شانزدهمین روز جنگ
امروز یکشنبه بیست و چهارم اسفند 1404-پانزدهم مارس 2026، جنگ وادر سومین هفته خود شد.
حملات نظامی در سراسر کشور گسترش یافته و تاکنون ۲۰۹ شهر در هر ۳۱ استان ایران هدف قرار گرفتهاند. علاوه بر مراکز نظامی، زیرساختهای غیرنظامی نیز خسارت جدی دیدهاند؛ از جمله ۲۰ بیمارستان، ۳۶ مدرسه و نزدیک به ۱۰۰ منطقه مسکونی. این وضعیت نه تنها جان غیرنظامیان را تهدید کرده بلکه دسترسی به خدمات درمانی و آموزشی را نیز مختل ساخته است.
دونالد ترامپ گفت که ایران خواهان توافق است اما او در حال حاضر تمایلی به این کار ندارد «چون شرایط هنوز به اندازه کافی خوب نیست.» عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، چنین درخواستی را تکذیب کرد و گفت: ایران هیچ درخواستی برای پایان جنگ نکرده است. ترامپ همچنین در مورد مجتبی خامنهای گفت: «میشنوم که او زنده نیست و اگر هم زنده باشد، باید برای کشورش کار بسیار عاقلانهای انجام دهد و آن تسلیم شدن است.» او از برخی کشورها خواست که برای تامین امنیت تنگه هرمز ناو اعزام کنند.
در بامداد شانزدهمین روز جنگ، حملات هوایی به تهران و شهرهای دیگر ادامه داشت و ایران هم اسرائیل و کشورهای منطقه را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داد.
حملات به مراکز نظامی و حکومتی در شهرهای تبریز، تهران، همدان، اراک، دزفول، شهرک صنعتی طولای قشم، اصفهان، شیراز، بنادر جنوب و... ادامه دارد. همزمان حملات موشکی جمهوری اسلامی به کشورهای عربی و اسرائیل ادامه دارد.
حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان جمهوری اسلامی نوشت: «با جرات میتوان گفت مجتبی خامنهای برگزیده و انتخاب شده حضرت صاحبالزمان است که در میدان کشف خبرگان قرار گرفته و معرفی شده و از این روی، اطاعت از او همان اطاعت از امام زمان است.»
او افزود: «در دوران غیبت، خبرگان نماینده امام زمان را انتخاب نمیکنند، بلکه امام زمان نماینده خود را انتخاب میکند و سپس از طریق هدایتهای پنهان، فرد مورد نظر را در میدان کشف خبرگان قرار میدهد.»
دونالد ترامپ در تازهترین اظهارات خود درباره جنگ ایران، لحن تهدیدآمیزتری در قبال جزیره خارک به کار برد و گفت آمریکا ممکن است این مرکز حیاتی صادرات نفت ایران را «چند بار دیگر، فقط برای تفریح» هدف حمله قرار دهد. این اظهارات، که در گفتوگو با انبیسی نیوز مطرح شده، همزمان نشانهای دیگر از دور شدن چشمانداز یک توافق سریع با تهران و تشدید فضای بیثباتی در بازار جهانی انرژی به شمار میرود.
در بحبوحه جنگ ایران و افزایش تنش میان دولت آمریکا و رسانهها، رییس کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC)تهدید کرد که در صورت ادامه آنچه «انتشار اخبار گمراهکننده» خوانده، ممکن است مجوز استفاده از فرکانسهای پخش برخی رسانهها لغو شود؛ اقدامی که میتواند به رویارویی تازهای میان دولت ترامپ و رسانههای بزرگ آمریکایی بینجامد. ترامپ روز شنبه در شبکه اجتماعی خود، «تروث سوشال»، رسانههایی از جمله نیویورکتایمز و والاستریت ژورنال را به انتشار گزارشهای «گمراهکننده» متهم کرد.
ساختمان ویرانشده در پی یک حمله هوایی در تهران، 24 اسفند
*رسانههای آمریکایی گزارش داداند که پنتاگون ناو تهاجمی آبی خاکی «یو اساس تریپولی» را همراه با نزدیک به ۲۵۰۰ نفر از تفنگداران دریایی به منطقه اعزام کرده است تا حضور نظامی خود را تقویت کند.
*خبرگزاری فارس هم میگوید یک سالن کشتی در تهرانسر بر اثر حمله هوایی خسارت دیده و «بیش از ۱۵ کارگر در حمله به شهرک صنعتی جی اصفهان» جان باختهاند.
*نورنیوز: با ورود جنگنده به شهر اصفهان طی دقایق گذشته چند صدای انفجار در جنوب و شرق اصفهان شنیده شد.
* مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق خوزستان گفت: ۳۵ نقطه از شبکه برق در پی حملات اخیر دچار آسیب شد.
*عربستان، کویت، امارات متحده عربی و قطر از حملات تازه موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی خبر دادند.
*وزارت دفاع عربستان سعودی اعلام کرد که ۱۰ پهپاد را که شرق کشور و ریاض پایتخت را هدف قرار داده بودند، منهدم کرده است.
*امارات متحده عربی نیز از رهگیری موشکها و پهپادها خبر داد، اما سپاه پاسداران ایران مدعی شد که حملات مذکور ارتباطی با ایران ندارند.
*کره جنوبی ۲۰۴ شهروند خود و ۷ تبعه خارجی را که به دلیل جنگ در چهار کشور خاورمیانه گرفتار شده بودند، با هواپیمای نظامی تخلیه کرد. دولت سئول این عملیات را «بیسابقه» توصیف کرد.
*حملات و تهدیدهای ایران تقریبا فعالیتهای حملونقل دریایی در تنگه هرمز را متوقف کرده و باعث افزایش ۴۰ درصدی قیمت نفت و بیثباتی در اقتصاد جهانی شده است.
*کاخ سفید از کاهش چشمگیر توان نظامی ایران خبر داد. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید اعلام کرد که ظرفیت پرتاب موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی حدود ۹۰ درصد و توان پهپادی آن نزدیک به ۹۵ درصد کاهش یافته است.
*کانال تلگرامی روزنامه هممیهن، از فعال شدن پدافند هوایی در مرکز شهر و نزدیکی خیابان انقلاب خبر داده و در شبکههای اجتماعی اخباری منتشر شده که حاکی از وقوع انفجارهای متعدد در چند منطقه در پایتخت ایران، از جمله جنوب تهران و نیز حملاتی به منطقه امیرآباد، یوسفآباد، سعادت آباد و تهرانپارس است. خبرها همچنین حاکی از شنیده شدن صدای جنگندهها و پهپادها حین عبور از آسمان تهران است.
همچنین طبق گزارشهای رسانههای ایران، رییس اداره برق ملارد اعلام کرده که به دلیل اصابت چند پرتابه، برق چند منطقه از این شهرستان قطع شده است.
شانزدهمین روز جنگ ایران: تهدید به «تعقیب و قتل» نتانیاهو
سپاه پاسداران ایران، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل را به «تعقیب و قتل» تهدید کرد. سپاه پاسداران ایران امروز یکشنبه 15 مارس با انتشار بیانیهای، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل را هدف قرار داد و پیامی تند صادر کرد. در این بیانیه که در وبسایت «سپاه نیوز» منتشر شده، آمده است: «اگر این جنایتکار کودککش هنوز زنده است، به تعقیب او ادامه خواهیم داد و با تمام توان او را به قتل خواهیم رساند.»
این اظهارات بهعنوان نشانهای از تندتر شدن روند جنگ ۱۶ روزه میان ایران با اسرائیل و آمریکا ارزیابی میشود.
فراخوان جمهوری اسلامی ایران به کشورهای همسایه
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از کشورهای منطقه خواست تا نیروهای آمریکایی را از خاک خود اخراج کنند.
عراقچی با استدلال بر اینکه حضور آمریکا تنشها را در منطقه افزایش میدهد، گفت: «به اصطلاح چتر امنیتی آمریکا دارای شکافهای جدی است. این حضور به جای بازدارندگی، بیثباتی به همراه میآورد.»
ادعای حمله موشکی به پایگاه آمریکا در عربستان سعودی
سپاه پاسداران ایران اعلام کرد که شنبه شب حملهای موشکی علیه نیروهای آمریکایی مستقر در پایگاه هوایی «شاهزاده سلطان» در نزدیکی ریاض انجام داده است.
مقامات عربستان سعودی بلافاصله این حمله را تایید نکردند، اما وزارت دفاع این کشور پیشتر اعلام کرده بود که ۶ موشک را که به سمت منطقه «الخرج» در حرکت بودند، رهگیری کرده است. پایگاه نظامی آمریکا در این منطقه واقع شده است.
سپاه پاسداران طی دو هفته گذشته توانسته است به عنوان «هسته سخت قدرت»، فرماندهی جنگ را تحت کنترل داشته باشد
اسرائیل: دو مقام اطلاعاتی در تهران کشته شدند
ارتش اسرائیل اعلام کرد که در جریان حملهای که روز جمعه در تهران انجام شد، دو مقام ارشد اطلاعاتی ایران کشته شدهاند. به گفته ارتش، در این حمله دو مقام به نامهای عبدالله جلالینسب و امیر شریعت جان خود را از دست دادند. اسرائیل خاطرنشان کرد که این افراد نقشهای مهمی در مدیریت اطلاعاتی قرارگاه مشترک خاتمالانبیا ایران بر عهده داشتند.
انفجارها در بحرین
بامداد روز یکشنبه صدای انفجارهای مهیبی در منامه، پایتخت بحرین شنیده شد.
دولت بحرین اعلام کرد که از ابتدای جنگ تاکنون ۱۲۵ موشک و ۲۰۳ پهپاد ایرانی رهگیری شدهاند. در این کشور دو نفر جان خود را از دست دادند. گزارش شده است که در سایر کشورهای حوزه خلیج نیز در مجموع ۲۴ نفر در پی حملات کشته شدهاند.
خبرگزاری فرانسه از حمله هوایی به پایگاه نظامی آمریکا در مجموعه فرودگاه بغداد خبر داد: عکس Ahmad Al-Rubaye/AFP/Getty Images
حمله به مرکز دیپلماتیک آمریکا در نزدیکی فرودگاه بغداد
خبرگزاری فرانسه، به نقل از سه منبع امنیتی اعلام کرد، چندین پهپاد و راکت به سوی یک پایگاه نظامی در مجموعه فرودگاه بغداد پرتاب شدهاند که شامل مرکز دیپلماتیک آمریکا نیز میشود.
یکی از این مقامها گفت: «۹ حمله با پهپاد و موشک پایگاه نظامی ویکتوری در محوطه فرودگاه را نشانه گرفتند.»
یک خبرنگار این خبرگزاری هم از شنیده شدن صدای چند انفجار در بغداد، پایتخت عراق گزارش داده است.
یک منبع امنیتی دیگر نیز گفت، دستکم سه پهپاد سرنگون شدهاند. با این همه هنوز مشخص نیست که این پایگاه نظامی آیا مستقیما مورد اصابت قرار گرفته یا نه.
در همین حال، خبرگزاریها از برخورد قطعهای از یک موشک ایرانی به یک ساختمان مسکونی در اورشلیم(بیتالمقدس) که مورد استفاده کنسولگری آمریکاست خبر دادهاند. وزارت خارجه آمریکا میگوید، هیچکدام از کارکنان آمریکایی زخمی نشدهاند.
سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده در بیانیهای گفت، پس از رهگیری یک موشک، بقایای آن در یک منطقه مسکونی سقوط کرد.
حمله پهپادی به فرودگاه کویت
سازمان هواپیمایی کشوری کویت اعلام کرد که فرودگاه بینالمللی کویت عصر شنبه هدف چندین پهپاد قرار گرفته است. در این حمله به سیستم راداری فرودگاه آسیب وارد شد.
