آزادی فوری همه زندانیان و چهارمین روز جنگ!
در چهارمین روز حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع و مقامات جمهوری اسلامی، از بامداد سهشنبه ۱۲ اسفند گزارشهای متعددی از وقوع انفجار در شهرهای مختلف ایران منتشر شد. همزمان دونالد ترامپ اعلام کرد ایالات متحده حمله جمهوری اسلامی به سفارت آمریکا در ریاض و کشته شدن نیروهای آمریکایی را تلافی خواهد کرد.
حملات تلافیجویانه ایران، جنگ را به بحرانی منطقهای با ابعادی گسترده تبدیل کرده و کشورهایی را درگیر کرده است که تمایلی به ورود به این نزاع نداشتند.
از زمان آغاز کارزار بمباران آمریکا و اسرائیل، ایران اهداف و پایگاههای آمریکایی در امارات، بحرین، کویت، قطر، عمان، اردن، عربستان سعودی و عراق(از جمله منطقه کردستان) را هدف قرار داده است.
موج جدیدی از حملات اسرائیل و آمریکا، شامگاه دوشنبه و بامداد سهشنبه دهها پایگاه نظامی و انتظامی و نیز چندین مقر اصلی حکومتی را هدف قرار داد.
دفتر ریاست جمهوری، ساختمان شورای عالی امنیت ملی، ساختمان مجلس خبرگان در قم، و نیز ساختمانهای متعلق به رادیووتلویزیون حکومتی جمهوری اسلامی، موسوم به صدا و سیما، اصلیترین مراکزی بودند که ارتش اسرائیل از حمله به آنها از دوشنبهشب تا روز سهشنبه خبر داده و علاوه بر تصاویری که از خسارت به این مراکز توسط شهروندان در شبکههای اجتماعی منتشر شده، منابع رسمی جمهوری اسلامی هم این حملات را تایید کردهاند.
روز سهشنبه نتبلاکس، نهاد ناظر بر دسترسی به اینترنت، اعلام کرد که قطع سراسری اینترنت در ایران وارد چهارمین روز خود شده است. نتبلاکس در بیانیهای نوشت که خاموش کردن «صداهای واقعی ایرانیان» موجب گسترش موجی از اطلاعات نادرست میشود، زیرا به گفته این نهاد، حسابهای حامی حکومت خلاء ایجادشده را با روایتهای خود پر میکنند.
تایمز اسرائیل به نقل از شرکت نفت بازان نوشته فعالیت پالایشگاه حیفا پس از حملات ایران متوقف شده است. تصاویر برخورد موشکهای ایران به این پالایشگاه نفت پیشتر منتشر شده بود که در آن با وجود شلیک پدافند ضدهوایی اسرائیل، برخورد پرتابهها به زمین و آتشسوزی پس از آن قابل مشاهده بود.
عملیاتی «هدفمند» و «با پرتاب ۳۰ فروند پهپاد» به مواضع گروههای کرد ایرانی در اقلیم کردستان عراق حمله کرده است.
روز گذشته پایگاه اکسیوس گزارش کرده بود که دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، با کردهای عراق در خصوص تحولات جاری در منطقه و عملیات علیه ایران تلفنی صحبت کرده است. مقامات اقلیم کردستان عراق درباره این موضوع توضیح بیشتری ارائه نکردهاند.
بامداد سهشنبه 12 اسفند 1404، حوالی ساعت ۱۰ به وقت اقلیم کردستان، مقر حزب دمکرات کردستان ایران هدف حمله نظامی نیروهای جمهوری اسلامی قرار گرفت. برخی رسانهها، خبر دادهاند که در این حمله نظامی، چهار موشک و یک پهپاد به «کمپ آزادی» حزب دمکرات کردستان ایران برخورد کرده و یک عضو این حزب مجروح شده است.
شامگاه دوشنبه ۱۱ اسفند، پنج حزب و سازمان سیاسی کردستان ایران، بیانیهای، درباره جنگ اسراییل و آمریکا با ایران منتشر کردند و طی آن اعلام کردند که جنگ امروز حاصل دهها سال سیاستهای توسعهطلبانه و حمایت حکومت ایران از تروریسم دولتی است. آنها در این بیانه از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در کردستان خواستند که صف خود را از بازماندگان جمهوری اسلامی جدا کنند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران گزارش داد، ساختمان دفتر مجلس خبرگان در قم هدف حمله قرار گرفت. این خبرگزاری اضافه کرد که شب گذشته نیز محوطه مجلس خبرگان در تهران(ساختمان سابق مجلس شورای اسلامی) هدف حملات جنگندههای ارتشهای آمریکا و اسرائیل قرار گرفته بود.
همچنین شبکه «ضد تیوی» در گزارشی اختصاصی نوشت دقایقی پیش یکی از مهمترین اتفاقات تاریخ ۴۷ ساله جمهوری اسلامی رقم خورد و طی آن، جلسه رسمی اعضای شورای خبرگان رهبری که برای انتصاب رهبر بعدی جمهوری اسلامی گرد هم آمده بودند، هدف حمله هوایی قرار گرفت.
در این گزارش آمده است: «این یک اتفاق بیسابقه در تاریخ جمهوری اسلامی است. بسیاری از اعضای شورا کشته و زخمی شدهاند. جدای از اینکه این اتفاق یک ضربه مهلک به پیکر نیمهجان جمهوری اسلامی است، نتیجه آنی آن این است که در جمهوری اسلامی در حال حاضر دیگر نه رهبری وجود دارد و نه کسی که بتواند برای این نظام رهبر انتخاب کند.»
بر اساس گزارش رسانههای ایران، صبح سهشنبه در مناطقی از تهران، از جمله شرق پایتخت، صدای چندین انفجار شنیده شد. همچنین گزارشهایی از حمله به اهدافی در محدوده پردیس در استان تهران و وقوع انفجارهایی در پارچین و دماوند منتشر شده است. رسانههای داخلی از انفجار در عظیمیه کرج نیز خبر دادهاند.
در شیراز، بنا بر گزارشها، انفجارهایی در محدوده پادگان سپاه پاسداران در نزدیکی جوادیه رخ داده است. رسانههای ایران همچنین از انفجارهای پیاپی در این شهر خبر دادهاند. بامداد سهشنبه در لارستان در استان فارس نیز بیش از ۱۰ بار صدای انفجار شدید شنیده شد.
در اصفهان شهروندان گزارش دادند که صنایع دفاع(اپتیک) اصفهان هدف حمله قرار گرفت. گفته شده که این مرکز، کارگاه پهپاد سازی بود.
گزارشها حاکی است در خمین در استان مرکزی، گلپایگان، خمینیشهر در استان اصفهان، کنگاور در استان کرمانشاه، اطراف تبریز، لنگرود و کیش صدای انفجار شنیده شده است. بر اساس گزارش رسانههای ایران، حملات به کیش برای چندمین روز متوالی ادامه دارد.
در استان بوشهر نیز رسانههای ایران گزارش دادند در حمله به اهدافی در شهرستانهای دیر و جم، پنج عضو نیروی هوافضا و نیروی دریایی سپاه پاسداران کشته شدند.
بر اساس گزارشها، دهها پایگاه، پادگان و زیرساخت نظامی جمهوری اسلامی در روز سهشنبه هدف قرار گرفتهاند. همزمان ویدئوهایی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که نشان میدهد برخی نیروهای حکومتی در اماکنی مانند مدارس و مساجد مستقر شدهاند. صدای آمریکا بهطور مستقل صحت همه این ویدئوها را تایید نکرده است.
روز دوشنبه مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا نیز گفت: ««شدیدترین ضربات هنوز از سوی ارتش ایالات متحده رخ نداده است. مرحلهی بعد حتی برای(جمهوری اسلامی) ایران از وضعیت کنونی سختتر خواهد بود... وقتی این عملیات را به پایان برسانیم، جهان جای امنتری خواهد بود.»
عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی
امروز یکی از مهمترین و عاجلترین مطالبه جامعه ما، خواست لغو اعدام و آزادی همه زندانیان است!
به موازات ادامه جنگ در ایران خبرهای نگرانکنندهای از زندانهای این کشور میرسد. گفته میشود که وضعیت مدیریت زندان اوین مختل شده و زندان فشافویه در اثر حمله به اطراف آن دارای وضعیت نامساعدی است.
بنا بر این گزارشها، مدیریت زندان اوین دچار اختلال جدی شده و کارکنان با قفل کردن درها، برخی بندها را تخلیه کردهاند؛ وضعیتی که دسترسی زندانیان به فروشگاه زندان و اقلام ضروری را مختل کرده است.
حساب کاربری موسوم به «کمپین آزادی وریشه مردادی» در یک پیام در شبکه ایکس ضمن اشاره به این گزارشها مینویسد که «دربند زنان و بند ۷ اوین، توزیع غذا متوقف شده و تنها مقدار محدودی نان در اختیار زندانیان قرار گرفته است.»
همسر مصطفی محمدحسن، زندانی سیاسی، نیز روز ١١ اسفند خبر داد که زندان اوین با درهای بسته اکنون در دست نیروهای نوپو(نیروهای پیرو ولایت) است چون مسئولان زندان آنجا را ترک کردهاند. او افزود که تهیه غذا برای زندانیان «بسیار سخت» شده است.
گفته میشود پادگان فشافویه در نزدیکی این زندان هدف حمله قرار گرفته است. پیش از این حملات نیز فشافویه به لحاظ امکانات برای زندانیان در شرایط وخیمی بوده است.
