چهارمین روز جنگ: حملات سنگین آمریکا و اسرائیل به مناطقی در تهران
ما زنان:
با ورود جنگ به چهارمین روز خود دامنه درگیریها از آسمان تهران تا پایتختهای حوزه خلیج فارس و لبنان گسترش یافته است، با شدت گرفتن بحران ناشی از جنگ و نبود “نقشه خروج” از این بحران، انفجارها در طول شب و تا ساعات اولیه صبح سهشنبه در نقاط مختلف تهران شنیده شد و شاهدان از پرواز هواگردها بر فراز پایتخت خبر دادند، ایران و متحدانش نیز حملات تلافیجویانه را علیه اسرائیل، کشورهای همسایه و اهدافی که برای تولید و انتقال نفت و گاز اهمیت حیاتی دارند ادامه دادند…
***
یکی از مهمترین تحولات بامداد چهارمین روز جنگ، حمله پهپادی به نمایندگی دیپلماتیک آمریکا در ریاض بود. وزارت دفاع عربستان اعلام کرد دو پهپاد در ساعات اولیه روز سهشنبه به سفارت آمریکا در ریاض اصابت کرده و «آتشسوزی محدود» و خسارت جزئی بر جای گذاشته است.
به گزارش العربیه ، سفارت آمریکا در عربستان نیز با تأیید وقوع حمله، از شهروندان آمریکایی خواست «تا اطلاع ثانوی از مراجعه به سفارت خودداری کنند» و اعلام کرد همه وقتهای مراجعه لغو شده است. این رخداد تنها یک روز پس از حمله به سفارت آمریکا در کویت رخ داد؛ جایی که سفارت آمریکا اعلام کرد به دلیل جنگ «تا اطلاع ثانوی» تعطیل میشود. همزمان وزارت خارجه آمریکا دامنه خروج کارکنان غیرضروری و خانوادهها را گسترش داد و اعلام شد که فهرست این تخلیهها اکنون دستکم شش کشور را در بر میگیرد؛ از جمله امارات متحده عربی در کنار بحرین، عراق، اردن، کویت و قطر. سفارت آمریکا در ابوظبی نیز هشدار داد که احتمال حملات «بدون هشدار» علیه مراکز گردشگری، پایانههای حملونقل، مراکز خرید، اماکن دولتی و مذهبی و بهویژه مکانهای مرتبط با جوامع یهودی و اسرائیلی وجود دارد.
در محور نظامی، اسرائیل اعلام کرد همزمان «حملات هدفمند» علیه اهداف نظامی در تهران و بیروت انجام میدهد. در لبنان، ارتش اسرائیل از ادامه حملات به زیرساختهای حزبالله در بیروت خبر داد و گفت هدف «مراکز فرماندهی و انبارهای سلاح» است. در مقابل، حزبالله نیز از پرتاب پهپادهایی به سوی یک پایگاه هوایی اسرائیل خبر داد؛ ارتش اسرائیل اعلام کرد دو پهپاد را سرنگون کرده است. در کنار حملات هوایی، ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد یک یگان از نیروهایش در جنوب لبنان «در حال عملیات» است و در چند نقطه راهبردی نزدیک مرز موضع گرفته؛ اقدامی که به گفته ارتش با هدف تقویت «دفاع پیشرو» و ایجاد لایه امنیتی اضافی صورت میگیرد. سخنگوی ارتش اسرائیل تأکید کرد برنامهای برای تخلیه ساکنان مناطق مرزی اسرائیل وجود ندارد. در عین حال، مقامهای اسرائیلی گفتند برنامه فوری برای اعزام نیروی زمینی به داخل ایران مطرح نیست.
در سوی ایران، تلویزیون دولتی این کشور بامداد سهشنبه از حمله موشکی و پهپادی سپاه پاسداران به سوی یک پایگاه هوایی در بحرین خبر داد. همزمان، صدای آژیر خطر در بحرین به صدا درآمد و وزارت کشور این کشور از مردم خواست به نزدیکترین محل امن بروند. همچنین گزارشهایی از هدف قرار گرفتن مراکزی در منطقه اقلیم کردستان عراق منتشر شد: یک مقام حزب دموکرات کردستان ایران اعلام کرد اردوگاه «آزادی» در اربیل با موشک و پهپاد هدف قرار گرفته و یک نفر به طور سطحی زخمی شده است. در داخل ایران نیز رسانههای محلی از حمله به یک پایگاه هوایی در کرمان، در جنوبشرق کشور، خبر دادند؛ طبق این گزارشها دستکم ۱۳ نیروی نظامی کشته شدهاند. این پایگاه بهعنوان محل استقرار بالگردهای نظامی شناخته میشود.
همزمان، تهدیدهای ایران علیه کریدورهای انرژی و حملونقل دریایی ادامه دارد. یک مشاور سپاه پاسداران در تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد «تنگه هرمز بسته است» و هشدار داد هر شناوری که قصد عبور داشته باشد با اقدام نیروهای دریایی سپاه و ارتش روبهرو خواهد شد. در همین چارچوب، عمان اعلام کرد یک پهپاد روز سهشنبه به یک مخزن سوخت در بندر دُقم اصابت کرده اما تلفات جانی در پی نداشته است. دُقم در روزهای گذشته به عنوان یکی از مسیرهای مهم پشتیبانی و تدارکاتی در منطقه مورد توجه قرار گرفته بود. از سوی دیگر، ژاپن نیز به مالکان کشتیهای خود توصیه کرده برای حفظ امنیت خدمه از نزدیک شدن به خلیج فارس خودداری کنند و کشتیهای حاضر در منطقه در نقاط امن لنگر بیندازند؛ توکیو تأکید کرده امنیت تردد در تنگه هرمز برای امنیت انرژی ژاپن حیاتی است.