همچنین سه نفر که گفته میشود با پهپاد در حال تصویربرداری بودند، بازداشت شدند.
دود غلیظ در شهر بندری صیدون در جنوب لبنان شنبه، ۱۴ مارس ۲۰۲۶ AP Photo/Mohammad Zaatari
تشدید درگیریها در لبنان
ارتش اسرائیل در طول شب حدود ۵۰ شهرک در جنوب لبنان را هدف حملات توپخانهای و هوایی قرار داد.
حزبالله نیز روز شنبه ۴۷ حمله نظامی علیه اسرائیل انجام داد که این بالاترین تعداد حملات از ابتدای جنگ تاکنون ثبت شده است.
بر اساس آخرین آمار ارائه شده در روز شنبه، در حملات اسرائیل دستکم ۸۲۶ نفر جان باخته و ۲ هزار و ۹ نفر زخمی شدهاند.
در چنین وضعیتی، دولت لبنان اعلام کرد که در حال آمادهسازی برای تشکیل یک هیئت مذاکرهکننده جهت پایان دادن به جنگ با اسرائیل است. گزینههای پاریس یا قبرس برای انجام گفتگوها در حال بررسی است.
با این حال، تأکید شد که لازم است اسرائیل نیز تعهدی نسبت به آتشبس ارائه دهد.
از سوی دیگر، وزارت امور خارجه فرانسه اعلام کرد که «طرح فرانسوی» برای پایان دادن به جنگ در لبنان وجود ندارد.
یک مقام اسرائیلی از کشتهشدن 7 فرمانده ارشد نیروی قدس در لبنان خبر داد
یک مقام اسرائیلی یکشنبه 24 اسفند، اعلام کرد که هفت نفر از فرماندهان ارشد نیروی قدس سپاه پاسداران در حملاتی در لبنان کشته شدند.
این مقام در گفتوگو با «فاکس نیوز» افزود: «17 فروند از 20 هواپیمای ترابری متعلق به نیروی قدس در لبنان منهدم شد.»
نیروی قدس، یگانی از نیروهای ویژه وابسته به سپاه پاسداران است که در زمینه عملیات نظامی و اطلاعاتی در خارج از مرزهای ایران فعالیت میکند.
این نیرو بهعنوان بازوی عملیات خارجی سپاه پاسداران شناخته میشود و از گروههای غیردولتی همسو با ایران در چند کشور از جمله حزبالله در لبنان، حماس و جهاد اسلامی در اراضی فلسطینی، و حوثیها در یمن حمایت میکند.
ابراز نگرانی عراق از حملات پهپادی در نزدیکی زندان محل بازداشت زندانیان خطرناک زندان فرودگاه(الکرخ مرکزی)
مقامات عراق یکشنبه 24 اسفند، نگرانی خود را از حملات مکرر پهپادی به اطراف فرودگاه بینالمللی بغداد اعلام کردند که بهطور مستقیم یک زندان بهشدت حفاظتشده را تهدید میکند که در فاصله کمی قرار دارد و تروریستها در آن زندانی هستند.
از آغاز جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، گروههای عراقی وابسته به آنچه «مقاومت اسلامی در عراق» نامیده میشود، روزانه مسئولیت دهها حمله پهپادی و موشکی علیه «پایگاههای دشمن» در عراق و منطقه را بر عهده میگیرند.
حملات مکرر
فرودگاه بینالمللی بغداد که یک پایگاه نظامی را دربر میگیرد و تیمی از پشتیبانی لجستیک وابسته به سفارت واشینگتن در آن مستقر است، بارها هدف این دست حملات قرار گرفته است.
احمد لعیبی، سخنگوی وزارت دادگستری عراق، در بیانیهای گفت: «در روزهای اخیر مناطق اطراف فرودگاه بینالمللی بغداد و زندان فرودگاه(الکرخ مرکزی) در معرض حملات مکرر هدف قرار گرفتند که برخی از آنها بسیار نزدیک به این زندان بودند» که «میزبان زندانیان بسیار خطرناک تروریست است.»
لعیبی افزود: «سقوط موشکها و پهپادها در نزدیکی محل زندان موجب نگرانی درباره تاثیر آن بر اقدامات پیشگیرانه و طرحهای امنیتی ما برای حفاظت از زندان و جلوگیری از آسیب به زیرساختهای آن شده است»، اما تاکید کرد که «اقدامات امنیتی اتخاذ شده برای حفاظت از امنیت زندان اطمینان برانگیز است.»
شامگاه شنبه، دو منبع امنیتی به خبرگزاری فرانسه گزارش دادند که حملهای پهپادی به مجموعه فرودگاه بغداد صورت گرفته است. لعیبی حمله شنبه شب را «شدیدترین» حمله در این منطقه توصیف کرد.
انتقال زندانیان از سوریه به عراق
فرماندهی مرکزی ایالات متحده(سنتکام) ماه گذشته اعلام کرد که بیش از 5700 زندانی عضو گروه «داعش» را پس از آن که نیروهای کرد در سوریه از مراکز نگهداری این زندانیان عقبنشینی کردند، از سوریه به عراق منتقل کرده است.
این زندانیان به زندان الکرخ در بغداد منتقل شدند که قبلاً یک مرکز بازداشت نظامی آمریکایی به نام اردوگاه «کروپر» بود.
برخورد آوار یک پهپاد رهگیری شده ایرانی به یک تاسیسات نفتی در فجیره، امارات متحده عربی، ۱۴ مارس ۲۰۲۶، AP Photo/Altaf Qadri
برخورد آوار یک پهپاد رهگیری شده ایرانی به یک تاسیسات نفتی در فجیره
تنها چند ساعت پس از حمله ایالات متحده به جزیره خارک ایران، روز شنبه، زبانههای دود از سمت یکی از تاسیسات مهم انرژی امارات عربی متحده به هوا برخاست.
مقامات محلی با صدور بیانیهای اعلام کردند که آوارهای ناشی از رهگیری موفق یک پهپاد، موجب وقوع آتشسوزی شده است، اما محل دقیق آن اعلام نشد.
ایران پیشتر آمریکا را متهم کرده بود که از «بندرها، اسکلهها و مخفیگاههای» امارات برای انجام حملات به جزیره خارک استفاده میکند، هرچند ایران برای این ادعای خود هیچ مدرکی ارائه نکرده است.
امارات متحده عربی و دیگر کشورهای خلیج فارس که میزبان پایگاههای آمریکایی هستند، این اتهام را رد کرده و اعلام کردهاند که اجازه استفاده از خاک یا حریم هوایی خود برای عملیات نظامی علیه ایران را ندادهاند.
انور قرقاش، مشاور رییسجمهور امارات متحده عربی شنبهشب در شبکههای اجتماعی نوشت: «این اظهارات نشاندهنده سیاستی آشفته است که اصل موضوع را نادیده گرفته، از مسیر خود منحرف شده و فاقد خرد و دوراندیشی است.»
موج انفجارهای پیاپی در همدان؛ مراکز نظامی و حکومتی هدف قرار گرفتند
شامگاه یکشنبه، شهر همدان شاهد وقوع چندین انفجار سنگین در نقاط مختلف بود. گزارشها از هدف قرار گرفتن مراکز وابسته به سپاه پاسداران، پادگانهای نظامی و ساختمانهای قضایی حکایت دارند.
طبق گزارشات منتشر شده، حدفاصل ساعت ۲۲:۴۰ تا ۲۲:۴۶ شامگاه یکشنبه، صدای چندین انفجار مهیب در نقاط مختلف شهر همدان شنیده شد که موجب ایجاد رعب و وحشت در میان ساکنان منطقه گشته است.
بر اساس روایت شاهدان عینی، حوالی ساعت ۲۲:۴۵ انفجاری در منطقه «ارم» رخ داد. گزارشها حاکی است که یک ساختمان متعلق به سپاه پاسداران در این منطقه هدف قرار گرفته و آسیبهای جدی به آن وارد شده است. همچنین پادگانی در نزدیکی «اسطبل مکارچی» از دیگر نقاطی است که هدف حمله قرار گرفته است.
شدیدترین موج حملات در محدوده «قاسمآباد» همدان گزارش شده است؛ جایی که دستکم هفت انفجار پیاپی به وقوع پیوست. لرزش ناشی از این انفجارها در بخشهای وسیعی از شهر احساس شده و ستونهای دود در آسمان این منطقه مشاهده شده است.
همزمان با این حملات، گزارشهای دیگری از وقوع انفجار در حوالی «شهرک بهشتی» و نزدیکی ساختمان «دادگستری» همدان در ساعت ۲۲:۴۶ مخابره شده است. هدف قرار گرفتن همزمان مراکز نظامی و قضایی، نشاندهنده هماهنگی بالای این حملات علیه نهادهای قدرت در این شهر است.
تا لحظه تنظیم این خبر، مقامات رسمی دولت ایران و رسانههای دولتی از انتشار هرگونه جزئیات درباره میزان خسارات یا تلفات احتمالی خودداری کردهاند. با این حال، استقرار نیروهای امنیتی در خیابانهای منتهی به مراکز هدف قرار گرفته و مسدود شدن برخی مسیرها توسط شاهدان تایید شده است.
شمار کارگران جان باخته کارخانه پایارد نقده به ۱۱ نفر رسید
در پی حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به کارخانه آرد و نشاسته پایارد در نقده، شمار جانباختگان به ۱۱ کارگر افزایش یافت و ۲۱ نفر دیگر نیز مجروح شدند.
منابع کارگری و رسانههای داخلی گزارش دادهاند که حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به شهرک صنعتی نقده، خسارت سنگینی بر جای گذاشته است. تازهترین خبرها حاکی از آن است که یکی دیگر از کارگران کارخانه آرد و نشاسته پایارد پس از چند روز بستری در بیمارستان جان باخته و شمار کشتهشدگان این حادثه به ۱۱ نفر رسیده است.
خبرگزاریهای وابسته به نهادهای کارگری نام جانباختگان را منتشر کردهاند. مراسم خاکسپاری آخرین قربانی روز جمعه برگزار شد. علاوه بر این، دستکم ۲۱ کارگر دیگر در جریان این حملات زخمی شدهاند که برخی از آنها همچنان تحت درمان قرار دارند.
این حمله بخشی از عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران است که از دو هفته پیش آغاز شده و بنا بر گزارشها، اهداف غیرنظامی همچون کارخانهها، مراکز آموزشی و بهداشتی نیز در تیررس قرار گرفتهاند.
تخلیه کامل زندان مهاباد در پی اعتراض زندانیان و شرایط جنگی
دهها زندانی باقیمانده در زندان مهاباد، در پی اعتراضات داخلی و حملات هوایی به مناطق اطراف زندان، تحت تدابیر شدید امنیتی به زندان مرکزی اورمیه منتقل شدند.
گزارشهای رسیده از کردستان ایران حاکی از تخلیه کامل زندان مهاباد است. بر اساس گزارش «شبکه حقوق بشر کردستان»، روز شنبه ۲۳ اسفندماه، کاروانی از نیروهای یگان ویژه با استفاده از خودروهای ضدشورش، دهها زندانی را از این زندان به زندان مرکزی اورمیه منتقل کردند.
این موج از انتقالها پس از آن شدت گرفت که در تاریخ ۱۲ اسفندماه، یکی از مراکز نظامی در مجاورت ساختمان زندان مهاباد هدف بمباران قرار گرفت. در پی این واقعه، زندانیان با ابراز نگرانی از جان خود در شرایط جنگی، دست به اعتراض جمعی زدند. نیروهای امنیتی و یگان ویژه برای سرکوب این اعتراضات از گاز اشکآور و خشونت فیزیکی استفاده کردند که منجر به زخمی شدن تعدادی از زندانیان شد.
