گفتگوی شبکه ترکیزبان بیبیسی با صالح مسلم درباره روژآوا - برگردان
مترجم: بهرام رحمانی
بخش ترکی بیبیسی به تاریخ 29 ژانویه 2026، گفتوگویی با صالح مسلم، سخنگوی مشترک سابق روژآوا(کردستان سوریه) و رییس سابق «حزب اتحاد دموکراتیک»(PYD) و عضو شورای ریاست روژآوا، انجام داده است. اما بیبیسی فارسی، به تاریخ ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۳ فوریه ۲۰۲۶، فقط بریدههایی از این گفتوگو را منتشر کرده که به جوهر اصلی این گفتوگو و مواضع صالح مسلم لطمه زده است. به همین دلیل، من اصل این گفتوگو که در سایت بیبیسی ترکی منتشر شده را به فارسی برگرداندهام تا خوانندگان دچار سردرگمی درباره واقعیتهای جاری روژآوا نشوند. در پایان همین ترجمه، اورژینال این گفتوگو به زبان ترکی استانبولی را نیز آوردهام.
صالح مسلم محمد، سیاستمدار برجسته کرد سوری، در حال حاضر بهعنوان یکی از اعضای ارشد شورای مدیریتی و روابط دیپلماتیک «حزب اتحاد دموکراتیک»((PYD در روژآواکردستان(شمال و شرق سوریه) فعالیت میکند. وی بهعنوان ریییس مشترک پیشین این حزب و همچنین سخنگوی پیشین مشترک روژآوا، همچنان یکی از چهرههای دیپلماتیک اصلی در سیاستگذاریهای این حزب و مدیریت سیاسی مناطق تحت کنترل کردها محسوب میشود.
صالح مسلم
صالح مسلم: «آنچه در سوریه اتفاق میافتد توطئهای علیه کردها است، این کشور در حال تبدیل شدن به افغانستان است»
صالح مسلم، رییس مشترک سابق و عضو شورای ریاست جمهوری حزب اتحاد دموکراتیک(PYD)، جنبش سیاسی پیشرو کردها در سوریه، به سئوالات بیبیسی ترکی پاسخ داد.
مسلم ادعا کرد که عملیات نیروهای دمشق علیه نیروهای دموکراتیک سوریه(SDF) پشت جلسهای بود که در ۵ و ۶ ژانویه در پاریس، پایتخت فرانسه برگزار شد.
این جلسه بین سوریه و اسرائیل با میانجیگری ایالات متحده برگزار شد.
مسلم با تفسیر وقایع اخیر بهعنوان «توطئه علیه کردها»، ادعا کرد که حکومت دمشق اعضای داعش را از زندانهایی که تصرف کرده بود آزاد کرد و اظهار داشت که «سوریه در حال تبدیل شدن به افغانستان است.»
مسلم گفت که موضع اخیر ایالات متحده برای آنها «تا حدودی تعجبآور» بوده است.
مسلم با اشاره به اینکه آنها پذیرای گفتوگو با دولت سوریه هستند، اظهار داشت که اگر نتوانند به توافق برسند، «مقاومت» خواهند کرد.
مسلم «دفاع از خود، سیستم آموزشی و حقوق زنان» را به عنوان دشوارترین مسائل در روند مذاکره با دولت سوریه ذکر کرد.
ترکیه حزب اتحاد دموکراتیک(PYD) و شاخه مسلح آن، واحدهای حفاظت خلق(YPG)، را ادامه PKK در «سوریه» میداند و آنها را «سازمان تروریستی» تعریف میکند.
YPG نیروی مرکزی نیروهای دموکراتیک سوریه است.
مسلم بین سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۵ با مقامات ترکیه تماس داشت و حتی برای این منظور به آنکارا رفت. اما در سال ۲۰۱۸، نام مسلم در فهرست قرمز «تروریستهای تحت تعقیب» وزارت کشور ترکیه قرار گرفت.
انتقاد از نشست پاریس
آخرین درگیری در سوریه در ششم ژانویه در محلههای شیخ مقصود و اشرفیه در حلب آغاز شد.
مسلم از آغاز این عملیات با وجود توافق بین نیروهای دموکراتیک سوریه و دمشق، انتقاد کرد و آنها را «ناگهانی» و «خائنانه» توصیف کرد. مسلم با بیان اینکه آنها در طول این فرآیند نیروهای خود را از رقه و دیرالزور خارج کردند، گفت: «ما متوجه شدیم که این یک درگیری کوچک نیست. این چیزی در سطح مفهومی است. ما دیدیم که در اینجا طرحی برای نابودی روژاوا، تصرف یا پایان دادن به خودمدیریتی آن وجود دارد.»
تام باراک، سفیر ایالات متحده در آنکارا و نماینده ویژه سوریه، و احمد الشرع، رهبر سوریه، در ۱۸ ژانویه در دمشق دیدار کردند.
مسلم استدلال میکند که در پشت آنچه اتفاق افتاده، اجماع بینالمللی وجود دارد:
«توافقنامه پاریس این روند را با قدرتهای بینالمللی آغاز کرد. بلافاصله پس از آن، این حملات به اشرفیه و شیخ مقصود آغاز شد.»
پس از دیدار در پاریس، تام باراک، سفیر ایالات متحده در آنکارا و نماینده ویژه سوریه، گفت: «هدف ما گفتوگو و کاهش تنش بود و ما دقیقا به آن دست یافتیم.» در همان روز، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه، که او نیز در پاریس بود، پس از این دیدار با اسد حسن شیبانی، همتای سوری خود و باراک دیدار کرد.
دیدگاه شما در مورد ایالات متحده چیست؟
در طول جنگ داخلی سوریه که از سال ۲۰۱۱ آغاز شد، همکاری قابل توجهی بین ایالات متحده و YPG و بعدا SDF وجود داشت.
با این حال، در درگیریهای اخیر، SDF حمایتی را که میخواست از غرب، به ویژه ایالات متحده، دریافت نکرد.
مسلم با ارزیابی تاریخچه روابط خود با ایالات متحده میگوید: «آمریکاییها هرگز قول محافظت از ما را ندادند. ما هم چنین چیزی نخواستیم. این موضوع به نفع خودمان بود؛ ما هر دو علیه داعش متحد بودیم.»
مسلم معتقد است که موضع اخیر ایالات متحده تحت تاثیر روابطش با ترکیه قرار دارد:
«نتایج پاریس تا حدودی برای ما غافلگیرکننده بود و آمریکا البته در آن شریک بود. آنها آنجا بودند. آنها چشم خود را میبندند.»
«آمریکا احتمالا نمیخواهد در مقابل ترکیه بایستد. چنین تعادل ظریفی وجود دارد. به عنوان مثال، سکوت آنها در مورد مرگ این همه غیرنظامی، قطعا ما را آزار میدهد، اما هر کسی که در پاریس بود سکوت کرد.»
سطح روابط با اسرائیل چگونه است؟
ترکیه اخیرا از نیروهای دموکراتیک سوریه(SDF) در مورد روابطشان با اسرائیل انتقاد کرده است.
وقتی از مسلم در مورد رابطه آنها با اسرائیل پرسیدیم، او گفت: «هیچ همکاری با اسرائیل وجود ندارد. مطلقا هیچ»
مسلم با انتقاد از اتهامات علیه آنها گفت: «احمد الشرع(رییس جمهور موقت سوریه) دائما با اسرائیل معامله میکند. روابط ترکیه با اسرائیل از قبل مشخص است. آنها هنوز تجارتی به ارزش میلیاردها دلار دارند.» از سوی دیگر، ترکیه ادعاهای مربوط به ادامه تجارت با اسرائیل را رد میکند.
«ما هرگز هدف تصرف رقه یا دیرالزور را نداشتیم»
یکی از انتقاداتی که پس از وقایع اخیر به نیروهای دموکراتیک سوریه وارد شد این بود که آنها در طول جنگ داخلی فراتر از مناطق با اکثریت کرد رفتند.
وقتی این انتقادات را به مسلم یادآوری کردیم، او این نظر را داد:
«پس از آنکه روژاوا را از داعش پاکسازی کردیم، ماشینهای پر از مواد منفجره از دیگر مناطق همسایه میآمدند؛ منبج، رقه، طبقا، دیرالزور و در قامشلی، کوبانی و جاهای دیگر منفجر میشدند. در آن زمان، یک شورای غیرنظامی از منبج به کوبانی آمد و گفت: «ما را هم نجات دهید، ما به شما کمک خواهیم کرد.» بنابراین ما رفتیم و منبج را آزاد کردیم. سپس آنها نیز از طبقا آمدند. «این برای ما هم مناسب بود. ما گفتیم، بیایید به جای دشمن، دوست داشته باشیم. مردم ما رفتند و شوراهایی در آنجا نیز تشکیل شد. آنها فرزندان آن منطقه بودند. در غیر این صورت، ما هرگز هدف تصرف رقه یا دیرالزور را نداشتیم.»
وقتی از مسلم در مورد حمایت قبایل مختلف عرب از حکومت دمشق در این مرحله سئوال شد، او اظهار داشت:
«آنها افراد نادان را جمع کرده بودند و حمله میکردند. ما نیروهای خود را عقب کشیدیم تا از جنگ عرب-کرد جلوگیری کنیم. اما هنوز افراد زیادی در آنجا با ما در ارتباط هستند. افراد بسیار جدی وجود دارند. هنوز اعرابی در نیروهای دموکراتیک سوریه وجود دارند.»
