۱۴۰۵-۰۳-۰۸
بهرام رحمانی

گزارش آکادمی اطلاعات ملی ترکیه درباره پیامدهای جنگ ایران و آمریکا/اسرائیل

 

bahram.rehmani@gmail.com 

 

آکادمی اطلاعات ملی ترکیه‌(MİA) با انتشار گزارش جامع «جنگ آمریکا / اسرائیل و ایران، به تاریخ 20 مه 2026، از منظر نظامی و ژئوپلیتیکی و تاثیرات آن بر ترکیه»، پیامدهای رویارویی نظامی 40 روزه که از 28 فوریه آغاز شد را مورد تحلیل قرار داد.

در این گزارش، ابعاد نظامی، فناوری، ژئوپولیتیکی و امنیتی جنگ اخیر میان آمریکا، اسرائیل و ایران و پیامدهای آن برای منطقه و ترکیه بررسی شده است.

این گزارش، تحولات جنگ‌های مدرن را در چارچوب نقش فزاینده فناوری‌های نوین از جمله هوش مصنوعی، سامانه‌های بدون سرنشین، جنگ الکترونیک و عملیات مبتنی بر شبکه ارزیابی می‌کند و می‌گوید که ماهیت درگیری‌ها از ساختار پلتفرم‌محور به سمت داده‌محور و شبکه‌محور در حال تغییر است.

گزارش ابعاد فنی، دکترینال و ژئوپلیتیکی منازعات اخیر در منطقه و پیامدهای آن بر امنیت ملی ترکیه را مورد بررسی قرار داده است. این گزارش با تمرکز بر تحول در ماهیت جنگ‌های مدرن، به واکاوی نقش کلیدی فناوری‌های نوظهور و تغییر توازن قدرت در خاورمیانه می‌پردازد.

 

در این گزارش تاکید شده که این درگیری‌ها فراتر از یک رویارویی صرف، آغازگر دوره‌ای جدید در حوزه امنیت انرژی، زیرساخت‌های حیاتی، تاب‌آوری اجتماعی و عملیات شناختی است.

 

پروفسور طلحه کوسه، رییس این آکادمی، با بیان این‌که پیش‌بینی‌های قبلی این نهاد درباره منطقه‌ای شدن درگیری‌ها تحقق یافته، تصریح کرد که ورود مستقیم آمریکا به این جنگ، تحولات بنیادین در دکترین‌های نظامی و عملیات اطلاعاتی را آشکار کرده است.

این گزارش نشان می‌دهد که جنگ مدرن از پلتفرم‌های سنتی به ساختاری مبتنی بر «داده»، «شبکه» و «پایداری عملیاتی» تغییر جهت داده است.

بر اساس ارزیابی آکادمی اطلاعات ملی ترکیه، سامانه‌های هوش مصنوعی در شناسایی، نظارت و پدافند هوایی، سرعت تصمیم‌گیری در میدان نبرد را به‌شدت افزایش داده‌اند. هم‌چنین برتری در طیف الکترومغناطیسی و امنیت ارتباطات ماهواره‌ای به عوامل تعیین‌کننده در نتیجه جنگ تبدیل شده‌اند.

یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که استفاده از پهپادهای کم‌هزینه و حملات موشکی چندلایه ایران، برخی سامانه‌های پیشرفته پدافندی را دور زده است که این مسئله ضرورت ایجاد «معماری‌های یکپارچه دفاعی» شامل امنیت سایبری و هشدارهای زودهنگام را برجسته می‌کند.

در پایان گزارش، آمده است که پلتفرم‌های نظامی گران‌قیمت، علی‌رغم اهمیت‌شان، در برابر تهدیدات موشکی و پهپادی آسیب‌پذیری بیشتری از خود نشان داده‌اند.
 

در بخش چکیده مدیریتی گزارش آمده است که سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی در فرایندهای شناسایی، رصد، اولویت‌بندی اهداف و پدافند هوایی نقش پررنگ‌تری یافته‌اند و چرخه تصمیم‌گیری نظامی را تسریع کرده‌اند. همچنین تأکید شده است که کنترل طیف الکترومغناطیسی، زیرساخت‌های ارتباطی و شبکه‌های فرماندهی و کنترل به بخشی تعیین‌کننده از جنگ‌های آینده تبدیل شده‌اند.