پیش از این انتقال نهایی، حدود ۱۲۰ زندانی سیاسی و عادی نیز به زندان میاندوآب منتقل شده بودند. منابع مطلع اعلام کردهاند که با انتقال آخرین گروه به اورمیه، ساختمان زندان مهاباد اکنون بهطور کامل تخلیه شده است.
فعالان حقوق بشر نسبت به وضعیت زندانیان منتقل شده به زندان مرکزی اورمیه ابراز نگرانی کردهاند. در شرایطی که منطقه در وضعیت جنگی به سر میبرد، انتقال زندانیان سیاسی به زندانهای پرجمعیت و دور از محل سکونت خانوادههایشان، دسترسی آنها به وکیل و ملاقاتهای قانونی را کاملا قطع کرده است. همچنین بیم آن میرود که در میان آشفتگیهای ناشی از جنگ، فشارها بر زندانیان سیاسی افزایش یابد.
بازداشتها در ایران ادامه دارد
وزارت اطلاعات اعلام کرد که «یک هسته تشکیلاتی ۱۰ نفره» در استان مازندران و همچنین ده نفر در خراسان رضوی بازداشت شدهاند. هیچ توضیح دقیقی در مورد هویت یا اتهامات این افراد در دست نیست. بازداشتشدگان معمولا تحت عنوان «مزدوران دشمن آمریکایی ـ صهیونی» معرفی میشوند.
وزارت اطلاعات همچنین اعلام کرده است در استان خوزستان یک گروه سهنفره که «از خارج از کشور هدایت میشد»، بازداشت شده است.
بازداشت ۲۰ نفر در آذربایجان غربی به اتهام «همکاری» با اسراییل
خبرگزاری «تسنیم»، وابسته به سپاه پاسداران، روز یکشنبه ۲۴ اسفند ۱۴۰۴ به نقل از دادستان مرکز آذربایجان غربی گزارش داد «چند شبکه مرتبط با اسراییل، شناسایی و متلاشی شدند.»
بر اساس این گزارش ۲۰ شهروند در استان آذربایجان غربی با دستور مقامات قضایی در همین ارتباط بازداشت شدهاند.
این رسانه حکومتی، شهروندان بازداشت شده را به ارسال اطلاعات اماکن «نظامی و امنیتی» برای اسراییل متهم کرده است.
در روزهای گذشته اخبار متعددی مبنی بر بازداشت شهروندان در شهرهای مختلف ایران به اتهام «ارسال تصاویر» مکانهایی که مورد حمله قرار گرفتهاند به رسانهها یا ارتباط با «کشورهای متخاصم اسراییل و آمریکا» منتشر شده است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران روز شنبه ۲۳ اسفند ۱۴۰۴ مدعی شده است که ۵۴ نفر را در ارتباط با «سلطنتطلبان» بازداشت کرده است. بنابر این خبر دو نفر نیز با اتهام «جاسوسی» در بازداشت هستند.
در گزارش فارس، بازداشتشدگان «لیدر و محرک اصلی اغتشاشات به اموال مردم و اموال عمومی» معرفی شدهاند.
این خبرگزاری وابسته به سپاه، به نقل از پلیس گفته است که یازده نفر از بازداشتیها که مقاومت کردند و «زمینگیر» شدند، همراه خود اسلحههای گرم و سرد داشتهاند که ضبط شده است. همچنین دو نفری که از آنها بهعنوان «جاسوس» یاد شده است، تصاویر محل اصابت موشکها را برای «رسانههای ضدایرانی» ارسال میکردهاند.
در همین روز رسانههای حکومتی از بازداشت شهروندانی در استانهای مازندران، قم، خراسان، خوزستان با اتهامهای مشابه توسط نیروهای امنیتی خبر دادند.
مشخص نیست که آیا این خبر بازداشت که خبرگزاری فارس منتشر کرده، با دهها نفری که به نقل از قوه قضاییه، سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات آمده است، تفاوت دارند یا خیر.
در هر حال، بازداشتشدگان امنیتی بنابر قوانین جمهوری اسلامی از حقوق ابتدایی خود محروم هستند. آنها نمیتوانند وکیل انتخابی اختیار کنند، حق تماس مداوم با خانوادههای خود و اطلاعرسانی از وضعیتشان را ندارند.
رادان از بازداشت ۵۰۰ نفر به اتهام «ارسال اطلاعات به دشمن» خبر داد
فرماندهکل نیروی انتظامی جمهوری اسلامی روز یکشنبه اعلام کرد ۵۰۰ نفر به اتهام ارسال اطلاعات به «دشمن و رسانههای ضد ایرانی» بازداشت شدهاند. او این افراد را «جاسوس» خواند.
احمدرضا رادان گفت نیمی از این پروندهها مربوط به موارد جدی بوده و بازداشتشدگان را متهم کرد «برای زدن هدفها اطلاعات میدادند، با گروهکها تماس داشتند و تلاش داشتند نظم عمومی را بههم بزنند.»
او جزئیات و مدارکی در این زمینه ارائه نداد و نگفت که این بازداشتها دقیقاً چه زمانی انجام شدهاند.
ساعتی پیشتر نیز رسانههای ایرانی از بازداشت دهها نفر در چند منطقه کشور خبر داده بودند.
دادستان آذربایجان غربی روز یکشنبه از بازداشت ۲۰ نفر به اتهام کمک به اسرائیل خبر داد و گفت این افراد با «ایادی رژیم صهیونیستی» در ارتباط بودهاند.
سپاه استان لرستان نیز اعلام کرد سه نفر در این استان به اتهام «تشویش اذهان عمومی، شایعهپراکنی، آتش کشیدن نمادهای عزاداری و ارسال تصاویر به رسانه های دشمن» بازداشت شدند.
طی ۱۶ روزی که از آغاز حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران میگذرد، تقریبا هر روز خبرهایی از بازداشت افراد به اتهام همکاری با این دو کشور منتشر شده است که پس از جنگ ۱۲ روزه اتهامی جدی به شمار میرود.
مراکز اطلاعاتی سپاه در کرماشان هدف حملات سنگین قرار گرفتند
شامگاه یکشنبه، شهر کرماشان شاهد وقوع انفجارهای مهیبی بود. گزارشها حاکی از هدف قرار گرفتن ساختمان اطلاعات سپاه نبیاکرم و وقوع انفجار در مرکز شهر در میانه شرایط جوی نامساعد است.
در ادامه موج حملات به مراکز نظامی و امنیتی ایران، شهر کرماشان در ساعات پایانی شب گذشته و بامداد امروز صحنه درگیری و انفجارهای پیاپی بوده است. این حملات در حالی صورت میگیرد که منطقه در وضعیت هشدار قرمز جنگی قرار دارد.
بر اساس گزارشهای موثق، نخستین انفجار حوالی ساعت ۲۱:۲۲ شامگاه یکشنبه در محدوده استراتژیک «میدان نفت» کرماشان به وقوع پیوست. منابع محلی تایید کردهاند که ساختمان «اطلاعات سپاه نبیاکرم» که از مراکز اصلی فرماندهی و سرکوب در منطقه محسوب میشود، هدف قرار گرفته است. شدت انفجار به حدی بود که صدای آن در محلههای اطراف به وضوح شنیده شده و دود غلیظی از محوطه این ساختمان به هوا برخاسته است.
همچنین حوالی ساعت ۲۳:۵۱ شب گذشته، صدای انفجار مهیب دیگری از محدوده مرکز شهر کرماشان شنیده شد. این واقعه در حالی رخ داد که بارش شدید باران در شهر ادامه داشت. اگرچه محل دقیق انفجار دوم به دلیل تدابیر شدید امنیتی و انسداد خیابانها توسط نیروهای نظامی هنوز به طور دقیق مشخص نشده، اما شاهدان عینی از گسیل دهها خودروی امدادی و امنیتی به سمت مناطق مرکزی شهر خبر دادهاند.
در پی این انفجارها، فضای شهر کرماشان به شدت امنیتی شده و پرواز پهپادهای شناسایی در آسمان شهر مشاهده شده است. تا لحظه تنظیم این خبر، نهادهای امنیتی و رسانههای رسمی دولت ایران سیاست سکوت را در پیش گرفته و هیچ گزارشی از میزان خسارات مالی یا تلفات جانی احتمالی ارائه ندادهاند.
تحلیلگران نظامی معتقدند هدف قرار دادن مراکز اطلاعاتی سپاه در شهرهایی نظیر کرماشان، بخشی از استراتژی فلج کردن شبکه ارتباطی و امنیتی دولت در مناطق مرزی و حساس است.
هوانیروز اصفهان هدف حملات سنگین آمریکا و اسرائیل قرار گرفت
در ادامه حملات گسترده علیه زیرساختهای نظامی دولت ایران، پایگاه هوانیروز اصفهان هدف بمباران شدید جنگندههای ارتش ایالات متحده و اسرائیل قرار گرفت.
شامگاه یکشنبه ۲۴ اسفند، منابع محلی در اصفهان از وقوع انفجارهای مهیب در محدوده پایگاههای نظامی این شهر خبر دادند. گزارشهای تایید شده حاکی از آن است که مواضع استراتژیک متعلق به هوانیروز(هواپیمایی نیروی زمینی) هدف حملات هوایی قرار گرفتهاند.
شاهدان عینی از شنیده شدن صدای دستکم ۵ انفجار بزرگ در نزدیکی پایگاههای هوانیروز خبر دادهاند. شدت این انفجارها به حدی بوده که در بخشهای وسیعی از شهر اصفهان احساس شده و موجب قطع پراکنده برق در مناطق مجاور شده است. گفته میشود این حملات با هدف انهدام توان پروازی و آشیانههای بالگردهای تهاجمی انجام شده است.
این حملات در چارچوب عملیاتهای مشترک نیروهای آمریکایی و اسرائیلی علیه توان نظامی دولت ایران ارزیابی میشود. اصفهان به دلیل تمرکز بالای مراکز حساس نظامی و هستهای، یکی از کانونهای اصلی این جنگ به شمار میرود. پیش از این نیز مناطقی در اطراف اصفهان هدف قرار گرفته بودند.
اسرائیل: تجمعات نیروهای بسیج هدف مشروع نظامی هستند
ارتش اسرائیل در هشداری تازه اعلام کرد که از این پس تجمعات و راهپیماییهای نیروهای شبهنظامی بسیج در شهرهای ایران را بهعنوان اهداف نظامی شناسایی کرده و مورد حمله قرار خواهد داد.
در پی تشدید درگیریها میان ایران و اسرائیل-آمریکا، مقامات نظامی اسرائیل هشدار دادند که دایره اهداف خود را به تجمعات نیروهای شبهنظامی وابسته به سپاه پاسداران گسترش دادهاند. طبق این بیانیه، هرگونه تجمع سازمانیافته نیروهای بسیج در خیابانها و اماکن عمومی ایران از این پس «هدف مشروع نظامی» تلقی میشود.
در این هشدار تاکید شده است که به دلیل ماهیت نظامی این نیروها و نقش آنها در پشتیبانی از عملیاتهای سپاه پاسداران، این تجمعات در معرض حملات مستقیم هوایی و موشکی قرار خواهند گرفت. اسرائیل از شهروندان غیرنظامی خواسته است تا برای حفظ امنیت خود، از نزدیک شدن به محل استقرار، راهپیماییها و تجمعات این نیروها خودداری کنند.
