استراتژی آمریکا و متحدانش از حمله به روژآوا، مخالفت با هرگونه صدای آزادیخواهی در خاورمیانه است!
شهر کوبانی در شمالشرق سوری؛ شهری که در سالهای جنگ با داعش به نماد مقاومت تبدیل شد و نخستین شکست بزرگ را به این گروه وارد کرد ـ اکنون در محاصره نیروهای دولت انتقالی دمشق قرار گرفته و با تهدیدی جدی روبهروست. نسرین عبدالله، فرمانده یگانهای حفاظت زنان، در گفتوگویی از داخل این شهر محاصرهشده، نسبت بهخطر وقوع «نسلکشی» هشدار داده و از جامعه جهانی خواسته است برای جلوگیری از فاجعهای انسانی دست به اقدام فوری بزند.
جنگ در سوریه وارد مرحلهای تازه شده است؛ تحولات این مرحله که از حلب آغاز شد و بهتدریج به شمالشرق سوریه گسترش یافته، نشاندهنده وجود یک طرح گسترده برای درهم شکستن سیاسی و نظامی روژاوا است.
با ادامه پیشروی نیروهای دولتی سوریه در مناطق تحت کنترل اداره خودگردان شمال و شرق سوریه، پروژهای که زمانی برای بسیاری از چپگرایان جهان نماد دموکراسی شورایی و برابری بود، در معرض فروپاشی قرار گرفته است. توافق آتشبس میان دمشق و نیروهای دموکراتیک سوریه، که با میانجیگری واشنگتن و حمایت آنکارا شکل گرفته، عملا به انحلال اداره خودگردان و نیروهای مسلح آن میانجامد. همزمان، تصرف مراکز کلیدی نفت و گاز، بحران امنیتی در زندانها و اردوگاههای داعش، و عقبنشینی حمایت آمریکا، آینده روژاوا و موجودیت سیاسی کردها را با پرسشهای اساسی روبهرو کرده است. شکست کنونی شاید آغاز پایان پروژه روژاوا باشد، اما به معنای پایان مبارزه نخواهد بود.(منبع: یونگه ولت - دوشنبه ۲۹ دی ۱۴۰۴)
به گفته منابع، در ۱۷ ژانویه، تام باراک در اقلیم کردستان عراق با مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه، دیدار کرد و به او گفت منافع آمریکا در کنار شرع است، نه نیروهای دموکراتیک سوریه.
نیروهای دولت سوریه، بهسرعت استانهای عربنشین را از کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه خارج کردند و به پیشروی ادامه دادند. تا ۱۹ ژانویه، آنها شهرهای باقیمانده تحت کنترل کردها در شمالشرق سوریه را محاصره کردهاند؛ آن هم با وجود آتشبسی که یک روز پیشتر اعلام شده بود.
محمد جولانی، رییس جمهور موقت سوریه، روز سهشنبه در حالی که نیروهایش به آخرین پایگاههای کردها نزدیک میشدند، بهطور ناگهانی آتشبسی جدید اعلام کرد و گفت اگر نیروهای دموکراتیک سوریه تا پایان هفته طرحی برای ادغام ارائه دهند، نیروهایش پیشروی نخواهند کرد.
دقایقی بعد، تام با راک بیانیه خود را منتشر کرد که متن این بیانیه در ضمایم آمده است.
او گفت هدف اولیه نیروهای دموکراتیک سوریه بهعنوان نیرویی برای مبارزه با داعش «تا حد زیادی پایان یافته» و بهترین فرصت برای کردها، حضور در چارچوب دولت جدید شرع است.
بهنظر میرسد این نشستها بدون نتیجه پایان یافتهاند.
روز شش ژانویه 2026، درگیریها میان نیروهای مسلح دولت موقت سوریه به ریاست محمد الجولانی و نیروهای دموکراتیک سوریه(قسد) که هسته اصلی آن را یگانهای مدافع خلق کرد تشکیل میدهند، در حومه حلب آغاز شد.
نیروهای دموکراتیک سوریه با تحمل تلفات سنگین به شرق رود فرات عقبنشینی کردند و بسیاری از تحلیلگران، بر این باورند که طراح اصلی این حمله، آمریکا و ترکیه قرار دارند.
نیروهای وابسته به دولت سوریه، در کمتر از ۴۸ ساعت، بخش عمدهای از مناطقی را که در کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه بود به اشغال خود درآوردند.
تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و نماینده ویژه ایالات متحده در امور سوریه، پیشتر اعلام کرده بود با مدل حکومتی فدرال برای سوریه، مخالف است و گفته بود «مناسبترین ساختار یک دولت متمرکز و فراگیر است.»
او روز 20 ژانویه 2026، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت بزرگترین فرصت برای کردهای سوریه در دوره گذار پس از بشار اسد پدید آمده و مسیری برای ادغام کامل آنها در یک کشور متحد سوریه فراهم شده است.
نیروهای جهادی وابسته دولت موقت سوریه به ریاست جمهوری «محمد جولانی» توانستند مناطقی را که سالها در اختیار نیروهای دموکراتیک سوریه(قسد) بود تصرف کند. این پیروزی سریع نتیجه توافقات میان دولت موقت سوریه و آمریکا و با حمایت همهجانبه سیاسی، نظامی و دپلماسی حکومت ترکیه است که پیشروی سریع نیروهای جهادی علیه نیروهای دمکراتیک سوریه را در پی خواهد داشت.
به گزارش خبرگزاری رویترز، تصرف سریع مناطقی که سالها در اختیار نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کردها بود، در نتیجه سلسلهای از دیدارهای حساس میان دولت احمد شرع و آمریکا در دمشق، پاریس و عراق در اوایل ماه ژانویه ۲۰۲۶ رقم خورد.
تنشها میان دولت سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF)به رهبری کردها، ماهها در حال افزایش بود. دمشق از نیروهای دموکراتیک سوریه، که ستون فقرات آن را یگانهای مدافع خلق کرد (YPG)تشکیل میدهند، خواسته بود بهطور کامل در نیروهای امنیتی دولتی ادغام شود و نهادهای حکومتی مناطق تحت کنترل کردها نیز یکپارچه شوند. اما نیروهای کرد با این خواسته مخالفت کردند؛ آنها در پی حفظ خودگردانی منطقهای خود بودند و نگران بودند که دولت اسلامگرای مستقر در دمشق به دنبال سلطه کامل بر سوریه است. درگیریها در ماه ژانویه ۲۰۲۶ شدیدتر شد؛ نیروهای دولتی ابتدا مناطق تحت کنترل کردها در حلب را تصرف کردند و سپس هفته گذشته به سمت شرق پیشروی کردند و نیروهای کرد را وادار به عقبنشینی ساختند.
استانهای رقه، دیرالزور و بخشهایی از استان حسکه تحت کنترل دولت سوریه درآمده است. این مناطق شامل بزرگترین میدانهای نفتی سوریه، یک سد بزرگ برقآبی، مناطق کشاورزی، زندانهایی که محل نگهداری اعضای داعش هستند و اردوگاهی برای غیرنظامیان مرتبط با داعش است.
نیروهای دموکراتیک سوریه پیشتر بخش عمدهای از این مناطق را زمانی که شریک اصلی آمریکا در نبرد با داعش بودند، از گروه داعش بازپس گرفته بودند. مناطق تصرفشده عمدتا عربنشین هستند.
به گفته مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه، این نیروها به مناطق کردنشین عقبنشینی کردهاند. طبق آتشبسی که در ۲۰ ژانویه توافق شد، دولت سوریه به کردها چهار روز فرصت داده تا طرحی برای ادغام مناطق باقیمانده خود در استان حسکه ارائه کنند. در صورت دستیابی به توافق، نیروهای دولتی وارد دو شهر باقیمانده تحت کنترل SDF نخواهند شد: شهر حسکه، مرکز استان با ترکیب ملی متنوع، و قامشلی که اکثرا کردنشین است.
نیروهای جهادی دولت سوریه
خودگردانی دموکراتیک شمال و شرق سوریه، که با نام «روژاوا» شناخته میشود، اداره خودگردان شمال و شرق سوریه، که با نام روژاوا شناخته میشود، به سیستم کنفدارلیسم دموکراتیک در مناطق شمال و شرق سوریه گفته میشود. این نظام در ۱۷ مارس ۲۰۱۶، در نشستی در شهر رمیلان در کانتون جزیره اعلام شد. در حال حاضر اداره خودگردان شمال و شرق سوریه از پنج کانتون(منطقه) به نامهای جزیره، کوبانی، رقه، الثوره و دیرالزور تشکیل شده است که در سال ۲۰۲۴، مجموعا جمعیتی حدود ۴/۶ میلیون نفر داشتهاند. علاوه بر کردها، عربها، آشوریها، ارمنیها، ترکمنها و چرکسها نیز در این مناطق زندگی میکنند.