در پی انتشار گزارشهایی درباره انتقال گروهی از زندانیان سیاسی از زندان دستگرد اصفهان به مکانی نامعلوم، موجی از نگرانی در میان خانوادهها و فعالان حقوق بشر شکل گرفته است.
در همین حال «کمیته آزادی زندانیان سیاسی در ایران» در بیانیهای با اشاره به گزارشهایی درباره انتقال گروهی از زندانیان سیاسی از زندان دستگرد اصفهان به مکانی نامعلوم در از «موجی از نگرانی در میان خانوادهها و فعالان حقوق بشر» خبر داد.
این انتقال روز نهم اسفندماه ۱۴۰۴ و با چندین دستگاه اتوبوس انجام شده و بدون اطلاع قبلی به خانوادهها و وکلای زندانیان صورت گرفته است.
در بیانیه این کمیته آمده است: «انتقال این زندانیان بدون اطلاعبه خانوادهها و وکلای آنها صورت گرفته و همین موضوع نگرانیها درباره وضعیت جسمی و امنیت جانی آنها را افزایش داده است.»
در بیانیه کمیته آزادی زندانیان سیاسی در ایران، گفته میشود که ممکن است «رژیم با انقتال زندانیان سیاسی به مراکز نظامی سپاه از آنها بهعنوان سپر انسانی استفاده کند.»
اوایل تیرماه امسال در گرماگرم جنگ ایران و اسرائیل رسانههای ایران اعلام کردند که با ریزپرنده یا عملیات انفجاری به زندان اوین حمله شده است. بخشهای نگهبانی، اداری و دادسرای اوین، بند نسوان، ساختمان بهداری و کتابخانه بند چهار در این حمله آسیب دیدند یک هفته پس از حمله، سخنگوی قوه قضاییه ایران ادعا کرد دستکم ۷۱ نفر در این حمله کشته شدهاند و کارمندان اداری، سربازان وظیفه، زندانیان و خانواده زندانیان که برای ملاقات یا پیگیری قضایی به زندان مراجعه کرده، در میان کشتهشدگان هستند. انتقال زنندانیان از اوین، به نقاطی نامعلوم موجی از نگرانی برانگیخت.
بر اساس گزارشها در نخستین ساعات بامداد سهشنبه ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ بخشی از دیوار زندان اوین با حملات موشکی اسرائیل تخریب شد. پیشتر اسرائیل هشدار درباره بمباران این منطقه را صادر کرده بود. پیش از آن تلفنهای زندان اوین قطع شده و در حالیکه خانواده زندانیان نگران وضعیت عزیزانشان هستند، ارتباط با زندان قطع شده است.
بر اساس کنوانسیون چهارم ژنو ۱۹۴۹، افراد غیرنظامی باید در برابر آثار مخاصمات مسلحانه مورد حمایت قرار گیرند. ماده ۲۷ این کنوانسیون تصریح میکند که اشخاص تحت حمایت باید در همه حال مورد احترام و حفاظت باشند.
همچنین ماده ۵۸ پروتکل الحاقی اول ۱۹۷۷ مقرر میکند که طرفهای مخاصمه باید تا حد امکان غیرنظامیان را از مناطق در معرض خطر دور کنند و سایر احتیاطات لازم را برای کاهش آسیب اتخاذ نمایند.
بر اساس این اصول، اگر زندان در معرض حمله نظامی قرار گیرد، مقام بازداشتکننده موظف است اقدامات عملی برای کاهش خطر انجام دهد. این اقدامات میتواند شامل تخلیه، انتقال یا ایجاد تدابیر حفاظتی باشد.
طی روزهای گذشته نگرانیهایی نیز درباره استفاده از زندانیان بهعنوان سپر انسانی در برابر حملات اسرائیل و آمریکا مطرح شده است.
در همین رابطه «کمیته آزادی زندانیان سیاسی در ایران» گزارش داده زندانیان محبوس در زندان دستگرد اصفهان پس از آغاز جنگ به مکان نامعلومی منتقل شدهاند. این انتقال روز نهم اسفندماه ۱۴۰۴ و با چندین دستگاه اتوبوس انجام شده و بدون اطلاع قبلی به خانوادهها و وکلای زندانیان صورت گرفته است.
تخریب زندان اوین در جریان حمله در جنگ ۱۲ روزه
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» مرگ دیکتاتور ایران علی خامنهای، عامل کشتار و اعدام دهها هزار نفر از مردم ایران را آغاز پایان نظام منحوس ولایت فقیه و دروازه ورود به دموکراسی میداند.
در شرایط سخت جنگی کنونی که نظام مستبد بر کشورمان تحمیل کردهاست، ما زندانیان خود را همراه عموم مردم میدانیم و در درد و رنجهای آنها سهیم هستیم.
ما بر این باوریم که ایران بهرغم همه فراز و نشیبها سرانجام به سوی یک آینده درخشان در حرکت است و هیچگاه به گذشته و نظامهای دیکتاتوری باز نخواهد گشت. آزادی ایران به دست مردم و با اتحاد و همدلی خودشان و نه نیروی خارجی، محقق خواهد شد.
آمار اعدامهای اسفند ماه تاکنون از مرز ۶۵ تن گذشته است. طی روزهای گذشته نیز حکم اعدام یکی دیگر از بازداشتیهای خیزش دی ۱۴۰۴ به نام محمدرضا مجیدی اصل، به اتهام «محاربه» در تهران صادر شده و دو زندانی هموطن کُرد از بازداشتیهای خیزش ۱۴۰۱ با نامهای محمد فرجی و رئوف شیخمعروفی، به اعدام محکوم شدهاند.
حکم اعدام زندانی سیاسی دیگر پیمان فرحآور، در زندان لاکان رشت برای دومین بار، توسط دیوان عالی رژیم تایید شده و جان این زندانی بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر است.
همزمان، بسیاری دیگر بازداشتیها، زیر فشار و شکنجه، در خطر صدور حکم ضد انسانی اعدام و احکام سنگین قرار دارند.
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» بار دیگر توجه جوامع بینالمللی و نهادهای حقوق بشری را نسبت به وضعیت زندانیان، به ویژه زندانیان سیاسی محکوم به اعدام جلب نموده و خواستار آزادی آنهاست. کارنامه ننگین و سراسر جنایت این رژیم باید به شورای امنیت ملل متحد ارجاع شود.
کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» روز سهشنبه ۱۲ اسفند ۱۴۰۴ در صدودهمین هفته در ۵۶ زندان زیر در اعتصاب غذا میباشد:
زندان اوین(بندهای زنان و مردان)، زندان قزلحصار(واحدهای ۲، ۳ و ۴)، زندان مرکزی کرج، زندان فردیس کرج، زندان تهران بزرگ، زندان قرچک، زندان خورین ورامین، زندان چوبیندر قزوین، زندان اهر، زندان اراک، زندان لنگرود قم، زندان خرم آباد، زندان بروجرد، زندان یاسوج، زندان اسدآباد اصفهان، زندان دستگرد اصفهان، زندان شیبان اهواز، زندان سپیدار اهواز(بندهای زنان و مردان)، زندان نظام شیراز، زندان عادلآباد شیراز(بندهای زنان و مردان)، زندان فیروزآباد فارس، زندان دهدشت، زندان زاهدان(بندهای زنان و مردان)، زندان برازجان، زندان رامهرمز، زندان بهبهان، زندان بم، زندان یزد(بندهای زنان و مردان)، زندان کهنوج، زندان طبس، زندان مرکزی بیرجند، زندان وکیلآباد مشهد، زندان گرگان، زندان سبزوار، زندان گنبدکاووس، زندان قائمشهر، زندان رشت(بندهای مردان و زنان)، زندان رودسر، زندان حویق تالش، زندان ازبرم لاهیجان، زندان دیزلآباد کرمانشاه، زندان اردبیل، زندان تبریز، زندان ارومیه، زندان سلماس، زندان خوی، زندان نقده، زندان میاندوآب، زندان مهاباد، زندان بوکان، زندان سقز، زندان بانه، زندان مریوان، زندان سنندج، زندان کامیاران و زندان ایلام.
صدودهمین هفته 12 اسفند ۱۴۰۴
با ورود جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران به چهارمین روز خود در بامداد سهشنبه ۳ مارس ۲۰۲۶، دامنه درگیریها از آسمان تهران تا پایتختهای حوزه خلیج فارس و لبنان گسترش یافت و همزمان، نشانههای آشکاری از طولانیشدن بحران و نبود «نقشه خروج» دیده میشود. در حالی که انفجارها در طول شب و تا ساعات اولیه صبح سهشنبه در نقاط مختلف تهران شنیده شد و شاهدان از پرواز هواگردها بر فراز پایتخت خبر دادند، ایران و متحدانش نیز حملات تلافیجویانه را علیه اسرائیل، کشورهای همسایه و اهدافی که برای تولید و انتقال نفت و گاز اهمیت حیاتی دارند ادامه دادند؛ روندی که نگرانیها از پیامدهای اقتصادی و امنیتی فراتر از منطقه را تشدید کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا در شرایطی که جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر ادامه دارد، اعلام کرد که تهران خواهان مذاکرات شده، اما «دیگر دیر شده است.»
ترامپ سهشنبه 12 اسفند طی پیامی در پلتفرم «تروث سوشال» نوشت: «آنها پدافند هوایی، نیروی هوایی، نیروی دریایی و فرماندهان خود را از دست دادند، بعد خواستند مذاکره کنند؛ من هم گفتم دیگر دیر شده است.»