این گزارش، هم‌چنین به افزایش نقش پهپادهای انتحاری و حملات اشباعی در عبور از سامانه‌های پدافند هوایی اشاره کرده و می‌افزاید که حتی سامانه‌های چندلایه دفاع هوایی نیز در برابر حملات گسترده و کم‌هزینه آسیب‌پذیر هستند.

بخشی از این گزارش به ارزیابی پدافند هوایی در جنگ‌های نوین پرداخته و تأکید می‌کند که مفهوم «سپر دفاعی نفوذناپذیر» با چالش‌های جدی مواجه شده است. نویسندگان گزارش معتقدند که پایداری عملیاتی، مدیریت هزینه مهمات و ظرفیت تولید انبوه، اکنون بیش از پیش در تعیین سرنوشت جنگ‌ها نقش دارند. هم‌چنین در حوزه ژئوپلیتیک، این سند به بررسی تغییر ساختار قدرت در ایران، راهبردهای منطقه‌ای اسرائیل و آسیب‌پذیری زیرساخت‌های انرژی در خلیج و عراق می‌پردازد.

در بخش دیگری از این سند، حمله به زیرساخت‌های حیاتی، مراکز انرژی، شبکه‌های راداری و سامانه‌های ارتباطی به‌عنوان یکی از ویژگی‌های اصلی جنگ‌های مدرن توصیف شده و بر ضرورت افزایش تاب‌آوری زیرساختی و اجتماعی کشورها تأکید شده است.

گزارش آکادمی اطلاعات ملی ترکیه، هم‌چنین با اشاره به تحولات منطقه‌ای، پیامدهای احتمالی جنگ بر امنیت خاورمیانه، مسیرهای انتقال انرژی و توازن‌های ژئوپولیتیکی را بررسی می‌کند. در این چارچوب، بر اهمیت پروژه‌هایی مانند «کریدور میانی» و «جاده توسعه» برای ترکیه تأکید شده است.

در بخش مربوط به ترکیه، این گزارش بر ضرورت تقویت ظرفیت تولید صنایع دفاعی، توسعه سامانه‌های پدافند هوایی و موشکی، حفاظت از زیرساخت‌های راهبردی و افزایش توان مقابله با جنگ شناختی و عملیات اطلاعاتی تأکید می‌کند.

آکادمی اطلاعات ملی ترکیه، در معرفی این گزارش، پرسش‌هایی درباره نقش فناوری، داده، پهپادها، سامانه‌های دفاع هوایی و جنگ الکترونیک در تعیین سرنوشت جنگ‌های آینده و درس‌های امنیتی احتمالی آن برای ترکیه مطرح کرده است.

بر اساس این گزارش، جنگ دیگر صرفا میدان نبرد تانک‌ها، جنگنده‌ها و موشک‌ها نیست. بلکه عرصه‌ای چندلایه است که در آن هوش مصنوعی، شبکه‌های داده، جنگ الکترونیک، اقتصاد مهمات، زیرساخت‌های انرژی، رسانه‌ها و حتی تاب‌آوری اجتماعی، همگی به عناصر تعیین‌کننده تبدیل شده‌اند.

نقش هوش مصنوعی و تحول میدان نبرد با پهپادها

یکی از اصلی‌ترین موضوعات این گزارش، نقش فزاینده هوش مصنوعی در جنگ است. گزارش توضیح می‌دهد که هوش مصنوعی به بخش مهمی از جنگ‌های مدرن تبدیل شده و اکنون در تحلیل تصاویر، شناسایی اهداف، مدیریت سامانه‌های دفاعی و تصمیم‌گیری نظامی نقش دارد. این موضوع سرعت جنگ را بسیار افزایش داده و باعث شده کشوری که توان پردازش داده و واکنش سریع‌تری داشته باشد، برتری عملیاتی پیدا کند.

به باور نویسندگان، هم‌چنین این جنگ نشان داد حتی پیشرفته‌ترین سامانه‌های پدافندی نیز در برابر حملات گسترده پهپادی و موشکی کاملاً امن نیستند. استفاده هم‌زمان از پهپادهای ارزان و موشک‌های مختلف می‌تواند سامانه‌های دفاعی گران‌قیمت را تحت فشار قرار دهد و فرسوده کند. به همین دلیل مفهوم سنتی دفاع هوایی نیازمند بازنگری شده است.