اداره خودگردان قبلا خودمدیریتی دموکراتیک روژاوای کردستان و سپس سیستم کنفدرالی دموکراتیک روژاوا-شمال سوریه نام داشت، اما پس از پیروزی نیروهای دموکراتیک سوریه علیه داعش، قلمرو اداره خودگردان به مناطق تحت تصرف داعش نیز گسترش پیدا کرد و تمامی مناطق شرق رودخانه فرات را دربر گرفت و به نام کنونی تغییر نام داد.
در ابتدا شهر قامشلی پایتخت و مرکز سیاسی فدراسیون بهشمار میرفت، اما با افزایش خطر حمله ترکیه به مناطق مرزی، شهر عین عیسی از سال ۲۰۱۸ بهعنوان پایتخت اداره خودگردان شمال و شرق سوریه شناختهشد و مرکزیت اداری و سیاسی این فدراسیون بدانجا منتقل شد.
تاکنون بهنظر میرسید که ایالات متحده آمریکا، کمابیش درباره سیستم کنفدرالیسم دمکراتیک روژآوا سیاست سکوت را در پیش گرفته اما گاهی نیز مقامات آمریکایی این و آنجا مطرح میکردند که روژآوا در ائتلاف سرکوب داعش حضور دارد. در میدان جنگ نیز هیولای داعش را نیروهای دموکراتیک سوریه به زمین نزدند. داعش به مدت چهار ماه کوبانی را محاصره کرده بود و نیروهای تا دندان مسلح او تا مرکز شهر پیش رفته بودند؛ اما یگانهای مدافع زنان و مردان روژاوا، تنبهتن و خانهبهخانه با توپ و تانک داعش با سلاحهای سبک میجنگیدند؛ تا این که سرانجام پس از چهار ماه مقاومت و با بیش از 11 هزار جاخته توانستند محاصره داعش بشکنند و تمامی مناطقی که در سوریه در اشغال داعش بود تصرف کردند. اما اکنون دولت آمریکا و سایر دولتهای غربی، بهطور رسمی و علنی به حمایت از گروههای تروریستی اسلامی هیات تحریر شام به ریاست محمد جولانی، برخواستهاند. حدود یک سال پیش با سقوط حکومت بعث به ریاست بشار اسد، از هم پاشید و هیات تحریر شام با حمایت ترکیه و آمریکا و...، جای حکومت بعث را گرفتند. اکنون تام باراک نماینده ویژه آمریکا در سوریه، شدیدا مخالف ادامه خودگردانی دموکراتیک سوریه است و رسما تهدید کرده است اگر نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) در درون نیروهای نظامی سوریه ادغام نشوند جنگ و بمباران در انتظارشان است.
با سرنگونی حکومت بعث و به قدرت رسیدن اسلامگرایان احمد الشرع، دولت ترامپ در ازای حمایت از طرح استعماری غزه، به دولت ترکیه در سوریه آزادی عمل داده است.
دولت اسرائیل نیز به نوبه خود، پس از انعقاد توافقی با دمشق، موقعیت نیروهای هیات تحریر شام بیش از پیش تقویت شده است.
در نهایت، با تصرف بزرگترین میدانهای نفت و گاز توسط نیروهای الشرع، دولت خودگردان روژآوا، ستون فقرات اقتصادی خود را از دست داد.
برای نیروهای دموکراتیک سوریه که ستون اصلی آن یگانهای زنان و مردان تشکیل میدهند هنوز دهها هزار پیکارگر با تجربه دارد؛ اکنون مسئله دفاع از موجودیت خود مطرح است و دستاوردهای خودگردانی دموکرایتک به ویژه در عرصه زنان، شدیدا در خطر است.
جهادیهای وابسته به نیروهای دولتی سوریه روز دوشنبه پیروزی خود در رقه را با شلیک تیر هوایی جشن گرفتند.
با وجود توافق آتشبس، حملات نیروهای دولتی سوریه به مناطق تحت اداره خودگردان شمال و شرق سوریه، همچنان ادامه دارد. نیروهای دولتی تلاش کردند شهر مرزی کوبانی را در نزدیکی ترکیه به محاصره درآورند. درگیریها بهویژه پیرامون زندانهایی رخ داد که هزاران عضو سازمان جهادی «دولت اسلامی» در آنها نگهداری میشوند. فوزا یوسف، رییس حزب سوسیالیستی ـ اتحاد دموکراتیک(PYD) که نیروی سیاسی مسلط در منطقه خودگردان است، اعلام کرد: «ما نیروهای کُرد را به بسیج عمومی فرا میخوانیم، زیرا کُردهای روژاوا با تهدید نسلکشی روبهرو هستند.»
در آخر هفته، نیروهای دولتی در یک عملیات برقآسا مناطق عربنشین وابسته به اداره خودگردان در امتداد فرات را تصرف کردند؛ از جمله میدانهای نفت و گاز دیرالزور، سد فرات در نزدیکی طبقه که برای تأمین آب اهمیت حیاتی دارد، و نیز شهر رقه. در این مناطق که پیشتر از پایگاههای اصلی داعش به شمار میرفت، نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF)با شورش شبهنظامیان قبیلهای و پیوستن برخی از واحدهای عرب خود به نیروهای دولتی مواجه شدند. شامگاه یکشنبه، مظلوم عبدی، فرمانده کل SDF، توافق آتشبسی را که احمد الشَرع، رییسجمهور سوریه، ارائه کرده بود، تایید کرد تا به گفته او «در جنگی تحمیلی از خونریزی بیهوده بیشتر و تلفات غیرنظامیان جلوگیری شود.»
فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه، «تام باراک»، از هر طرف نیروهای دمراتیک سوریه را تحت فشار و تهدی قرار داده است تا توافق ۱۴ مادهای ر ابپذیرند که در عمل به انحلال اداره خودگردان میانجامد. این توافق انتقال فوری کنترل استانهای رقه و دیرالزور به دولت مرکزی را پیشبینی میکند. همچنین مقرر شده کوبانی از سلاحهای سنگین خالی شود و تنها یک نیروی پلیس محلی در شهر باقی بماند. در این سند هیچ اشارهای به حقوق خودگردانی برای مناطق کُردنشین اصلی در جزیره نشده و صرفا به فرمان ریاستجمهوری هفته گذشته ارجاع داده شده است که زبان کُردی را بهعنوان «زبان ملی» به رسمیت میشناسد و امکان ارائه آن را بهصورت درس اختیاری فراهم میکند. در واقع با پذیرش یک حق فرهنگی، قصد دارد سیستم خودگردانی دمکراتیک در روژآ از بین ببرد و تمام دستاوردهای نیروهای دموکراتیک سوریه را به کلی نابود سازد.
بر اساس این توافق تحمیلی، نیروهای دموکراتیک سوریه باید منحل شوند و اعضای آنها بهصورت فردی، نه بهعنوان یگانهای منسجم همانگونه که SDF خواستار آن بود، در ارتش سوریه ادغام شوند؛ ارتشی که تاکنون عمدتا از واحدهای مسلح اسلامگرا تشکیل شده است. در حالی که مظلوم عبدی، فرمانده نیروهای سوریه دموکراتیک، اعلام کرد جزئیات توافق را روز دوشنبه در دمشق با الشرع بررسی خواهد کرد؛ دیداری که به تعویق افتاد. فرمانده SDF پیش از عزیمت به دمشق، موضعی خود را چنین اعلام کرد: «دستاوردهای انقلاب و مردممان را با همه ابزارهای در اختیارمان دفاع خواهیم کرد.»
طبق توافق، اردوگاههای بازداشت و زندانهای شمال و شرق سوریه که دهها هزار عضو داعش و خانوادههایشان سالهاست در آنها نگهداری میشوند، باید به مسئولیت دولت مرکزی واگذار شوند. الشرع پیشتر خود بهعنوان یکی از فرماندهان ارشد داعش در نسلکشی ایزدیها در عراق نقش داشته و سپس گروه جهادی خود، هیات تحریر الشام (HTS)، را بنیان گذاشت که اکنون در دمشق حاکم است.
از اینرو، شگفتآور نیست که نیروهای نپامی دولت از همان یکشنبه روند آزادسازی اعضای داعش از زندانها را آغاز کردند. نیروهای دموکراتیک سوریه روز دوشنبه اعلام کردند که نیروهای دولتی زندان الشدادی در استان حسکه و همچنین زندان الاکتان در نزدیکی رقه را تصرف کردهاند؛ زندانی که حدود پنج هزار عضو بلندپایه داعش در آن نگهداری میشوند. بنا بر این گزارش، نیروهای آمریکایی که بهطور رسمی برای مقابله با داعش در شمال سوریه مستقر هستند، حامی این رویدادها هستند.