این اقدام اسرائیل به عنوان مرحله جدیدی از جنگ روانی و عملیاتی علیه ساختار نظامی جمهوری اسلامی ارزیابی میشود. تحلیلگران معتقدند هدف از این هشدار، فلج کردن توان سازماندهی نیروهای ذخیره سپاه و ایجاد فاصله میان بدنه شبهنظامی حکومت با فضاهای شهری است.
تاکنون مقامات رسمی در ایران به این تهدید مستقیم علیه نیروهای بسیج واکنش نشان ندادهاند، اما گزارشها حاکی از تشدید تدابیر امنیتی در اطراف پایگاههای مقاومت بسیج در شهرهای بزرگ است.
پرواز جنگندهها در ارتفاع پایین در آسمان شهر اصفهان
کانال تلگرامی «وحید آنلاین» صبح روز یکشنبه ۲۴ اسفند-۱۵ مارس، از پرواز جنگندهها در ارتفاع پایین و ستون دودی ناشی از انفجار در آسمان اصفهان خبر داد.
وحید آنلاین نوشته است که ویدیویی در این ارتباط با این توضیح دریافت کرده است که «آنقدر هواپیماها از پایین میزدند که کاملا معلوم بودند.»
در روزهای گذشته، آمریکا و اسرائیل اعلام کردند که کنترل آسمان ایران را در اختیار دارند و دفاع هوایی جمهوری اسلامی عملا درهم شکسته است.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا(سنتکام) هم صبح روز یکشنبه ۲۴ اسفند، با انتشار ویدیویی در شبکه اجتماعی ایکس، تصاویر به پرواز درآمدن یک بمبافکن بی-۵۲ را منتشر کرده و نوشته است که «این بمبافکنها با اجرای آتش دوربرد، نه تنها تهدید رژیم ایران را در حال حاضر از میان میبرند، بلکه توانایی آن برای بازسازی در آینده را نیز نابود میکنند.»
ترکیه نگران شروع «نسلکشی» در لبنان است
آنکارا نگرانی عمیق خود را از ادامه حملات اسرائیل به لبنان ابراز کرد و هشدار داد که ممکن است این اقدامات به یک «نسلکشی جدید» تحت عنوان مبارزه با حزبالله منجر شود.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، گفت: «ما صراحتاً نگرانیم که بنیامین نتانیاهو به سمت یک نسلکشی جدید تحت بهانه مبارزه با حزبالله حرکت کند.» او از جامعه بینالمللی خواست «اقدامات فوری» انجام دهد. به اعتقاد آنکارا، اسرائیل در نوار غزه مرتکب «نسلکشی» شده است.
طی ۱۲ روز اخیر، دست کم ۸۲۶ لبنانی در بمبارانهای اسرائیل کشته شدهاند.
هلال احمر: بیش از ۲۰هزار واحد مسکونی در کشور آسیب دیدهاند
رییس جمعیت هلال احمر ایران اعلام کرد که در حملات متعدد به ایران، ۲۱ هزار و ۵۲۰ واحد مسکونی در استانهای مختلف کشور آسیب دیدهاند. تنها در استان تهران، دههزار واحد مسکونی دچار خسارت شدهاند.
همچنین ۶۹ مدرسه و نزدیک به ۵ هزار واحد تجاری در این حملات تخریب شده یا آسیب دیدهاند.
علی شمخانی بعد از دو هفته دفن شد
سرانجام چهارده روز بعد از مرگ، مراسم تدفین علی شمخانی در امامزاده صالح(تجریش) برگزار شد. کانال اخبار سپاه پاسداران در تلگرام مینویسد: «دبیرسابق شورای امنیت ملی در شرایطی در حیاط حرم امامزاده صالح دفن شد که به گفته شاهدان سر در بدن نداشت.» آخرین سمت رسمی شمخانی مشاور سیاسی رهبری و عضویت در مجمع تشخیص مصلحت بود.
اسرائیل: دو مقام ارشد «قرارگاه خاتمالانبیاء» کشته شدند
ارتش اسرائیل اعلام کرد که در جریان یک حمله هوایی هدفمند در تهران، دو تن از مقامات ارشد معاونت اطلاعاتی قرارگاه اضطراری «خاتمالانبیاء» را از پا درآورده است.
بنا بر اعلام ارتش اسرائیل، در این حمله که روز جمعه ۲۲ اسفند انجام شد، عبدالله جلالینسب و امیر شریعت، از مقامات ارشد معاونت اطلاعات این قرارگاه، هدف قرار گرفته و کشته شدند.
به گفته ارتش اسرائیل، این دو نفر پس از کشته شدن صالح اسدی، معاون پیشین اطلاعات این قرارگاه، در آغاز عملیات موسوم به «غُرش شیران»، به عنوان جانشینان او منصوب شده بودند. ارتش اسرائیل آنها را از فرماندهان بلندپایه اطلاعاتی و از چهرههای مهم در ساختار اطلاعاتی جمهوری اسلامی ایران توصیف کرده است.
در همین حال، ارتش اسرائیل اعلام کرد که حملاتش را علیه «زیرساختهای نظامی و تسلیحاتی جمهوری اسلامی ایران» ادامه داده است.
بر اساس این گزارش که روز شنبه منتشر شد، جنگندههای نیروی هوایی اسرائیل «طی ۲۴ ساعت گذشته ... بیش از ۲۰۰ زیرساخت تروریستی» را در غرب و مرکز ایران مورد حمله قرار دادهاند. این عملیات با هدایت اطلاعاتی شاخه اطلاعات نظامی اسرائیل موسوم به «امان» انجام شده است.
به گفته ارتش اسرائیل، در جریان این حملات دهها سکوی پرتاب موشک بالستیک، که برخی از آنها از پیش مسلح و آماده شلیک به سوی اسرائیل بودند، هدف قرار گرفتهاند. همچنین سامانههای پدافند هوایی، سایتهای پرتاب موشک، و انبارهای ذخیره تسلیحات نیز از دیگر اهداف این حملات بودهاند.
ارتش اسرائیل اعلام کرده است که از آغاز عملیات «غرش شیران» تاکنون، نیروی هوایی این کشور حدود ۴۰۰ سورتی پرواز تهاجمی در مناطق غربی و مرکزی ایران انجام داده است. به گفته ارتش اسرائیل، هدف این عملیات تضعیف توان موشکی و پدافندی جمهوری اسلامی و کاهش تهدید حملات موشکی علیه خاک اسرائیل بوده است.
در همین حال، ارتش اسرائیل همچنین اعلام کرد که بیش از ۶۰ دستگاه تجهیزات مهندسی را، که برای بازسازی سایتهای ذخیره موشکی استفاده میشدند، هدف قرار داده است.
ارتش اسرائیل تاکید کرده است که حملات علیه آن چه «زیرساختهای نظامی و تولید تسلیحات جمهوری اسلامی ایران» خوانده، ادامه خواهد یافت و تلاشهای بازسازی این زیرساختها نیز هدف حملات بعدی قرار خواهند گرفت.
آمریکا و اسرائیل روز شنبه ۹ اسفند عملیات نظامی گسترده و مشترکی را علیه مواضع جمهوری اسلامی در ایران آغاز کردند که در نخستین موج این حملات علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، و شماری از فرماندهان نظامی و سیاسی رژیم حاکم بر ایران کشته شدند.
از آن زمان بسیاری از مراکز نظامی و امنیتی و سایتهای موشکی و هستهای جمهوری اسلامی، و نیز پایگاههای نیروی انتظامی و بسیج در شهرهای مختلف ایران به ویژه تهران هدف حملات اسرائیل و آمریکا قرار گرفته، اما پرزیدنت ترامپ تصریح کرده که عملیات نظامی در ایران «در مقیاسی بزرگ» و تا دفع تهدیدهای جمهوری اسلامی ادامه خواهد داشت و «موج بزرگتری از حملات هنوز در راه است.»
ویرانی کلانتریها و مراکز انتظامی
بررسی اخبار منتشر شده از جنگ اسراییل و آمریکا علیه ایران، نشان میدهد کلانتریهای ۱۳۷ گیشا، ۱۰۴ میدان نیلوفر، ۱۳۸ جنتآباد، ۱۱۳ بازار، ۱۵۸ کیانشهر، ۱۴۰ باغفیض، ۱۱۱ هفتچنار، ۱۳۳ شهرزیبا و ۱۶۹ مشیریه، کلانتری شهر ری هدف مستقیم بمباران آمریکا و اسرائیل قرار گرفته که عموما در کنار هر یک از کلانتریها پایگاهی از پلیس آگاهی نیز مستقر بودهاست. به جز ساختمانهای ستاد فرهنگی کل نیروی انتظامی، فرماندهی پلیس تهران ساختمان پلیس دیپلماتیک که وظیفه حفاظت فیزیکی از سفارتخانهها را برعهده دارد هم بمباران شدهاست.
این بررسی نشان میدهد در برخی مناطق تهران از جمله کلانتری ۱۳۳ شهرزیبا با مستقر کردن ایستگاه پلیس کلانتری سیار راهاندازی شده است.
یکی از بیمهای فعالان حقوقبشر از جمله درباره ایران این بود که در شرایط امنیتی شده یا شرایط جنگی به بهانه اولویت داشتن برقراری نظم و امنیت شهروندان از شدت عمل و رفتارهای غیرقانونی ماموران انتظامی و امنیتی چشمپوشی یا حتی آن را تایید کنند.
نمونه آن اظهارنظرهای اخیر «احمدرضا رادان» فرمانده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی است از جمله وقتی که او گفت در شرایط کنونی کشور و در چارچوب وضعیت جنگی، به نیروهای پلیس دستور تیر برای مقابله با سارقان صادر شده است
گروهی از سربازان اسرائیلی در تل آویو AP - Ohad Zwigenberg
اسرائیل بهطور اضطراری بودجه نظامی خود را افزایش میدهد
در شرایطی که جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران به شانزدهمین روز خود رسیده، رسانههای اسرائیلی گزارش دادند که دولت اسرائیل یک بودجه اضافی -بیش از ۸۰۰ میلیون دلار- را برای خریدهای نظامی «فوری» تصویب کرده است.
روز یکشنبه ۲۴ اسفند، مطبوعات اسرائیلی خبر دادند که در جریان یک نشست تلفنی هیئت دولت که جمعهشب برگزار شده، مبلغ 6/2 میلیارد شکل(حدود ۸۲۷ میلیون دلار) برای «خریدهای امنیتی» و پاسخ به «نیازهای فوری» تصویب شده است. جزئیات این نیازها معلوم نیست.
در سندی از وزارت دارایی که به دست چند رسانه اسرائیلی رسیده، آمده است: «شدت درگیریها، نیاز اضطراری به پاسخی عملی دارد که شامل خرید مهمات، تجهیز به تسلیحات پیشرفته و تجدید ذخایر حیاتی رزمی میشود.»
در این سند، همچنین تاکید شده است که «این یک تصمیم اضطراری و استثنایی است که صرفا برای پاسخگویی به نیازهای ناشی از مدیریت عملیات رزمی اتخاذ شده است.»
به نوشته رسانهها، این بودجۀ اضافی از محل بودجه کل دولت به ارزش ۲۲۲ میلیارد دلار تامین خواهد شد. بودجۀ اخیر دولت سه روز قبل -۱۲ مارس- به تصویب دولت رسید و باید حداکثر تا پایان ماه مارس به تصویب پارلمان هم برسد.
اما تاکنون دولت بنیامین نتانیاهو بهطور رسمی در این باره اطلاعرسانی نکرده و معلوم نیست که این مبالغ دقیقا صرف چه نوع خریدهای نظامی خواهد شد.