یکی از مهمترین تحولات بامداد سهشنبه، حمله پهپادی به نمایندگی دیپلماتیک آمریکا در ریاض بود. وزارت دفاع عربستان اعلام کرد دو پهپاد در ساعات اولیه روز سهشنبه به سفارت آمریکا در ریاض اصابت کرده و «آتشسوزی محدود» و خسارت جزئی بر جای گذاشته است. سفارت آمریکا در عربستان نیز با تأیید وقوع حمله، از شهروندان آمریکایی خواست «تا اطلاع ثانوی از مراجعه به سفارت خودداری کنند» و اعلام کرد همه وقتهای مراجعه لغو شده است. این رخداد تنها یک روز پس از حمله به سفارت آمریکا در کویت رخ داد؛ جایی که سفارت آمریکا اعلام کرد به دلیل جنگ «تا اطلاع ثانوی» تعطیل میشود. همزمان وزارت خارجه آمریکا دامنه خروج کارکنان غیرضروری و خانوادهها را گسترش داد و اعلام شد که فهرست این تخلیهها اکنون دستکم شش کشور را در بر میگیرد؛ از جمله امارات متحده عربی در کنار بحرین، عراق، اردن، کویت و قطر. سفارت آمریکا در ابوظبی نیز هشدار داد که احتمال حملات «بدون هشدار» علیه مراکز گردشگری، پایانههای حملونقل، مراکز خرید، اماکن دولتی و مذهبی و بهویژه مکانهای مرتبط با جوامع یهودی و اسرائیلی وجود دارد.
در محور نظامی، اسرائیل اعلام کرد همزمان «حملات هدفمند» علیه اهداف نظامی در تهران و بیروت انجام میدهد. در لبنان، ارتش اسرائیل از ادامه حملات به زیرساختهای حزبالله در بیروت خبر داد و گفت هدف «مراکز فرماندهی و انبارهای سلاح» است. در مقابل، حزبالله نیز از پرتاب پهپادهایی به سوی یک پایگاه هوایی اسرائیل خبر داد؛ ارتش اسرائیل اعلام کرد دو پهپاد را سرنگون کرده است. در کنار حملات هوایی، ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد یک یگان از نیروهایش در جنوب لبنان «در حال عملیات» است و در چند نقطه راهبردی نزدیک مرز موضع گرفته؛ اقدامی که به گفته ارتش با هدف تقویت «دفاع پیشرو» و ایجاد لایه امنیتی اضافی صورت میگیرد. سخنگوی ارتش اسرائیل تاکید کرد برنامهای برای تخلیه ساکنان مناطق مرزی اسرائیل وجود ندارد. در عین حال، مقامهای اسرائیلی گفتند برنامه فوری برای اعزام نیروی زمینی به داخل ایران مطرح نیست.
در سوی ایران، تلویزیون دولتی بامداد سهشنبه از حمله موشکی و پهپادی سپاه پاسداران بهسوی یک پایگاه هوایی در بحرین خبر داد. همزمان، صدای آژیر خطر در بحرین به صدا درآمد و وزارت کشور این کشور از مردم خواست به نزدیکترین محل امن بروند. همچنین گزارشهایی از هدف قرار گرفتن مراکزی در منطقه اقلیم کردستان عراق منتشر شد: یک مقام حزب دموکرات کردستان ایران اعلام کرد اردوگاه «آزادی» در اربیل با موشک و پهپاد هدف قرار گرفته و یک نفر به طور سطحی زخمی شده است. در داخل ایران نیز رسانههای محلی از حمله به یک پایگاه هوایی در کرمان، در جنوبشرق کشور، خبر دادند؛ طبق این گزارشها دستکم ۱۳ نیروی نظامی کشته شدهاند. این پایگاه بهعنوان محل استقرار بالگردهای نظامی شناخته میشود.
همزمان، تهدیدهای ایران علیه کریدورهای انرژی و حملونقل دریایی ادامه دارد. یک مشاور سپاه پاسداران در تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد «تنگه هرمز بسته است» و هشدار داد هر شناوری که قصد عبور داشته باشد با اقدام نیروهای دریایی سپاه و ارتش روبهرو خواهد شد. در همین چارچوب، عمان اعلام کرد یک پهپاد روز سهشنبه به یک مخزن سوخت در بندر دُقم اصابت کرده اما تلفات جانی در پی نداشته است. دُقم در روزهای گذشته به عنوان یکی از مسیرهای مهم پشتیبانی و تدارکاتی در منطقه مورد توجه قرار گرفته بود. از سوی دیگر، ژاپن نیز به مالکان کشتیهای خود توصیه کرده برای حفظ امنیت خدمه از نزدیک شدن به خلیج فارس خودداری کنند و کشتیهای حاضر در منطقه در نقاط امن لنگر بیندازند؛ توکیو تأکید کرده امنیت تردد در تنگه هرمز برای امنیت انرژی ژاپن حیاتی است.
ابعاد اختلال در زیرساختهای غیرنظامی و فناوری نیز رو به افزایش است. شرکت آمازون اعلام کرد دو مرکز داده این شرکت در امارات متحده عربی با پهپاد هدف قرار گرفته و همچنین حملهای نزدیک یکی از تأسیساتش در بحرین «آسیب فیزیکی» به زیرساخت وارد کرده است. آمازون گفت این ضربات باعث خسارت ساختاری و اختلال در تأمین برق زیرساخت شده و بازگشت کامل خدمات «احتمالاً طولانی» خواهد بود، هرچند درباره عامل حمله اظهار نظر نکرد.
جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است عملیات آمریکا و اسرائیل تاکنون دستکم ۵۵۵ کشته بر جای گذاشته است. در اسرائیل نیز، در پی اصابت موشکهای ایران به چند نقطه، ۱۱ نفر کشته گزارش شدهاند. در لبنان نیز حملات تلافیجویانه اسرائیل علیه حزبالله «دهها» کشته برجای گذاشته است. ایران همچنین سهشنبه مراسم تشییع جمعی برای ۱۶۵ نفر برگزار کرد که بنا به روایت مقامهای ایرانی در حملهای که به یک مدرسه دخترانه در میناب صورت گرفت جان باختهاند؛ تصاویر تلویزیون دولتی ایران از حضور گسترده مردم، شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی و فضای سوگواری خبر میداد. یک سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا گفته است از گزارشهای مربوط به اصابت به مدرسه آگاه است و موضوع «در دست بررسی» قرار دارد، و در مقابل یک سخنگوی ارتش اسرائیل گفته بود از انجام حمله در آن منطقه اطلاعی ندارد.
در واشنگتن، پیامهای رسمی درباره مدت و اهداف جنگ، همچنان متناقض و در عین حال نگرانکننده است. دونالد ترامپ روز دوشنبه گفت ایالات متحده «توانایی دارد بسیار فراتر» از چارچوب زمانی اعلامشده چهار تا پنج هفتهای عملیات نظامی ادامه دهد. او همچنین در پیامی اعلام کرد ذخایر مهمات آمریکا در سطح «متوسط و بالای متوسط» در بالاترین وضعیت قرار دارد و آمریکا «عملا ذخیره نامحدود» از این سلاحها دارد و حتی «جنگها میتوانند با اتکا به این ذخایر برای همیشه» ادامه یابند. این اظهارات در حالی مطرح شد که تحلیلگران از همان روزهای نخست، به هزینههای سنگین دفاع هوایی و مصرف پرشتاب موشکهای رهگیر در یک جنگ فرسایشی اشاره کردهاند.
در همین حال، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در نخستین نشست خبری عمومی پس از آغاز جنگ، تصمیم واشنگتن برای حمله به ایران را دفاع کرد و گفت مقامهای ایرانی طی هفتههای مذاکرات اخیر، عمدا «وقتکشی» میکردند و همزمان برای حمله برنامه میریختند. هگست مدعی شد هدف حملات، تضعیف توان دریایی ایران و پایان دادن به «جاهطلبیهای هستهای و موشکی» تهران است. اما همینجا یکی از گرههای اصلی بحران خود را نشان میدهد: همزمان با تشدید حملات، هنوز پاسخ روشن و واحدی درباره «هدف نهایی» جنگ و تصویر پایانبندی آن ارائه نشده است. اسرائیل و آمریکا در روزهای اخیر پاسخهای متفاوتی درباره دامنه اهداف و چشمانداز پایان جنگ دادهاند و همین ابهام، بستر یک درگیری طولانی با پیامدهای گستردهتر را تقویت کرده است.
در اسرائیل نیز بنیامین نتانیاهو در گفتوگویی تلویزیونی از تصمیم جنگ دفاع کرد و مدعی شد ایران در حال بازسازی «سایتهای جدید» بوده تا برنامه موشکی و برنامه ساخت بمب اتمی را «در عرض چند ماه» از گزند حملات آینده مصون کند، هرچند در این اظهارات شواهد مشخصی ارائه نکرد. مجموعه این تحولات، همراه با حملات پهپادی به مراکز دیپلماتیک و زیرساختی در کشورهای منطقه، هشدارهای امنیتی و تخلیههای دیپلماتیک، و تهدیدهای مستقیم علیه تنگه هرمز، تصویری از جنگی ارائه میدهد که از سطح تقابل نظامی مستقیم فراتر رفته و به سرعت به یک بحران چندلایه امنیتی–اقتصادی تبدیل میشود؛ بحرانی که مسیرهای انرژی، حملونقل، فناوری و زندگی روزمره میلیونها نفر را در چندین کشور تحت تأثیر قرار داده و چشمانداز پایان آن همچنان مبهم است.