همزمان، در اردوگاه الهول در استان حسکه شورشی در میان دهها هزار خانوادههای اعضای داعش درگرفته است. این اردوگاه که کودکان و نوجوانانِ وابسته به هواداران داعش در آن با آموزههای این سازمان پرورش مییابند، مدتهاست بهعنوان بمبی ساعتی شناخته میشود، زیرا نسل تازهای از جهادیها در آن رشد کرده است.
اکنون دستاوردهای روژآوا و مردم این منطقه از مردم کرد گرفته تا عرب و ترکمن و غیره در معرض کشتار هدفمند دولت محمد الجولانی رییس جمهور موقت سوریه و دولت ترکیه با حمایت مستقیم آمریکا و سکوت دولتهای اروپایی قرار دارند. اساسا استراتژی سیاسی-نظامی آمریکا و متحدانش در منطقه بحرانی خاورمیانه، دشمنی با هرگونه صدای آزادیخواهی در این منطقه نفتخیز است. هماکنون ما در روژاوا، شاهد سازماندهی یک نسلکشی جدید شبیه نسلکشی غزه با حمایت آمریکا و به دستاندرکاری دولت ترکیه و دولت موقت سوریه هستیم.
دولت گروههای اسلامی هیات تحریرالشام مسلح با سابقه تروریستی به ریاست محمد الجولانی، بیش از یک سال است که جایگزین دولت سکولار دیکتاتوری بشار اسد هستیم. در انی مدت دولت الجولانی، بارهای دست به کشتار علویها و دورزیها زده و اکنون نسلکشی مردم کرد روژآوا را در دستور کار خود قرار داده است؟
«توماس باراک»، سفیر آمریکا در آنکارا و نماینده ویژه در امور سوریه، از زمان انتصابش در ماه آوریل به این سمت، توجه زیادی را در رسانههای ترکیه به خود جلب کرده است. اظهارات او درباره خاورمیانه، سوریه و تاریخ عثمانی، بحثبرانگیز بوده و بسیاری را شگفتزده کرده است.
باراک که در اصل تاجر است و بهخاطر روابط نزدیکش با دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا شناخته میشود، ماموریت خود در ترکیه را از ماه مه سال گذشته آغاز کرده است.
پس از ورود، باراک با لحنی پر از احساس به خبرنگاران گفت که به «دیاری بازگشتهام که نیاکانم از آنجا آمدهاند» و بهنظر میرسد منظورش ریشههای خانوادگیاش در لبنان باشد.
او از «نیروهای دموکراتیک سوریه» به رهبری کردها خواسته است تا از تلاش برای خودگردانی در شمال سوریه دست بردارند و با دولت سوریه ادغام شوند.
اظهارات باراک از زمان انتصابش نشاندهنده نزدیک شدن دیدگاههای او به موضع ترکیه درباره سوریه است.
اکنون نیروهای جوان و چپ بیشماری از طریق اقلیم کردستان عراق و از طریق ترکیه، برای کمک به نیروهای دموکراتیک سوریه وارد روژآوا شدهاند و در مرز ترکیه و کردستان سوریه درگیریهای شدیدی بین جوانانی که قصد ورد به روژآوا را دارند و پلیس فاشیست ترکیه در جریان است.
راهپیماییهای بزرگی در کشورهای غربی در جریان و ترکیه در جریان است.
در چنشن وضعیتی، بیتردید هر نیروی آزادیخواه، چپ، کمونیست، آنارشیست و فمینیست که دلش برای آزادی و برابری و دستارودهای روژآوا و مردم روژآوا میطپد نباید نظارهگر این وضعیت هولناک باشد و باید آگاهانه و عامدانه تلاش میکند از هر طریق ممکن به یاری آزادیخواه این منطقه بشتابد.
محمد جولانی، رییس جمهور سوریه – مظلوم کوبانی، فرمانده نیروهای سوریه دموکراتیک
دونالد ترامپ در نخستین سال دوم دوم ریاست جمهوریش، دست به اقداماتی زده است که نه با حقوق بینالملل تاکنونی و نه با سیاستهای گذشته آمریکا، خوانایی ندارند. مواضع او غیرقابل پیشبینی و به سرعت مواضع متناقض و غیرقابل پیشبینی را تخاذ میکند. او اکنون داعیه رهبری جهان را در ذهن خود میپروراند و در این راستا، یک روز از جنگ و روز دیگر از صلح دم میزند.
وقتی نیویورکتایمز از دونالد ترامپ پرسید چه چیزی میتواند جلوی او را بگیرد، رئیسجمهور آمریکا پاسخ داد: «اخلاق خودم. ذهن خودم. تنها چیزی که میتواند مرا متوقف کند همین است.»
این همان چیزی است که پشت تلاش انبوه متحدان برای متقاعد کردن، چاپلوسی یا واداشتن او به تغییر نظرش قرار دارد.
باراک در تاریخ ۲۵ مه 2025، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «یک قرن پیش، غرب با تحمیل نقشهها، قیمومیتها، مرزهای ترسیمی و حکومت بیگانه، سرنوشت منطقه را رقم زد. توافق سایکس–پیکو سوریه و منطقه را برای منافع امپراتوری تقسیم کرد، نه برای صلح. آن اشتباه بهای سنگینی برای نسلها داشت. ما آن را دوباره تکرار نخواهیم کرد. دوران دخالت غرب به پایان رسیده است.»
او در مصاحبهای با شبکه خبری اِنتیوی در ۲ ژوئن 2025 نیز گفت که سیاست تازه واشنگتن در قبال سوریه «بسیار متفاوت از سیاستهای ما در قرن گذشته خواهد بود، چون هیچیک از آنها نتیجهبخش نبود.»
پس از دیدار با احمد شرع، رییسجمهور موقت سوریه در اوایل ماه ژوئیه، باراک از نیروهای دموکراتیک سوریه خواست تا با دولت دمشق یکپارچه شوند و تاکید کرد که «سوریه کشوری متحد است.»
او گفت: «راه هرگونه مذاکره از دمشق میگذرد و فدرالیسم در سوریه جایگاهی ندارد.»
مقامهای ترک و تحلیلگران حامی دولت بهطور کلی از سخنان باراک استقبال کرده و گفتهاند این مواضع با خواسته دیرینه آنکارا برای انحلال نیروهای دموکراتیک سوریه و تشکیل حکومتی متمرکز در دمشق همسو است.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در ۲۵ ژوئیه 2025، گفته بود: «باراک واقعا نماینده رویکردی نو است که توازنهای منطقهای را بهخوبی درک میکند، میکوشد بیطرفی ویژهای را حفظ کند و بر این باور است که علاقه و توجه آمریکا به مسائل منطقه توانسته اعتماد و حمایت همگان را جلب کند. ما از این رویکرد صمیمانه قدردانی میکنیم.»
عبدالقادر سلوی، ستوننویس روزنامه دولتی «حریت»، در ۱۱ ژوئیه 2025، از باراک بهدلیل «بستن راه» بر مطالبات نیروهای دموکراتیک سوریه برای خودگردانی در سوریه تمجید کرد.
اما، برخی کارشناسان نسبت به اثرگذاری واقعی اقدامات باراک تردید نشان دادهاند.
بارچین ینانچ، مفسر و تحلیلگر مسائل سیاست خارجی، در وبسایت خبری مستقل T24 نوشت که اظهارات باراک درباره سوریه «متناقض» است و معتقد بود که «مشخص نیست منظور او از اینکه یگانهای مدافع خلق(YPG) باید با حکومت ادغام شوند، چه بوده است.»
جشن آزادی رقه از تسلط داعش
در حالی که نیروهای کرد در منطقه خودگردان «روژاوا» در شمال سوریه از روزهای گذشته زیر فشار نظامی فزاینده قرار گرفتهاند، گزارشها از درگیریهای سنگین میان نیروهای دفاعی کرد و نیروهای وابسته به دولت اسلامگرای دمشق حکایت دارد؛ درگیریهایی که به گفته منابع کردی، با دخالت مستقیم ترکیه نیز همراه شده و همزمان، خطر بازگشت و سازمانیابی دوباره «داعش» را پررنگتر کرده است.
بر اساس گزارش روزنامه آلمانی یونگه ولت، یگانهای مدافع خلق و یگانهای مدافع زن بههمراه نیروهای مسیحی همپیمان و همچنین گروهی از غیرنظامیان آموزشدیده که در چارچوب «بسیج عمومی» اعلامشده از سوی اداره خودگردان به میدان آمدهاند، در برابر پیشروی نیروهای دولت دمشق مقاومت میکنند. در این میان، شهر مرزی کوبانی بهعنوان یکی از نقاط کانونی درگیری، از سه سمت در محاصره نیروهای مهاجم قرار گرفته و قطع آب و برق، وضعیت انسانی را در این شهر وخیمتر کرده است. همزمان گفته میشود ترکیه، که در این روایت نقش «نیروی محرک» حمله متحدان سوری خود علیه روژاوا را دارد، در جنوب کوبانی با پهپادهای رزمی مستقیما وارد نبرد شده است.