چه کسی آتشبس را نقض میکند؟
از زمان آغاز درگیری در سوریه، هم دولت دمشق و هم نیروهای دموکراتیک سوریه یکدیگر را به نقض آتشبس متهم کردهاند.
وقتی از مسلم در مورد اتهامات دمشق علیه نیروهای دموکراتیک سوریه سوال شد، او پاسخ داد:
«وقتی مشخص است که آنها از دمشق میآیند و به روستاهای کردنشین حمله میکنند، گفتن اینکه «آنها حمله میکنند» چه معنایی دارد؟ شما افرادی را که کشتید، غیرنظامیان، در رسانههای اجتماعی نشان میدهید. کمی شرمآور است که آنها را متهم کنید.»
در زندانهایی که «اعضای داعش» در آنها نگهداری میشدند، چه اتفاقی افتاد؟
یکی دیگر از اتهاماتی که طرفین علیه یکدیگر مطرح کردند، فرار برخی از زندانیان از زندانهایی بود که مظنونان داعش در آنها نگهداری میشدند.
وزارت کشور سوریه، اعلام کرد که ۸۱ نفر از تقریبا ۱۲۰ زندانی که از زندان شدادی در جنوب حسکه فرار کرده و ظاهرا عضو داعش بودند، دستگیر شدند.
اما صالح مسلم، با بیان اینکه همه چیز در معرض دید عموم اتفاق افتاده است، ادعا میکند که نیروهایی از دمشق مظنونان داعش را آزاد کردند:
«این اتفاق در شدادی افتاد. آنها با زور وارد شدند و آنها را آزاد کردند. در معرض دید عموم بود. همین اتفاق در رقه نیز افتاد. آنها با تانک و توپخانه حمله کردند. نیروهای ما مقاومت کردند. سپس عقبنشینی کردند و آنها را تحویل دادند. و همه آنها را آزاد کردند.»
مسلم همچنین از آمریکاییها در این مورد انتقاد میکند:
«بین زندان شدادی و مقر آمریکاییها دو کیلومتر فاصله است. آنها میتوانند همه چیز را با دوربین ببینند. افراد ما از آنها التماس کردند و گفتند: «بیایید، آنها را آزاد خواهند کرد»، اما هیچ پاسخی دریافت نکردند. هیچکس گوش نداد. اما آنها برای بیرون آوردن نگهبانان زندان رقه میانجیگری کردند، این یک داستان متفاوت است. آنها افراد ما را بیرون آوردند.» مسلمان در مورد این زندانیان میگوید: «اینها بار سنگینی برای ما بودند. محافظت از آنها، تغذیه آنها و مراقبت از آنها بار سنگینی برای ما بود. حداقل از شر آن خلاص شدیم.»
پس از تحولات اخیر در شمال شرقی سوریه، ارتش آمریکا انتقال تقریبا ۷۰۰۰ زندانی داعشی را از زندانهای آنجا به عراق آغاز کرده است. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه، در مورد این تحول اظهار داشت که ترکیه سالهاست راهحلهای جایگزین و خلاقانهای برای این مشکل ارائه میدهد و افزود: «ما در تسهیل بازگشت زندانیان داعشی به کشورهایشان نقش مهمی داشتهایم. به نهادهای دولتی دستورالعملهایی داده شده است تا تعداد زندانیان آنجا را کاهش دهند و از تشدید فزاینده مشکل جلوگیری کنند.»
«سوریه در حال تبدیل شدن به افغانستانی در خاورمیانه است»
مسلم پس از اتفاقاتی که در زندانها افتاد، در مورد افغانستان اظهار نظر میکند:
«و این ثابت شده است. این طرز فکر داعش است. آنها را گرفتند، آزاد کردند. اکنون این یک خطر بزرگ برای کل جهان است. ما نمیدانیم آنها چه خواهند کرد. اکنون سوریه در حال تبدیل شدن به یک افغانستان در خاورمیانه است.»
«تروریستهای اینجا، اعضای سابق داعش، به همراه این اعضای جدید داعش، خطر بزرگی برای کل جهان ایجاد میکنند.»
«ما دشمن ترکیه نیستیم، نتوانستیم آن را توضیح دهیم»
مسلم همچنین از ترکیه انتقاد میکند، که به ادعای او در روند اخیر دخیل است:
«ما هرگز دشمن ترکیه نبودهایم، میخواهیم همسایههای خوبی باشیم. اما نتوانستیم این را توضیح دهیم.»
مسلم همچنین از اظهارات آنکارا مبنی بر اینکه «نیروهای دموکراتیک سوریه نماینده کردها نیستند» انتقاد میکند و میگوید: «اگر نیروهای دموکراتیک سوریه نماینده کردها در سوریه نباشند، چه کسی نماینده آنها است؟»
«علاوه بر دفاع، آموزش و مسائل زنان نیز حیاتی هستند»
وقتی از مسلم در مورد مسائل اصلی که مذاکرات با دمشق در آنها متوقف شده بود سوال شد، او به سه نکته کلیدی اشاره کرد. یکی از آنها ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه در ارتش سوریه است.
مسلم که گفت باید کمیسیونهایی تشکیل شود و روی هشت نکته توافق ۱۰ مارس کار شود، دولت دمشق را مقصر دانست:
«آنها از این کار اجتناب کردند. آنها جنگ را تحمیل کردند. در نهایت، آنها مسئله نظامی را در اولویت قرار دادند. اکنون آنها میخواهند ما را بیدفاع بگذارند.»
مسلم در پاسخ به سئوال ما، «آیا میخواهید تقسیمبندیها در مناطقی که در آن مستقر هستید از مردم خودتان تشکیل شود؟»، پاسخ زیر را داد:
«درست است. شما مسئله علویها را دیدید، دروزیها را دیدید. چرا این اتفاق افتاد؟ چون آنها هیچ نیروی دفاعی نداشتند. آنها رفتند و هزاران نفر را کشتند و همان مردم اکنون با ما میجنگند. چه کسی را میخواهید به دست آنها بسپارید؟ آیا میخواهید زنان کرد را به دست آنها بسپارید؟ آیا میخواهید سریانیها را به دست آنها بسپارید؟ آیا میخواهید آشوریها را به دست آنها بسپارید؟ آیا میخواهید ایزدیها را به دست آنها بسپارید؟»
مسلم اظهار میکند که دومین مسئله مهم، آموزش است:
«آنها میخواهند سیستم آموزشی را اسلامی کنند. آنها میخواهند ابن تیمیه را در آن قرار دهند. ما یک سیستم آموزشی تا سطح دانشگاه داریم.»
تقیالدین ابن تیمیه، یک عالم دینی که در قرنهای ۱۳ و ۱۴ زندگی میکرد، بهعنوان بنیانگذار سلفیگری شناخته میشود.
مسلم همچنین به حقوق زنان به عنوان نکته سوم اشاره میکند و میافزاید:
«در مذاکرات میگویند «هیچ مسئلهای برای زنان و هیچ اتحادیهای برای زنان وجود نخواهد داشت.» ما یک سیستم ریاست مشترک داریم. آنها همه اینها را رد میکنند. اینها همه خطوط قرمز ما هستند. چگونه میتوانید با این طرز فکر به توافق برسید؟ اما با وجود این، ما صلح میخواهیم. بگذارید آتشبس برقرار شود، بیایید صحبت کنیم. بگذارید یک یا دو میانجی هم وجود داشته باشد.»
مسلم میگوید که آنها میخواهند به توافق برسند، اما اگر توافقی حاصل نشود، آنها «مقاومت» خواهند کرد و میگویند: «آنها میخواهند تمام سوریه را نابود کنند، اما ما سعی میکنیم تا جایی که میتوانیم نجات دهیم.» و میافزاید:
«یا مانند انسانها به توافق میرسیم، یا مقاومت میکنیم، هر چهقدر هم که این جنگ پیش برود.»
Salih Müslim: 'Suriye'de yaşananlar Kürtlere karşı komplo, ülke Afganistan'a dönüşüyor'
Kaynak,Reuters
Fotoğraf altı yazısı,Demokratik Birlik Partisi'nin (PYD) eski eş genel başkanı ve başkanlık konseyi üyesi Salih Müslim
Haber bilgisi
Yazan,BBC Türkçe
Bildirdiği yer,İstanbul
29 Ocak 2026
Okuma süresi 8 dk
Suriye'de Kürtlerin önde gelen siyasi hareketi Demokratik Birlik Partisi'nin (PYD) eski eş genel başkanı ve başkanlık konseyi üyesi Salih Müslim, BBC Türkçe'nin sorularını yanıtladı.
Müslim, Şam güçlerinin Suriye Demokratik Güçleri'ne (SDG) yönelik operasyonlarının arkasında, Fransa'nın başkenti Paris'te 5-6 Ocak'ta yapılan toplantının olduğunu iddia etti.
Toplantı, Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) arabuluculuğunda Suriye ile İsrail arasında gerçekleştirilmişti.
Son süreçte yaşananları "Kürtlere karşı komplo" olarak yorumlayan Müslim, Şam yönetiminin ele geçirdiği hapishanelerdeki IŞİD'lileri serbest bıraktığını öne sürdü ve "Suriye Afganistan'a dönüşüyor" yorumunu yaptı.
