درنگی بر خیزش ِ دی ماه - 2

( خیزش ِ تنوع طلب و قییم مآبان ِ انحصارطلب)

در بخش ِ نخست ِ این نوشتار، در خصوص ِ رابطه ی دو گرایش ِ وابسته به همدیگر ِ فرقه گرایی و فردستایی بحث ِ تاکنون مطرح نشده و نقد نشده ای را باز نمودم. دو گرایشی که ویژه ی جامعه های بسته و اسیر ِ فضای استبداد و ارعاب و سرکوب اند. توضیح ِ نظری ِ این گرایش از این قرار است که در جامعه های زیر ِ سلطه ی استبداد که تکثر و تجمع ِ هماندیشان و همباوران ِ یک نحله ی عقیدتی-سیاسی ِ به رسمییت شناخته شده از سوی حاکمییت ممنوع و حتا جرم به حساب می آید،جامعه در کلییت ِ همبسته اش دریک موقعییت ِ مناسب همانند ِ خیزش های چند دهه ی اخیر و بالاخص دی ماه ِ امسال، فرصت را برای اظهار وجود و مطرح نمودن ِ مطالبه ی تاکنون تحقق نیافته ی تاریخی اش یعنی دموکراسی و آزادی های سیاسی ِمغتنم شمرده و مطالبه ی خود را به هر نحوی که اقتضا نماید اعلام می کند. این خیزش ها در عین حال فرصتی هم به فرقه گرایان ِ در کمین ِ قدرت ِ سیاسی می دهد تا خود را وارد ِ جدال ِ جامعه با رژیم نموده و نقش ِ قییم ِ « مردم» را از آن خود کرده و این نقش را هم به رژیم و هم خصوصن به خیزشگران ِ به زعم ِ آنها ناآگاه و نیازمند ِ رهبر ِآگاه و پیشرو بقبولانند، یا درواقع تحمیل نمایند. خیزش ِ دی ماه ازاینجهت که برگزارکننده گان اش عمدتن نوجوان وجوان بوده اند با دیگرخیزش های تاکنونی تفاوت داشته و به خیزش وجهه و رویکرد جنگجویانه تر و تهاجمی تری داد.

به لحاظ ِ ظاهری ،اگر به ترکیب ِ سنی ِ معترضان توجه نماییم خواهیم دید که اکثرییت ِ آنان نوجوان ِ زیر ِ بیست سال و حتا کودک سال بوده اند اگرچه شمار ِ نسبتن کمی هم بالای سی سال داشتند. این ترکیب ِ سنی ِ جوانگرا در عین ِ حال نشانگر ِ این واقعییت هم هست که خیزشگران ِ دی ماه هیچ گونه گرایش ِ سیاسی- تعبدی ِ فرمانبرانه ی گوشت ِ دم ِ توپ انگارانه به تشکیلات های از نگاه و نظر ِ آنان ناشناخته ندارند و خواست ِ شان صرفن سرنگونی استبداد و برقراری ِ آزادی های فردی،اجتماعی ونتیجتن سیاسی است که فقط با سرنگونی ِ رژیم ِ حاکم تحقق پذیر است.

به لحاظ ِ ترکیب ِ طبقاتی، می توان تمام ِ خیزش های تاکنونی و ازجمله خیزش ِ دی ماه را خیزش ِ مشترک المنافع ِ عموم طبقاتی نامگذاری نمود که در آن اولن استبدادستیزی شامل ِ اسلام ستیزی هم می شود،و ثانیین به همین دلیل دارای وجهه و گرایش ِغالبن سلبی – ایجابی ِ و نفی اثباتی هم هست. یعنی خیزش ِ مطالبا تی و دو وجهی ِ سلبی اثباتی، شامل ِ نخواستن و خواستن.

بر طبق ِ تجربه ی تاکنونی، این نخستین خیزشی است که در آن اولن کسی یا کسانی از درون ِ خود ِ رژیم به عنوان ِ فرد یا افراد ِدارای وجهه و کاریزمای سیاسی مطرح نمی شود، و ثانیین هیچ تشکیلات ِ برونمرزی نمی تواندعقاید و تمایلات ِ سیاسی ِ خود را از دور به آنها دیکته کند و بقبولاند. چرا که اعلام پشتیبانی از مبارزه ی حق طلبانه و دموکراسی خواهانه ی شهروندان علیه استبداد یک چیز است، و ادعای رهبری ِ قییم سالارانه ی « خلق ِ ناآگاه» ِ محتاج ِ سرپرست یک چیز ِ دیگر.

در مورد ِ کاریزما یا محبوبییت ِ فردی، این توضیح را علاوه بر توضیح ِ بخش ِ نخست ِ این نوشتار بدهم که کاریزما، یک معنا و مفهوم ِ عامیانه یا عامه پسند دارد و یک معنا و مفهوم ِ خاص وتشخص مند به لحاظ ِوجهه ی درون ساختاری ِ خود ِ جامعه. در بخش ِ نخست نوشتم که تکیه بر شخصییت ِ کاریز ماتیک به مثابه ِ منجی ِ جامعه در واقع ویژه حکومت های استبدادی است که هیچ تشکیلات ِ شناخته شده ی شناسنامه داری که به دلیل ِ اعلام ِ موجودییت و برنامه ها و عملکرد های در قدرت اش دارای محبوبییت باشد در ایران وجود ندارد. به همین دلیل هم به محبوبییت ِ فردی که در اثر ِ تبلیغ های رسانه ای ایجاد می شود نمی توان اتکا نمود.