گزارش در ادامه تاکید می‌کند که پهپادها و سامانه‌های بدون سرنشین دیگر فقط ابزار شناسایی نیستند، بلکه به یکی از ارکان اصلی جنگ تبدیل شده‌اند. این سیستم‌ها با هزینه کم می‌توانند خسارات سنگینی ایجاد کنند و حتی زیرساخت‌های حیاتی را هدف قرار دهند. به همین دلیل ارتش‌ها ناچارند ساختار دفاعی و تاکتیک‌های خود را با جنگ‌های مبتنی بر پهپاد و سامانه‌های خودکار تطبیق دهند.

نویسندگان توضیح می‌دهند که که ناوهای هواپیمابر، کشتی‌های بزرگ و پایگاه‌های متمرکز هم‌چنان اهمیت نظامی دارند اما در برابر موشک‌ها و پهپادهای ارزان‌قیمت بسیار آسیب‌پذیرتر شده‌اند. بنابراین چالش اصلی نه بی‌ارزش شدن آن‌ها بلکه افزایش خطرپذیری این تجهیزات در برابر تهدیدات جدید است،.

جنگ فرسایشی و اهمیت ظرفیت صنعتی و تغییر مفهوم امنیت 

بخش مهم دیگری از گزارش درباره «تداوم جنگ» و ظرفیت صنعتی است. نویسندگان معتقدند که در جنگ‌های مدرن فقط فناوری پیشرفته کافی نیست، بلکه توان تولید مداوم موشک، پهپاد و مهمات نیز عامل تعیین‌کننده است. به همین دلیل صنایع دفاعی باید علاوه بر فناوری، از نظر ظرفیت تولید ذخایر استراتژیک و زنجیره تأمین نیز مقاوم باشند. مفهومی که گزارش آن را «عمق سه‌بعدی» صنایع دفاعی می‌نامد.

نویسندگان همچنین تأکید می‌کنند که مرز میان جنگ نظامی و جامعه مدنی از بین رفته و زیرساخت‌های انرژی، اینترنت، بانک‌ها، رسانه‌ها و افکار عمومی نیز بخشی از میدان نبرد شده‌اند. بنابراین امنیت سایبری، تاب‌آوری اجتماعی و مدیریت اطلاعات به اندازه قدرت نظامی اهمیت پیدا کرده‌اند.

نویسندگان معتقدند که در جنگ‌های آینده، موفقیت متعلق به کشوری خواهد بود که بتواند میان فناوری پیشرفته، ظرفیت صنعتی، امنیت اطلاعات، انعطاف سازمانی و تاب‌آوری اجتماعی تعادل برقرار کند.

نویسندگان معتقدند جنگ اخیر از همان ابتدا فقط یک عملیات محدود علیه برنامه هسته‌ای یا توان نظامی ایران نبود، بلکه به بحرانی چندلایه تبدیل شد که کل منطقه، مسیرهای انرژی، تجارت جهانی و حتی آینده نظم بین‌المللی را تحت تأثیر قرار داد. از نگاه گزارش، جنگ نشان داد که خاورمیانه دوباره به مرکز رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی تبدیل شده است. 

انرژی، تجارت و اهمیت ژئوپلیتیک مسیرها

یکی از دیگر محورهای اصلی این گزارش، اهمیت انرژی و مسیرهای تجاری است. گزارش توضیح می‌دهد که این جنگ نشان داد امنیت انرژی و امنیت نظامی کاملاً به هم وابسته‌اند و تنش در مناطقی مانند تنگه هرمز، دریای سرخ و شرق مدیترانه مستقیماً بر اقتصاد جهانی، تجارت و زنجیره‌های تأمین اثر می‌گذارد. به همین دلیل مسیرهای انتقال انرژی و کالا به بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی قدرت‌ها تبدیل شده‌اند.

در همین چارچوب، پروژه‌هایی مانند «کریدور میانی» و «جاده توسعه» فقط پروژه اقتصادی نیستند، بلکه ابزارهای ژئوپلیتیکی مهمی محسوب می‌شوند. بحران‌های ناشی از جنگ باعث شده کشورها به دنبال مسیرهای جایگزین برای تجارت و انتقال انرژی باشند و در این میان مسیرهای عبوری از ترکیه اهمیت بیش‌تری پیدا کرده‌اند.