محکومیت شدید حملات ایران از سوی کشورهای عربی در شورای حقوق بشر سازمان ملل
کشورهای عربی در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، روز دوشنبه ۱۱ اسفند، حملات تلافیجویانه ایران در منطقه را بهشدت محکوم کردند و آن را «نقضی بسیار جدی» از حقوق بینالملل دانستند که به گفته آنها تلاشها برای جلوگیری از گسترش درگیریها را تضعیف کرده است.
این موضعگیری پس از آن بیان شد که بهدنبال آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در روز شنبه، تهران موجی از حملات موشکی و پهپادی را علیه اهدافی در خاورمیانه آغاز کرد.
گروه کشورهای عربی در نشست شورای حقوق بشر در ژنو اعلام کرد این حملات ثبات منطقه را تهدید میکند.
عبدالمحسن بنخثیله، سفیر عربستان سعودی که به نمایندگی از این گروه سخن میگفت، اظهار داشت که «کشورهای عربی به دنبال تقویت گفتوگو و شفافیت بودند. این یک تنشافزایی غیرقابل توجیه است که تمام تلاشهای صلح و آرامش را بیثبات میکند.»
شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس، شامل بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی، بههمراه اردن، که همگی هدف حملات ایران قرار گرفتهاند، در بیانیهای مشترک «تجاوزهای ایران» را محکوم کردند و گفتند این حملات با وجود تلاش آنها برای جلوگیری از تنش در منطقه صورت گرفته است.
عمان نیز که پنجشنبه گذشته میانجی گفتوگوهای ژنو میان مذاکرهکنندگان ایران و آمریکا بود، خواستار توقف فوری اقدامات نظامی و بازگشت به گفتوگو شد.
بر اساس گزارشها، پایگاه ناوگان پنجم آمریکا در بحرین، پایگاه العدید در قطر، پایگاه السالم در کویت و پایگاه الظفره در امارات از جمله اهداف حملات ایران بودهاند.
مقامهای بحرینی تایید کردند مرکز خدمات ناوگان پنجم هدف قرار گرفته است. در امارات نیز اعلام شد چند موشک رهگیری شده، اما بر اثر اصابت ترکش یکی از آنها یک غیرنظامی در ابوظبی کشته شده است.
گزارشها حاکی است شهر دبی نیز آسیبهایی دیده که به خشم مقامهای اماراتی انجامیده است. تاکنون دستکم دو شهروند غیر نظامی در امارات، جان خود را بر اثر این حملات از دست دادهاند و برخی از این پهپادها هم به ساختمانهای مسکونی یا هتلهای لوکس اصابت کرده و خساراتی برجا گذاشتهاند.
در مقابل، علی بحرینی، سفیر ایران در سازمان ملل، روز دوشنبه در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد گفت جمهوری اسلامی «تحت حملات نظامی کور و تجاوزکارانه آمریکا و رژیم اسرائیل» قرار دارد و از «اصول حقوق بشر» سخن گفت.
با وجود حملات موشکی و پهپادی ایران به شمار زیادی از همسایگان خود، همزمان عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، روز دوشنبه گفت ایران با کشورهای عربی خلیج فارس «هیچ خصومتی ندارد» و در گفتوگوی تلفنی با همتای چینی خود تأکید کرد تهران مصمم است سیاست «حسن همجواری» را ادامه دهد.
در جلسه دوشنبه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا خواستار «حداکثر خویشتنداری» شد و ترکیه هشدار داد خطر گسترش درگیری «واقعی و فوری» است. چین نیز حملات آمریکا و اسرائیل را ناقض حاکمیت ایران خواند و کوبا و ونزوئلا از اقدامات واشینگتن انتقاد کردند.
آمادگی سه قدرت اروپایی برای دفاع از متحدان در خلیج فارس
در همین حال، سه قدرت اروپایی موسوم به E3 با صدور بیانیهای مشترک، از آمادگی خود برای اقدام علیه ایران، در راستای دفاع از منافع خود و متحدانشان در خلیج فارس خبر دادهاند.
فرانسه، آلمان و بریتانیا با ابراز «تأثر، خشم و بهت» از حملات موشکی «بیهدف و نامتناسب» ایران علیه کشورهای منطقه، «بهخصوص کشورهایی که هیچ دخالتی در حملۀ آمریکا و اسرائیل به ایران نداشتهاند»، تصریح کردند که «در صورت لزوم»، برای از کار انداختن توان ایران در زمینه شلیک موشک و پهپاد، همۀ امکانات دفاعی خود را بهکار خواهند گرفت.
عربستان سعودی، قطر، عمان، امارات متحدۀ عربی، بحرین و کویت در کمتر از ۴۸ ساعت پس از آغاز درگیری نظامی آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفتهاند. تهران میگوید در این حملات پایگاههای نیروهای آمریکایی را هدف میگیرد و با کشورهای همسایه «مشکلی ندارد.»
در نشستی تازه، شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس حملات ایران به خاک خود را «توجیهناپذیر» خواندند و پس از نشست اضطراری وزیران خارجه در دهم اسفند تاکید کردند که برای دفاع از امنیت، ثبات و حفاظت از شهروندان و قلمرو خود از همۀ تدابیر لازم، از جمله «پاسخگویی به تجاوز»، استفاده خواهند کرد.
سفارت آمریکا در ریاض عربستان هدف حمله پهپادی قرار گرفت، ترامپ گفت تلافی خواهد کرد
همزمان با ادامه حملات آمریکا و اسرائیل به ایران که بامداد سهشنبه با حمله به صدا و سیما در شمال تهران همراه بود، وزارت دفاع عربستان تایید کرده است که دو پهپاد به سفارت آمریکا در ریاض برخورد کرده است. ساعتی پیش مارکو روبیو، وزیرخارجه آمریکا، روایت جدیدی از علت آغاز جنگ با ایران به کنگره این کشور ارایه کرد و گفت «ما به ایران حمله کردیم چون اسرائیل درصدد آغاز حمله بود و نیروهای ما در خطر قرار میگرفتند بنابراین پیشگیرانه عمل کردیم.» قطر از هدف قرار دادن دو جنگنده سوخو ایران خبر داده اما ایران به آن واکنشی نشان نداده است.
«ائتلاف ششضلعی»؛ ابزار نتانیاهو برای بازتعریف ژئوپولیتیک منطقه
بر اساس متن انگلیسی سخنرانی که از سوی وزارت امور خارجه اسرائیل منتشر شد، نتانیاهو گفت که چشمانداز ایجاد یک نظام جامع را دارد که آن را «شش ضلعی اتحادها در پیرامون و درون خاورمیانه» مینامد.
نخستوزیر اسرائیل در این سخنان که پیش از حمله به ایران بیان شد گفت این ائتلاف شامل هند، کشورهای مختلف عربی و آفریقایی، یونان و قبرس بهعنوان کشورهای مدیترانهای و نیز کشورهایی از آسیا خواهد بود که هنوز نمیتواند جزئیات آنها را بیان کند.
اظهارات او پیش از تماسهای دیپلماتیک کشورش با هند و اتیوپی مطرح شد.
«علیه محورهای افراطی شیعه و سنی»
نتانیاهو در سخنان خود درباره چشمانداز «ائتلاف شش ضلعی» جزئیات زیادی ارائه نداد.
اما هدف خود را چنین توصیف کرد: «ایجاد محوری از ملتهایی که درباره واقعیتها، چالشها و اهداف همنظر هستند؛ در برابر هم محور افراطی شیعی که ضربات بسیار سختی به آن وارد کردهایم و هم محور افراطی سنی که در حال ظهور است.»
آقای نتانیاهو گفت: «هر یک از این ملتها برداشت متفاوتی دارند و همکاری ما میتواند نتایج بزرگی به بار آورد و البته مقاومت و آینده ما را تضمین کند.»
گمان میرود منظور نخستوزیر اسرائیل از «محور افراطی شیعی»، ایران و ساختاری باشد که بهعنوان «محور مقاومت» توصیف میشود.
این ساختار شامل حماس و جهاد اسلامی در سرزمینهای فلسطینی، حزبالله در لبنان، شبهنظامیان شیعه در عراق و حکومت اسد در سوریه پیش از سقوط آن بود.
پس از حملات حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ علیه اسرائیل که به کشته شدن بیش از ۱۲۰۰ نفر انجامید، عملیات اسرائیل در منطقه این محور را تا حد زیادی تضعیف کرد.
«هدف، ارسال پیام منزوی نبودن اسرائیل است»
اما نتانیاهو با عبارت «محور افراطی سنی» به کدام کشورها اشاره کرده است؟
دکتر لورا جیمز، معاون مدیر شرکت مشاوره بینالمللی آکسفورد آنالیتیکا، در پاسخ به پرسشهای بیبیسی ترکی گفت: «او کشورها را بهطور مشخص نام نمیبرد و آگاهانه مبهم سخن میگوید؛ چون «ائتلاف» مورد اشاره او در واقع بیشتر یک ابزار تبلیغاتی برای مخاطبان داخلی است.»
به گفته خانم جیمز، هدف این است که پیش از انتخابات به افکار عمومی اسرائیل پیام داده شود که این کشور«در عرصه بینالمللی منزوی نیست.»
