدود پیروی میکند.
کشاندن جنگ کشورهای عربی خلیج فارس، که تولید ناخالص مجموع آنها پنج برابر ایران است، همین استراتژی را به سطوح جدید و بالاتری سوق میدهد.
گسترش درگیریها به خاک کشورهای حوزه خلیج فارس سه گونه خسارات را بر آنها تحمیل میکند: خسارات مادی که مستقیما با از دست دادن در آمدهای ناشی از صادرات کالا، خدمات و یا هزینههای محتمل در آینده -برای مثال سرمایهگذاریهای خارجی تحقق نیافته، یا افزایش حق بیمهها- که به از اعتبار افتادن این کشورها بهعنوان محیطهای امن و مناسب برای تجارت، ارتباط دارد. در حالی که خسارات و زیانها تا به حال به دهها میلیارد دلار رسیده است، بانگ گلدمن ساکس تخمین زده است که طولانی شدن جنگ بهمدت دو ماه، میتواند در کشورهای کویت و قطر، که برای صادرات خود بیشتر به تنگه هرمز وابسته هستند، کاهش ۱۴ درصدی تولید نا خالص داخلی را در پی داشته باشد. علاوه بر این، تلاشها برای تنوع بخشیدن به اقتصادهای این منطقه محدود، میتواند مورد تهدید قرار گیرد و رفاه و آسایش شش کشور عربی کنار خلیح فارس را در دوران پس از نفت با خطر مواجه کند. با این حال، داراییهای صندوقهای ارزی ملی، و صندوقهای بازنشستگی عمومی کشورهای حوزه خلیج فارس، که در مجموع بالغ بر بیش از ۶۰۰۰ میلیون دلار( پنج هزار و دویست میلیون یورو) است، میباید به آنها اجازه دهد تا بحران و بی ثباتی فعلی را پشت سر بگذارند. علاوه بر این ادغام و پیوستگی عمیق کشورهای خلیج فارس در پروسه جهانیشدن و مرکزیت تنگه هرمز برای صادرات آنها و بازار انرژی جهانی، کارت اصلی جنگ ژئو اکونومیک ایران را تشکیل میدهد.
جمهوری اسلامی ایران، احتمالا بر ین تصور است که از طریق جنگ ژئواکونومیک،، مجموعهای از نیروها را برای مهار دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا فعال کند. مصرفکنندگان و رای دهندگان در این انتخابات میان دورهای پیش روی ایالات متحده، بازارهای مالی، بازیگران اصلی بخشهای صنعتی، به ویژه در بخش هوش مصنوعی -که زیاد به انرژی وابسته است- و متحدان اروپایی و تا حد کمتری آسیایی، در این نارضایتی متحد هم خواهند بود. فراتر از این، ایران قصد دارد ایالات متحده را برای همیشه از پیگیری تصمیم بر تغییر رژیم باز دارد، بین واشنگتن و تل آویو اختلاف ایجاد کند، و بر مذاکراتی که پذیرش جایگاه ایران در منطقه و لغو تحریمهای اقتصادی باشد، تاکید و پافشاری کند.
اما این استراتژی بدون هزینه نیست. این امر بر روابط ایران با همسایگان خود در خلیج فارس بهطور دائمی آسیب میرساند. همچنین میتواند سایر کشورها را به ائتلافی علیه جمهوری اسلامی، به منظور پایاندادن به گروگانگیری اقتصاد بینالمللی توسط این کشور، متقاعد کند.
حملات متقابل به مناطق شهری در ایران و منطقه کماکان ادامه دارد؛ از تهران تا حیفا و ابوظبی، گزارشها از تلفات انسانی، خسارت به زیرساختها و گسترش دامنه درگیریها خبر میدهند. همزمان، روند اجرای احکام اعدامها در ایران به اتهام «همکاری با دشمن» شتاب گرفته است.
در چنین شرایطی، از طرح صلحی که صحبت میشود، بیش از آنکه نشانهای از پایان قریبالوقوع جنگ باشد، بازتابی از میان فشار نظامی، تهدید سیاسی و نگرانی فزاینده از فروغلتیدن منطقه به بحرانی بزرگتر است. جمهوری اسلامی ایران، هنوز بهزور رسمی و صریح؛ حاضر به پذیرش شروط فوری واشینگتن نشده و آمریکا نیز همزمان که ظاهرا به دیپلماسی تاکید دارد، با زبان تهدید و ضربالاجل پیش میرود. به این ترتیب، ساعاتی که تا پایان مهلت تعیینشده باقی مانده، میتواند در تعیین مسیر جنگ و صلح در منطقه، نقشی سرنوشتساز و تعیینکننده داشته باشد.
دوشنبه هفدهم فروردین 1405-ششم آوریل 2026