گزارش هم‌چنین تاکید می‌کند که ناامنی در خلیج فارس و تنگه هرمز، اهمیت مسیرهای جایگزین از طریق عراق و ترکیه را افزایش داده است. به اعتقاد نویسندگان، اگر ترکیه زیرساخت‌های حمل‌ونقل، انرژی و لجستیک خود را تقویت کند، می‌تواند از یک کشور ترانزیتی به بازیگری تبدیل شود که در شکل‌دهی نظم تجاری منطقه نقش مهمی دارد.

رقابت ایران، اسراییل و بازیگران منطقه‌ای و نقش آمریکا

بخش مهمی از گزارش به توازن قدرت میان ایران، اسراییل و کشورهای منطقه و نقش آمریکا اختصاص دارد. نویسندگان معتقدند که جنگ باعث تضعیف نفوذ و ظرفیت منطقه‌ای ایران شده و این وضعیت خلأ قدرتی در خاورمیانه ایجاد کرده است که رقابت میان بازیگران منطقه‌ای را افزایش می‌دهد. در این میان، اسراییل تلاش می‌کند از تضعیف ایران برای گسترش نفوذ خود استفاده کند، اما هم‌زمان ترکیه را نیز مانعی مهم در برابر سیاست‌های منطقه‌ای خود می‌بیند. به همین دلیل احتمال رقابت مستقیم‌تر میان ترکیه و اسراییل در سوریه، شرق مدیترانه و ساختار امنیتی منطقه افزایش یافته است.

نویسندگان هم‌چنین هشدار می‌دهند که اسراییل ممکن است حضور نظامی و امنیتی خود را در سوریه و لبنان گسترده‌تر و دائمی‌تر کند. روندی که می‌تواند هم موازنه منطقه‌ای را بر هم بزند و هم امنیت ترکیه را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل گزارش پیشنهاد می‌کند ترکیه سیاست فعال‌تری برای حفظ توازن منطقه‌ای دنبال کند.

در ادامه، گزارش به نقش آمریکا می‌پردازد و تاکید می‌کند که اگرچه حضور نظامی واشنگتن هم‌چنان عامل مهمی در بازدارندگی منطقه است، اما جنگ اخیر نشان داد حمایت آمریکا از متحدانش می‌تواند محدود و وابسته به محاسبات سیاسی باشد. همین مساله باعث شده بسیاری از کشورها، به‌ویژه در خاورمیانه، به دنبال افزایش «خودمختاری راهبردی» و کاهش وابستگی امنیتی به آمریکا باشند.

ارزیابی‌ها و درس‌هایی برای ترکیه

نویسندگان این گزارش معتقدند که، جنگ‌های مدرن دیگر فقط به عرصه نظامی محدود نیستند و اقتصاد، فناوری، رسانه، انرژی، افکار عمومی و روحیه جامعه نیز به بخشی از میدان جنگ تبدیل شده‌اند. به همین دلیل ترکیه باید از نگاه سنتی به امنیت فاصله بگیرد و به سمت یک «پارادایم امنیتی جدید» حرکت کند. پارادایمی که در آن علاوه بر قدرت نظامی، تاب‌آوری اجتماعی، امنیت سایبری، ظرفیت صنعتی، مدیریت اطلاعات و قدرت روایت‌سازی نیز نقش تعیین‌کننده دارند.

نویسندگان هم‌چنین تکید می‌کنند که مهم‌ترین درس جنگ برای ترکیه، ضرورت ایجاد «عمق سه‌بعدی» در صنایع دفاعی است. یعنی ترکیب فناوری پیشرفته، توان تولید انبوه و امکان ادامه تولید در جنگ‌های طولانی. تجربه جنگ نشان داده کشورهایی که ذخایر کافی مهمات و ظرفیت تولید مستمر ندارند در جنگ‌های فرسایشی آسیب‌پذیر می‌شوند. به همین دلیل امنیت زنجیره تامین، ذخایر استراتژیک و تداوم تولید بخشی از امنیت ملی محسوب می‌شود.