الون پینکاس، دیپلمات پیشین اسرائیلی و نویسنده روزنامه هاآرتص که از منتقدان سرسخت آقای نتانیاهو است، در ارزیابی خود به بیبیسی ترکی گفت این اقدام «تلاشی برای وارونهنمایی واقعیت و معادلات ژئوپولیتیک» است.
آقای پینکاس که در گذشته به دو نخستوزیر اسرائیل مشاوره داده، یادآور شد که آقای نتانیاهو پیشتر نیز ایده ائتلافی «اسرائیلی-سنی» علیه ایران را شامل عربستان سعودی، کشورهای خلیج فارس و اسرائیل مطرح کرده بود، اما «این هرگز محقق نشد.»
پینکاس افزود: «اکنون در ذهن او اندونزی، جمهوری آذربایجان و عربستان سعودی قرار دارد. همه اینها برای پرهیز از پرداختن به مسئله فلسطین است.»
کدام گروهها در کانون این اظهارات قرار دارند؟
به گفته دکتر جیمز، در پسزمینه این موضوع شراکت میان اسرائیل و امارات متحده عربی قرار دارد: «امارات گروههای سنی را که آنها را «رادیکال» میداند، تهدیدی جدی تلقی میکند. این گروهها شامل، و البته محدود به، اخوانالمسلمین و گروههای مرتبط با آن نیست. بنابراین تمرکز امارات احتمالا بر بازیگرانی مانند حماس، دولت سوریه، ارتش سودان و حزب اصلاح در یمن است.»
با این حال دکتر جیمز تاکید میکند که «سخت است گفته شود اینها واقعا یک «محور» هماهنگ و همسو تشکیل میدهند.»
این تحلیلگر، همچنین خاطرنشان میکند که بنیامین نتانیاهو نامی از قطر، ترکیه و عربستان سعودی نبرده، اما بهطور خاص نیز آنها را مستثنی نکرده است.
«اسرائیل ترکیه را تهدیدی جدید برای اهداف منطقهای خود میبیند»
مگان ساتکلیف از شرکت مشاوره ریسک «سیبیلین» در بریتانیا در گفتوگو با بیبیسی ترکی اظهار داشت که اگرچه بنیامین نتانیاهو صراحت نامی نبرده، اما یکی از کشورهایی که در محافل سیاسی اسرائیل بهطور گسترده درباره آن صحبت میشود، ترکیه است.
او گفت: «اسرائیل ترکیه را تهدیدی جدید برای اهداف منطقهای خود میبیند؛ بخشی از آن به دلیل نفوذ رو به افزایش ترکیه، بهویژه در سوریه است.»
از زمان سقوط حکومت اسد در دسامبر ۲۰۲۴، ترکیه بهعنوان یکی از تاثیرگذارترین قدرتها در سوریه دیده میشود.
مگان ساتکلیف تاکید میکند که موضع ترکیه در قبال اسرائیل و حماس نیز همراه با تحولات سوریه، تنش میان دو کشور را افزایش داده است.
رییسجمهور ترکیه، رجب طیب اردوغان معتقد است «اسرائیل در غزه مرتکب نسلکشی شده است.» او میگوید ترکیه حماس را «سازمان مقاومت» میداند.
اردوغان همچنین در سخنرانیهای خود بارها بنیامین نتانیاهو را با آدولف هیتلر مقایسه کرده است.
در اسرائیل نیز برخی محافل معتقدند ترکیه «یک تهدید» است.
اخیرا نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، در یک سخنرانی در آمریکا گفت: «یک تهدید جدید ترکی در حال ظهور است.»
بنت که مدعی است ترکیه و قطر در پی گسترش نفوذ خود در سوریه هستند، افزود: «ترکیه، ایران جدید است. اردوغان سیاستمداری پیچیده و خطرناک است و قصد دارد اسرائیل را در محاصره قرار دهد. ما نمیتوانیم دوباره چشم بر این واقعیت ببندیم.»
«زمینه مشترک برای هند»
اظهارات نتانیاهو پیش از سفر نارندرا مودی، نخست وزیر هند به اسرائیل مطرح شد.
نخستوزیر اسرائیل در سخنانش از روابط ویژهای که در سالهای اخیر با هند برقرار شده با تمجید یاد کرد. او این سفر را «تاریخی» توصیف کرد و گفت همکاری میان دو کشور را تقویت خواهد کرد.
پاکستان به اظهارات نتانیاهو واکنش نشان داد.
سنای پاکستان ۲۴ فوریه 2026، قطعنامهای را تصویب کرد که اظهارات آقای نتانیاهو درباره طرح تشکیل ائتلاف با هند و سایر کشورها علیه کشورهای مسلمان را محکوم کرد. در متن این قطعنامه آمده است که چنین اقداماتی «صلح و ثبات منطقهای و بینالمللی را تهدید میکند.»
مگان ساتکلیف زمانبندی این گفتمان را مهم میداند. به گفته او، بنیامین نتانیاهو با «توصیف محورافراطی سنی بهعنوان تهدیدی برای ثبات منطقهای» در پی آن است که هند با این موضع همراه شود.
ترکیه بهطور تاریخی روابط نزدیکی با پاکستان دارد.
پس از بمباران پاکستان از سوی هند در ۷ مه ۲۰۲۵، روابط آنکارا-دهلی وارد دورهای پرتنش شد.
«گسترش نفوذ در آفریقا»
اندکی پس از اظهارات بنیامین نتانیاهو، اسحاق هرتزوگ، رییسجمهور اسرائیل، در ۲۵ فوریه از اتیوپی دیدار کرد.
به گفته مگان ساتکلیف، این گفتمان نتانیاهو «تلاشهای اسرائیل برای نزدیکتر شدن و گسترش روابطش با منطقه آفریقا، و همچنین احتمال ایجاد تاسیسات اطلاعاتی، شناسایی و نظارتی در سومالیلند» را نیز در بر میگیرد.
امضای یادداشت تفاهمی در ژانویه ۲۰۲۴ از سوی اتیوپی برای به رسمیت شناختن سومالیلند در ازای دسترسی به دریای سرخ و بندر بربره، در آن زمان موجب تنش شده بود.
چند روز بعد، سومالی نیز توافق دفاعی جامعی با ترکیه امضا کرد.
سومالی اعلام استقلال یکجانبه سومالیلند را به رسمیت نمیشناسد و آن را بخش جداییناپذیر خود میداند.
پس از آنکه اسرائیل در دسامبر ۲۰۲۵ رسما سومالیلند را به رسمیت شناخت، تنشها در منطقه دوباره افزایش یافت.
مگان ساتکلیف میگوید میتوان گفت اسرائیل از گفتمان «محور افراطی سنی» برای «ایجاد زمینه مشترک با متحدان بالقوهای مانند اتیوپی، هند و سومالیلند، کاهش انزوای بینالمللی خود و افزایش همکاری در حوزههایی مانند اطلاعات، فروش تسلیحات و توسعه سامانههای مشترک تسلیحاتی» استفاده میکند.
تماس ترامپ با رهبران کرد درباره جنگ با ایران
|
باراک راوید، مارک کاپوتو / آکسیوس / ۳ مارس ۲۰۲۶
منابع آگاه به آکسیوس گفتهاند که «دونالد ترامپ»، رییسجمهوری ایالات متحده، روز یکشنبه با رهبران کرد در عراق تلفنی گفتوگو کرده تا درباره جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران و تحولات احتمالی آینده رایزنی کند.
اهمیت موضوع: نیروهای کرد هزاران سرباز در امتداد مرز ایران و عراق دارند و مناطقی راهبردی را در کنترل خود گرفتهاند که با گسترش جنگ میتواند نقش تعیینکنندهای داشته باشد. همچنین کردهای عراق روابط نزدیکی با اقلیت کرد در ایران دارند.
جزئیات تماسها: به گفته دو منبع، ترامپ با رهبران دو حزب اصلی کردستان عراق -مسعود بارزانی و بافل طالبانی- تماس گرفته است. این گفتوگوها یک روز پس از آغاز حملات هوایی روز شنبه انجام شده است.
یک منبع مطلع از محتوای تماسها گفته که این گفتوگوها «حساس» بوده و از ارائه جزئیات بیشتر خودداری کرده است.
منبعی دیگر تصریح کرد که این تماسها نتیجه ماهها تلاش پنهانی «بنیامین نتانیاهو»، نخستوزیر اسرائیل است. اسرائیل طی چند دهه گذشته روابط امنیتی، نظامی و اطلاعاتی نزدیکی با کردها در سوریه، عراق و ایران داشته است.
یکی از مقامهای مطلع گفت: «باور عمومی، و قطعاً نظر نتانیاهو، این است که کردها سر بر خواهند آورد... قرار است برخیزند.»
در پشت درهای بسته: به گفته مقام یادشده، نتانیاهو که در پیگیری حملات و تغییر رژیم در ایران «بیوقفه» عمل کرده، نخستین بار در یکی از نشستهای کاخ سفید، از کردها نزد ترامپ حمایت کرده است.
او افزود: «وقتی برای نخستین بار ساعتها با ترامپ نشست، اینطور به نظر میرسید که همهچیز را از پیش برنامهریزی کرده: جانشین حکومت را در نظر گرفته بود، کردها را در محاسباتش قرار داده بود -دو گروه کرد در اینجا و آنجا- و مشخص کرده بود چه تعداد از آنان قرار است قیام کنند.»