Müslim, ABD'nin son dönemdeki tavrının kendileri açısından "bir dereceye kadar sürpriz" olduğunu söyledi.
Suriye yönetimiyle diyaloğa açık olduklarını kaydeden Müslim, anlaşamamaları durumunda ise "direneceklerini" belirtti.
Müslim, Suriye hükümetiyle müzakere sürecinde en zorlu başlıklar olarak ise "meşru savunma, eğitim sistemi ve kadın haklarını" saydı.
Türkiye, PYD ve silahlı kanadı Halkın Savunma Birlikleri'ni (YPG), "PKK'nın Suriye'deki uzantısı" olarak görüyor ve "terör örgütü" olarak tanımlıyor.
YPG, Suriye Demokratik Güçleri'nin merkezi gücü konumunda.
Müslim, 2012-2015 yılları arasında Türk yetkililerle temaslarda bulunmuş hatta bunun için Ankara'ya gitmişti.
2018'de ise Müslim'in adı İçişleri Bakanlığı'nın "terörden arananlar" kataloğunda kırmızı listede yer almıştı.
Paris'teki toplantıya eleştiriler
Suriye'de son çatışma süreci, 6 Ocak'ta Halep'teki Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallerinde başladı.
Müslim, SDG ve Şam arasında bir anlaşma olmasına rağmen operasyonların başlamasını eleştirdi, bunlar için "aniden" ve "kalleşçe" ifadelerini kullandı.
Bu süreçte güçlerini Rakka ve Deyrizor'dan çektiklerini belirten Müslim, "Farkına vardık ki bu, ufak bir çatışma değil. Bu, konsept düzeyinde bir şey. Burada Rojava'yı yok etme, özerkliği teslim alma ya da bitirme planı olduğunu gördük" dedi.
Kaynak,Syrian Presidency/Anadolu/Getty Images
Fotoğraf altı yazısı,ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack ve Suriye lideri Ahmed Şara 18 Ocak'ta Şam'da biraraya geldi.
Müslim, yaşananların arkasında uluslararası bir mutabakat olduğunu savunuyor:
"Bu sürece uluslararası güçlerin Paris anlaşması start verdi. Hemen sonra bu Eşrefiye, Şeyh Maksud saldırıları başladı."
Paris'teki toplantıdan sonra ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, "Amacımız diyalog ve gerilimi azaltmaktı ve tam da bunu başardık" demişti.
Aynı gün Paris'te bulunan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da toplantıdan sonra Suriyeli mevkidaşı Esad Hasan Şeybani ve Barack'la görüşmüştü.
ABD'ye bakış nasıl?
Suriye'de 2011'de başlayan iç savaş sırasında YPG ve sonrasında da SDG ile ABD arasında önemli bir işbirliği vardı.
Ancak SDG son çatışmalarda, başta ABD olmak üzere Batı'dan istediği desteği alamadı.
ABD'yle ilişkilerinin geçmişini değerlendiren Müslim, "Amerikalılar hiçbir zaman bizi korumak için söz vermedi. Biz de böyle bir şey istemedik. Bu çıkar meselesiydi, ikimiz de DAEŞ'e (IŞİD) karşı birleştik" diyor.
Müslim ABD'nin son tavrında Türkiye ile ilişkilerinin etkisi olduğu kanısında:
"Paris'in sonuçları bizim için bir dereceye kadar sürpriz oldu ve Amerika da tabi bunun ortağıydı. Oradaydı. Göz yumuyor.
"Amerika herhalde Türkiye'ye karşı durmak istemiyor. Böyle bir hassas denge var. Mesela bu sivillerin bu kadar ölmesine karşı susmaları tabii bizi rahatsız ediyor ama Paris'te bulunanların hepsi de sustular."
İsrail'le ilişkiler ne düzeyde?
Türkiye son dönemde SDG'yi İsrail ile ilişkiler konusunda eleştiriyor.
Kendilerinin İsrail'le nasıl bir ilişkileri olduğunu sorduğumuz Müslim, "İsrail'le işbirliği durumu yok. Hiç yok" diyor.
Müslim, "(Suriye'nin geçici devlet başkanı) Ahmed Şara kalkıp sürekli İsrail'le anlaşma yapıyor. Türkiye'nin İsrail'le ilişkileri zaten biliniyor. Hala bilmem kaç milyarlık ticareti var" diyerek kendilerinin bu konuda suçlanmalarını eleştiriyor.
Türkiye ise İsrail'le ticaretin sürdüğü iddialarını reddediyor
'Rakka'yı, Deyrizor'u ele geçirme amacımız yoktu'
Son süreçte yaşananların ardından SDG'ye yapılan eleştirilerden biri de iç savaşta Kürtlerin yoğunlukta olduğu bölgelerin dışına da çıkması oldu.
Müslim bu eleştirileri hatırlattığımızda şu yorumu yapıyor:
"Biz Rojava'yı DAEŞ'çilerden temizledikten sonra diğer komşu yerlerden; Mümbiç'ten, Rakka'dan, Tabka'dan, Deyrizor'dan patlayıcı yüklü arabalar gelip Kamışlı'da, Kobani'de ve başka yerlerde patlıyordu.
"O zaman Mümbiç'ten bir sivil meclis 'Bizi de kurtarın, size yardımcı olacağız' diye Kobani'ye geldi. Böylece gidip Mümbiç'i kurtardık. Ondan sonra Tabka'dan da geldiler.
"Bu bizim de işimize geldi. Düşmanlar yerine dostlarımız olsun dedik. Bizimkiler gitti ve orada da meclisler oluşturuldu. O bölgenin çocuklarıydı. Yoksa bizim hiçbir zaman Rakka'yı, Deyrizor'u ele geçireceğiz diye bir amacımız yoktu."
Gelinen aşamada çeşitli Arap aşiretlerinin Şam'ı desteklemesini sorduğumuz Müslim, şu yorumu yapıyor:
"Bunlar cahil insanları toparlamış saldırıyorlardı. Biz de Arap-Kürt savaşı olmasın diye güçlerimizi geri çektik. Ama orada hala temas ettiğimiz birçok insan var. Böyle ağır başlı insanlar var. Demokratik Suriye güçleri içinde de hâlâ Araplar var."
Ateşkesi kim ihlal ediyor?
Suriye'de çatışmaların başlamasından bu yana hem Şam yönetimi hem de SDG birbirini ateşkesi ihlal etmekle suçluyor.
Bu konuda Şam'ın SDG'ye yönelik suçlamalarını sorduğumuz Müslim şu yanıtı veriyor:
"Şam'dan gelip de Kürt köylerine saldırmaları göz önündeyken 'Onlar saldırıyor' demek ne demek? Sosyal medya üzerinde kalkıp katlettiğin insanları, sivilleri gösteriyorsun. Bundan sonra da kalkıp onları suçlamak biraz ayıp."
'IŞİDlilerin' tutulduğu hapishanelerde ne oldu?
Tarafların birbirine yaptığı bir diğer suçlama da IŞİD şüphelilerinin tutulduğu hapishanelerden bazı tutukluların kaçması konusu oldu.
Suriye İçişleri Bakanlığı, Haseke'nin güneyindeki Şaddadi Hapishanesi'nden kaçarak serbest kalan ve IŞİD'li oldukları iddia edilen yaklaşık 120 mahkumdan 81'inin yakalandığını açıkladı.
Her şeyin göz önünde yaşandığını belirten ise Müslim, Şam'dan gelen güçlerin IŞİD şüphelilerini serbest bıraktığını öne sürüyor:
"Bu, Şaddadi'de oldu. Zorla girdiler ve bunları serbest bıraktılar. Göz önündeydi. Rakka'da da aynı şey oldu. Tanklarla, toplarla dayandılar. Bizimkiler direndi. Ondan sonra çekildiler, onlara teslim ettiler. Onlar da hepsini serbest bıraktılar."
Müslim bu konuda ABD'lileri de eleştiriyor:
"Şaddadi'deki hapishane ile Amerikalıların karargâhı arasında iki kilometre var. Kameralarla görüyorlar. Bizimkiler 'Gelin, bunları bırakacaklar' diye çok yalvardılar, ama hiçbir cevap vermediler. Kimse kulak asmadı. Ama Rakka'da hapishaneyi koruyanları çıkarmak için arabuluculuk yaptılar o başka. Bizimkileri çıkardılar."
Müslim bu tutuklular için, "Bunlar bizim için büyük bir yüktü. Hem bunların korunması, hem beslenmesi, hem de bakılması bizim için büyük bir yüktü. Biz en azından bundan kurtulduk" yorumunu yapıyor.
ABD ordusu, Suriye'nin kuzeydoğusundaki son gelişmeler sonrası, buradaki hapishanelerden 7 bin kadar IŞİD tutuklusunu Irak'a transfer etmeye başladı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan bu gelişmeyi yorumlarken, Türkiye'nin yıllardır bu sorunun çözümü için alternatif ve yaratıcı çözümler getirdiğini söyledi ve ekledi:
"DEAŞ'lı mahkumların ülkelerine geri gitmesine çok aracı olduk biz açıkçası, bunu kolaylaştırıcı bir rol üstlendik. Yani devlet kurumlarına da bu yönde hep talimat verildi ki oradaki sayı azalsın, problem giderek daha akut hale gelmekten çıksın."