گزارش در ادامه می‌گوید ساختار جنگ نیز تغییر کرده و ساختارهای متمرکز نظامی در برابر حملات دقیق، پهپادها و جنگ شبکه‌محور آسیب‌پذیرتر شده‌اند. بنابراین ترکیه باید سامانه‌های پراکنده، چندلایه و انعطاف‌پذیر ایجاد کند و از تمرکز زیرساخت‌های حساس، مراکز داده و شبکه‌های فرماندهی در یک نقطه پرهیز کند. نویسندگان تاکید می‌کنند که آینده جنگ به سرعت تصمیم‌گیری، هماهنگی داده‌ها و ساختارهای شبکه‌ای وابسته خواهد بود.

گزارش تاکید می‌کند که در جنگ‌های جدید فقط ارتش‌ها هدف قرار نمی‌گیرند، بلکه جامعه، افکار عمومی، شبکه‌های بانکی، انرژی، ارتباطات و زیرساخت‌های شهری نیز وارد میدان جنگ می‌شوند. به همین دلیل اگر جامعه در بحران دچار ترس، بی‌اعتمادی و آشفتگی روانی شود، حتی ارتش‌های قدرتمند نیز آسیب‌پذیر خواهند شد. از این رو، ترکیه باید علاوه بر توان نظامی، روی انسجام اجتماعی، مدیریت بحران، آمادگی عمومی و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی سرمایه‌گذاری کند.

گزارش هم‌چنین به «جنگ شناختی» و عملیات روانی توجه ویژه‌ای دارد و توضیح می‌دهد که شبکه‌های اجتماعی، هوش مصنوعی، دیپ‌فیک و عملیات رسانه‌ای اکنون به ابزار جنگ تبدیل شده‌اند. هدف این عملیات فقط انتشار اطلاعات غلط نیست، بلکه ایجاد بی‌اعتمادی، تضعیف روحیه عمومی و مختل کردن تصمیم‌گیری دولت‌هاست. به همین دلیل پیشنهاد می‌شود ترکیه ساختاری برای «امنیت شناختی» ایجاد کند تا بتواند عملیات روانی و روندهای رسانه‌ای را تحلیل و مدیریت کند. گزارش همچنین تاکید می‌کند که توان روایت‌سازی و مدیریت افکار عمومی بین‌المللی، بخشی از موفقیت در جنگ‌های جدید است.

نویسندگان معتقدند ناامنی در خلیج فارس و تنگه هرمز باعث خواهد شد مسیرهای جایگزین تجارت و انرژی اهمیت بیشتری پیدا کنند. در این میان، ترکیه می‌تواند به مرکز اصلی ترانزیت انرژی، تجارت و لجستیک بین آسیا و اروپا تبدیل شود. گزارش تأکید می‌کند که این پروژه‌ها فقط اقتصادی نیستند، بلکه ابزار ژئوپلیتیکی برای افزایش نفوذ منطقه‌ای ترکیه محسوب می‌شوند. 

یکی از بخش‌های مهم گزارش، ارزیابی سیاست خارجی ترکیه در طول جنگ است. نویسندگان معتقدند آنکارا توانست هم‌زمان ارتباط خود را با ایران، کشورهای خلیج فارس، آمریکا، اروپا و پاکستان حفظ کند و همین مسئله به ترکیه مزیت دیپلماتیک مهمی داده است. گزارش این توانایی را نشانه «انعطاف دیپلماتیک» ترکیه می‌داند و معتقد است آنکارا می‌تواند در نظم امنیتی جدید نقش میانجی، متعادل‌کننده و حتی معمار بخشی از ترتیبات منطقه‌ای را ایفا کند. با این حال گزارش تاکید می‌کند که اگر ایران رفتار بی‌ثبات‌کننده در منطقه داشته باشد، ترکیه باید اقدامات بازدارنده لازم را انجام دهد.

در جمع‌بندی نهایی، گزارش تاکید می‌کند که جهان وارد دوره‌ای شده که نظم امنیتی قدیمی به‌تدریج در حال فروپاشی است. در این دوره، قدرت کشورها فقط با تعداد تانک و جنگنده سنجیده نمی‌شود. بلکه فناوری، داده، تولید صنعتی، تاب‌آوری اجتماعی، توان مدیریت بحران و قدرت روایت‌سازی نیز تعیین‌کننده هستند. نتیجه اصلی گزارش این است که ترکیه باید این تحولات را صرفاً تهدید نبیند، بلکه آن را فرصتی تاریخی برای افزایش نفوذ و قدرت راهبردی خود تلقی کند. موفقیت ترکیه در آینده به توانایی این کشور در ایجاد ساختاری چندلایه، پایدار و هماهنگ در حوزه امنیت، فناوری، اقتصاد و جامعه بستگی خواهد داشت.