موضع رسمی کاخ سفید: در پاسخ به پرسش آکسیوس درباره تماسهای ترامپ با رهبران کرد، «کارولین لویت» سخنگوی کاخ سفید از ارائه جزئیات خودداری کرد و گفت: «رییسجمهور ترامپ در روزهای گذشته با بسیاری از متحدان و شرکای منطقهای در تماس بوده است.»
تحولات مرتبط: روز یکشنبه «حزب آزادی کردستان» -گروهی کرد و مخالف جمهوری اسلامی ایران مستقر در منطقه کردستان عراق- ایران را به انجام کارزار سنگین حملات موشکی و پهپادی متهم کرد.
شش روز پیش از آغاز جنگ، پنج گروه کرد مخالف جمهوری اسلامی که در عراق پناه گرفتهاند، اعلام کردند ائتلافی با عنوان «ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران» تشکیل دادهاند تا علیه ایران مبارزه کنند.
نگاهی وسیعتر: کردها بزرگترین اقلیت ملی در عراق و از بزرگترین گروههای ملی در ایران به شمار میروند؛ و اغلب به عنوان بزرگترین ملت بدون کشور مستقل در جهان توصیف میشوند. سرزمینهای تاریخی آنان از جنوب شرقی ترکیه تا شمال سوریه، شمال عراق و شمال غربی ایران امتداد دارد.
کردها منطقهای خودمختار را در شمال عراق اداره میکنند که پس از حمله سال ۲۰۰۳ ایالات متحده و سرنگونی صدام حسین، دیکتاتور وقت عراق، شکل گرفت.
نیروهای جنگجوی کرد که «پیشمرگه»(بهمعنای «کسانی که با مرگ روبهرو میشوند») نام دارند، دههها تجربه جنگی در نبردهای عراق و مبارزه با داعش در سوریه دارند.
چشمانداز نظامی: حضور نیروهای کارآزموده و میدانی کرد میتواند بُعدی حیاتی به جنگ هوایی ایالات متحده و اسرائیل که از شنبه آغاز شده است، بیفزاید.
در جنگ افغانستان در سال ۲۰۰۱ نیز ایالات متحده از پشتیبانی گسترده هوایی برای حمایت از پیشروی نیروهای اقلیت قومی در زمین بهره گرفت تا رژیم طالبان را سرنگون کند.
نقاط اصطکاک: کردها روابطی پرتنش با ترکیه -عضو ناتو و متحد آمریکا- دارند که میتواند عامل پیچیدگیهای بیشتر در این منازعه باشد.
یکی از منابع گفت: «رییسجمهور با همه در تماس است؛ با رهبران کرد گفتوگو کرده و با اردوغان، رییسجمهور ترکیه نیز صحبت کرده است.»
همچنین، اعلام هفته گذشته تشکیل «ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران» باعث بروز تنشهایی با گروهی از مخالفان ایرانی در تبعید به رهبری «رضا پهلوی» ولیعهد پیشین ایران شد.
آنچه در پیش است: به گفته منابع آمریکایی، سیاستگذاران در واشنگتن معتقدند نتانیاهو احتمالا در برآورد شمار کردهایی که حاضرند علیه ایران سلاح به دست گیرند، اغراق کرده است.
با این حال، یکی از مقامها افزود: «اینطور هم نیست که هیچ نباشد. درباره نقش احتمالی آنان در جنگ یا در ایران پس از جنگ، اظهار نظر خارج از حوزه اختیارات من است.»
ویتکاف: هیات ایرانی در مذاکرات به رسیدن به توان ساخت ۱۱ بمب هستهای افتخار میکرد
فرستاده ویژه ایالات متحده در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز جزئیاتی از مذاکرات ناموفق هیاتهای ایرانی و آمریکایی در ژنو را فاش کرد.
استیو ویتکاف شامگاه دوشنبه ۱۱ اسفند گفت مذاکرهکنندگان ارشد ایران در دور نخست گفتوگوهای اخیر با آمریکا گفته بودند ۴۶۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارند و میدانند که از این مقدار میتوان ۱۱ بمب هستهای ساخت.
او افزود مذاکرهکنندگان ایرانی «مستقیما و بدون هیچ شرمی» این موضوع را بهعنوان نقطه عزیمت مذاکره مطرح کردند.
بهگفته نماینده ویژه آمریکا، مذاکرهکنندگان ایرانی «افتخار میکردند به اینکه انواع پروتکلهای نظارتی را دور زدهاند تا به جایی برسند که بتوانند ۱۱ بمب هستهای تولید کنند.»
او همچنین افزود که طرف ایرانی در آن نشست بر «حق غیرقابل سلب» خود برای غنیسازی سوخت هستهای تاکید کرد و هیئت آمریکایی در پاسخ اعلام کرد که دونالد ترامپ «معتقد است ما هم حق غیرقابل سلب داریم که شما را کاملا متوقف کنیم.»
نماینده ویژه آمریکا بار دیگر گفت که ذخایر اورانیوم با غنای بالا در ایران میتواند ظرف یک هفته تا ۱۰ روز به سطح تسلیحاتی برسد، هرچند این امر مستلزم وجود همان تاسیساتی است که ترامپ بارها گفته در جریان جنگ ۱۲ روزه آنها را از بین برده است.
ویتکاف در بخش دیگری از این گفتوگو اظهار داشت: دونالد ترامپ، او و جرد کوشنر را مامور کرده بود با هدف دستیابی به توافقی جامع با تهران شامل «برچیدن برنامه موشکی ایران، توقف حمایت از نیروهای نیابتی، حذف نیروی دریایی ایران برای تضمین آزادی کشتیرانی و توقف کامل غنیسازی هستهای» با تهران مذاکره کنند.
او با این حال تأکید کرد که بهرغم تلاش طرف آمریکایی برای «توافق منصفانه، خیلی خیلی روشن بود که این کار غیرممکن خواهد بود؛ احتمالا تا پایان دیدار دوم این موضوع مشخص شده بود، اما با این حال برای بار سوم هم برگشتیم تا آخرین تلاش خود را بکنیم.»
ویتکاف میگوید طرف ایرانی میخواست ما دربارۀ دور سوم گفتوگوها «گزارش مثبتی بدهیم. اما آن جلسه مثبت نبود.»
او درباره امتیازات پیشنهادی واشینگتن به تهران در جریان مذاکرات توضیحی نداد.
سومین دور مذاکرات ایران و آمریکا روز هفتم اسفند در ژنو سوئیس به پایان رسید. دور دوم این مذاکرات هم در ۲۸ بهمن در ژنو و دور نخست آن در نیمه بهمن در مسقط پایتخت عمان بهعنوان کشور میانجی این دور از گفتوگوها برگزار شده بود.
گزارش ویتکاف درباره دور سوم مذاکرات نمایندگان ایران و آمریکا در حالی است که عباس عراقچی وزیر خارجه ایران که اصلیترین نماینده جمهوری اسلامی در مذاکرات بود، بعد از پایان دور سوم گفتوگوها در ژنو مدعی شد: «پیشرفت خوبی داشتیم و به صورت جدی وارد عناصر یک توافق شدیم.»
او از مشهود بودن «جدیت» دو طرف خبر داده و گفته بود که قرار است تیمهای فنی از ۱۱ اسفند در وین مباحث فنی را شروع و بررسی کنند.
وزیر خارجه ایران حتی حضور رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در محل مذاکرات را مثبت ارزیابی کرده و افزوده بود: «در کمتر از یک هفته آینده دور جدید مذاکرات برگزار خواهد شد.»
پیش از اظهارات او، بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، نیز در پیامی در شبکه ایکس از پایان دور سوم مذاکرات هستهای که با وساطت این کشور انجام شد خبر داده بود: «پس از مشورت در پایتختهای مربوطه، بهزودی گفتوگوها را ازسر خواهیم گرفت.»
با این حال اندکی بعد از سفر ناگهانی بوسعیدی به آمریکا و دیدار با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ از مذاکرات ابراز نارضایتی کرد و به فاصله کوتاهی، در روز ۹ اسفند، حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران آغاز شد.
بوسعیدی که کماکان در آمریکا به سر میبُرد، در پیامی در شبکه ایکس از آغاز جنگ ابراز نومیدی کرد.
این مقام عالیرتبه عمانی در میانه مذاکره با دو کشور بود و آغاز جنگ کمتر از ۲۴ ساعت پس از آن رخ داد که او در گفتوگو با رسانههای آمریکایی خبر داده بود که «صلح در دسترس است.»
پیش از آن استیو ویتکاف به صراحت گفته بود که خطوط قرمز روشنِ مورد نظر دونالد ترامپ در مذاکرات، غنیسازی صفر و ضبط ذخیره اورانیوم غنیشده ایران است.
با این حال مقامهای ارشد ایرانی بر حق غنیسازی پافشاری کرده و اعلام میکردند که اورانیومی از کشور خارج نخواهد شد.
ترامپ: رضا پهلوی آدم خیلی خوبی است اما شاید یک نفر از داخل مناسبتر باشد
برند دیباسمن، خبرنگار بیبیسی در کاخ سفید
دقایقی پیش از دونالد ترامپ سئوال شد که آیا به نظرش شاهزاده رضا پهلوی یکی از گزینهها برای آینده ایران است؟
ترامپ در پاسخ لحنی محترمانه داشت و گفت: «حدس میزنم که هست. بعضیها او را دوست دارند اما خیلی دربارهاش فکر نکردهایم. به نظرم کسی از داخل مناسبتر میرسد. قبلا هم گفتهام که او آدم خیلی خوبی بهنظر میرسد. اما بهنظرم هم میرسد یک نفر که در حال حاضر آنجاست و محبوبیت دارد (مناسبتر باشد) البته اگر چنین کسی وجود داشته باشد. اما چنین آدمهایی داریم.»