از زمان آغاز حملات اسرائیل و آمریکا علیه ایران، اسرائیل تقریبا هر روز هدف شلیک موشکهای بالستیک ایرانی قرار گرفته است. ارتش اسرائیل اعلام کرده که بیشتر این موشکها توسط سامانههای رهگیر منهدم شدهاند. با این حال، در نتیجه اصابت موشکها یا سقوط بقایای آنها تاکنون ۱۲ نفر کشته شدهاند.
روزنامه «هاآرتص» به نقل از مسئولان امنیتی گزارش داد که تا تاریخ ۱۳ مارس-۲۲ اسفند، ایران حدود ۲۵۰ موشک بالستیک به سوی اسرائیل شلیک کرده است.
گزارشها از اختلال در یک درصد اتصال باقیمانده ایران به اینترنت
در پی انتشار گزارشهایی در شبکههای اجتماعی درباره قطع دسترسی به دیتاسنترها در روز یکشنبه، گروه نتبلاکس نیز اعلام کرد یک درصد اتصال باقیمانده به اینترنت در ایران نیز دچار مشکل شده است.
این گروه در حساب شبکه ایکس خود نوشت که بر اساس شاخصهای فنی، اتصال اینترنت در «شبکه AS12880» که یکی از شبکههای مهم مخابراتی ایران است، دچار فروپاشی شده است.
این شبکه به «شرکت ارتباطات زیرساخت ایران» تعلق دارد. این شرکت که زیر نظر وزارت ارتباطات جمهوری اسلامی است، دروازه اصلی اتصال ایران به اینترنت جهانی به شمار میرود.
نتبلاکس، همچنین اعلام کرده که شبکه ملی اطلاعات ایران که با عنوان «اینترنت ملی» نیز شناخته میشود، دچار بیثباتی شده است.
کاربران شبکههای اجتماعی میگویند دسترسی به ویپیانها از داخل ایران به شدت محدود شده و گزارشهایی از اختلال در دسترسی به پیامرسانهای داخلی نیز منتشر شده است؛ اتفاقی که بعد از اعتراضات ۱۸ دی در ایران رخ داده بود.
جمهوری اسلامی از روز نهم اسفند و در نخستین ساعتها بعد از آغاز حمله آمریکا و اسرائیل، اینترنت را در ایران قطع کرده و طی ۱۶ روز گذشته سطح دسترسی از داخل کشور به حدود ۱ درصد سقوط کرده است.
قشم بزرگترین جزیره خلیج فارس است که در سمت چپ تنگه هرمز قرارگرفته است © google.com
اکسپرس: آیا بعد از خارگ نوبت به قشم خواهد رسید؟
هفتهنامه فرانسوی اکسپرس باور دارد که از نظر جمهوری اسلامی، تمامی جزایر متعلق به ایران در خلیج فارس میتوانند سلاحی مهم در جنگی نامتقارن باشند. به همین دلیل نیز ممکن است جزیرۀ بزرگ قشم بعد از خارگ هدف حملات آمریکا قرار گیرد.
زمانی بود که حکومت جمهوری اسلامی رویای تبدیل جزیره قشم به رقیب دبی را در سر داشت.
این بزرگترین جزیره خلیج فارس که به درازای تقریبا صد کیلومتر در نزدیکی تنگه هرمز خفته است، با طبیعت شگفتانگیز خود همه خصوصیات لازم را برای جذب گردشگر از سراسر جهان دارد. قشم حتی در سال ۲۰۱۷ به خاطر میراث طبیعی استثنایی خود در فهرست یونسکو ثبت شد.
اما اینک، با ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، قشم بیشتر به یک هدف بالقوه نظامی تبدیل شده است.
پایگاه دریایی سپاه پاسداران
درست یک هفته پیش -۱۷ اسفند- عباس عراقچی، وزیر خارجه، در شبکه ایکس نوشت: «آمریکا با حمله به یک تاسیسات آبشیرینکن در جزیره قشم، مرتکب جنایتی آشکار و از سر استیصال شد. در پی این حمله، تامین آب در ۳۰ روستا با اختلال مواجه شده است.»
اما این ادعا از سوی واشنگتن تایید نشد، با اینحال یک روز بعد، ایران تاسیسات مشابهی را در بحرین هدف قرار داد.
اگرچه آب شیرینشده برای ایران به اندازه کشورهای خلیج فارس مسئلهای حیاتی نیست، اما آب بهطور کلی در تمامی این منطقه یک عامل استراتژیک و تعینکننده محسوب میشود. با اینهمه، به نوشتۀ اکسپرس، زیرساختهای نفتی قشم مهمتر از تأسیسات آبشیرینکن است. در سال ۲۰۲۲، نخستین پالایشگاه تخصصی برای فرآوری نفت فوقسنگین در این جزیره افتتاح شد.
اخیرا ویدئوهایی در رسانههای مخالف حکومت پخش شده که ظاهرا آتشسوزی در مخازن سوخت نزدیک فرودگاه قشم را نشان میدهد. اما واشنگتن یا تلآویو هیچ حرفی در این باره نزدهاند. با این حال مجله اکسپرس معتقد است که احتمال حمله به قشم کم نیست زیرا این جزیره در گلوگاه تنگه هرمز قرار دارد. همچنین قشم روبهروی بندرعباس قرار گرفته که یکی از مراکز اصلی نیروی دریایی ایران بهشمار میآید.
بر اساس مشاهدات «مؤسسه مطالعه جنگ» در واشنگتن، قشم میزبان یک پایگاه دریایی سپاه پاسداران نیز هست که قایقهای تندرو کوچک و بسیار چابک را در خود جای داده است. و بالاخره یک پایگاه پرتاب پهپاد و ذخایری از موشک و مین دریایی هم در دل جزیره نهفته که البته مدتهاست از سوی آمریکاییها شناسایی شده است.
دفاع غیرمتمرکز
به نوشته اکسپرس، جمهوری اسلامی از بیست سال قبل خود را برای سناریوی آشوب منطقهای آماده کرده است. دکترین دفاعی که در سال ۲۰۰۶ توسط علی خامنهای تدوین شد، پیشبینی میکرد که اگر ایران آغازگر جنگ نباشد، در پاسخ به «دشمن»، تنگۀ هرمز احتمالا بسته خواهد شد تا جریان انرژی «بهطور جدی مختل» گردد.
در نتیجه، بخش بزرگی از ساختار دفاعی ایران بر همین اساس طراحی شده است. در فاصله ۱۲۰ کیلومتری قشم، جزیره خارگ، به تازگی هدف حملات آمریکا قرار گرفت و نزدیک به ۹۰ هدف نظامی بمباران شد. دونالد ترامپ همچنین تهدید کرده است که اگر تهران انسداد تنگه هرمز را برطرف نکند، زیرساختهای نفتی خارگ را نابود خواهد کرد.
اما دو روز پیش از ترامپ، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس هشدار داده بود که اگر آمریکا و اسرائیل به جزایر خلیج فارس حمله کنند، ایران «خویشتنداری نشان نخواهد داد» و «خون متجاوزان را خواهد ریخت.»
اکسپرس معتقد است که در نقشه جنگ تهران، تمامی۱۳ جزیره متعلق به ایران در خلیج فارس باید سلاحی تعیینکننده در جنگی نامتقارن باشد.
کشتی باری تایلندی، مایوری ناری که چهارشنبه از سوی نیروهای ایران در تنگه هرمز هدف موشک قرار گرفت ۱۱ مارس 2۰۲۶ AP
کشورها به درخواست ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز چه پاسخی دادند؟
در حالی که بیشتر از دو هفته است که تنگه هرمز بسته است و بحران انرژی در جهان، در اثر جنگ اسرائیل و ایالات متحده با ایران فراگیرتر میشود، کشورهای فرانسه، چین، ژاپن، کره جنوبی و بریتانیا تا کنون از ارایۀ هر گونه تعهد روشن، برای فرستادن ناوهای جنگیشان، به هدف تامین امنیت این تنگه که مسیر عبور یکپنجم نفت جهان است، خودداری کردهاند. دونالد ترامپ از این کشورها خواسته بود که برای بازگشایی مسیر این تنگه، ایالات متحده را همراهی کنند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، کشورهای ژاپن، کره جنوبی و بریتانیا امروز یکشنبه، ۱۵ مارس به درخواست دونالد ترامپ مبنی بر اعزام ناوهای جنگی به هدف تامین امنیت تنگه هرمز پاسخ دادهاند و از سپردن هر گونه تعهد صریح برای این درخواست تا کنون خودداری کردهاند. در همین حال، چین و فرانسه نیز در این رابطه به صورت غیرمستقیم اعلام موضع کردهاند که در آن هیچ نشانهای از تحقق آرزوهای دونالد ترامپ دیده نمیشود.
دونالد ترامپ، روز گذشته در پستی در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشیال نوشت که بسیاری از کشورها از مسدودماندن تنگۀ هرمز آسیب میبینند و آنها همراه با ایالات متحده به تنگۀ هرمز ناوهای جنگی خواهند فرستاد تا این تنگه باز بماند. ترامپ، مشخصا از کشورهای چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی و بریتانیا نام گرفت و گفت که امیدوار است، این کشورها ناوهایشان را بفرستند.
کره جنوبی
یک مقام ریاست جمهوری کرۀ جنوبی به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما اظهارات رییس جمهوری ترامپ در شبکههای اجتماعی را با دقت زیر نظر داریم و این موضوع را در مشورت نزدیک با ایالات متحده بررسی خواهیم کرد». این مقام توضیح داد که سئول «به طور جامع در حال بررسی و ارزیابی گزینههای مختلف... برای تضمین امنیت مسیرهای انتقال انرژی» است. کره جنوبی مانند دیگر اقتصادهای آسیایی بهشدت به واردات انرژی وابسته است؛ از جمله انرژیای که از طریق تنگه هرمز منتقل میشود.
بریتانیا
وزیر انرژی این کشور، اد میلیبند در گفتوگویی با شبکه بی.بی.سی گفت که «اکنون برنامه باید کاهش تنشها باشد.»
او به رسانه دیگری، اسکای نیوز نیز اعلام کرد: « ما با متحدانمان صحبت میکنیم. راههای مختلفی وجود دارد که میتوانیم حمل و نقل دریایی را ممکن کنیم. ما با متحدان خود بهطور جدی بررسی میکنیم که چه کاری میتوان انجام داد، زیرا بازگشایی تنگه بسیار مهم است.»
ژاپن
توکیو به شکلی صریحی اعلام موضع کردهاست. تاکایوکی کوبایاشی، رییس بخش سیاستگذاری حزب حاکم لیبرال دموکرات به رهبری نخستوزیر کنونی این کشور، سانائه تاکایچی، گفته است که طبق قوانین موجود، شرایط قانونی برای اعزام ناوهای جنگی ژاپن به این منطقه بسیار دشوار است. او که در یک مناظره سیاسی در شبکه سراسری ژاپن صحبت میکرد، گفت: «از نظر حقوقی ما این احتمال را رد نمیکنیم، اما با توجه به وضعیت کنونی که این درگیری همچنان ادامه دارد، معتقدم این موضوع باید با احتیاط بسیار بررسی شود.»
فرانسه
مقامات پاریس تا اکنون پاسخ رسمی به این درخواست ندادهاند اما حساب پاسخگویی دولت فرانسه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «خیر، گروه رزمی ناو هواپیمابر فرانسه همچنان در شرق دریای مدیترانه مستقر است. موضع فرانسه، دفاعی و حفاظتی است و تغییری نکردهاست، دست از شایعهپراکنی و ترس بردارید.»
چین
چین در عین حالی که از مخالفان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران است، واکنش خاصی تا هنوز نشان ندادهاست. اما یک سخنگوی سفارت چین در واشنگتن، در پاسخ به سئوال شبکه سی.ان.ان اعلام کرد که پکن خواستار توقف فوری درگیریهاست و تاکید کرده همه طرفها مسئولیت دارند تا جریان پایدار و بدون اختلال انرژی را تضمین کنند.