 

گزارش آکادمی اطلاعات ملی ترکیه از جنگ 12 روزه میان ایران و اسرائیل منتشر شد

پیش‌تر نیز آکادمی اطلاعات ملی ترکیه‌(MİA) گزارشی تحلیلی با عنوان «جنگ ۱۲ روزه و درس‌هایی برای ترکیه» منتشر کرده که به بررسی تنش‌های نظامی اخیر میان ایران و اسرائیل در فاصله زمانی ۱۳ تا ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵ پرداخته؛ درگیری که افکار عمومی از آن با نام «جنگ ۱۲ روزه» یاد می‌کنند.

در این گزارش، ابعاد نظامی، اطلاعاتی، سیاسی و فناورانه درگیری به‌صورت مفصل ارزیابی شده و به درس‌های راهبردی قابل‌استخراج برای ترکیه اشاره شده است.

این درگیری نظامی که در مدت‌زمانی کوتاه تعادل منطقه‌ای را برهم زد، از برتری هوایی تا حملات سایبری، از عملیات‌های روانی تا توانمندی‌های صنایع دفاعی، در چشم‌اندازی گسترده موردبررسی قرار گرفته است.

در گزارش آکادمی اطلاعات ملی، آینده تقابل ایران و اسرائیل و گام‌هایی که ترکیه باید در برابر سناریوهای احتمالی بردارد، نیز به شکلی جامع تشریح شده است.

برجسته‌شدن جنگ سایبری، حملات الکترونیکی و دستکاری دیجیتال

در این گزارش تاکید شده که درگیری نظامی ۱۲ روزه نمونه‌ای برجسته از جنگ‌های نسل جدید است که در مدت‌زمانی کوتاه تأثیرات عمیقی برجا گذاشته‌اند. درگیری با حملات هوایی غافلگیرانه و عملیات‌های ترور اسرائیل آغاز و با بمباران تأسیسات هسته‌ای ایران توسط آمریکا پایان یافت.

در گزارش آمده است که فناوری‌های جنگی مدرن، به‌ویژه عناصر هوایی، چگونه روند درگیری را تغییر داده‌اند. در این میان، ابزارهایی مانند جنگ سایبری، حملات الکترونیکی و عملیات‌های فریب افکار عمومی به شکل ویژه‌ای برجسته شده‌اند.

گزارش می‌نویسد این تنش نظامی نشان داد که دوران جدیدی از درگیری‌ها آغاز شده که فراتر از ارتش‌های سنتی، بر اشکال چندلایه و پیچیده نبرد متمرکز است.

همچنین، گزارش نشان می‌دهد که شبکه‌های اطلاعاتی و عملیاتی اسرائیل که سال‌ها درون ایران فعالیت داشته‌اند، در تعیین سرنوشت این درگیری نقشی حیاتی ایفا کرده‌اند و ساختارهای مدرن اطلاعاتی توانسته‌اند روند درگیری را تغییر دهند.

لزوم آمادگی ترکیه برای تهدیدات مشابه

در این گزارش، آمده که ایران سعی داشت با استفاده از ظرفیت پیشرفته موشک‌های هایپرسونیک توازن ایجاد کند، اما سامانه‌های پدافند هوایی چندلایه باعث شد موفقیت این موشک‌ها محدود بماند.

بااین‌حال، دشواری اسرائیل در مقابله با این موشک‌ها نشان می‌دهد که ترکیه نیز باید برای تهدیدات مشابه آمادگی داشته باشد. ازاین‌رو، مدرن‌سازی سامانه‌های دفاع هوایی و تقویت توانمندی‌های ضد موشکی پیشنهاد شده است.

در بخش دیگری از گزارش تصریح شده که درگیری صرفاً نظامی نبود، بلکه به یک نبرد دیجیتال نیز تبدیل شد.