در تحولی قابل توجه، وزارت دفاع سوریه عصر سهشنبه بهطور غیرمنتظره اعلام کرد نیروهایش وارد روستاها و شهرهای کردنشین نخواهند شد. در گزارش یونگهولت، این تغییر لحن به احتمال زیاد با تماس تلفنی روز پیش از آن میان دونالد ترامپ و احمد الشرع، رییسجمهور سوریه مرتبط دانسته شده؛ تماسی که در آن، رییسجمهور آمریکا خواستار توقف پیشروی به سمت شهر حسکه شده بود. با این حال، در میدان، آتشبسِ مورد توافق یکشنبه میان احمد الشرع و مظلوم عبدی، فرمانده کل نیروهای دموکراتیک سوریه، پیشتر شکست خورده بود و طرف کردی میگوید در مذاکرات، به جای گفتوگو، «تسلیم کامل» مطالبه شده است. سخنگوی نیروهای دموکراتیک سوریه، فرهاد سمی، گفته است دمشق «تماما در راستای منافع ترکیه» عمل میکند و مظلوم عبدی نیز از پذیرش آنچه «کاپیتولاسیون» توصیف شده، خودداری کرده است.
همزمان با تشدید نبردها، گزارشهایی از شهر رقه که گفته میشود روز یکشنبه به کنترل نیروهای دولت دمشق درآمده است از «خشونتها و رفتارهای بیرحمانه» شبهنظامیان اسلامگرا خبر میدهد. در همین زمینه، به ویدیویی اشاره شده که صحنههایی از اعدام و مثلهکردن نیروهای اسیر را نشان میدهد. وجه نگرانکنندهتر ماجرا، به پرونده زندانها و اردوگاههای مرتبط با «داعش» مربوط میشود: بنا به ادعای سخنگوی نیروهای دموکراتیک سوریه، حدود ۱۵۰۰ نفر از نیروهای داعش، از جمله شماری از فرماندهان ردهبالا، از زندان «الشَدّادی» در استان حسکه آزاد شدهاند. در رقه نیز گروهی از نیروهای دموکراتیک سوریه همچنان از زندان «آکتان» دفاع میکنند؛ زندانی که طبق همین گزارش حدود ۲۰۰۰ عضو «بسیار خطرناک» داعش در آن نگهداری میشوند. همچنین کنترل اردوگاه «الهول» در نزدیکی حسکه که دهها هزار نفر از وابستگان و هواداران داعش را در خود جای داده؛ پس از عقبنشینی نیروهای دموکراتیک سوریه، به دست نیروهای آمریکایی و نیروهای دولت دمشق افتاده و در عین حال گفته میشود شماری از افراد وابسته به داعش موفق به فرار شدهاند؛ نکتهای که میتواند پیامدهای امنیتی جدی برای کل منطقه داشته باشد.
در سطح منطقهای و فرامنطقهای نیز حملات به روژاوا موج تازهای از همبستگی میان کردها در کشورهای همسایه و نیز در میان دیاسپورای کرد در اروپا ایجاد کرده است. در ترکیه، حزب چپگرای «دم پارتی» نشست فراکسیونی خود را در نصیبین برگزار کرده و سپس نمایندگان این حزب همراه با جمعیتی چند هزار نفره به سمت حصار مرزی حرکت کردهاند؛ حصاری که نصیبین را از شهر «قامشلی» در سوریه جدا میکند. بنا بر گزارش، صدها نوجوان توانستهاند از موانع عبور کنند تا به مقاومت در روژاوا بپیوندند. همچنین جریان موسوم به «جنبش آزادیخواهی کردستان» که در گذشته با نام پکک شناخته میشد، حمایت خود را اعلام کرده و احزاب کردی در ایران و عراق نیز مواضعی همسو اتخاذ کردهاند.
آنچه از مجموع این روایت برمیآید، این است که صحنه شمال سوریه بار دیگر در حال ورود به مرحلهای است که در آن، هم منازعه بر سر ساختار قدرت و اداره مناطق کردنشین تشدید میشود، هم نقشآفرینی مستقیم ترکیه و مداخلهگری قدرتهای خارجی بر پیچیدگی بحران میافزاید، و هم خلأهای امنیتی ناشی از جنگ و جابهجایی نیروها میتواند به فرصت تازهای برای «داعش» تبدیل شود؛ فرصتی که اگر تثبیت شود، صرفاً تهدیدی علیه روژاوا نخواهد بود و دامنهاش میتواند کل سوریه و پیرامون آن را در بر بگیرد.
موضع آمریکا چیست؟
اگرچه ارتش آمریکا در دوره قدرقدرتی دولت اسلامی(داعش) با نیروهای دموکراتیک سوریه در ارتباط بود، اما واشنگتن در یک دهه گذشته هرگز از هدف سیاسی دموکراتیک این نیروها برای دستیابی به سطح بالایی از خودگردانی دموکراتیک در شمال شرق سوریه حمایت نکرد. سیاست آمریکا همچنین با مخالفتهای ترکیه، عضو ناتو، پیچیدهتر شده است؛ کشوری که YPG را شاخهای از حزب کارگران کردستان (PKK)میداند و چندین بار برای مهار نفوذ آن وارد سوریه شده است و از سال 2018 نیز کانتون عفرین روژآوا اشغال کرده و بسیاری از مردم این منطقه را وادار به کوچ کرده است.
بنا بر گزارش سازمان ملل، از ماه مارس 2018، در حدود ۱۶۷۰۰۰ نفر به خاطر حمله ترکیه به عفرین، از این منطقه فراری شدند.. بر اساس گزارشی که از منابع مستقر در منطقه از سوی سازمان ملل منتشر شد، افرادی که باقی ماندند، کسانی بودند که توان فرار نداشتند. خبرگزاری آناتولی ترکیه از توزیع کمکهای بشردوستانه میان غیرنظامیان عفرین توسط نیروهای مسلح ترکیه و ارتش آزاد سوریه خبر داد. همچنین ترکیه گفت با تصرف عفرین از ماه ژانویه تا مارس ۷۷۸۳ پناهجوی سوری که در شهرهای ترکیه ساکن بودند، از مرز ریحانلی گذر کرده و وارد خاک کشورشان شدند.
به گفته یک عضو نیروهای دموکراتیک سوریه، در میان جنگجویانی که در عفرین علیه ارتش ترکیه جنگیدند، شهروندان داوطلب با گرایشات چپ و آنارشیست آمریکایی، بریتانیایی و آلمانی نیز وجود داشتند. بنا به ادعای نیروهای ترکیه و اردوغان، رییس جمهور ترکیه، این درگیری هیچ قربانی غیرنظامی نداشت. در مقابل، طبق اعلام نیروهای دموکراتیک و دیدبان حقوق بشر سوریه، ۲۸۹ الی ۵۰۰ غیرنظامی در حملات هوایی کشته شدند.
در پنجاه و هشتمین روز از عملیات، ارتش ترکیه به همراه ارتش آزاد سوریه در تاریخ ۱۸ مارس مرکز شهر عفرین را از نیروهای دموکرات پس گرفته و پرچمهای خود به اهتزاز درآوردند. اما نیروهای یپگ گفتند که جهت تغیر تاکتیک جنگ از حالت تدافعی به تهاجمی و شروع جنگ پارتیزانی و همچنین حفظ جان شهروندان غیرنظامی و پیشگیری از تخریب شهر خود، اقدام به جابهجایی نیروهای خود کردهاند.
پس از سرنگونی اسد، دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، روابط نزدیکی با احمد شرع برقرار کرد، تحریمها را لغو و از پیوستن سوریه به ائتلاف بینالمللی ضد داعش استقبال کرده است. به این تریب، دولتهای غربی که خود احمد شرع و نیروهای هیات احرار شام را سالهای در لیست «تروریستی» خود داشتند به خاطر حفظ منافع خود در تحولات سوریه، رسما و علنا به سابقه تروریستی و جهادی آنها چشم بستند و بلافاصله آنها را به رسمیت شناختند در حالی که در یک دهه گذشته، هیچ دولتی کنفدارلیسم دموکراتیک روژآوا(کردستان سوریه) را که برابری و آزادی در بین همه زنان و مردان، ملیتها و مذاهب برقرار کرده و قرارداد اجتماعی آن بهمثابه قانون اساسی این منطقه خودگردان، یکی از دموکراتیکتر و انسانیترین مواد قانونی را در بطن خود دارد هرگز به رسمیت نشناختهاند و هرگز، حملات دولت و ارتش فاشیست ترکیه و نیروهای جهادی تحت امر آن را به روژآو را نیز محکوم نکردهاند.
تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه این کشور در امور سوریه، روز سهشنبه گذشته، رسما اعلام کرد هدف اولیه نیروهای دموکراتیک سوریه(SDF) تا حد زیادی پایان یافته و آمریکا علاقهای به حضور بلندمدت در سوریه ندارد. او طرح ادغام در دولت مرکزی را «بزرگترین فرصت» پیش روی کردها توصیف کرد. ترامپ نیز روز سهشنبه ۲۰ ژانویه 2026، ضمن حمایت از «شرع» رییس جمهور موقت سوریه گفت او «بسیار سخت در حال کار است.» به این تریب، نماینده آمریکا در سوریه، رسما به رییس جمهور و نیروهای جهادی دولت موقت سوریه، چراغ سبز داد که به حملات وحشیانه خود به روژآوا را گسترش دهند.
با استقرار نیروهای دولتی سوریه در نزدیکی مناطق باقیمانده تحت کنترل نیروهای سوریه دموکراتیک، شرایط بسیار حساس است. نوآ بونزی، مشاور ارشد اندیشکده «گروه بینالمللی بحران»، گفت آتشبس اخیر مسائل زیادی را برای مذاکره باقی گذاشته است؛ بهویژه درباره ترتیبات امنیتی در مناطقی که هنوز تحت کنترل SDF هستند، آن هم تنها در طی چهار روز. به گفته این کارشناس، اختلاف اصلی همچنان بر سر میزان تمرکز یا عدم تمرکز نظام حکمرانی در مناطق باقیمانده SDF است.
پیچیدگی دیگر این است که احمد شرع(که سابقه فرماندهی در القاعده را دارد) و گروههای اصلی کرد سوریه از نظر ایدئولوژیک در دو قطب متضاد قرار دارند؛ دکترین YPG بر سکولاریسم چپگرایانه و فمینیسم تاکید دارد.
به گفته بونزی، همه طرفها علاقهمند به جلوگیری از درگیریهای بیشتر هستند. او افزود که ارتش سوریه تاکنون از سطح تخلفات و فروپاشی انضباطی که سال گذشته در سواحل سوریه و استان سویدا دیده شد -جایی که نیروهای همسو با دولت صدها نفر از اقلیتهای دروزی و علوی را کشتند- پرهیز کرده است.
با این حال، تشدید بیشتر تنشها در سوریه میتواند خطراتی بههمراه داشته باشد. رهبران کرد سوریه از کردها خواستهاند بسیج شوند؛ فراخوانی که در میان جمعیتهای قابل توجه کرد در ترکیه، عراق و ایران بازتاب گستردهای یافته است. رجبطیب اردوغان، رییسجمهور ترکیه، روز چهارشنبه گفت نیروهای کرد در شمال سوریه باید برای جلوگیری از خونریزی بیشتر، سلاحهای خود را زمین بگذارند و منحل شوند.
کوبانی در محاصره نیروهای دمشق؛ فرمانده یگانهای حفاظت زنان: «در خطر نسلکشی هستیم»
به گزارش اومانیته، نسرین عبدالله، فرمانده یگانهای حفاظت زنان، گفته است وضعیت کوبانی «بسیار دشوار» است و شهر عملا ایزوله شده؛ هیچ کمکی به آن نمیرسد و آب و برق قطع شده است. نسرین عبدالله در یک نشست خبری آنلاین تأکید کرده که محاصره از سوی ارتش سوریه اعمال میشود و در کنار آن، گروهها و میلیشیای اسلامگرا نیز حضور دارند؛ از جمله گروههایی که پیشتر با نامهایی مانند «ارتش ملی سوریه» شناخته میشدند و همچنین گروه «سلطان مراد» که در گزارش به عنوان گروههایی با شهرتی تیره و سابقهای خشن معرفی شدهاند.
در همین روایت، نقش ترکیه نیز برجسته است؛ این دو گروه، بنا بر گزارش اومانیته، بهطور مستقیم با حمایت، تجهیز و آموزش ترکیه شکل گرفتهاند. در میان نیروهای حاضر، علاوه بر عناصر اسلامگرا، از برخی چهرههای مرتبط با داعش نیز نام برده میشود. همچنین گفته میشود بخشی از قبایل عرب که پیشتر در چارچوب «نیروهای دموکراتیک سوریه» همپیمان نیروهای کرد بودند، پس از سقوط بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ تغییر موضع داده و اکنون در صف مقابل قرار گرفتهاند.
فرمانده یگانهای حفاظت زنان میگوید شدت حملات در روزهای اخیر افزایش یافته و خط مقدم حدود ۳۰ کیلومتر با شهر فاصله دارد. او هشدار داده که بسیاری از ساکنان روستاهای اطراف از ترس قتلعام به کوبانی پناه آوردهاند و فضای عمومی شهر تحت فشار شدید قرار دارد. در همین حال، دمشق اعلام کرده است «آتشبس» برقرار شده، اما گزارش تاکید میکند این آتشبس در واقع با یک ضربالاجل و اولتیماتوم همراه است: نیروهای کرد باید در ساختارهای اداری و نظامی دولت مرکزی ادغام شوند؛ اقدامی که از نگاه نهادهای خودگردان، بهمعنای پایان دادن عملی به تجربه خودمختاری در شمالشرق سوریه است.
اومانیته این وضعیت را صرفا یک بحران نظامی نمیداند، بلکه آن را تلاشی برای درهم شکستن پروژه سیاسی-اجتماعی روژاوا توصیف میکند؛ تجربهای که در این گزارش بهعنوان نمونهای کمنظیر در خاورمیانه معرفی شده است: کوششی برای همزیستی و برابری جنسیتی، دینی و قومی در ساختار اداره محلی. نسرین عبدالله میگوید نیروهای کرد برای «سوریهای دموکراتیک» جنگیدهاند؛ سوریهای که در آن همه اجزای جامعه نمایندگی داشته باشند و مردم بتوانند «زندگیای دموکراتیک و مسالمتآمیز» داشته باشند. اما از نگاه او، روند کنونی چیزی جز حرکت به سمت حذف این تجربه نیست.
در گزارش اومانیته، احمد الشرع(رییسجمهور انتقالی سوریه) بهعنوان چهرهای توصیف میشود که پیشینهای جهادی داشته و در گذشته در شکلگیری ساختارهایی مانند «جبهه النصره» نقش داشته است؛ گروهی که بعدها در قالب «هیئت تحریر شام» بازتعریف شد. گزارش تأکید میکند که تفاوت امروز بیش از آنکه در ماهیت باشد، در زبان و ظاهر سیاسی است: «دست آهنین با دستکش مخملی»؛ یعنی پرهیز از ادبیات تند، در حالی که سیاست میدانی همان فشار حداکثری و پیشروی نظامی است.
این تحولات در ادامه سلسله حملاتی آمده که بنا بر گزارش، از ۶ ژانویه با یورش به محلههای کردنشین حلب آغاز شد و به کشته شدن ۱۰۷ غیرنظامی و زخمی شدن ۳۲۲ نفر انجامید. همچنین حدود ۳۵ هزار نفر آواره شدهاند و به شرق سوریه پناه بردهاند. برای جلوگیری از خونریزی بیشتر، نیروهای دموکراتیک سوریه پیشتر پذیرفته بودند از استانهای دیرالزور و رقه عقبنشینی کنند، اما گزارش میگوید حملات ادامه یافت و دامنه آن به سمت شهرهای مهمی چون حسکه و کوبانی گسترش پیدا کرد.
از سوی دیگر، الهام احمد، معاون رییس «اداره خودمختار شمالشرق سوریه»، در نامهای به شورای امنیت سازمان ملل هشدار داده است دولتی که حکومت انتقالی در سوریه میسازد، یک دموکراسی مبتنی بر حقوق بشر نیست، بلکه ساختاری «بهشدت متمرکز و اسلامگرا» است که حقوق گروه ملی اکثریت و اسلام را بر سایر مذاهب و گروههای ملی ترجیح میدهد. این هشدار، همزمان با جلسه شورای امنیت برای بررسی وضعیت سوریه مطرح شده است.
نسرین عبدالله، همچنین میگوید خطر زمانی جدیتر میشود که نیروهای دمشق کنترل زندانهایی را به دست گرفتهاند که زندانیان داعش در آن نگهداری میشدند. بنا بر این گزارش، صدها نفر از این زندانیان آزاد شدهاند و گفته میشود دهها نفر اکنون در بیرون از زندان هستند؛ رخدادی که میتواند هم امنیت منطقه را تهدید کند و هم بهانهای برای دور تازهای از خشونت و بیثباتی شود.
در پایان گزارش، به موضع فرانسه نیز اشاره شده که گفته است «کردها را رها نمیکنیم»، اما روایت اومانیته بر این نکته مکث میکند که مردم و نیروهای کرد، بیش از هر چیز، به جای وعدههای لفظی به اقدام عملی و فشار موثر بینالمللی نیاز دارند؛ از جمله نقشآفرینی جدی سازمان ملل برای آغاز گفتوگوهای واقعی میان طرفها، پیش از آنکه ضربالاجل اعلامشده به پایان برسد و شرایط از کنترل خارج شود.