این نخستین بار نیست که ترامپ با تردید درباره شاهزاده رضا پهلوی صحبت میکند. ترامپ در ماه ژانویه به خبرگزاری رویترز گفته بود: «او آدم خیلی خوبی بهنظر میرسد اما نمیدانم چهطور در داخل کشورش عمل خواهد کرد. نمیدانم آیا کشورش رهبری او را میپذیرد یا نه؛ اما مطمئنا اگر بپذیرند، برای من قابل قبول است.»
اظهارات رییسجمهور آمریکا شاید برای بعضی ایرانیانی که امیدوار به بازگشت خاندان پهلوی به سلطنت هستند، نگرانکننده باشد. با این حال، برخی کارشناسان نیز ارزیابی ترامپ را تکرار و این پرسش را مطرح کردهاند که آیا رضا پهلوی که از زمان انقلاب در تبعید بوده و دهههاست ایران را ندیده است، میتواند به نحوی موثر کشور را اداره کند.
ستونهای دود در آسمان تهران پس از حملات اسرائیل و ایالات متحده به پایتخت ایران، مارس ۲۰۲۶ © AFP - ATTA
پکن خواستار حفظ امنیت تنگه هرمز شد
چین روز سهشنبه سوم مارس 2026، از همه طرفهای درگیر در جنگ خاورمیانه خواست تا با جلوگیری از هرگونه تشدید تنش، امنیت عبور و مرور دریایی در تنگه هرمز را تضمین کنند. ماو نینگ، سخنگوی وزارت خارجه چین، در یک نشست خبری گفت: «چین از همه طرفها میخواهد فورا عملیاتهای نظامی خود را متوقف کنند (...) و مانع آن شوند که این وضعیت تاثیر گستردهتری بر اقتصاد جهانی بگذارد.»
چین در اوایل سال ۲۰۲۵، مهمترین مقصد نفت عبوری از این تنگه بود و در سالهای اخیر بزرگترین واردکننده نفت ایران نیز به شمار میآمد.
استقرار نیروهای ارتش اسرائیل در جنوب لبنان
همزمان با ادامه حملات هوایی علیه حزبالله لبنان که از روز دوشنبه آغاز شده، ارتش اسرائیل روز امروز سهشنبه اعلام کرد که نیروهایش در «چند نقطه» در جنوب لبنان مستقر شدهاند.
با این حال، ناداو شوشانی، سخنگوی ارتش این کشور در گفتوگو با خبرنگاران خارجی گفت که «این یک عملیات زمینی نیست، بلکه اقدامی تاکتیکی» برای «تأمین امنیت مردم ماست.» ارتش اسرائیل از نوامبر ۲۰۲۴ و با وجود آتشبس، حضور نظامیان خود را در پنج موقعیتی که در خاک لبنان «راهبردی» میداند، حفظ کرده است.
سنتکام: مراکز فرماندهی سپاه را هدف قرار دادیم
ارتش ایالات متحده روز سهشنبه اعلام کرد که مراکز فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سایتهای پرتاب موشک و پهپاد و همچنین سامانههای پدافند هوایی ایران را منهدم کرده است. فرماندهی مرکزی ایالات متحده(سنتکام) در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس ضمن اعلام این خبر، افزود: «ما به اتخاذ اقدامات قاطع علیه تهدیدهای قریبالوقوع ناشی از رژیم ایران ادامه خواهیم داد.»
سپاه پاسداران میگوید یک پایگاه آمریکا در بحرین را هدف قرار داده است
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران روز سهشنبه اعلام کرد که با استفاده از پهپاد و موشک، «حملهای گسترده» را علیه یک پایگاه هوایی آمریکا در بحرین انجام داده است.
بر اساس بیانیهای که خبرگزاری رسمی خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران(ایرنا)، منتشر کرده، نیروهای دریایی سپاه «بامداد امروز با استفاده از پهپادها و موشکها، حملهای گسترده علیه پایگاه هوایی آمریکا در منطقه شیخ عیسی در بحرین انجام دادند». در این بیانیه بدون ارائه شواهد آمده است که «۲۰ پهپاد و سه موشک به اهداف خود اصابت کردهاند» و «مرکز اصلی فرماندهی این پایگاه را منهدم کردهاند.»
حمله به سفارت آمریکا در ریاض
وزارت دفاع عربستان سعودی اعلام کرد که در پی حمله دو پهپاد به سفارت ایالات متحده در ریاض، «آتشسوزی محدودی» در این سفارتخانه رخ داد. به گفته این وزارتخانه، خسارات مادی واردشده «جزئی» بوده است.
خبرنگار خبرگزاری فرانسه از شنیده شدن چندین انفجار دیگر در پایتخت عربستان خبر داد. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا در پاسخ به پرسشی درباره احتمال واکنش به این حمله گفت: «بهزودی متوجه خواهید شد.»
حمله پهپاد ایرانی به پایگاه هوایی آکروتیری در قبرس؛ بریتانیا: ما در جنگ نیستیم
دولت بریتانیا میگوید این کشور در وضعیت جنگی قرار ندارد؛ هرچند گفته است به ایالات متحده اجازه خواهد داد از پایگاههای این کشور در جریان جنگ با ایران استفاده کند؛ این موضع پس از آن مطرح شد که یک پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در قبرس هدف حمله پهپاد ایرانی قرار گرفته است.
همیش فالکونر، وزیر امور خاورمیانه بریتانیا با تأکید کرد بر اینکه «بریتانیا در وضعیت جنگی قرار ندارد» به بیبیسی گفت «ایران موشکهای بالیستیک را به سمت خلیج فارس نشانه گرفته و ضروری است در مقابل این حملات کاملاً بیپروا، سکوهای پرتاب آنها از میان برداشته شود.»
مقامات بریتانیایی میگویند اواخر روز یکشنبه یک پهپاد تهاجمی به باند پرواز پایگاه «آکروتیری» قبرس، اصابت کرد. این حمله هیچ مجروحی در پی نداشت و خسارات آن «جزئی» بود، اما دامنه این درگیری را به خاک اتحادیه اروپا کشاند.
آکروتیری پایگاه هوایی اصلی بریتانیا برای عملیات در خاورمیانه به شمار میرود و در سالهای اخیر، جنگندههای بریتانیایی از آن برای انجام مأموریتهایی علیه گروه موسوم به داعش در سوریه و عراق و همچنین حمله به اهداف حوثیها در یمن استفاده کردهاند.
نخست مشخص نبود که این پهپاد ساخت تهران از خاک ایران پرتاب شده یا توسط یکی از گروههای شبهنظامی تحت حمایت تهران، مانند حزبالله لبنان به پرواز درآمده است.
حدود دوازده ساعت پس از وقوع حمله، مجددا آژیرهای هشدار در پایگاه به صدا درآمد و دو فروند جنگنده تایفون و دو فروند جنگنده اف-۳۵ از باند برخاستند.
یکی از ساکنان محلی به رسانهها پیامکی را نشان داد که از سوی مسئولان پایگاه ارسال شده و در آن درباره «تهدید امنیتی جاری» هشدار داده و از مردم خواسته شده بود در خانه بمانند و از پنجرهها دور شوند.
دولت قبرس نیز اعلام کرد که روز دوشنبه دو پهپاد را که به سمت این کشور در حرکت بودند، رهگیری و منهدم کرده است.
پس از استقلال قبرس از استعمار بریتانیا در سال ۱۹۶۰، لندن دو پایگاه از جمله آکروتیری را در این جزیره حفظ کرد. این پایگاه پیشتر نیز در سال ۱۹۸۶ با خمپاره، آر.پی.جی و سلاحهای سبک، هدف حمله شبهنظامیان لیبیایی قرار گرفته بود که سه نفر در آن حادثه زخمی شدند.
همزمان با تشدید تنش میان ایالات متحده و ایران، بریتانیا ماه گذشته در چارچوب «اقدامات دفاعی»، جنگندههای اف-۳۵ بیشتری را به همراه تجهیزات راداری، سیستمهای ضدپهپادی و پدافند هوایی در پایگاه آکروتیری مستقر کرد.
وزارت دفاع بریتانیا روز دوشنبه اعلام کرد که به عنوان یک اقدام احتیاطی، خانوادههای پرسنل بریتانیایی مستقر در این پایگاه در حال انتقال به اقامتگاههای امن مجاور هستند.
قطر وارد درگیری با ایران شد
بیبیسی- نیروی هوایی قطر میگوید دو هواپیما را که از سمت ایران آمده بودند سرنگون کرده است. وزارت دفاع قطر در بیانیهای گفت: «نیروی هوایی امارت قطر با موفقیت دو فروند هواپیمای سوخو-۲۴ را که از جمهوری اسلامی ایران وارد شده بودند، سرنگون کرد. همچنین با سامانههای پدافند هوایی هفت موشک بالستیک را رهگیری کرد.»
بیانیه در باره سرنوشت خلبانان توضیحی نداد.
وزارت دفاع قطر، همچنین گفت نیروی هوایی و نیروی دریاییاش پنج پهپاد را منهدم کرده است که «امروز چندین منطقه در کشور را هدف قرار دادند.»
تاسیسات گاز مایع قطر امروز هدف حملات پهپادی قرار گفتند و شرکت دولتی انرژی قطر اعلام کرد تولید گاز طبیعی مایع را پس از حمله به دو مرکز اصلی فرآوری گاز متوقف کرده است.