'Suriye, Ortadoğu içinde bir Afganistan'a dönüşüyor'
Müslim, hapishanelerde yaşananların ardından Afganistan'la ilgili bir yorum yapıyor:
"Ve ispatlandı. Bunlar DAEŞ'in mentalitesidir. Aldılar, bıraktılar. Artık bütün dünya için büyük bir tehlikedir. Ne yapacaklarını bilmiyoruz. Artık Suriye, Ortadoğu içinde bir Afganistan'a dönüşüyor.
"Buradaki teröristler, eski DAEŞ'çiler, bu yeni DAEŞ'çilerle beraber bütün dünyaya büyük bir tehlike oluşturuyor."
'Türkiye'ye düşman değiliz, anlatamadık'
Müslim, son sürecin içinde yer aldığını iddia ettiği Türkiye'ye de tepkili:
"Biz hiçbir zaman Türkiye'nin düşmanı değiliz, iyi komşu olmak istiyoruz. Ancak bir türlü anlatamadık bunu."
Müslim, Ankara'dan gelen "SDG Kürtleri temsil etmiyor" yorumlarını da eleştiriyor, "Eğer Suriye'deki Kürtleri SDG temsil etmiyorsa kim ediyor?" diyor.
'Savunma dışında eğitim ve kadın konusu da kritik'
Şam'la görüşmelerin en fazla hangi başlıklarda tıkandığını sorduğumuz Müslim, üç temel konuya değiniyor.
Bunlardan biri, SDG'nin Suriye ordusuna katılımı.
10 Mart anlaşmasındaki sekiz maddeyle ilgili olarak komisyonlar oluşturulması ve bunlar üzerinde çalışılması gerektiğini söyleyen Müslim, Şam yönetimini suçluyor:
"Bundan kaçındılar. Savaşı dayattılar. En sonunda da askeri meseleye öncelik verdiler. Şimdi bizi savunmasız bırakmak istiyorlar."
Müslim, "Ordunun sizin olduğunuz bölgelerdeki tümenlerinin sizden mi oluşmasını istiyorsunuz?" şeklindeki sorumuza ise şu yanıtı veriyor:
"Doğrudur. Aleviler meselesini gördünüz, Dürzileri gördünüz. Bu niye oldu? Çünkü onların savunma güçleri yoktu. Gittiler binlerce insanı öldürdüler ve aynı kişiler şimdi bizimle savaşıyor. Gidip onların eline kimi bırakacaksın? Kürt kadınlarını mı bırakacaksın? Süryanileri mi bırakacaksın? Asurileri mi bırakacaksın? Ezidileri mi bırakacaksın?"
İkinci kritik konusunun eğitim olduğunu belirtiyor Müslim:
"Eğitim sistemini İslami [yapmak istiyorlar]. İbn Teymiyye'yi koymak istiyorlar. Bizim üniversiteye kadar eğitim sistemimiz var."
13. ve 14. yüzyılda yaşamış din adamı Takıyyüddin İbn Teymiyye, Selefizmin kurucusu olarak biliniyor.
Müslim, üçüncü olarak da kadın haklarından bahsediyor ve ekliyor:
"Görüşmelerde 'Kadın olgusu olmayacak, kadın birlikleri olmayacak' deniyor. Bizde eş başkanlık sistemi var. Bunların hepsini reddediyorlar. Bunların hepsi kırmızı çizgimizdir. Bu mentaliteyle nasıl anlaşacaksın? Ama buna rağmen barış istiyoruz. Ateşkes olsun, konuşalım. Arada bir-iki aracı da olsun."
Müslim, anlaşmak istediklerini ancak anlaşma olmaması durumunda "direneceklerini" söylüyor, "Bütün Suriye'yi mahvetmek istiyorlar ama biz kurtarabildiğimiz kadar bir şeyleri kurtarmaya çalışıyoruz" diyor ve ekliyor:
"Ya insan gibi anlaşırız ya da artık bu savaş nereye kadar giderse direneceğiz."
ضمایم:
*گفتگوی بهرام رحمانی با صالح مسلم و سینم محمد
آقای صالح مسلم، رهبر حزب اتحاد دموکراتیک کردستان و خانم سینم محمد، یکی از دو رییس پارلمان تازه تاسیس کردستان سوریه است. هم اکنون مناطق کوبانی، آفرین، عمودا، دریکا، حمو، جیر حلاقه، قامیشلو و…، توسط مردم کرد اداره میشوند. در این مناطق برخلاف مناطق سنینشین که مخالفین و ارتش و نیروهای وفادار به بشار اسد هنوز در حال درگیری هستند، در مناطق کردنشین چنین خشونتهایی دیده نمیشود. هرچند که چند بار گروههای مذهبی تلاش کردند وارد منطق شوند اما با مقاومت نیروهای مسلح کرد روبرو شدند و مجبور به عقبنشینی گشتند.
در واقع در خلاء قدرت سیاسی، بسیار مهم است که یک جریان سیاسی متحد و متشکل و با تجربه، پا پیش بگذارد و با بسیج مردم، بدیل سیاسی و اجتماعی و فرهنگی خودش را در مقابل جامعه قرار دهد. جدا از این که هر انتقاد سیاسی به آن حزب وارد باشد باید از ان حمایت کرد. چون که این وضعیت حساس را به خوبی تشخیص داده و با بسیج مردم و برقراری رابطه دوستانه با گرایشات مختلف، فضا و توازن قوای سیاسی را به نفع مردم تغییر دهد.
اخبار و تحولات سوریه، همواره در صدر اخبار جهان قرار دارد. اما هر خبرگزاری و تحلیلگر سعی میکند نتایج این تحولات را بهسوی گرایش سیاسی خود سوق دهد و گاها تحریف شده نیز هستند. هم اکنون در سراسر این کشور، به غیر از مناطق کردنشین جنگ و خونریزی و کشتار و ترور بین حکومت جنایت کار بشار اسد با حمایت حزبالله و حکومت اسلامی ایران از یکسو و گروههای مذهبی و جداشدگان از ارتش و نیروهای امنیتی سوریه و نیروهای وابسته به القاعده از سوی دیگر، تاکنون جان صدها هزار انسان را گرفتهاند و میلیونها نفر را نیز آواره کوه و دشت و کشورهای همجوار کردهاند. مردمی که به پا خواسته بودند تا با مبارزه و قدرت انسانی و همبستگی خود حکومت دیکتاتوری سوریه از حاکمیت برکنار کنند و حکومت دلخواه خود را به وجود آورند. اما بلافاصله هم با سرکوب و کشتار و ترور حاکمیت سوریه قرار گرفتند و هم دولتهای منطقه و جهان هر کدام طرفداران خود را مسلح کردند و به این کشور فرستادند. به خصوص گروههای مذهبی مانند داعش و النصر و القاعده و…، امکانات بیشتری دارند در هر منطقهای که مستقر شدهاند قوانین ارتجاعی اسلامی خود را به مردم تحمیل نمودهاند. بنابراین، مردم سوریه در میان دو ارتجاع قرار گرفته اند و همواره قربانی میدهند.
اما در این میان، امن ترین منطقه سوریه، مناطق کردنشین است که نهادهای مردمی و سازمان و احزاب کردی منطقه توانستهاند با حمایت و دخالت مردم، فضایی نستبا بهتری فراهم سازند. هر چند که دوران طولانی بی رحمانه سرکوب شدهاند و حتا دوره طولانی از حق شهروندی در سوریه نیز محروم بودهاند اما اکنون سخت در تلاشند فضای آزادتر و انسانیتری برای جامعه خود بسازند. اما در محاصره حکومت مرکزی سوریه، دولتهای منطقه هم چون ترکیه و دولت اقلیم کردستان در محاصره قرار گرفتهاند.
اولین حرکت متشکل و اعتراضی در سال 2004 در شهر قامیشلو، علیه حکومت بشار اسد صورت گرفت که با سرکوب وحشیانه روبرو شد و دهها تن جان باختند و بیش از 300 نفر از طرفداران حزب اتحاد دموکراتیک روانه زندان شدند.
مردم کردستان نیز در سال ۲۰۱۱ به اعتراضهای مردمی در سوریه پیوستند و مردم شهرهای کردستان سوریه در اعتراض به سیاستهای دولت و حمایت از اعتراضهای مردمی در سوریه در چند شهر دست به تظاهرات زدند. در تحولات اخیر سوریه، کردها به صورتی فعال و تاثیرگذار شرکت میکنند. حضور فعال کردها در اعتراضات نشان از برجستهشدن هر چه بیشتر نقش کردها در تحولات اخیر سیاسی سوریه دارد. مهمتر از همه در حال حاضر کنترل کردستان سوریه در دست نیروهای کرد میباشد. مردم کرد توانسته بعد از دهها سال متمادی سرنوشت و اداره مناطق خود را در دست بگیرد.
در قامیشلو، شورایی برای اداره مناطق آزاد شده کردستان تشکیل شده است. این شورا از ۱۰ نفر عضو تشکیل شده است که وظیفه اصلی آن، تعیین یک سیاست کلی و اداره مناطق کردستان در این مرحله است.