تام باراک، نماینده ویژه آمریکا در امور سوریه روز سهشنبه ۳۰ دی، در واکنش به توافق ریاستجمهوری سوریه با نیروهای «قسد» تصریح کرد که «بزرگترین فرصت برای کردهای سوریه در حال حاضر در دوران گذار پس از اسد تحت رهبری دولت جدید به رهبری احمد الشرع رییسجمهوری سوریه نهفته است.»
باراک در پایان بیانیه خود، تاکید کرده است: «در سوریه، ایالات متحده بر موارد زیر متمرکز است: ۱) تضمین امنیت زندانهایی که زندانیان داعش را در خود جای دادهاند و در حال حاضر توسط قسد محافظت میشوند؛ و ۲) تسهیل مذاکرات بین قسد و دولت سوریه برای ادغام مسالمتآمیز نیروهای قسد و شمول سیاسی جمعیت کرد سوریه در یک شهروندی کامل تاریخی در سوریه.»
همزمان، خبرگزاری «سانا»، سهشنبه به نقل از دفتر ریاستجمهوری سوریه گزارش داد که قسد به مدت چهار روز مهلت دارد تا برای تدوین یک برنامه تفصیلی جهت ادغام عملی مناطق، مشورت کند.
حملات نیروهای مسلح هیات تحریر شام و ترکیه و احتمالا جانیان داعش از زندان رقه آزاده شدهاند علیه روژاوا ادامه دارد. ترکیه پس از مانورهای نظامی در مرز کوبانی، توپخانه و تانکها را در منطقه مستقر کرد.
توپخانه و تانکهای ارتش در منطقه مستقر شدهاند. همچنین گزارش شده که یگانهای تقویتی از پاسگاههای مرزی به این منطقه اعزام شدهاند.
نیروهای دمکراتیک سوریه در سال 2017، آخرین بقایای داعش در این شهر شکست دادند و پرچم سیاه داعش را از الای ساختماها پایین شیده بود.
به نوشته اومانیته، مظلوم عبدی، فرمانده کل نیروهای کرد، هشدار میدهد مذاکرات برای ادغام نهادهای مدنی و نظامی کردها در دولت سوریه «بهطور کامل فروپاشیده است.» دمشق تسلیم بیقیدوشرط میخواهد؛ بیاعتنا به شیوهها، بیاعتنا به تلفات انسانی. مواضع کردها یکی پس از دیگری هدف حمله قرار میگیرد و ارتش الشرع زندانها را میگشاید و با برکت و چراغ سبز آنکارا و فرستادگان واشنگتن، صدها جنگجوی داعش را که زیر نظر نیروهای کرد زندانی بودند آزاد میکند.
برای حمایت از انقلاب روژاوا، کارون خلقها(People's Caravan) نهاد RiseUp4Rojava به روژاوا خواهد رفت.
حملات آدمکشان دولت ترکیه، داعش و هیات تحریر شام علیه روژاوا ادامه دارد. شبکه کلکتیوهای انقلابی که برای حمایت از انقلاب روژاوا ایجاد شده شده بهنام RiseUp4Rojava(برای روژاوا قیام کن) در چارچوب بسیجعمومی با کمپین People's Caravan(کاروان خلقها)، طرفین مختلف در جهان را فراخواند که به روژاوا بروند.
طبق اطلاعاتی که در حساب رسانه مجازی اینستاگرام این نهاد منتشر شده است، از امروز( پنجشنبه ۲۲ ژانویه) به بعد، برای رفتن به روژاوا در ۴ منطقه گردهمایی قبل از سفر انجام میشود. این گردهماییها در شمال شرقی آلمان، جنوب غربی آلمان، فرانسه، ایتالیا، یونان، لهستان و اسلواکی ایجاد خواهند شد و پس از آن نیز رفتن به روژاوا صورت میگیرد.
در این روزهای نیروهای داوطلب زیادی از طریق اقلیم کردستان و ترکیه وارد روژآوا شدهاند و این کارزا همچنان ادامه دارد.
اما در این جنگ تحمیلی نابرابر، نیروهای سوریه دموکراتیک و رزمندگان یگانهای مدافع خلق زن و مرد و به دلیل ساختن یک جامعه «دموکراتیک و انسانی و آزاد» و پس زدن توحش داعش، اکنون بهایش را با سرهای بریده در ملاءعام، بدنهای سوخته و هزاران جانباخته میپردازند. آیا جهان، روز کوبانی و جشن آزادی رقه از سرکوب و کشتار و توحش داعش از یاد بردهاند؟ آی به این سادگی فراموش شده است که در راه آزادی کوبانی و آزادسازی رقه، پایتخت خودخوانده داعش، بیش از یازده هزار تن از همین نیروهای سوریه دمکراتیک جان باختند؟ آیا آوازه روز کوبانی به این سادگی فراموش شده است؟ یا این وقایع مهم تاریخی نیز مانند بسیاری از وقایع مهم حقیقت جهان، در اثر ادعاهای دولتها و در میان تبلیغات رسانهای و هیاهوی وقایع دیگر، فراموش شدهاند؟
پس در این میان، شجاعت، مقاومت و کرامت انسانی کجا رفته است؟ آیا تاریخ، پس از نسلکشی غزه و کشتار و زخمیکردن دهها هزار تن از مردم معترض و عدالتجویی ایران، این بار شاهد نسلکشی مردم کرد و زنان پیکارگر در روژآوا خواهد بود؟ آیا تاریخ این دوره بشر، محکوم به این همه قساوت و فاشیسم هیتلری نوین و شگفتانگیز ترامپ، نتانیاهو، اردوغان، خامنهای و همپیمانان منطقهای و جهانی آنها هستند؟
انگار نه انگار که تا دیروز احمد شرع یا محمد الجولانی و نیروهای هیات تحریرالشام که اکنون حاکمیت سوریه را به دست گرفتهاند و امروز رهبر کتوشلوارپوش خود، ابومحمد الجولانی، در مجالس سیاسی جهان بهعنوان «بازیگر سیاسی جدید» مورد استقبال و گفتوگوهای روسای جهان سرمایهداری قرار میگیرد؛ دهن کجی بزرگی به همه قوانین بینالمللی و میثاقهای تاکنونی جهان نیست؟
در چنین جهانی، بهنظرم استراتژی آمریکا و متحدانش از حمله به روژآوا، مخالفت با هرگونه صدای آزادیخواهی در خاورمیانه است!
با این همه، تاریخ مردم کرد در خاورمیانه، بارها نشان داده است که آنها، هرگز امید خود را از دست نمیدهند. مردم کرد امروز تنها نیستند و تنها سرکوب و ظلم منطقهای و جهانی نیز شامل آنها نمیشود. حمله به روژآوا و کشتار مردم کرد را باید در امتداد سیاستهای سرمایهداری جهانی در غزه، ایران، ترکیه، سوریه و کشورهای آفریقایی مورد بحث و بررسی قرار داد. چرا که هرگونه تحول مثبت و منفی بر سرنوشت همه خلقهای منطقه و جهان تاثیر میگذارد. در حال حاضر جهان به یک دهکده تبدیل شده است وهیچ مرز و قدرتی قادر نیست آنها را از هم جدا کند و به تنهایی مقاومتشان را بشکند. اکنون کمپینها و کاروانهای بزرگی از کشورهای مختلف منطقه و جهان راهی روژآوا شدهاند و یا خود را برای رفتن به این منطقه جنگی آماده میکنند.
بیگمان، همه انسانهای آزاده، نیروهای چپ و کمونیست، آنارشیست و فمینیستهای رادیکال، از هرگونه حمایت و کمکرسانی به مردم روژآوا و حفظ دستاوردهای دمکراتیک و انسانی این منطقه، کوتاهی نخواهند کرد!
جمعه سوم بهمن 1404-بیست و سوم ژانویه 2026
ضمایم:
عبدالله اوجالان: حوادث جاری در سوریه تلاشی برای به شکست کشاندن «روند صلح و جامعه دموکراتیک» است
هیات امرالی دم پارتی که با رهبر آپو دیدار کرده بود، این بیانیه را صادر کرد:
«در تاریخ ۱۷ ژانویه ۲۰۲۶، ما در امرالی به مدت حدود دو ساعت و نیم با جناب عبدالله اوجالان دیدار کردیم. در این دیدار، جناب اوجالان بیان کرد که به «روند صلح و جامعه دموکراتیک» پایبند است و چشمانداز ۲۷ فوریه همچنان معتبر است. وی بار دیگر بر اهمیت برداشتن گامهای لازم و پیشبرد این فرآیند تاکید نمود.
محور اصلی این دیدار، رویدادهای سوریه بود. جناب اوجالان ابراز داشت که به دلیل تشدید جنگ و تنشها بسیار نگران است و این وضعیت را بهعنوان تلاشی برای به شکست کشاندن «روند صلح و جامعه دموکراتیک» توصیف کرد. وی با پافشاری خاطرنشان کرد که مشکلات در سوریه تنها از طریق دیالوگ، مذاکره و عقل جمعی میتواند و باید حل و فصل شود.