این مقام چینی، بدون اشاره مستقیم به اینکه آیا چین درخواست دونالد ترامپ برای اعزام ناوهای جنگی به منطقه را خواهد پذیرفت یا نه، افزود که پکن به تقویت ارتباط و هماهنگی با طرفهای ذیربط ادامه خواهد داد.
پناهندگی دیپلمات ارشد ایران در دانمارک
در پی تشدید فشارهای بینالمللی و تداوم حملات علیه زیرساختهای نظامی دولت ایران، علیرضا صحبتی، از دیپلماتهای ارشد سفارت ایران در کپنهاگ، از دولت جدا شده و در دانمارک درخواست پناهندگی داد.
گزارشهای رسیده حاکی از موج جدیدی از جدایی مقامات رسمی دولت ایران در خارج از کشور است. علیرضا صحبتی، دیپلمات شاغل در سفارت دولت ایران در کپنهاگ، با امتناع از بازگشت به ایران، رسماً روند درخواست پناهندگی سیاسی خود را در کشور دانمارک آغاز کرده است.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که تنشهای نظامی میان ایران، اسرائیل و ایالات متحده به اوج خود رسیده و همزمان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پیامی صریح از دیپلماتهای ایرانی خواسته بود تا با فاصله گرفتن از حکومت، پناهنده شوند. ناظران سیاسی این جدایی را نشانهای از فروپاشی انسجام در بدنه وزارت امور خارجه و «ریزش» در سطوح بالای مدیریتی دولت میدانند.
پناهندگی علیرضا صحبتی در دانمارک، تنها نمونه از این دست نیست. گزارشهای مشابهی از پناهندگی «محمد پورنجف»، دیپلمات پیشین در کانبرا(استرالیا) و همچنین جدایی مقاماتی چون «علیرضا جیرانی حکمآباد» در ژنو و «غلامرضا دریکوند» در اتریش منتشر شده است. بهنظر میرسد شکافهای امنیتی و سیاسی ناشی از عملیاتهای موسوم به «غرش شیران» و «خشم حماسی»، اعتماد نیروهای وفادار به دولت را حتی در خارج از مرزها سلب کرده است.
پس از اخراج دیپلماتهای ایرانی از قطر و محدودیتهای اعمال شده در سازمان ملل، پناهندگی مهرههای کلیدی در اروپا ضربه حیثیتی و اطلاعاتی سنگینی به دستگاه سیاست خارجی تهران وارد کرده است. برخی منابع دیپلماتیک میگویند ترس از بازخواستهای امنیتی پس از بازگشت به ایران و پیشبینی سقوط قریبالوقوع حاکمیت، از اصلیترین دلایل این موج پناهندگیهاست.
روایت وزیر امور خارجه ترکیه از پشتپرده جنگ ایران و طرح صلحی که به نتیجه نرسید
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه روز شنبه 14 مارس در گفتوگویی اختصاصی با خبرگزاری آسوشیتدپرس، اعلام کرد که در حال حاضر هیچ ابتکار جدی برای از سرگیری مذاکرات میان آمریکا و ایران دیده نمیشود، اما به باور او تهران همچنان برای گفتوگوهای پشتپرده آمادگی دارد.
از آنجاییکه آنکارا هم با واشنگتن و هم با تهران روابط مناسبی دارد، پیش از آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در دو هفته پیش، تلاش کرده بود میان دو طرف برای رسیدن به یک راهحل میانجیگری کند.
با این حال، فیدان با اشاره به شرایط کنونی گفت: «شرایط اکنون چندان برای دیپلماسی مساعد نیست.» به گفته او، ایرانیها «احساس میکند به آنها خیانت شده است»، چرا که برای دومین بار در وقتی که در حال مذاکره فعالانه با ایالات متحده درباره برنامه هستهای خود بودند مورد حمله قرار گرفتند.
وزیر امور خارجه ترکیه اضافه کرد که با این حال «فکر میکنم آنها برای هر نوع دیپلماسی پشتپرده معقولی آمادگی دارند.»
فیدان، ۵۷ ساله، پیش از انتصاب به سمت وزیر امور خارجه در سال ۲۰۲۳، بیش از یک دهه ریاست سازمان اطلاعات ترکیه را بر عهده داشت. او در دوران فعالیت خود در دستگاه اطلاعاتی ترکیه نقشی مهم در تدوین سیاستهای این کشور در خاورمیانه بهویژه در قبال سوریه، عراق و ایران داشت. او از نزدیکترین و مورد اعتمادترین مشاوران رجب طیب اردوغان، رییس جمهوری ترکیه، محسوب میشود و از او بهعنوان یکی از گزینههای احتمالی جانشینی اردوغان نیز یاد میشود.
ترکیه در این جنگ، موضعی بیطرفانه حفظ کرده و هم حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران و هم اقدامات تلافیجویانه تهران علیه کشورهای خلیج که میزبان پایگاههای آمریکا هستند را مورد انتقاد قرار داده است. فیدان گفت که او در تلاش بوده ایرانیها را متقاعد کند این حملات را متوقف کنند.
به گفته فیدان، اولویت اصلی ترکیه حتی پس از آنکه سه موشک که گفته میشود از سوی ایران شلیک شده بودند، توسط سامانههای دفاعی ناتو بر فراز خاک ترکیه رهگیری شدند، این است که از این درگیری دور بماند.
ترکیه، عضو پیمان ناتو است و یک پایگاه هوایی در جنوب این کشور نیز توسط نیروهای ناتو، از جمله نیروهای آمریکایی، مورد استفاده قرار میگیرد.
وزیر امور خارجه ترکیه گفت مقامات ایرانی تاکید کردهاند که بهسوی ترکیه شلیک نکردهاند، هرچند دادههای موجود نشان میدهد که این موشکها از خاک ایران شلیک شدهاند.
فیدان در عین حال هرگونه واکنش نظامی در شرایط کنونی را رد کرد و گفت سامانههای دفاعی ناتو عملکرد موثری داشتهاند. به گفته او، «هدف اصلی» آنکارا همچنان دور ماندن از این درگیری است.
او گفت: «میدانم که در حال اقدامات تحریکبرانگیز علیه ما هستند و باز هم شاهد این اقدامات خواهیم بود، اما هدف ما این است؛ ما میخواهیم از این جنگ دور بمانیم.»
فیدان که ارتباط منظمی با مقامات ایرانی دارد، گفت از میزان جراحات مجتبی خامنهای، رهبر تازه ایران، در حملهای که در ابتدای جنگ رخ داد اطلاعی ندارد؛ اما تاکید کرد: «آنچه میدانیم این است که او زنده است و وظایف خود را انجام میدهد.»
فیدان گفت: «روند انتخاب یک رهبر تازه و وضعیت پزشکی رهبر تازه، خلائی در ساختار قدرت ایران ایجاد کرد» و افزود: «فکر میکنم این خلاء توسط فرماندهی ارشد سپاه پر شده است.»
طرح صلحی که به نتیجه نرسید
پیش از آغاز جنگ، ترکیه تلاش کرد با ارائه پیشنهادی برای میزبانی مذاکرات در استانبول، از بروز درگیری جلوگیری کند؛ مذاکراتی که قرار بود آمریکا، ایران و دیگر کشورهای منطقه را در کنار هم قرار دهد.
با این حال، ایران بعدها گفتوگوهایی را با میانجیگری عمان ترجیح داد؛ مذاکراتی بدون حضور بازیگران منطقهای و با تمرکز صرف بر برنامه هستهای تهران، گفتوگوهایی که در نهایت به نتیجه نرسید.
فیدان اعلام کرد که ایران حاضر نشد درباره برنامه موشکی خود و همچنین گروههای مسلح نیابتی مورد حمایتش در منطقه از جمله حزبالله لبنان و گروهی از شبهنظامیان عراقی که اکنون هر دو وارد درگیریهای منطقهای شدهاند، گفتوگو کند.
ترکیه پیشنهاد داده بود که «آمریکاییها و ایرانیها میتوانند فقط درباره مسئله هستهای گفتوگو کنند و ما بهعنوان کشورهای منطقه میتوانیم گرد هم آییم تا دو موضوع دیگر را در قالب ابتکاری برای ایجاد اعتماد در منطقه با ایران بررسی کنیم.»
از زمانی که اسرائیل حملات خود به ایران را آغاز کرده، برخی تحلیلها حتی احتمال دادهاند که ترکیه هدف بعدی باشد. با این حال، فیدان این سناریو را رد کرد، هرچند تاکید کرد که جنگ در ایران انگیزه آنکارا را برای تقویت تولید تسلیحات و سامانههای پدافند هوایی افزایش داده است.
او گفت: «تا زمانی که نتانیاهو در قدرت است، اسرائیل همواره کسی را بهعنوان دشمن معرفی خواهد کرد. زیرا آنها برای پیشبرد دستورکار خود به چنین چیزی نیاز دارند. اگر ترکیه نباشد، کشور دیگری در منطقه را نام خواهند برد.»
ترکیه در عین حال تلاش کرده در آینده غزه پس از جنگ نیز نقشی فعال داشته باشد. آنکارا به «هیات صلح» دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، پیوسته است؛ نهادی که بسیاری از کشورها آن را تحریم کردهاند، زیرا آن را تلاشی برای کنار گذاشتن سازمان ملل و اقدامی بدون نقشآفرینی فلسطینیها میدانند.
ترکیه، همچنین پیشنهاد داده است برای استقرار یک نیروی بینالمللی تثبیت اوضاع در این منطقه جنگزده، نیرو اعزام کند. فیدان اعلام کرد که تاکنون درخواستی برای اعزام نیرو از ترکیه به نیروی بینالمللی تثبیت اوضاع دریافت نشده است و به گفته او، این مسئله به مخالفت اسرائیل بازمیگردد.
با این حال او افزود: «بهنظر میرسد آمریکاییها بهطور غیرعلنی در حال رایزنی با اسرائیل هستند تا راهی برای مشارکت ترکیه در این نیرو پیدا کنند.»
معترضان ضد جنگ در پاریس، ۱۳ مارس ۲۰۲۶. © فارسی rfi
تجمعکنندگان در پاریس خواهان آتشبس فوری در ایران شدند
شماری از کنشگران فمینیست در همراهی با گروههای اغلب چپگرا و دموکرات با برگزاری تجمعی در میدان دِ فِت در شهر پاریس، خواهان برقراری «آتشبس فوری»، «آزادی زندانیان»، و «همبستگی فراملی با مبارزات مردم ایران» شدند.
به گزارش گزارشگر بخش فارسی رادیو بینالمللی فرانسه، این تجمع فضایی فراملیتی فراهم کرده بود و افراد و گروههایی را از ایران، افغانستان، فرانسه، اوکراین و آرژانتین گرد هم آورده بود. حاضران در تجمع پلاکاردهایی در ضدیت با جنگ و اعدام در دست گرفته بودند و با نمایش تصاویر برخی زندانیان سیاسی، ضرورت آزادی آنان را یادآوری میکردند. پس از آنکه گروههای ایرانی برگزارکننده تجمع، بیانیه مشترکشان را برای حاضران قرائت کردند، نمایندگانی از احزاب و گروههای فرانسوی و همچنین از دیگر کشورها در ضدیت با جنگ سخنرانی کردند و خواستار توقف فوری حمله به ایران و پایبندی به قوانین بینالمللی شدند.