حزب اتحاد دمکراتیک، سازمانی که در مناطق کردنشین سوریه فعال است، روز دوشنبه یازدهم ماه نوامبر سال 2012، از پایتخت غیررسمی کردستان سوریه شهر «قامشلو»، اعلام کرد که قصد دارد دولت انتقالی موقت تشکیل دهد. تصمیم این حزب با مخالفت دولت ترکیه و هم چنین دولت اقلیم کردستان مواجه شده است.
این طرح بر اساس پروژه «حزب اتحاد دمکراتیک» برای تاسیس دولت انتقالی موقت، برگزاری انتخابات و نوشتن قانون اساسی جدید است.
اعلام تشکیل دولت موقت توسط یگانهای مدافع مرد، پس از پیروزی در مبارزات مسلحانه و تصرف استان حسکه و شهر یاروبیه و…، در مرز عراق و ترکیه صورت گرفت.
صالح مسلم، رهبر حزب اتحاد دمکراتیک، که در شهر «قامیشلو»، حضور دارد به خبرگزاری المونیتور، گفته بود: «که این حزب میخواهد که یک دولت موقت محلی با همکاری گروههای ملی تشکیل دهد. او میگوید: این طرح موقت است تا زمانی که راه حلی برای مسئله سوریه پیدا شود.»
حزب دمکرات کردستان، که بهطور مستقیم به حزب دمکرات کردستان عراق به ریاست مسعود بارزانی وابسته است، منتقد سرسخت این طرح است.
در اینجا ذکر یک نکته ضروری میدانم و آن هم این است که در این تحولات هم ناسیونالیست ها و هم مذهبیون و…، به غایت سیاستهای غیرانسانی دارند. برای مثال، مسعود بارزانی، نه با اتحاد و یا حمایت از مطالبات و خواسته ها و خیزش مردم کردستان سوریه، با رحبطیب اردوغان و ناسیونالیستها و مذهبیون ترکیه، وارد بده و بستان سیاسی شده است در حالی که مرز خود را به روی مردم کردستان سوریه بسته و حتا اجازه نداد صالح مسلم از هولر به اروپا سفر کند.
***
در هر صورت در نشستی که بعد از ظهر روز شنبه 22 فوریه 2014، در در دانشگاه استکهلم برگزار شد دو روزنامهنگار آزاد سوئدی و یا بیبیسی، که به منطقه سفر کرده بودند در رابطه با مسایل سوریه به خصوص مردم کرد سخن گفتند. صالح مسلم نیز وضعیت کردستان سوریه را تشریح کرد. در حاشیه این جلسه، آقای صالح طی گفتگوی کوتاهی به پیشنهاد(نگارنده) مبنی بر یک گفتگو جواب مثبت داد. از اینرو، با میزبانان وی برای روز بعد، قرار این گفتگو را گذاشتیم.
با خانم سینم محمد و آقای صالح مسلم، با صمیمت به گفتگو نشستیم. صالح، تسلط خوبی به زبان ترکی استانبولی داشت از این رو، ما بدون نیاز به مترجم گفتگو کردیم اما گفتگو با خانم سینم، توسط مترجم صورت گرفت.
صالح، تحصیل کرده دانشگاه فنی استانبول است. وی در دهه هفتاد در آنجا تحصیل کرده است اما هنوز هم زبان ترکی را هم چنان روان و با لهجه استانبولی صحبت میکند.
از صالح، درباره وضعیت جغرافیایی و جمعیت کردستان سوریه پرسیدم. جواب صالح این بود که بخش کردنشین در شمال خاوری و شمال سوریه واقع شده که بخشی از استان های حسکه، رقه و حلب را در بر میگیرد. همچنین شمار زیادی از کردها در شهرهای بزرگ مانند حلب و دمشق زندگی میکنند. اقلیتهای غیرعرب حدود 20 درصد و کردها حدود 18 درصد از جمعیت 22 میلیون سوریه را می سازند.
از صالح پرسیدم آیا در کردستان سوریه، فقط کردها زندگی میکنند. صالح، جواب داد نه. در این منطقه، ترکمنها و ارمنیها، سریان و آسوریها و عربها نیز زندگی میکنند. میپرسم رفتار مردم کرد و حزب شما با آنها چگونه است؟ صالح، صریحا میگوید آنها شهروندان آن منطقه هستند و این مردم دهههای طولانی با هم کار و زندگی کردهاند و الان هم باید به روابط دوستانه و همزیستی انسانی خود، همچنان میدهند. ما خواهان این هستیم که همه مردمی که در کردستان سوریه زندگی میکنند بدون توجه به ملیت و جنسیت و باورهای آن ها، همه باید از حقوق یکسان و برابری برخوردار باشند.
از صالح سئوال کردم آیا شما به دنبال جدایی از سوریه و تشکیل یک دولت مستقل کرد هستید؟ صالح، با صمیت جواب داد نه ما خود را شهروند سوریه میدانیم و به هیچوجه، خواهان جدایی از این کشور نیستیم. اما ما میخواهیم صرفا قدرت فقط در دست حکومت مرکزی متمرکز نباشد از اینرو، ما به نوعی به یک حکومت فدراتیو تمایل داریم. یعنی مردم هر منطقه، خودشان سرنوشت خویش را به دست گیرند و از حقوق و امکانات مستقلی برخوردار گردند تا بتوانند با دخالت و مشارکت مستقیم مردم همان منطقه، به معضلات و مشکلات و نیازهای خود جوابگو باشند. صالح، اضافه می کند در عین حال ما خواهان برقراری رابطه دوستانه با کردهای منطقه و همچنین غیرکردها هستیم.
از صالح میپرسم آیا هنوز ارتش و پلیس حکومت مرکزی در منطقه کردستان سوریه حضور دارند. جواب میدهد: نه هیچ کدام از ارگانهای نظامی و امنیتی حکومت مرکزی در مناطق ما حضور ندارند.
میپرسم پس اکنون حقوق کارگران و کارمندان را چه کسی میپردازد. صالح میگوید مزد حقوق بگیران از سوی دولت پرداخت میشود.
از صالح سئوال کردم تدریس به زبان کردی در مدارس را آغاز کردهاند. جواب کوتاه صالح این بود که در این راستا تلاش میکنیم و گام های جدی برمی داریم.
در مورد وضعیت اقتصادی کردستان سوریه میپرسم. صالح، کمی تعمق میکند و میگوید ما مشکلات اقتصادی زیادی داریم مثلا در مناطقی زیتون تولید میشود که ما برای ارائه آن به بازار، نیاز به حلبیهای مخصوص داریم اما تامین آن برای ما سخت است بنابراین، این تولید با قیمت نازلی به بازار عرضه میشود. یا در مناطقی پنبه داریم. البته ما نفت هم داریم. آنچه که اکنون برای ما از همه مهمتر است و اولویت دارد تامین نیازهای اولیه مردم، به خصوص گرما و سیر کردن شکم آنهاست. فعلا آنها را تامین کردهایم.
این منطقه، از ثروت سرشاری برخوردار است و در حال حاضر میتواند روزانه ۲۵۰ هزار بشکه نفت تولید کند. علاوه بر این مقادیر نامعینی نیز ذخایر گازی دارد. میزان تولید نفت در این منطقه از نصف کل تولید نفت سوریه، تا قبل از آغاز اعتراضات، بیشتر بوده است.
در عرصه کشاورزی نیز سطح زیر کشت در این منطقه مجموعا ۱۸ هزار کیلومتر مربع است. میزان تولید گندم این منطقه، سالانه 4/1 میلیون تن است که ۳۷ درصد کل تولید گندم سوریه است.
تولید پنبه، ۲۷۳ هزار تن است که ۳۹ درصد تولید کل سوریه را شامل میشود. هم چنین ۱۵ میلیون اصله درخت زیتون در این منطقه وجود دارد که شامل ۲۳ درصد کل درختان زیتون در سراسر سوریه است.
بهطور کلی این منطقه به تنهایی ۴۵ درصد کل تولیدات کشاورزی سوریه را تامین میکند. منطقه از منابع عظیم آب برخوردار است که شامل ده سد بزرگ با مجموع گنجایش ۳۰۰ میلیون متر مکعب آب و هشت رودخانه است که یکی از آنها رود فرات میباشد.
صالح در ادامه سخنانش، با لبخند صمیمانه میافزاید میدانید کردها در طول تاریخ، همواره محرومیت کشیدهاند و ما به این محرومیتها عادت کردهایم. بنابراین، ما در هر شرایطی مبارزه و مقاومت میکنیم؛ مبارزه و مقاومت برای زندگی بهتر و برای آزادی و حقوق انسانیمان!
صالح، در جواب این سئوال من که از وی پرسیدم در خارج کشور چگونه میتوان با شما تماس برقرار کرد، گفت: ما در کشورهای مختلف نمایندگانی داریم که هر کس بخواهد می تواند از طریق آنها با ما تماس بگیرد.
آخرین سئوالم از صالح این بود که از چه مسیرهایی میتوان به کردستان سوریه رفت. صالح جوابش این بود که در حال حاضر می توان از طریق بغداد و یا از طریق ترکیه وارد این منطقه شد. و بلافاصله افزود: من همین جا از شما دعوت میکنم به منطقه ما بیایید و مدتی مهمان باشید تا از نزدیک با وضعیت مردم کردستان سوریه نیز آشنا شوید. اما تا سوریه که برسید کاری از دست مان برنمی آید اما به محض این که وارد منطقه کردستان سوریه شدید ما از هر نظر امنیت شما را تامین میکنیم. تاکنون روزنامهنگاران و مهمانانی که به آنجا آمده اند سالم برگشتهاند. در حالی که در مناطق دیگر سوریه چنین امنیتی وجود ندارد.