در خیزش ِ دی ماه ، رضاپهلوی با پرچم ِ شیر و خورشید اش فرصت ِ غنیمتی یافت تا خود را «منجی ِ ملت ِ ایران» معرفی کند و جلب ِ نظر و به اندازه ی زیادی کسب ِ وجهه و محبوبییت نماید. به گونه ای که در تمام ِ طول ِ خیزش شعار ِ « جاوید شاه» هم با صدای بلند ِ خیزشگران داده و شنیده می شد،و هم همین شعار با رنگ ِقرمز بر روی دیوارهای کوچه ها و خیابان ها نوشته شد. به طوری که رژیم راهم به واکنش واداشت که در ادامه به آن خواهم پرداخت.

اما درسوی ِ دیگر یک دستاورد مهم ِ این خیزش که می توان آن رااز دیگرخیزش های تا کنونی متفاوت نمایداسلام ستیزی و اسلامییت زدایی ِ بی محابا در درون ِساختار ِ خیزش است. به طوری می توان این اسلام ستیزی ِ علنی را بالاخص هم در دیوارنوشته های پرشمار در اکثر خیابان ها و کوچه ها مشاهده نمود که چگونه بدترین اهانت ها و نسبت ها را به مقدسات داده اند، ضمن آن که چندین مسجد را هم به آتش کشیدند و ویران نمودند.

اما، با ورود ِ رضا پهلوی از راه دور به عرصه ی خیزش، نه فقط «مجاهدین ِ اسلام ِ ناب» بلکه دیگر فرقه سالاران ِ کیش ِ شخصییتی از گردونه ی رقابت برای مطرح نمودن ِ خود به عنوان ِ «تنها جایگزین ِ انقلابی» ِ رژیم خارج شدند. اگرچه هنوز هم خود را از تک و تای قییم مآبی نمی اندازند. قییم مآبانی که قبل ازآن که اپوزیسیون ِ رژیم ِ استبدادی باشند اپوزیسیون ِ شهروندان ِ دموکراسی خواه اند.

اما، ضعف ِ بنیادی ِ این خیزش که ناشی از کارکرد ِ استبداد هم هست، قییم سازی در قالب ِ رضاپهلوی است که در هردو شعار ِشنیداری درخیابان ها ونوشتاری بر دیوارها خود نمایی می کند. یعنی شعار ِ« جاویدشاه». این شعار، درعین ِحال که دست ِ رد زدن بر سینه ی خود قییم پنداران ِ چپ ِ لنینیست و مجاهدین ِاسلام ِناب هم هست، اما توهم ِاعتقادی به یک منجی را در میان ِ خیزشگران ِ جوان نیز نشان می دهد. در واقع، منجی سازی ِ ذهنی از رضاپهلوی نوعی شخصییت سازی ِ نومینالیستی – صوری است و نه واقعی و برآمده از فردییت ِ تاکنون غیر ِ فعال ِ او در سیاست. همچنان که معلوم نیست رضا پهلوی که هیچگاه در وحدت ِ ساختاری ِ اجتماعی- سیاسی و اقتصادی- معیشتی ِ این جامعه حضور فعالانه ی عینی-عملی وپیوند وهمبسته گی ِشناخت شناسانه ی راهبردی نداشته است چگونه و با کدام پیش زمینه و استدلال ِ اقناعی- اثباتی می خواهد و می تواند ابتدا به ساکن و صرفن با تکیه بر چنان فردییت ِبیگانه با ساختار ِ ضد ِ استبدادی ِ این جامعه کنار بیاید و « تک رهبری » ِ جامعه ی « رهبرستیز» را تصاحب نماید و برای آن مشکل گشایی کند. این جضور ِ در واقع تصادفی در خیزشی که هیچ ارتباط ِ ارگانیکی با زنده گی ِ خصوصی و اجتماعی ِ رضا پهلوی ندارد، در غیاب ِ یک تشکل ِ دموکراتیک ، احتمالن تا زمانی اعتبار و کارکرد خواهدداشت که استبداد ِبلامنازع ِحاکم سرنگون ودموکراسی ِ انتخابی بر قرار گردد. در آن صورت و در فضای آزاد و آزادی ِ اندیشه و بیانی که ایجاد خواهد شد، هوییت ِ ناسازگار با دموکراسی ِرهبری ِفردی نیز برهمه گان آشکار می گردد. اما، برای پیشگیری از چنان جبرییت ناخواسته ای باید از هم اکنون با عمده نمودن مطالبه ی محوری و تاریخی ِ جامعه به خیزشگران ِجوان ِآموخت که بعدازسرنگونی ِاستبداد ِ ولایتی- خلافتی باید خواهان ِ چه نوع حکومتی باشند. باید تا دیر نشده به جوانان ِ استبداد ستیز و اسلام ستیز آموخت که : ما شهروندان ِ دموکراسی خواه ِ ایرانی خواهان ِ جامعه و نظامی هستیم همتراز ِ تاریخی- دورانی جامعه ها و نظام های تکامل یافته و پیشرفته به لحاظ ِ سیاسی، اجتماعی، و اقتصادی. یعنی این تحقق ِ دموکراسی ِ دورانی است که به تحقق رفاه ِ اقتصادی- معیشتی و آزادی های فردی- اجتماعی و سیاسی برای همه گان خواهد انجامید و نه دنباله روی از فرقه ها و فرقه سالاران ِ انحصار طلب ِ تمامییت خواه، چه فردی، چه تشکیلاتی که در پرچم های شیرو خورشید نشان و داس و چکش و فضل الله المجاهدین ِ واپس گرای شان حک و بیان شده است.