تجمعکنندگان خواهان آتشبس فوری شدند © فارسی rfi
در این تجمع که روز جمعه ٢٢ اسفندماه برگزار شد، گروهها و احزاب فرانسوی حضور قابل توجهی داشتند. یکی از نمایندگان حزب «فرانسه تسلیم ناپذیر» با سخنرانی در این تجمع، تصریح کرد که فرانسه نیز باید مانند اسپانیا صراحتاً از مداخله در جنگ خودداری کند. او گفت که توافقات و قوانین بینالمللی ضروری هستند و زیرپاگذاشتن آنها از سوی آمریکا و اسرائیل، صلح و امنیت را در تمام جهان به خطر میاندازد. او همچنین افزود که دموکراسی هرگز با جنگ به دست نیامده، بلکه تنها با کنش و اقدام از سوی مردم ممکن میشود. این نماینده در پایان بر ضرورت آتشبس تاکید کرد تا مردم ایران بتوانند آزادی خود را به دست خود رقم بزنند.
شماری از کنشگران گروه فرانسوی «فمینیستهای انقلابی» نیز در این تجمع سخنرانی کردند. در متن سخنرانی آنان آمدهاست که جنگ هرگز، هیچ ملتی را آزاد نکرده و تنها مبارزات مدنی و مبارزات زنان را به عقب میاندازد.
کنشگرانی از دیگر کشورهای درگیر در جنگ نیز در این تجمع سخنرانی کردند. برخی از کنشگران اوکراینی خواستار «آتشبس فوری و توقف جنگ»، از سوی ایالات متحده آمریکا شدند. آنها ضمن انتقاد از این کشور که از کمکرسانی به اوکراین در جنگ روسیه خودداری کرده؛ عنوان کردند: «آمریکا ٢٠ برابر موشکهایی را که از اوکراین دریغ کرده، بر سر مردم ایران ریخته است.»
در فراخوان این تظاهرات که به امضای گروههای متعددی از جمله «آوا، آزادی، برابری، لائیسیته»، «آزادی برای ایران»، «فمینیستها برای ژینا (پاریس)»، «روژا»، «لیگ زنان ایرانی برای دموکراسی»، و «همبستگی سوسیالیستی با کارگران در ایران» رسیده بود، آمده است: «باید تلاشهای فرانسه و اروپا برای پیوستن به این سیاستهای جنگطلبانه تحت عنوان مداخله انسانی نیز متوقف شود. آیندۀ ایران نه متعلق به ترامپ است، نه نتانیاهو و نه جمهوری اسلامی، بلکه متعلق به مردم ایران است. این مردم ایران هستند که باید دربارۀ خود تصمیم بگیرند و تنها خود آنها حق دارند، شکل سیاسی کشور و آیندهشان را تعیین کنند.»
۴۷۶۵ مورد تلفات انسانی در پایان دومین هفته جنگ
همزمان با پایان دومین هفته از آغاز جنگ و درگیریهای نظامی در ایران که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شده است، دادههای تجمیعی ثبتشده توسط خبرگزاری هرانا تصویری گسترده از دامنه جغرافیایی، شدت حملات و پیامدهای انسانی این درگیریها ارائه میدهد. مخاصمهای که تاکنون منجر به ۴۷۶۵ مورد تلفات انسانی از جمله ۲۰۵ کودک شده و به ۲۰ بیمارستان، ۳۶ مدرسه و ۹۸ ساختمان یا محله مسکونی خسارت وارده کرده است. دستکم 2/3 میلیون ایرانی در داخل کشور آواره شدهاند. در همین مدت ۲۰۳ نفر به دلایل مرتبط با تحولات جاری توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدهاند.
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در طول چهارده روز گذشته، شهرهای مختلف ایران بهویژه پایتخت کشور شاهد یکی از گستردهترین موجهای حملات نظامی در دهههای اخیر بودهاند. دادههای ثبت و راستیآزماییشده خبرگزاری هرانا نشان میدهد که حملات بهطور همزمان طیف وسیعی از اهداف نظامی، زیرساختهای غیرنظامی و مناطق مسکونی را در بر گرفته است.
بر اساس دادههای پالایششده خبرگزاری هرانا، از زمان آغاز درگیریها تا پایان روز چهاردهم جنگ، در مجموع ۵۴۸۰ حمله در قالب ۲۰۶۱ رویداد مستقل در نقاط مختلف ایران ثبت شده است. این آمار نشان میدهد که بسیاری از رویدادها شامل چند حمله در یک محدوده جغرافیایی یا در یک بازه زمانی کوتاه بودهاند.
این حملات در مجموع منجر به ثبت ۴۷۶۵ مورد تلفات انسانی شده است؛ رقمی که شامل کشتهشدگان و مجروحان نظامی و غیرنظامی است. گستره جغرافیایی این حملات نیز قابل توجه بوده و دادههای ثبتشده نشان میدهد که هر ۳۱ استان ایران دستکم یک بار هدف حمله قرار گرفتهاند. در مجموع ۲۰۹ شهر در سراسر کشور طی این مدت شاهد حملات مستقیم یا خسارات ناشی از آنها بودهاند. چنین گسترهای نشان میدهد که عملیات نظامی محدود به مناطق خاص یا خطوط مرزی نبوده و عملا بخش بزرگی از قلمرو کشور را درگیر کرده است.
تلفات انسانی
بر اساس دادههای تجمیعی خبرگزاری هرانا، در دو هفته نخست جنگ دستکم ۴۷۶۵ مورد تلفات انسانی ثبت شده است. در میان این قربانیان، تلفات غیرنظامیان سهم قابل توجهی از آمار کلی را تشکیل میدهد. بر اساس دادههای موجود، ۱۲۹۸ غیرنظامی جان خود را از دست دادهاند که در میان آنان دستکم ۲۰۵ کودک نیز حضور دارند. علاوه بر این، ۶۵۴ غیرنظامی نیز در جریان حملات مجروح شدهاند.
در بخش تلفات نیروهای نظامی نیز دادههای ثبتشده نشان میدهد که ۱۱۲۲ نیروی نظامی کشته شدهاند و ۲۹ نفر از نیروهای نظامی مجروح شدهاند. با این حال باید توجه داشت که دسترسی به اطلاعات مربوط به تلفات نیروهای نظامی در بسیاری از موارد با محدودیتهای جدی مواجه است و بنابراین ممکن است رقم واقعی این تلفات بالاتر از ارقام ثبتشده در این گزارش باشد.
در میان قربانیان ثبتشده، گروههای آسیبپذیر نیز حضور قابل توجهی دارند. دادههای موجود نشان میدهد که دستکم ۱۴ کودک در جریان حملات مجروح شدهاند. همچنین ۳۰ زن در میان مجروحان و ۲۹ زن در میان کشتهشدگان ثبت شدهاند.
خسارات به زیرساختهای غیرنظامی و مناطق مسکونی
دادههای ثبتشده در طول دو هفته گذشته نشان میدهد که در کنار اهداف نظامی، بخش قابل توجهی از حملات به زیرساختهای غیرنظامی و مناطق شهری نیز خساراتی وارد کرده است. بررسی گزارشهای میدانی و اطلاعات منتشرشده از منابع مختلف نشان میدهد که مراکز درمانی، مدارس و مناطق مسکونی در موارد متعددی در معرض آسیب قرار گرفتهاند.
بر اساس اطلاعات جمعآوریشده توسط خبرگزاری هرانا، دستکم ۲۰ بیمارستان یا مرکز درمانی در جریان حملات دو هفته گذشته آسیب دیدهاند. این خسارات در برخی موارد ناشی از اصابت مستقیم حملات بوده و در موارد دیگر در نتیجه انفجارهای مجاور یا موج انفجار به این مراکز وارد شده است. آسیب به مراکز درمانی میتواند تأثیر قابل توجهی بر ظرفیت خدمات درمانی در شرایط بحران داشته باشد و دسترسی شهروندان به خدمات پزشکی را با محدودیتهای جدی مواجه کند.
در حوزه مسکن و مناطق شهری نیز دادههای ثبتشده نشان میدهد که دستکم در ۹۸ مورد از حملات هوایی یا موشکی، ساختمانهای مسکونی یا مناطق مسکونی در معرض آسیب قرار گرفتهاند. در بسیاری از این موارد، حملات در نزدیکی مناطق شهری رخ داده و موج انفجار یا آوار ناشی از آن موجب خسارات گسترده به ساختمانهای مسکونی شده است. چنین مواردی علاوه بر تلفات انسانی، موجب تخریب گسترده واحدهای مسکونی و جابجایی اجباری ساکنان این مناطق شده است.
مدارس نیز در میان زیرساختهایی هستند که در جریان این حملات آسیب دیدهاند. دادههای موجود نشان میدهد که دستکم ۳۶ مدرسه در نقاط مختلف کشور دچار خسارت شدهاند. در هفت مورد از این حملات، آسیب به مدارس با کشته یا زخمی شدن شماری از دانشآموزان همراه بوده است. با توجه به نقش مدارس در ارائه خدمات آموزشی و اجتماعی به کودکان، آسیب به این مراکز میتواند پیامدهای بلندمدتی برای جامعه محلی به همراه داشته باشد.
بر اساس اصول حقوق بینالملل بشردوستانه، مراکز درمانی، مدارس و مناطق مسکونی در دسته اهداف غیرنظامی قرار میگیرند و از سطحی از حمایت ویژه برخوردار هستند. با این حال، در بسیاری از موارد ثبتشده هنوز مشخص نیست که خسارات واردشده نتیجه اصابت مستقیم حملات بوده یا در اثر انفجارهای مجاور و پیامدهای ثانویه ایجاد شده است. به همین دلیل طبقهبندی نهایی برخی از این موارد همچنان در حال بررسی است.
وضعیت ارتباطات و قطع گسترده اینترنت
همزمان با گسترش درگیریها، ایران با یکی از طولانیترین و گستردهترین اختلالهای اینترنتی سالهای اخیر مواجه شده است. دادههای منتشرشده از سوی نهاد بینالمللی پایش اینترنت «نتبلاکس» نشان میدهد که قطعی گسترده اینترنت در ایران وارد چهاردهمین روز متوالی خود شده است.
بر اساس آخرین ارزیابی این نهاد، پس از گذشت ۳۱۲ ساعت از آغاز اختلال گسترده، سطح اتصال اینترنت در ایران همچنان در حدود یک درصد از سطح عادی باقی مانده است. این وضعیت عملاً دسترسی بخش بزرگی از جمعیت کشور به اینترنت آزاد را مختل کرده و جریان اطلاعات مستقل را با محدودیتهای جدی مواجه ساخته است.
نتبلاکس در گزارش خود تأکید کرده است که در شرایطی که دسترسی به اینترنت به شدت محدود شده، بسیاری از شهروندان از دریافت بهروزرسانیهای حیاتی درباره وضعیت امنیتی مناطق، هشدارهای ایمنی و اطلاعات مرتبط با حملات محروم شدهاند. در چنین فضایی، جریان اطلاعرسانی عمومی عمدتاً به رسانهها و منابع رسمی محدود میشود و امکان دسترسی به روایتهای مستقل یا گزارشهای میدانی کاهش مییابد.
قطع اینترنت همچنین بر روند مستندسازی رویدادهای جنگی و ثبت نقضهای احتمالی حقوق بشر تاثیر قابل توجهی گذاشته است. بسیاری از تصاویر، ویدئوها و گزارشهای میدانی که معمولا از طریق شبکههای اجتماعی منتشر میشوند، در این شرایط با تأخیر یا به شکل محدودتری به دست رسانهها و نهادهای مستقل میرسند.
آوارگی گسترده جمعیت
در کنار خسارات مستقیم ناشی از حملات، گزارشهایی از جابجایی گسترده جمعیت در داخل ایران نیز منتشر شده است. بر اساس ارزیابیهای کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد، در پی درگیریهای جاری در ایران حدود ۳.۲ میلیون نفر به طور موقت در داخل کشور آواره شدهاند.