از صالح، تشکر میکنم.
***
تا این لحظه خانم سینم محمد، با متانت به گفتگوهای من و صالح گوش میداد شاید هم چیزی دستگیرش نشده باشد. چون به زبان ترکی استابولی آشنایی ندارد. گفتگویم را با ایشان از طریق مترجم آغاز میکنم.
خانم سینم، شما رییس مجلس یا شورای نمانیدگان کردستان سوریه هستید خواهش میکنم کمی در مورد این ارگان قانون گذاری توضیح دهید. خانم سینم، که از موقعیتاش و سیمایش پیداست سالهای طولانی مبارزه کرده است می گوید: البته من تنها رییس مجلس نیستم رفیق دیگری هم به نام عبدالسلام احمد داریم که ما با هم این ارگان را مدیریت میکنم. سینم میافزاید این مجلس 350 نماینده دارد. یک شرط اصلی و مهم در ترکیب جنسیتی نمایندگان این است به این ترتیب، که 40 درصد زن و 40 درصد مرد و 20 درصد نیز به نهادهای مردمی مانند خانواده جان باختهگان اختصاص داده شده است. نمایندگان هر منطقه به نسبت جمعیت و برای دو سال انتخاب میشوند. نخستین انتخابات ما در 16 دسامبر 2011 برگزار شد و در شش ماه آینده نیز دومین انتخابات را برگزار خواهیم کرد.
در مورد گرایشات سیاسی که در این مجلس حضور دارند پرسیدم سنم جوابش این بود که در مجلس ما، گرایشات مختلفی حضور دارند؛ کمونیستها، لیبرالها، ناسیونالیستها و هم چنین فعالین مدنی، اجتماعی و فرهنگی. برای مثال، ما اتحاد زنان و یا نمایندگان خانوادهای جانباختگان را در این مجلس داریم.
پرسیدم ترکیب احزاب در داخل مجلس چگونه است؟ جواب داد: در این مجلس، 4 جبهه سیاسی متشکل از 35 حزب و سازمان مدنی مانند اتحاد لیبرالها، دو حزب چپ و کمونیست، حزب اتحاد دمکراتیک، حزب اتحاد سریانیها، اتحاد استار، سازمان زنان وجود دارد.
در مورد فعالیت مجلس پرسیدم. خانم سینم، جواب داد: ما 17 کمیسیون مختلف در مجلس داریم که هر کدام مسایل تخصصی کمیسیون خود را مورد بحث و بررسی و تصویب قرار میدهند و برای تصویب نهایی به رای کلیه نمایندگان میگذارند. نهایتا اگر مورد تصویب قرار گرفت به صورت قانون درمیآید.
خانم سینم در پایان افزود: ما هنوز در عرصه قانونگذاری در ابتدای راه قرار داریم و باید قانون اساسی و شکل حکومت را نیز تعیین کنیم.
پس از پایان گفتگو، با هم عکس گرفتیم. هنگامی که با مهر و دوستی و صمیمت از همدیگر جدا شدیم و از اتاق بیرون آمدیم موجی از جمعیت را در سالن بزرگی دیدم که منتظرند خانم سینم محمد و آقای صالح مسلم، آخرین تحولات سوریه، به ویژه وضعیت کردستان سوریه را برای آنها تجزیه و تحلیل کند و به سئوالاتشان جواب گویند. مردمانی که شور و شوق و شادی همراه با نگرانی در چشمهایشان برق میزد.
هنگامی که از آنها جدا میشدم سئوالات مختلفی فکرم را آزار میداد. سئوالاتی از این قبیل که چرا ما انسانهایی که در شرق چشم به جهان گشودهایم محکوم به تحمل زندگیهای سخت و دردها و رنجهای زیادی هستیم؟ چرا باید ریاضتکشی اقتصادی و محرومیتهای بیشمار و سرکوبهای سیاسی، همواره بر زیست و زندگی ما حاکم باشند؟ چرا باید سرنوشت ما را عقبماندهترین و خشونتبارترین گرایشات ارتجاعی همچون مذهب، ناسیونالیست، فاشیست و سیستم سرمایهداری بگیرد؟ چرا ما نباید مانند مردم جهان غرب، که با انقلابات و مبارزه پیگیرشان تا حدودی خواستههای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خود را به حکومتها تحمیل کردهاند و از آزادی و برابری و رفاه و عدالت اجتماعی نسبی نیز برخوردارند ما هم مانند آنها، بر سرنوشت خویش و جامعهمان حاکم نباشیم؟ تا کی باید مردم فلسطین و مردم کرد در منطقه بحرانی خاورمیانه، قربانی بدهند اما در عین حال با سرافرازی مبارزه و مقاومت نمایند؟ تا کی باید انقلابات بر حق و عادلانه کارگران، زنان، جوانان و مردم آزاده، با تهاجم حکومتهای به اصطلاح دموکراتیک غرب و حکومتهای مستبد منطقه و ارتش و پلیس قرار گیرند؟ چرا باید اقلیتی با اتکا به قدرت ارتش و پلیس و دولت صاحب ثروتهای آن چنانی شوند و در مقابل اکثریت مردم بهعنوان مزدبگیر، بیکار و زن خانهدار در فقر و بدبختی و فلاکت زندگی کنند و اگر هم اعتراضی کردند به خونینترین شکلی سرکوب گردند؟ البته اگر بشود نامش را زندگی گذاشت! تا کی باید فعالین سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جوامع عقب نگاه داشته شده و در حال توسعه، در زندانها زیر وحشیانهترین شکنجهها قرار بگیرند، اعدام شوند و یا ترور گردند؟!
تا آنجا که به تحولات سوریه برمیگردد در حقیقت شرایط جنگی سوریه، حکومت بشار اسد را وادار کرده است از سرکوب و کنترل مناطق کردنشین دست بدارد تا در جاهای دیگر حاکمیت خود را حفظ کند. بهنظرم رهبران حزب اتحاد دمکراتیک، در خلاء قدرتی که پیش آمد به درستی اقدام کردند تا با بسیج مردم، کنترل منطقه را بهعهده گیرند.
هر چند آن ها دشمنان بزرگی همچون حکومت ترکیه، حکومت اسلامی ایران، حکومت عربستان و هم چنین احتمالا دولت آینده سوریه دارند.
در این میان، گروههای ارتجاعی مذهبی، که از کشورهای منطقه و حتا از میان مهاجران و پناهندگان «مسلمانی» که در کشورهای غربی زندگی میکنند توسط گروههای مذهبی، وارد سوریه شدهاند و هنوز به جایی نرسیدهاند تحمل حرکتهای مستقل نهادهای مردمی و احزاب کردی را ندارند.
بر اساس گزارشات، ۴۷ گروه افراطی به کردهای سوریه حمله کردند. حزب اتحاد دموکراتیک، لیست کامل ۴۷ گروه افراطی را که به شهرها و روستاهای کردنشین سوریه هجوم آوردند اما این هجوم آنها توسط نیروهای مسلح کرد عقب رانده شدند.
این گروهها، از این قرار است: ۱- داعش ۲- جبهه النصره ۳- تیپ احفاد الرسول ۴- تیپ النصیر ۵- گردان فتح الله ۶- تیپ لا اله الاالله ۷- ابن تیمیه ۸- گردان علیبن ابی طالب ۹- گردان الجزیره ۱۰- گردان میرگرد ۱۱- شاخه امنیتی رقه ۱۲- الشام ۱۳- گردان العادیات ۱۴- گردان محمدیه ۱۵- گردان الابرار ۱۶- گردان شداده ۱۷- گردان احرار الخویران ۱۸- گردان جندالحرمین ۱۹- گردان شمال ۲۰- گردان جندالله ۲۱- جوانمردان جربوی ۲۲- گردان احرارالطوافی ۲۳- گردان سرّین ۲۴- گردان اهل السنه ۲۵- گردان مارعی ۲۶- گردان عایشه ۲۷- گردان احرارالشام ۲۸- گردان احرار ابو راسن ۲۹- گردان احرار الحرب ۳۰- تیپ انقلابیون رقه ۳۱- گردان اسامه بن زیاد ۳۲- گردان القارعه ۳۳- گردان الموحدین ۳۴- گردان طائفه المنصوره ۳۵- گردان الله اکبر ۳۶- تیپ الضلال ۳۷- گردان المدینه المنوره ۳۸- فداییان انقلاب ۳۹- گردان شهدای الظاهریه ۴۰- گردان شهید حسن الخلف ۴۱- واحدهای ابن القین ۴۲- گردان ملی ۴۳- گردان شهید ابو لطیف ابوالخطاب ۴۴- مجلس نظامی رقه ۴۵- گردان احرارالشدادی ۴۶- گردان انورالحق ۴۷- گردان احرار جبال عبدالعزیز.»
اغلب این گروههای مهاجم، بهطور پراکنده و در برخی مناطق بهصورت متمرکز به حملات خود علیه مناطق کردنشین ادامه میدهند.