ایران و اسرائیل از طریق حملات سایبری هم به زیرساخت‌های یکدیگر آسیب زدند و هم سعی کردند افکار عمومی را تحت‌تأثیر قرار دهند. اقدام ایران برای مسدودسازی اپلیکیشن‌هایی چون واتساپ، به‌عنوان نشانه‌ای از اثرات روانی درگیری بر جامعه توصیف شده است.

بر همین اساس، بر اهمیت راهبردی امنیت دیجیتال، حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی و توسعه نرم‌افزارهای ملی و بومی برای ترکیه تأکید شده است.

همچنین، به ضعف سامانه‌های هشدار اولیه و زیرساخت‌های پناهگاهی در ایران اشاره شده که موجب تلفات غیرنظامی به‌ویژه در تهران و سایر شهرها شده است. این در حالی است که ساختار پیشرفته دفاع غیرنظامی اسرائیل، مانع از رخ‌دهی وضعیت مشابه در آن کشور شده است.

در گزارش آمده است که ترکیه نیز باید در کلان‌شهرهای خود زیرساخت‌های مشابهی ایجاد کند، چراکه ظرفیت دفاع غیرنظامی در آینده، نقش حیاتی خواهد داشت.

لزوم توسعه راهکارهای داخلی و ملی

در ادامه گزارش، اهمیت فرآیند یکپارچه‌سازی و ادغام سامانه‌های سرنشین‌دار و بدون سرنشین در نیروی هوایی ترکیه مورد تأکید قرار گرفته و توصیه شده که علاوه بر ظرفیت تولید انبوه، باید راهکارهای داخلی و ملی برای استفاده از فناوری‌های غیرنظامی در حوزه نظامی نیز توسعه یابد.

در همین راستا، بر لزوم برنامه‌ریزی چندوجهی و بلندمدت در حوزه صنایع دفاعی ترکیه تأکید شده است.

در گزارش، هم‌چنین هشدار داده شده که اگر راه‌حل‌های دیپلماتیک در ایران مسدود شود، بی‌ثباتی منطقه‌ای اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. این وضعیت ممکن است باعث مهاجرت‌های گسترده به سمت ترکیه، اختلال در تامین انرژی و ایجاد تهدیداتی در مرزهای کشور شود. از این‌رو، آمادگی برای این سناریوها ضروری ارزیابی شده است.

پیشنهاد توسعه سیاست‌های امنیتی پیشگیرانه

در ارزیابی آکادمی اطلاعات ملی ترکیه، آمده است که اگر درگیری جدیدی میان ایران و اسرائیل رخ دهد، شدت آن از درگیری‌های پیشین بیش‌تر خواهد بود و ترکیه باید راهبردی چندوجهی در برابر این احتمال تدوین کند.

هم‌چنین، در گزارش تصریح شده که صنایع دفاعی یکی از اهداف اصلی سرویس‌های اطلاعاتی خارجی است و ترکیه باید برای محافظت از فعالان این حوزه، سیاست‌های امنیتی پیشگیرانه توسعه دهد.

در پایان، آموزش نیروهای کلیدی، سامانه‌های هشدار سریع و اقدامات حفاظت دیجیتال به‌عنوان عوامل تعیین‌کننده در جنگ‌های احتمالی آینده معرفی شده‌اند.

آکادمی ملی اطلاعات ترکیه در سال ۲۰۲۳ در چارچوب «سازمان ملی اطلاعات» ترکیه تاسیس شد و از ژانویه ۲۰۲۴ فعالیت خود را آغاز کرده و هدف آن توسعه و تثبیت رشته اطلاعات به‌عنوان یک حوزه علمی است. این آکادمی برنامه‌های تحصیلات تکمیلی در زمینه اطلاعات، امنیت، استراتژی و فناوری‌های مرتبط ارایه می‌دهد و با انجام تحقیقات علمی و پروژه‌های پژوهشی، ایجاد پلتفرم‌های همکاری ملی و بین‌المللی، تقویت جایگاه ترکیه در حوزه اطلاعات و امنیت و تعامل با جامعه علمی جهانی را دنبال می‌کند.

پنج‌شنبه هفتم خرداد 1405-بیست و هشتم مه 2026

یک نظر بنویسید

 

نظرات شما

بدون نظر