ابعاد اختلال در زیرساختهای غیرنظامی و فناوری نیز رو به افزایش است. شرکت آمازون اعلام کرد دو مرکز داده این شرکت در امارات متحده عربی با پهپاد هدف قرار گرفته و همچنین حملهای نزدیک یکی از تأسیساتش در بحرین «آسیب فیزیکی» به زیرساخت وارد کرده است. آمازون گفت این ضربات باعث خسارت ساختاری و اختلال در تأمین برق زیرساخت شده و بازگشت کامل خدمات «احتمالاً طولانی» خواهد بود، هرچند درباره عامل حمله اظهار نظر نکرد.
جمعیت هلالاحمر ایران اعلام کرده است عملیات آمریکا و اسرائیل تاکنون دستکم ۵۵۵ کشته بر جای گذاشته است. در اسرائیل نیز، در پی اصابت موشکهای ایران به چند نقطه، ۱۱ نفر کشته گزارش شدهاند. در لبنان نیز حملات تلافیجویانه اسرائیل علیه حزبالله «دهها» کشته برجای گذاشته است. ایران همچنین سهشنبه مراسم تشییع جمعی برای ۱۶۵ نفر برگزار کرد که بنا به روایت مقامهای ایرانی در حملهای که به یک مدرسه دخترانه در میناب صورت گرفت جان باختهاند؛ تصاویر تلویزیون دولتی ایران از حضور گسترده مردم، شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی و فضای سوگواری خبر میداد. یک سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا گفته است از گزارشهای مربوط به اصابت به مدرسه آگاه است و موضوع «در دست بررسی» قرار دارد، و در مقابل یک سخنگوی ارتش اسرائیل گفته بود از انجام حمله در آن منطقه اطلاعی ندارد.
در واشنگتن، پیامهای رسمی درباره مدت و اهداف جنگ همچنان متناقض و در عین حال نگرانکننده است. دونالد ترامپ روز دوشنبه گفت ایالات متحده «توانایی دارد بسیار فراتر» از چارچوب زمانی اعلامشده چهار تا پنج هفتهای عملیات نظامی ادامه دهد. او همچنین در پیامی اعلام کرد ذخایر مهمات آمریکا در سطح «متوسط و بالای متوسط» در بالاترین وضعیت قرار دارد و آمریکا «عملاً ذخیره نامحدود» از این سلاحها دارد و حتی «جنگها میتوانند با اتکا به این ذخایر برای همیشه» ادامه یابند. این اظهارات در حالی مطرح شد که تحلیلگران از همان روزهای نخست، به هزینههای سنگین دفاع هوایی و مصرف پرشتاب موشکهای رهگیر در یک جنگ فرسایشی اشاره کردهاند.
در همین حال، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، در نخستین نشست خبری عمومی پس از آغاز جنگ، تصمیم واشنگتن برای حمله به ایران را دفاع کرد و گفت مقامهای ایرانی طی هفتههای مذاکرات اخیر، عمداً «وقتکشی» میکردند و همزمان برای حمله برنامه میریختند. هگست مدعی شد هدف حملات، تضعیف توان دریایی ایران و پایان دادن به «جاهطلبیهای هستهای و موشکی» تهران است. اما همینجا یکی از گرههای اصلی بحران خود را نشان میدهد: همزمان با تشدید حملات، هنوز پاسخ روشن و واحدی درباره «هدف نهایی» جنگ و تصویر پایانبندی آن ارائه نشده است. اسرائیل و آمریکا در روزهای اخیر پاسخهای متفاوتی درباره دامنه اهداف و چشمانداز پایان جنگ دادهاند و همین ابهام، بستر یک درگیری طولانی با پیامدهای گستردهتر را تقویت کرده است.
در اسرائیل نیز بنیامین نتانیاهو در گفتوگویی تلویزیونی از تصمیم جنگ دفاع کرد و مدعی شد ایران در حال بازسازی «سایتهای جدید» بوده تا برنامه موشکی و برنامه ساخت بمب اتمی را «در عرض چند ماه» از گزند حملات آینده مصون کند، هرچند در این اظهارات شواهد مشخصی ارائه نکرد. مجموعه این تحولات، همراه با حملات پهپادی به مراکز دیپلماتیک و زیرساختی در کشورهای منطقه، هشدارهای امنیتی و تخلیههای دیپلماتیک، و تهدیدهای مستقیم علیه تنگه هرمز، تصویری از جنگی ارائه میدهد که از سطح تقابل نظامی مستقیم فراتر رفته و به سرعت به یک بحران چندلایه امنیتی–اقتصادی تبدیل میشود؛ بحرانی که مسیرهای انرژی، حملونقل، فناوری و زندگی روزمره میلیونها نفر را در چندین کشور تحت تأثیر قرار داده و چشمانداز پایان آن همچنان مبهم است.
۱۲ اسفند ۱۴۰۴