اما از زمان خروج نیروهای سوریه از مناطق کردستان سوریه در اواسط سال ۲۰۱۲ کردها اداره این مناطق را برعهده گرفتهاند. کردهای سوریه در درگیریهایی که با گروههای تکفیری در شمال این کشور داشتند، توانستند بخشهای زیادی از مناطق شمالی سوریه را به کنترل خود درآورند. در نشستی که در ماه نوامبر ۲۰۱۳ در شهر قامشلی برگزار شد، طرح دولت انتقالی که حزب اتحاد دموکراتیک(سوریه)، که بزرگ ترین حزب کردهای سوریه ارائه داده بود، مورد تصویب قرار گرفت.
ماموریت دولت انتقالی، تدوین قوانین انتخابات محلی و فراهمسازی مقدمات برای برگزاری انتخابات سراسری و تدوین قانون اساسی است. همچنین اداره مسائل سیاسی، نظامی، امنیتی و اقتصادی کردستان سوریه نیز از دیگر وظایف دولت انتقالی است.
بیتردید، مبارزه و زندگی در معرض دایمی خطرات، سختیها، محرومیتها، جان فشانیها و فداکاریهای آگاهانه سیاسی و اجتماعی و فرهنگی، بسیار زیباتر و ارزنده تر و دل چسبتر از زندگی در زیر خفت و خواری و بیتفاوتی زورگویان و ستم و استثمار و سرکوبهای دیکتاتورها و جهان نابرابر است! هیچ انسانی در جهان، شایسته تحقیر و توهین و سرکوب و تبعیض و استثمار نیست!
در هر صورت برای سینم و صالح و مردم کردستان سوریه، با صمیم قلب سعادت و موفقیت و پیروزی و دنیای بهتر و زیباتری را آرزو میکنم. از سوی دیگر، با خود میگویم آیا دریچه تازهای که در کردستان سوریه، به جهان باز شده است و عطر گلهای بهار آزادی و هلهله و شادی کودکان را به مشام و گوش ما میرساند، بسته نخواهد شد؟!
* تاریخ گفتگو: یکشنبه 23 فوریه 2014.
* صالح مسلم: «من چنین گفتگویی نداشتم»!
به تاریخ سپتامبر 2015، گفتگوی زیر در برخی شبکههای اجتماعی منتشر شده است که گویا «صالح مسلم» رهبر مشترک حزب اتحاد دمکراتیک(PYD)و معاون هماهنگکننده کمیته تغییرات دمکراتیک(NCC) در سوریه، گفتگویی با «انستیتوی کردستان واشینگتن(WKI)» انجام داده است. در آخرین سئوال این گفتگو، از قول صالح مسلم آمده است: «آمریکا یک قدرت برترجهانی است که دمکراسی را در سراسر جهان تقویت میکند و سعی در ایجاد و گسترش آن در سراسر جهان دارد…»
در این گفتگو بهویژه سئوال و جواب آخری بسیار متناقض با بخشهای اولیه آن است. هنگامی که این مطلب را خواندم دچار شگفتی و نگرانی شدید شدم از اینرو، تلاش کردم با خود رفیق صالح تماس بگیرم. تا این که امروز صبح «دوشنبه 15 اوت» موفق شدیم در روژاوا(کردستان سوریه) با وی تماس بگیریم. جواب ایشان درباره این گفتگو، صریحا این بود که: «چنین گفتگویی نداشته و چنین نظری هم ندارد»!
بهرام رحمانی
15 اوت 2016
***
انستیتوی کردستان واشینگتن (WKI)
مصاحبه با آقای صالح مسلم، رهبر حزب اتحاد دمکراتیک (PYD)
2 سپتامبر 2015
آقای صالح مسلم رهبر حزب اتحاد دمکراتیک (PYD)و معاون هماهنگکننده کمیته تغییرات دمکراتیک (NCC)در سوریه است. آقای مسلم یکی از برجسته ترین چهرههای سیاسی کرد سوریه است، که برای فعالیت سیاسیاش در جنبش کردها از اوایل 1970 شناخته میشود. او فارغالتحصیل مهندسی شیمی از دانشگاه فنی استانبول در سال 1977 و از سال 1978 تا سال 1990 در سازمان مرکزی نفت و معادن در عربستان سعودی مشغول به کار بوده است، او بعد از این که در سال 1992 به سوریه برگشت بهعنوان مهندس در دفتر خصوصی مشغول بکارو عضو اتحادیه مهندسان در حلب شد.
آقای مسلم یکی از بنیانگذاران حزب دمکراتیک (PYD)در سال 2003 بود. بهعلت فعالیت سیاسیاش چندین بار توسط رژیم سوریه به زندان افتاد بههمراه یک سال در 2004 و سه ماه در سال 2006 که در طی آن متحمل شکنجههای فیزیکی و روحی شد. خانواده او مورد تهاجم رژیم واقع شد، در سال 2009 نیروهای امنیتی سوریه به خانه او حمله کردند و همسر او را برای وارد آوردن فشار به او دستگیر کردند. همسر آقای مسلم برای 9 ماه در زندان ماند و در این مدت متحمل شکنجه روحی شد.
در سال 2013، پسر آقای مسلم، شروان صالح مسلم، که یک جنگجوی واحد دفاع مردمی (YPG)بود در نبرد علیه داعش در تل ابیض بقتل رسید. آقای مسلم نقش عمدهای در مبارزه با تروریسم در سوریه داشته است، مخصوصا بوسیله حمایتش از دفاع مردمی (YPG)در دفاع از مردم کوبانی و آزاد کردن منطقه بزرگی از کردستان سوریه (روژآوا.)
انستیتوی کردستان واشینگتن :
انستیتوی کردستان واشینگتن مفتخر است که با شما مصاحبهای در باره وقایع اخیر سوریه، روژآوا، و جنگ شما بر علیه داعش و مسائل سیاسی منطقه انجام دهد. بهنظر شما داعش چگونه است؟ و چه کسی در پشت آنها است؟
صالح مسلم :
قدرتهای جهانی در حال تجدید آرایش در خاورمیانه هستند، و این تغییر باید ساختارهای کهنه را بردارد و ساختار نوی بهجای آن بسازد. بعضی از قدرتهای منطقه از این فرصت استفاده کردند و ابزار مخربی مثل داعش و سازمانهای مشابه تروریستی دیگری را برای پیاده کردن برنامههای محلیشان بوجود آوردند.
تقریبا پوشش هر روزه خبری وقایع اتفاقیه در سوری بوسیله رسانههای آمریکا انجام میشود، مخصوصا جنگ میان گروههای گوناگون مسلح. شما وضع کردستان در این تئاتر سوریه را چگونه تعریف میکنید؟
مردم کرد به همراه بقیه مردمی که در روژآوا( شمال سوریه) ساکن هستند، سازمانیافتهترین مردم درمیان مردم سوریه هستند. به یمن سازمانیابیشان، اول آنها قادر شدند رژیم را از منطقه شان بیرون کنند و متعاقبا سازمانهای تروریستی را که تهدیدشان میکردند شکست دهند. آنها رهبری دمکراسی را در سراسر سوریه به عهده دارند.
شما مبارزه دفاع مردمی (YPG )بر علیه داعش راچگونه میبینید؟ چه انتظاری امروز از آنها دارید، مخصوصا بعد از آزاد کردن منطقه بزرگی خارج از محدوده کردستان؟
YPG یک نیروی دفاعی است شامل نمایندگانی از تمامی منطقه روژآوا(شمال سوریه)، شامل کردها، عربها، آسوریها، سریانیها و ترکمانها. این یک نیروی انقلابی است که از مردم سوریه بهطور کلی دفاع می کند، و این نیروی انقلابی، اگر بتواند در یک شرایط مطلوب اتحادی با نیروهای دیگررا تشکیل بدهد، خواهان آن است تمام سرزمین سوریه را از تروریستهای داعش و گروههای مشابه ویا رژیم سوریه آزاد کند.
برنامه شما بعد از داعش در سوریه چیست؟ آیا شما دولت فدرال شبیه منطقه کردستان عراق تشکیل خواهید داد؟ یا هدف تان تشکیل یک دولت کردستان مستقل است؟
مشکل فقط منحصر به داعش نیست، اما همچنین شامل سازمانهای مشابه آن هم هست. ما نمیتوانیم در سوریه به آرامش برسیم با وجود سازمانهایی که تفکرشان شبیه داعش است. تا آنجایی که به اهداف ما مربوط است، هدف ما یک سوریه غیر متمرکز، دمکراتیک، جایی که تمام مردم آزاد باشند و از حقوق دمکراتیک برطبق قرارهای کنوانسیون جهانی بهرمند شوند. مردم کرد در سوریه فرهنگ مخصوص به خود و مشخصات اجتماعی مختص به خود را دارند و آنها هیچ تشابهی با مردم کردی که در منطقه عراق هستند ندارند، و ما قصد تاسیس دولت ملی کردی را در سوریه نداریم.
آیا شما نقشه روشنی برای اداره منطقه خودتان دارید؟
با مشارکت نیروهای دیگری که در روژآوا را با کردها شریکاند، خودگردانی دمکراتیک پایهگذاری شد. ما یک قرارداد اجتماعی بین مردم بوجود آوردیم مشابه قانون اساسی، که چگونگی و اداره روابط بین نیروهای مختلف را تعین میکند. ما میخواهیم این تجربه را در سراسر سوریه بکارگیریم.