ایشان اعلام کرد که آمادگی دارد مسئولیتهای خود را ایفا کند تا این مشکلات از طریق گفتوگو، از بستر جنگ خارج شود. در این زمینه، وی بار دیگر از تمامی بازیگران و طرفها خواست تا نقش خود را به شکلی مثبت ایفا کرده و با حساسیت و مسئولیتپذیری عمل کنند.»
با احترام
هیات امرالی دم پارتی
۱۸ ژانویه ۲۰۲۶»
روژاوا تنهاست؛ چه کسی به روژاوا کمک میکند؟ مراد کارییلان، فرمانده ارشد پکک: «شما را تنها نخواهیم گذاشت»
فرمانده ارشد هپگ(نیروهای مدافع خلق)، مراد کارییلان، با تاکید بر تهدیدات تازه علیه روژاوا اعلام کرد که خلق کرد و نیروهای مقاومت آن هر بهایی را خواهند پرداخت، اما روژاوا را تنها نخواهند گذاشت. او هشدار داد که حملات ترکیه، داعش و شبهنظامیان منطقهای تنها حمله به روژاوا نیست، بلکه تهدیدی علیه آینده کل کردستان است و سکوت دولتهای بینالمللی این بحران را تشدید کرده است. کارییلان از بسیج عمومی و سازماندهی همه کوردها برای دفاع از روژاوا خبر داد و گفت: «شما تنها نیستید، اما باید خودتان باور داشته باشید.»
*اعتراضها در کردستان عراق، سوریه، ترکیه و اروپا
در واکنش به این حملات، طی شب گذشته تا صبح امروز، شهرهای مختلف کردستان عراق شاهد تظاهرات و تجمعات گسترده بود. معترضان با سردادن شعار علیه ادامه حملات شورشیان سوریه و آمریکا، خواستار توقف فوری اقدامات و ورود نهادهای بینالمللی شدند.
در اربیل، هزاران نفر مقابل کنسولگری آمریکا تجمع و علیه واشنگتن شعار دادند؛ چرا که کاهش حضور مستقیم آمریکا و سکوت آن در برابر حملات ترکیه و شورشیان سوریه، از سوی رهبران کردی به معنای «رهاشدن در لحظه حساس» تعبیر شده است.
اعتراضات تنها به عراق محدود نماند؛ در اروپا، اعضای جامعه کردهای مهاجر با برگزاری تجمعات خواستار فشار دولتهای اروپایی بر دمشق برای توقف فوری حملات شدند. در ترکیه نیز دیاربکر، استانبول و وان شاهد تظاهرات مشابه بودند، اما نیروهای امنیتی با گاز اشکآور و گلوله پلاستیکی تجمعکنندگان را پراکنده و دهها نفر را بازداشت کردند.
*بیانیه حزب چپ اروپا درباره روژاوا و شمالشرق سوریه
حزب چپ اروپا، نگرانی عمیق خود را نسبت به حملات نظامی علیه روژاوای کردها و در سراسر شمالشرق سوریه اعلام میکند. فروپاشی تلاشها برای برقراری آتشبس و تشدید عملیات نظامی علیه نیروهای دموکراتیک تحت رهبری کردها، جان غیرنظامیان، ثبات منطقه و هرگونه چشمانداز صلحی عادلانه در سوریه را تهدید میکند.
جنبش کردی و اداره خودگردان دموکراتیک در شمال و شرق سوریه همواره در پیِ گفتوگو و یک راهحل سیاسی فراگیر بودهاند. این نیروها در شکست داعش نقشی تعیینکننده داشتند و همچنان یکی از معدود پروژههای سیاسیِ کثرتگرا و مبتنی بر برابری جنسیتی در منطقه را نمایندگی میکنند. با این حال، امروز آنان با تجاوز نظامی، آوارگی اجباری و بهحاشیهرانی سیاسی روبهرو هستند، در حالی که بازیگران اقتدارگرا و جهادی بهطور فزایندهای عادیسازی میشوند.
ما بهشدت از رویکرد نامنسجم اتحادیه اروپا انتقاد میکنیم. تعامل سیاسی و حمایت مالیای که به مقامهای حاکم در دمشق داده میشود، در حالی که حمله به غیرنظامیان و ساختارهای دموکراتیک ادامه دارد، حقوق بینالملل و نیز تعهد اعلامشده خود اتحادیه اروپا به حقوق بشر و صلح را تضعیف میکند. ثبات را نمیتوان با سیاست دلجویی و امتیازدهی، یا با سکوت، بنا کرد.
حزب چپ اروپا از کمیسیون اروپا، سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا و نماینده عالی/معاون رییس کمیسیون میخواهد که فورا دست به اقدام بزنند. ما خواهان توقف فوری حمایتهای سیاسی و مالی از مقامهای دمشق، مطالبه روشن برقراری آتشبسی قابل اجرا و الزامآور، و نیز تعاملِ واقعی و جدی با «اداره خودگردان دموکراتیک شمال و شرق سوریه» بهعنوان یک بازیگر سیاسی مشروع هستیم.
همچنین خواستار آن هستیم که وضعیت روژاوا در دستور کار نشست فوقالعاده آتی شورای اروپا قرار گیرد. اتحادیه اروپا باید سیاستی را برگزیند که از دموکراسی دفاع کند، از غیرنظامیان حفاظت کند و حقوق کردها را به رسمیت بشناسد. سکوت و بیعملی، اتحادیه اروپا را در این وضعیت همدست و شریک میکند.
* کردها زیر آتش دمشق - سرمقاله اومانیته
اومانیته - ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶
تصاویری که از سوریه به دست ما میرسد، هولناک است. مردان احمد الشرع، که مصمماند تجربه انقلابی و دموکراتیک در روژاوا را نابود کنند، راه قتلعام، پاکسازی قومی و انتقامگیری از زنان رزمنده کرد را در پیش گرفتهاند.
آتشبسی که یکشنبه در دمشق پس از درگیریهای خشونتبار در حلب اعلام شد، آتشبس نبود. رییسجمهور موقت -جهادی سابق- با بهرهبرداری از سکوت مجرمانه پایتختهای غربی، میخواهد بار دیگر قلمرو خودمختاری را پس بگیرد که کردها در پی خیزش سوریه در سال ۲۰۱۱، با نبردی سخت و طولانی به دست آورده بودند. کسی که کارآموزی و تجربهاندوزیاش را در صفوف «دولت اسلامی» در عراق گذرانده، کار خود را خوب بلد است.
مظلوم عبدی، فرمانده کل نیروهای کرد، هشدار میدهد مذاکرات برای ادغام نهادهای مدنی و نظامی کردها در دولت سوریه «بهطور کامل فروپاشیده است.» دمشق تسلیم بیقیدوشرط میخواهد؛ بیاعتنا به شیوهها، بیاعتنا به تلفات انسانی. مواضع کردها یکی پس از دیگری هدف حمله قرار میگیرد و ارتش الشرع زندانها را میگشاید و با برکت و چراغ سبز آنکارا و فرستادگان واشنگتن، صدها جنگجوی داعش را که زیر نظر نیروهای کرد زندانی بودند آزاد میکند.
در برابر خطر بیثبات شدن سراسر منطقه، کشورهای ائتلاف ضد داعش -از جمله فرانسه- که زمانی از رزمندگان کُرد حمایت میکردند، آن هم وقتی در روژاوا آخرین سد در برابر پیشروی جهادیها بودند، باید لحن خود را تندتر کنند و از این نرمش و مدارا در قبال قدرت تازه سوریه بیرون بیایند؛ قدرتی که به همه اقلیتهای کشور حمله میکند. یک سال پس از سرنگونی رژیم بعثی و فرار بشار اسد دیکتاتور، احمد الشرع سوریه را به انبار باروتی بدل کرده است که در آن علویها، دروزیها و کردها تهدید میشوند و زیر فشار و آزار قرار میگیرند.
اما چه اهمیتی دارد؟ برای واشنگتن، مهم این است که کنترل را در دست خود نگه دارد. روز سهشنبه، تام باراک، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در سوریه، اعلام کرد «ماموریت اولیه نیروهای دموکراتیک سوریه به عنوان نیروی اصلیِ ضد داعش در میدان» اکنون «تا حد زیادی منسوخ شده است». واشنگتن بر قدرت جدید سوریه تکیه میکند تا امنیت منطقه را حفظ کند؛ قماری بیمنطق و دیوانهوار.