این نخستین بار است که یک کشور حوزه خلیج فارس پس از سه روز بمباران، یک هواپیمای سرنشیندار ایرانی را هدف قرار میدهد.
ساعاتی پیش، وزارت دفاع قطر گفته بود یک پهپاد ایران «تاسیسات انرژی در شهر صنعتی راسلفان» را هدف قرار داده است. این پایگاه مهم فرآوری گاز در ۸۰ کیلومتر شمال دوحه قرار دارد.
بیانیه افزود که پهپاد دیگری «مخزن آب یک نیروگاه در منطقهٔ مسیعید» را هدف قرار داد؛ منطقهای که در ۴۰ کیلومتری جنوب پایتخت قرار دارد و یکی از مراکز اصلی تولید گاز طبیعی قطر است. وزارت دفاع قطر گفت هیچ گزارشی از تلفات جانی دریافت نشده است.
امارات در حال بررسی اقدام نظامی علیه ایران است
|
دو منبع آگاه به «اکسیوس» گفتهاند که امارات متحده عربی در حال بررسی اقدام نظامی برای متوقف کردن حملات موشکی و پهپادی ایران علیه این کشور است.
اهمیت موضوع: حمله احتمالی امارات به ایران اقدامی بیسابقه خواهد بود. صرفِ بررسی چنین گزینهای نشاندهندهی خشم شدید کشورهای حوزه خلیج فارس از حملات ایران است؛ حملاتی که زیرساختهای غیرنظامی و تاسیسات نفت و گاز منطقه را هدف قرار دادهاند.
به گفته این منابع، از آغاز جنگ، امارات بیش از هر کشور دیگری -حتی بیش از اسرائیل- هدف حملات ایران قرار گرفته است.
یکی از منابع آگاه به سیاستگذاری امارات اظهار داشت: «امارات در حال بررسی اتخاذ تدابیر دفاعی فعال علیه ایران است. این کشور هیچگونه مشارکتی در جنگ نداشته، اما تاکنون با ۸۰۰ پرتابه روبهرو بوده است.»
وی افزود: «از دیدگاه ابوظبی، هیچ کشوری در جهان در مواجهه با چنین شرایطی، ارزیابی دوباره موضع دفاعی خود را نادیده نمیگیرد.»
تحولات اخیر: در نخستین روز آغاز جنگ، ایران به امارات، کویت، قطر و بحرین حمله کرد. در روز دوم، دامنهی حملات به عمان و عربستان سعودی نیز گسترش یافت.
در پی این حملات، قطر بخش عمدهای از تولید گاز طبیعی خود را متوقف کرد و روز دوشنبه یک پهپاد ایرانی سفارت ایالات متحده در ریاض را هدف قرار داد.
لاشه موشکهای سرنگونشده آتشسوزیهایی را در بندر «جبل علی» به وجود آورد و یک پهپاد دیگر به هتل لوکس واقع در مجموعه نخل جمیرا در دبی اصابت کرد.
ابعاد پنهان ماجرا: مقامات اسرائیلی معتقدند عربستان سعودی نیز ممکن است در واکنش به حملات ایران، اقدام نظامی متقابل انجام دهد.
انور قرقاش، مشاور سیاست خارجی رییسجمهور امارات، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که «حملات ایران به کشورهای خلیج فارس اشتباهی سنگین بود که موجب انزوای تهران در لحظهای حیاتی شده است.»
او افزود: «جنگ شما با همسایگانتان نیست و این تشدید تنش تنها روایتِ موجود را تقویت میکند که ایران منبع اصلی تهدید در منطقه است و برنامه موشکی آن عامل دائمی بیثباتی محسوب میشود.»
جزئیات تازه: وزارت دفاع امارات روز سهشنبه اعلام کرد ایران تاکنون ۱۸۶ موشک بالستیک به سوی این کشور شلیک کرده که از این میان ۱۷۲ موشک رهگیری شده، ۱۳ فرود در دریا داشته و تنها یک موشک در خاک امارات اصابت کرده است.
همچنین ۸۱۲ پهپاد شناسایی شدهاند که از این تعداد ۷۵۵ رهگیری شده و ۵۷ مورد در داخل کشور برخورد کردهاند. در نتیجه این حملات، سه تبعه خارجی کشته و حدود ۷۰ نفر زخمی شدهاند.
در بیانیه وزارت دفاع تاکید شده است: «امارات حق کامل خود را برای پاسخ به این تشدید درگیریها و اتخاذ هر اقدام لازم برای حفاظت از قلمرو، شهروندان و ساکنان خود محفوظ میدارد.»
سازمان ملل خواستار تحقیق درباره حمله به مدرسه درختانه میناب شد
دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد از «نیروهای» مسئول حمله به یک مدرسه دخترانه در ایران خواست تا این حادثه «وحشتناک» را مورد تحقیق قرار دهند و اطلاعات مربوط به آن را به اشتراک بگذارند، بدون آنکه نامی از آنها ببرد.
فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل خواستار انجام «تحقیق سریع، بیطرفانه و کامل» درباره شرایط این حمله شد. مسئولیت انجام این تحقیق بر عهده نیروهایی است که این حمله را انجام دادهاند.
راوینا شمداسانی، سخنگوی دفتر حقوق بشر سازمان ملل متحد، در نشست خبری ژنو این حادثه را «وحشتناک» توصیف کرد و گفت: «کمیسر عالی خواستار تحقیق سریع، بیطرفانه و کامل درباره شرایط این حمله است. بار مسئولیت بر دوش نیروهایی است که این حمله را انجام دادهاند تا خود آن را بررسی کنند.»
از سوی دیگر، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اظهار داشت که نیروهای ایالات متحده «بهصورت عمدی یک مدرسه را هدف قرار نمیدهند»، پس از آنکه رسانههای دولتی ایران گزارش دادند بیش از ۱۶۰ نفر در روز نخست حملات ایالات متحده و اسرائیل به ایران کشته شدهاند.
نتیجهگیری
جمهوری اسلامی ایران، به کشورهای اروپایی هشدار داد که به جنگی که اسرائیل و ایالات متحده علیه تهران به راه انداختهاند، نپیوندند. این هشدار پس از آن مطرح شد که آلمان، بریتانیا و فرانسه اعلام کردند ممکن است متوسل به «اقدام دفاعی متناسب» برای نابودی توانمندی های پرتاب موشک ایران شوند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران در یک نشست خبری و در پاسخ به پرسشی درباره این بیانیه گفت: «هرگونه اقدام علیه ایران، همدستی با متجاوزان محسوب می شود و به عنوان اقدامی جنگی علیه ایران در نظر گرفته خواهد شد.»
این اظهارات پس از آن بیان شد که آلمان، بریتانیا و فرانسه اعلام کردند ممکن است «اقدامی دفاعی» برای نابودی قابلیت های پرتاب موشک های ایران انجام دهند. رهبران برلین، پاریس و لندن یکشنبه در بیانیه ای مشترک، آمادگی خود را برای اتخاذ «اقدامات دفاعی متناسب» با هدف «نابودی منبع توانایی ایران در پرتاب موشک و پهپاد» اعلام کردند.
در بیانیه این سه کشور آمده است: «ما اقداماتی برای دفاع از منافع خود و منافع متحدانمان در منطقه؛ به ویژه از طریق جلوگیری از پرتاب موشک ها و پهپادها از سوی ایران انجام خواهیم داد.»
این بیانیه، همچنین تاکید کرد که حملات انجام شده «متحدان نزدیک ما را هدف قرار داده و نیروهای مسلح و غیرنظامیان ما را در سراسر منطقه تهدید می کند». بر اساس این بیانیه، برلین، پاریس و لندن درباره این اقدامات دفاعی با ایالات متحده و متحدان منطقه ای رایزنی خواهند کرد.
اکنون که دوران رهبری خامنهای به شکلی ناگهانی پایان یافته است، نگاهها به جانشین او دوخته خواهد شد و این پرسش مطرح میشود که آیا تغییر در راس هرم قدرت میتواند نشانهای از تغییر مسیر جمهوری اسلامی ۴۷ ساله باشد یا نه.
صرفنظر از این که چه کسی به قدرت برسد، هدف اصلی همان خواهد بود: حفظ نظامی که روحانیون و نیروهای امنیتی قدرتمند آن را در راس قدرت نگه میدارد.
در همین حال، جنگی که هنوز پایان نیافته، در مسیری غیرقابل پیشبینی و خطرناک در حال گسترش است. سکوت در برابر جنگ، جایز نیست؛ نباید فراموش کرد که پایان جنگ، لزوما آغاز صلح و رهایی نیست. تجربههای تاریخی آشکار کردهاند که قدرتهایی که در ویرانههای پساجنگ سر برمیآورند. خطر دیکتاتوری، تنها در نظام فعلی نهفته نیست؛ در هر نظمی که بر خلاء و بدون اراده مستقل جنبشهای اجتماعی بنا شود، دیکتاتوری بازمیگردد؛ اینبار با نام و پرچمی دیگر.
باید منتظر بمانیم و ببینیم جنبشهای جتماعی ایران و در راس همه جنبش کارگری به خصوص نقش مهمی که در عرصه تولید و توزیع دارد چه سیاستی اتخاذ خواهد کرد و چگونه جنبشهای دیگر را با همدیگر متحد خواهد کرد؟
سهشنبه دوازدهم اسفند 1404-سوم مارس 2026