چه کسانی با برنامه شما مخالفند؟
دیکتاتوری ها – کسانی که با تفکرات شووینیستی دیگران را طرد میکنند، آنها که برابری و برادری در بین مردم را رد میکنند و کسانی که سعی در حفظ شرایط و ساختارهای قبلی دارند.
آیا تاکنونPYD توانسته است دستآورد غیرنظامیای هم در منطقه شما بهدست آورد؟
حزب اتحاد دمکراتیک (PYD)یک حزب در میان یازده حزب دیگر در روژآوا است. دستآوردها در روژآوا نتیجه برپایی مبارزه بوسیله گروههای مختلف شامل PYD بوده است. تمام موسسات دمکراتیک و سازمانهای اجتماعی که واقعیت پیداکردهاند در شمار دستآوردهای غیر نظامی ما هستند.
چه تعدادی از کردها جابهجا و میزان ویرانی شهرهایشان را چگونه میبینید؟
برآورد شده است که صدها هزار کرد جابجا شدهاند، اما آمار دقیقی در دست نیست. بعضی از آنها به جنوب کردستان ( کردستان عراق) و بعضی به شمال(کردستان ترکیه) فرار کردند. نتیجه جنگ، ویرانی، فشار اقتصادی و کمبود مواد بوده است. آنها به روستاها و محلهایشان به تعداد زیادی بزرگی بعد از این که لطمههای جنگ تمام شد برمیگردند، مخصوصا در کوبانی. روستاها و مناطق زیادی ویران شد - برای مثال، در کوبانی در صد خرابی به 80 درصد رسید، و تل ابیض، راس العین و الحسکه خرابیهای زیادی را متحمل شدند. جنگ هنوز ادامه دارد، وهر روز ما در شمال حلب شاهد ویرانی بیشتری هستیم.
آیا PYD هیچگونه روابط بینالمللی دارد؟ کدام کشور بیشترین حمایت را از کرد های سوریه میکند؟
ما بهعنوان یک حزب در پی تماس با تمام قدرتهای منطقه و جهانی هستیم که اهداف و برنامههایمان را برای دمکراسی و خود گردانی، که به واقعیت پیوستهاند و مدلی برای آینده سوریه را، توضیح دهیم. هنوز هیچ دولتی از خودگردنی دمکراتیک حکایت نکرده است، اما یک خوشبینیهایی از این پروژه به عنوان مسیری برای دمکراسی در سوریه وجود دارد.
در مورد همسایه تان ترکیه چه؟ ما متوجه اظهارات متعددی بوسیله افسران دفاع مردمی (PYG) شدیم که میگویند ترکیه با تعدادی از گروههای رادیکال در سوریه همکاری میکند. آیا شواهدی برای این همکاری وجود دارد؟
ترکیه بهصورت یک قدرت اصلی منطقه، آرزوها و برنامه هایی برای خاور میانه دارد. آنها سعی دارند از موقعیت وخیم منطقه سوءاستفاده و برنامههایشان پیاده کنند. بر طبق گزارشهای رسانههای ترکیه و بینالمللی آنها روابط مشکوکی با نیروهای متعصب داعش و گروههای تروریستی مشابه دارند. تعدادی از شهروندان ترکیه که وابسته به گروههای تروریستی بودند دستگیر و کشته شدهاند، و عوامل خارجی اقرار کردهاند که در ترکیه آموزش دیدهاند، به عبورآزاد بسیاری از تروریستها اشاره نمیکنم .
هدف منطقه حائل که دولت ترکیه مایل است در داخل سوریه ایجاد کند چیست؟ و در پرتو ناروشنی و سوالاتی که در واشینگتن هست، موضع دولت آمریکا دراین مورد چیست، و منطقه حائل برای شما بهعنوان یک کرد سوریه چه معنایی دارد؟
از زمان شروع انقلاب سوریه، ترکیه اعلام و سعی کرد که یک منطقه حائل در زیر کنترل و هژمونی یا مشارکت در اداره یک چنین محلی برای به اجرا گذاشتن برنامههایشان و تاثیر در تغییر نفوس آن برای اهدافشان، به اجرا در بیآورد. آمریکا مکررا مخالفت خود را با منطقه حائل ابراز کرد و ما به موضع آمریکا اعتماد کردیم با این حال اگر ترکیه این برنامه را پیاده کند ما آن را بهعنوان اشغال سرزمین سوریه به حساب میآوریم.
بعضی شما را متهم میکنند که از رهبر سوریه بشارالاسد و ایران حمایت میشوید. جواب شما به این چیست؟
اینها اتهامات نادرستی هستند که بوسیله نیروهای دشمن مردم کرد ساخته میشود برای این که جنبش کرد هارا خدشه دار کنند و بین کردها و انقلاب سوریه شکاف ایجاد کنند. ما قسمتی از جنبش مردم کرد هستیم که مبارزه میکند برای موجودیت و حقوق دمکراتیک خود بر علیه دولتهایی که برکردستان حکومت میکنند، شامل ایران و سوریه. این برای ایران و سوریه امکان پذیرنیست که از جنبشی که برای حقوق کردها مبارزه میکند حمایت کنند. توجه داشته باشید که ما هنوز هم در حال مبارزه سختی با رژیم سوریه از زمان شورش قامشلو در سال 2004 هستیم. ما در نتیجه این جنبش شهید دادهایم هم در زیر شکنجه در شکنجهگاههای سازمانهای امنیتی سوریه از سال 2004 و هم در زمان انقلاب سوریه، موقعی که ما منطقه مان را از زیر نیروهای سوریه آزاد کردیم.
آیا یک تصویر همگونی از موقعیت عراق و سوریه وجود دارد؟
هم عراق و هم سوریه شاهد ضربههای کشندهای از طرف نیروهای ترور مثل داعش و دیگر گروههای مشابه هستند، و نیروهای کرد در هر دو کشور از نیروهای اصلی مقاومت هستند که توانایی بدست آوردن پیروزی در مقابل آنها را دارند.
شما رابطه خود را با احزاب کردی عراق چگونه میبینید؟ آیا رژیم کردستان به شما در جنگ علیه تروریستها کمکی کرد؟
ما رابطه خوبی با تمام احزاب کردی عراق داریم. رژیم کردستان عراق بما در جنگ علیه تروریستها، بوسیله حمایت نظامی و لجستیکی کمک کرد و هم بهصورت شرکت نیروهای پیشمرگه در دفاع از کوبانی. ما مشتاق داشتن روابط خوب با تمام احزاب کردی هستیم.
بهعنوان یک رهبر سرشناس، نظر شما در مورد ریاست جمهوری کردستان عراق چیست؟
من فرزند این ملت هستم، و فکر میکنم اصطلاح «رهبر سرشناس» یک کمی مبالغهآمیز برای من باشد. موضوع ریاست جمهوری در منطقه کردستان یک مسئله داخلی است و به احزاب سیاسی آنجا مربوط است، و ما مطمئنایم که آنها قادر خواهند بود بر این بحران بدون دردسر غلبه کنند. موقعیت مردم کرد خیلی حساس است و وارد دوران شکنندهای شده است و نیروهای کرد نباید خودشان را با مسائل فرعی مشغول کنند.
شما رابطه خودتان را با آمریکا چگونه توضیح میدهید؟
واحد دفاع مردمی (YPG)متعلق به یک سیستم خود گردانی دمکراتیک است، و رابطه اش با ائتلاف بینالمللی بر علیه داعش در چهارچوب هم کاری نظامی برعلیه آنهایی تهدیدی بر علیه انسانیت اند وجود دارد، و آمریکا رهبری این ائتلاف را به عهده دارد. این یک قدم مثبت است. ما به دنبال توسعه رابطه سیاسی و دیپلماتیک خود با آمریکا هستیم و ما امید واریم که در این راه موفق شویم.
پیغام شما به مردم آمریکا و دولتشان چیست؟
آمریکا یک قدرت برترجهانی است که دمکراسی را در سراسر جهان تقویت میکند و سعی در ایجاد و گسترش آن در سراسر جهان دارد، و مردم آمریکا معیارها و اصول خود را برای دمکراسی دارند. پرزیدنت آمریکا، روزولت اصول دمکراسی را زمانی که یک شهروند بود و قبل از این که رئیس جمهور شود، داشت. پیغام من به دولت و مردم آمریکا این است که مردمان کردی در خاورمیانه هستند که سعی در حفظ وجود خودشان و محکم کردن همان حقوق دمکراتیکی دارند که مردم آمریکا به آن معتقدند. این مردم کرد قادر به پیروزی بر نیروهای تروریست و متعصبی شدند که ارزشهای انسانی را تهدید میکردند، و آنها مدافعان نیرومندی از ارزشهای دمکراتیکی که مردم آمریکا در سراسر دنیا منتشر میکنند هستند. به همین دلایل ما باید رابطه خودمان را با مردم و دولت آمریکا محکم کنیم. مردم کرد بهعنوان پیشگامان دمکراسی برای این امر آمادهاند.
خیلی متشکرم ازوقت شما. ما امید واریم از شما در واشینگتن پذیرایی کنیم.
منبع:
http://dckurd.org/2015/09/02/interview-with-mr-salih-muslim-chairman-of-democratic-union-party-pyd/