*یادآوری تاریخی: شنگال و مقاومت در برابر داعش
در سال ۲۰۱۴، «دولت اسلامی» بخشهای گستردهای از عراق را تصرف و به شنگال، محل زندگی یزیدیها، نفوذ کرد. ارتش عراق در مواجهه با داعش فرار کرد و مردم را رها ساخت. داعش دست به نسلکشی زد: مردان کشته شدند، پسران بهعنوان کودکسرباز برده شدند و زنان و دختران مورد خشونت شدید قرار گرفتند. حدود ۴۰۰ هزار یزیدی مجبور به فرار شدند، اما منابع آب در دست داعش بود و مردم در گرمای سوزان سرگردان ماندند.
در این بحران، «واحدهای دفاع مردمی» (YPG)و «یگانهای مدافع زنان» (YPJ)از روژاوا وارد عمل شدند و گذرگاه انسانی ایجاد کردند و صدها هزار یزیدی را نجات دادند. YPG/YPJ داعش را از شنگال بیرون راندند و پس از آزادسازی، به آموزش نیروهای دفاعی محلی یزیدی (YBŞ)و بازسازی جامعه و ایجاد ساختارهای خودمدیریتی بر اساس مدل کنفدرالیسم دموکراتیک کمک کردند.
روژاوا وقتی همسایگانش مورد حمله قرار گرفتند، وارد عمل شد و با شکست منطقهای اسلامگرایان، هزاران مبارز داعش را در زندانها نگه داشت.
صبح سهشنبه، ۱۵۰۰ زندانی داعش آزاد شدند. نیروهای رییسجمهور سوریه، احمد الشراء، منطقهای را که زندان در آن قرار دارد، تصرف کردهاند. با وجود آتشبس ادعایی، حملات علیه خودمدیریتی در شمالشرق سوریه ادامه دارد.
به گفته سخنگوی «نیروهای دموکراتیک سوریه»، که YPG/YPJ نیز بخشی از آن هستند، تروریستهای آزادشده در حال سازماندهی مجدد هستند تا مناطق تحت حفاظت نیروهای دموکراتیک سوریه را دوباره هدف قرار دهند. آنچه در روژاوا میگذرد، صرفا مسئلهای منطقهای نیست؛ بازسازمانیابی ساختارهای رادیکال اسلامگرا تهدیدی مستقیم برای امنیت بینالمللی است.
*نماینده ترامپ در سوریه: ماموریت «SDF» پایان یافت
|
تام باراک، سفیر ایالات متحده آمریکا در جمهوری ترکیه و فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه روز سهشنبه ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶، باراک با انتشار بیانیهای در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی «ایکس»، پایان ماموریت «نیروهای دموکراتیک سوریه» را اعلام کرد.
تام باراک نوشت، تغییر بنیادین شرایط در سوریه، منطق همکاری آمریکا با «نیروهای دموکراتیک سوریه» را دگرگون کرده است: نقش اولیه «نیروهای دموکراتیک سوریه» بهعنوان نیروی اصلی ضد داعش در میدان، تا حد زیادی پایان یافته است، چراکه دمشق اکنون هم آمادگی و هم توانایی برعهده گرفتن مسئولیتهای امنیتی -از جمله کنترل زندانها و اردوگاههای نگهداری اعضای داعش- را دارد.
متن کامل بیانیه تام باراک در شبکه اجتماعی X:
«بزرگترین فرصت پیش روی کردهای سوریه در مقطع کنونی، در دوران گذار پس از اسد و در چارچوب دولت جدید به رهبری رییسجمهور احمد الشرع نهفته است. این مقطع میتواند مسیری برای ادغام کامل در یک دولت واحد سوری فراهم کند؛ با برخورداری از حقوق شهروندی، حمایتهای فرهنگی و مشارکت سیاسی-حقوقی که در دوران حکومت بشار اسد بهمدت طولانی از کردها سلب شده بود. در آن دوره، بسیاری از کردها با بیتابعیتی، محدودیتهای زبانی و تبعیض ساختاری مواجه بودند.
از منظر تاریخی، حضور نظامی ایالات متحده در شمالشرق سوریه عمدتاً با هدف مقابله با داعش توجیه میشد. «نیروهای دموکراتیک سوریه»(SDF) که تحت رهبری کردها فعالیت میکردند، مؤثرترین شریک زمینی در شکست «خلافت سرزمینی» داعش تا سال ۲۰۱۹ بودند و هزاران عضو داعش و خانوادههای آنان را در زندانها و اردوگاههایی مانند الهول و الشدادی بازداشت کردند. در آن زمان، هیچ دولت مرکزی کارآمدی در سوریه وجود نداشت که بتوان با آن همکاری کرد؛ حکومت اسد تضعیف شده، مورد مناقشه و بهدلیل اتحاد با ایران و روسیه، شریک قابل اتکایی برای مقابله با داعش بهشمار نمیرفت.
امروز اما شرایط بهطور بنیادین تغییر کرده است. سوریه اکنون دارای دولتی مرکزی و مورد شناسایی است که در اواخر سال ۲۰۲۵ بهعنوان نودمین عضو به «ائتلاف جهانی مقابله با داعش» پیوست؛ اقدامی که نشاندهنده چرخش بهسوی غرب و همکاری با ایالات متحده در حوزه مبارزه با تروریسم است. این تحول، منطق همکاری آمریکا با «نیروهای دموکراتیک سوریه» را دگرگون میکند: نقش اولیه «نیروهای دموکراتیک سوریه» بهعنوان نیروی اصلی ضد داعش در میدان، تا حد زیادی پایان یافته است، چراکه دمشق اکنون هم آمادگی و هم توانایی برعهده گرفتن مسئولیتهای امنیتی -از جمله کنترل زندانها و اردوگاههای نگهداری اعضای داعش- را دارد.
تحولات اخیر نشان میدهد که ایالات متحده بهجای تداوم نقش جداگانه «نیروهای دموکراتیک سوریه»، بهطور فعال در حال تسهیل این گذار است:
● ما تعاملات گستردهای با دولت سوریه و رهبری «نیروهای دموکراتیک سوریه» انجام دادهایم تا به توافقی برای ادغام دست یابیم؛ توافقی که در تاریخ ۱۸ ژانویه امضاء شد و مسیر روشنی برای اجرای بهموقع و مسالمتآمیز آن ترسیم میکند.
● بر اساس این توافق، رزمندگان «نیروهای دموکراتیک سوریه» بهصورت فردی در ارتش ملی ادغام میشوند(موضوعی که از چالشبرانگیزترین مسائل است)، زیرساختهای کلیدی مانند میادین نفتی، سدها و گذرگاههای مرزی تحویل داده میشود و کنترل زندانها و اردوگاههای داعش به دمشق واگذار خواهد شد.
● ایالات متحده هیچ علاقهای به حضور نظامی بلندمدت ندارد؛ اولویت آن نابودی بقایای داعش، حمایت از آشتی ملی و پیشبرد وحدت ملی است، بدون آنکه از جداییطلبی یا فدرالیسم حمایت کند.
این شرایط، پنجرهای کمنظیر برای کردها ایجاد میکند: ادغام در دولت جدید سوریه میتواند حقوق کامل شهروندی(از جمله برای افراد پیشتر بیتابعیت)، بهرسمیتشناختهشدن بهعنوان بخشی جداییناپذیر از سوریه، تضمینهای قانون اساسی برای زبان و فرهنگ کردی(از جمله آموزش به زبان کردی و بهرسمیتشناختن نوروز بهعنوان یک تعطیل ملی) و مشارکت در حکمرانی را به همراه داشته باشد - امتیازاتی بهمراتب فراتر از خودمختاری نیمبندی که «نیروهای دموکراتیک سوریه» در شرایط آشوبزده جنگ داخلی در اختیار داشت.
با وجود باقیماندن برخی مخاطرات -از جمله آتشبسهای شکننده، درگیریهای پراکنده، نگرانی از تندروها یا تمایل برخی بازیگران به بازگشایی پرونده اختلافات گذشته- ایالات متحده در حال پیگیری تضمینهایی برای حقوق کردها و تداوم همکاری در مقابله با داعش است. گزینه جایگزین، یعنی تداوم جدایی، میتواند زمینهساز بیثباتی یا بازگشت داعش شود. این روند ادغام، با پشتیبانی دیپلماسی آمریکا، قویترین فرصت تاکنون برای کردهاست تا در چارچوب یک دولت-ملت سوریِ بهرسمیتشناختهشده، به حقوق پایدار و امنیت دست یابند.
در سوریه، تمرکز ایالات متحده بر دو محور اصلی است:
۱) تضمین امنیت تأسیساتی که زندانیان داعش در آنها نگهداری میشوند و در حال حاضر تحت حفاظت SDF هستند؛ و
2) تسهیل گفتوگوها میان «نیروهای دموکراتیک سوریه» و دولت سوریه بهمنظور ادغام مسالمتآمیز «نیروهای دموکراتیک سوریه» و فراهمسازی زمینه مشارکت سیاسی و اعطای کامل شهروندی سوری به جمعیت کرد این کشور، در مقطعی تاریخی.»