این رقم معادل حدود ۶۰۰ هزار تا یک میلیون خانوار برآورد میشود. به گفته این نهاد، بخش قابل توجهی از این جابجاییها از شهرهای بزرگ، بهویژه تهران، به سمت مناطق شمالی و روستایی کشور صورت گرفته است؛ مناطقی که در مقایسه با مراکز شهری بزرگ از شدت حملات کمتری برخوردار بودهاند.
در میان جمعیت آسیبدیده، پناهندگان ساکن ایران نیز با چالشهای بیشتری مواجه شدهاند. بهویژه اتباع افغانستان که بخش بزرگی از جمعیت پناهندگان در ایران را تشکیل میدهند، در شرایطی قرار گرفتهاند که دسترسی آنان به خدمات اساسی، سرپناه و حمایتهای اجتماعی محدودتر از دیگر گروههای جمعیتی است. افزایش جابهجایی داخلی جمعیت میتواند فشار قابل توجهی بر منابع و زیرساختهای مناطق میزبان وارد کند.
بازداشتها و فضای امنیتی داخلی
همزمان با ادامه حملات خارجی، گزارشهایی از افزایش اقدامات امنیتی در داخل کشور نیز منتشر شده است. دادههای جمعآوریشده توسط خبرگزاری هرانا نشان میدهد که طی چهارده روز گذشته دستکم ۲۳۹ نفر توسط نیروهای امنیتی و انتظامی ایران بازداشت شدهاند.
بخش قابل توجهی از این افراد، متهم شدهاند که از محل انفجارها یا پیامدهای حملات در شهرهای مختلف تصویر یا ویدئو تهیه کرده و آن را برای رسانههای خارج از کشور ارسال کردهاند. در برخی موارد نیز بازداشتها در چارچوب کنترل فضای اطلاعرسانی و جلوگیری از انتشار تصاویر مربوط به حملات صورت گرفته است.
در همین زمینه، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران نیز در بیانیهای رسمی نسبت به هرگونه اعتراض خیابانی در شرایط جنگی هشدار داده است. در این بیانیه اعلام شده که در صورت شکلگیری هرگونه تجمع یا اعتراض خیابانی، برخوردی شدیدتر از آنچه در اعتراضات دیماه رخ داده اعمال خواهد شد. در این بیانیه معترضان آن دوره با عنوان «نو داعشی» توصیف شدهاند و تاکید شده که اعتراضات خیابانی در آن زمان به عنوان مقدمهای برای حملات نظامی تلقی شده بود.
این مواضع نشاندهنده نگرانی نهادهای امنیتی ایران از احتمال شکلگیری ناآرامیهای داخلی در شرایطی است که کشور همزمان با درگیریهای نظامی خارجی مواجه است.
آمارهای رسمی منتشرشده از سوی مقامات ایرانی
در کنار دادههای مستقل ثبتشده توسط خبرگزاری هرانا، برخی مقامات و نهادهای رسمی ایران نیز آمارهایی از پیامدهای جنگ منتشر کردهاند. این آمارها اغلب به صورت تجمیعی ارائه شدهاند و در بسیاری از موارد تفکیکی میان قربانیان نظامی و غیرنظامی ارائه نمیدهند.
رییس جمعیت هلال احمر ایران اعلام کرده است که در جریان حملات، ۲۱ هزار و ۷۲۰ منطقه غیرنظامی هدف قرار گرفتهاند. بر اساس این گزارش، ۹ بیمارستان غیرفعال شده و ۶۹ مدرسه نیز آسیب دیدهاند. همچنین در میان کادر درمان، ۱۲ نفر کشته و ۷۸ نفر زخمی شدهاند.
وزارت بهداشت ایران نیز اعلام کرده است که حدود ۱۵ هزار نفر در جریان درگیریها مجروح شدهاند، هرچند در این گزارش مشخص نشده که چه تعداد از این افراد غیرنظامی یا نظامی بودهاند.
از سوی دیگر، بنیاد شهید اعلام کرده است که تا تاریخ ۱۴ اسفند دستکم ۱۲۳۰ نفر در جریان این حملات کشته شدهاند. در این آمار نیز تفکیکی میان تلفات نظامی و غیرنظامی ارائه نشده است.
با توجه به ماهیت تجمیعی این آمارها و نبود امکان تطبیق دقیق آنها با رویدادهای ثبتشده، این دادهها در محاسبات مبتنی بر رویداد خبرگزاری هرانا لحاظ نشدهاند و صرفا به عنوان بیانیههای رسمی ثبت شدهاند.
نگرانی نهادهای بینالمللی حقوق بشر
همزمان با ادامه درگیریها، برخی نهادهای بینالمللی نیز نسبت به پیامدهای حقوق بشری جنگ در ایران ابراز نگرانی کردهاند. هیئت مستقل بینالمللی حقیقتیاب سازمان ملل درباره ایران در گزارشی به شورای حقوق بشر سازمان ملل اعلام کرده است که بحران عمیق حقوق بشر در ایران ممکن است در پی حملات نظامی و تشدید تنشهای منطقهای وخیمتر شود.
در این گزارش تاکید شده است که الگوهای سرکوب دولتی در ایران همچنان ادامه دارد. از جمله موارد اشارهشده در این گزارش میتوان به استفاده از خشونت مرگبار علیه معترضان، بازداشتهای گسترده، محدودیت شدید آزادی بیان و قطع اینترنت در زمان بحرانها اشاره کرد.
به گفته این هیات، ادامه درگیریهای نظامی ممکن است فشار بر جامعه مدنی، فعالان حقوق بشر و رسانههای مستقل در ایران را افزایش دهد.
رویترز: ترامپ تلاشهای میانجیگری عمان و مصر برای مذاکره با ایران را رد کرد
خبرگزاری رویترز به نقل سه منبع آگاه، گزارش داد دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، تلاشهای متحدان خاورمیانهای خود را برای آغاز مذاکرات دیپلماتیک با هدف پایان دادن به جنگ با ایران را رد کرده است.
بر اساس گزارش رویترز، دو منبع ارشد ایرانی شنبه 23 اسفند اظهار داشتند که تهران احتمال هرگونه آتشبس تا زمان توقف حملات آمریکا و اسرائیل را رد کرده است.
«رویترز» به نقل از این دو منبع گزارش داد که چندین کشور به دنبال میانجیگری برای پایان دادن به این جنگ بودهاند.
این دو منبع، همچنین توضیح دادند که عمان، که پیش از جنگ میانجی مذاکرات بود، بارها تلاش کرده است کانالهای ارتباطی را باز کند، اما کاخ سفید به روشنی اعلام کرده است که علاقهای به این کار ندارد.
در همین حال، یک مقام ارشد کاخ سفید تایید کرد که ترامپ این تلاشها برای آغاز مذاکرات را رد کرده و بر پیشبرد جنگ برای تضعیف قابلیتهای نظامی تهران متمرکز است.
این مقام گفت: «او در حال حاضر به این موضوع علاقهای ندارد و ما ماموریت خود را بدون وقفه ادامه خواهیم داد. شاید روزی فرا برسد، اما نه اکنون.»
ارتش اسرائیل: هنوز «هزاران هدف» در ایران باقی مانده
سخنگوی ارتش اسرائیل یکشنبه و در شانزدهمین روز جنگ با ایران اعلام کرد که همچنان هزاران هدف برای حمله در سراسر ایران دارد و هر روز اهداف جدیدی شناسایی میشود.
افی دفرین در یک نشست خبری تلویزیونی گفت: «ما یک طرح دقیق داریم. هنوز هزاران هدف در ایران داریم و هر روز اهداف جدیدی را شناسایی میکنیم.»
همزمان با این اظهارات، گزارشها در شبکههای اجتماعی حاکی از شنیده شدن صدای انفجارها و فعالیت پدافند در تهران بود.
دفرین ساعاتی پیشتر نیز در گفتوگو با شبکه سیانان اعلام کرد ارتش اسرائیل در حال برنامهریزی برای دستکم سه هفته دیگر ادامه عملیات نظامی خود علیه ایران است.
او گفت: «ما هزاران هدف دیگر پیش رو داریم. ما با هماهنگی با متحدان آمریکایی خود آماده هستیم و برنامههایی دستکم تا عید یهودی پسح که حدود سه هفته دیگر است، داریم. حتی برنامههای عمیقتری برای سه هفته بعد از آن نیز آماده کردهایم.»
عید پسح که یکی از مناسبتهای مهم در تقویم مذهبی یهودیان است، امسال از شامگاه اول آوریل آغاز میشود.
به گفته ارتش اسرائیل، نیروی هوایی این کشور از زمان آغاز جنگ با ایران بیش از ۴۰۰ موج حمله هوایی انجام داده است که عمدتا زیرساختهای ایران را هدف قرار دادهاند.
این در حالی است که نیروهای نظامی ایران، همچنان به شلیک موشک و پهپاد به شهرهای محتلف اسرائیل و برخی کشورهای خلیج فارس ادامه میدهند.
عراقچی: تصمیم درباره تنگه هرمز برعهده نیروهای نظامی ایران است
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد تهران هرگز درخواست آتشبس یا مذاکره با آمریکا نکرده و تاکید کرد ایران برای دفاع از خود «تا زمانی که لازم باشد» به مقابله ادامه خواهد داد.
عراقچی در گفتوگو با شبکه «سیبیاس نیوز» که یکشنبه 24 اسفند منتشر شد، گفت ایران خود را در موضع دفاعی میبیند و تا زمانی که لازم باشد به این دفاع ادامه میدهد. او همچنین گفت تهران دلیلی برای گفتوگو با ایالات متحده نمیبیند، چرا که به گفته او، ایران پیشتر در جریان مذاکرات با واشینگتن، هدف قرار گرفت.
وزیر خارجه ایران، اضافه کرد کشورش خود را «باثبات و به اندازه کافی قدرتمند» میداند و هدف تهران را دفاع از مردم ایران در برابر آنچه «اقدام تجاوزکارانه» خواند، توصیف کرد.
او در بخش دیگری از این مصاحبه، درباره عبور کشتیها از تنگه هرمز گفت تصمیم درباره عبور امن کشتیها بر عهده نیروهای نظامی ایران است و آنها اجازه دادهاند گروهی از کشتیهای متعلق به کشورهای مختلف بهصورت امن از این مسیر عبور کنند.
عراقچی، همچنین درباره مواد هستهای غنیشده ایران گفت پس از حملات به تاسیسات هستهای، این مواد در زیر آوار باقی ماندهاند. به گفته او امکان بازیابی این مواد وجود دارد، اما چنین اقدامی در صورت انجام زیر نظر آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواهد بود. او تاکید کرد در حال حاضر هیچ برنامه یا طرحی برای خارج کردن این مواد از زیر آوار وجود ندارد.
وزیر خارجه ایران در پاسخ به این پرسش که آیا تهران، همچنان آماده کنار گذاشتن بخشی از اورانیوم غنیشده خود است، گفت در حال حاضر هیچ موضوعی روی میز مذاکره قرار ندارد. به گفته او، اگر در آینده تصمیمی برای ورود به مذاکرات با آمریکا یا دیگر طرفها گرفته شود، آن زمان مشخص خواهد شد چه موضوعاتی در مذاکرات مطرح خواهد شد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، روز شنبه اعلام کرد تهران بهدنبال دستیابی به توافقی برای پایان جنگ است. ترامپ با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت ایران «بهطور کامل شکست خورده و میخواهد توافقی امضاء کند»، اما اضافه کرد با چنین توافقی موافقت نخواهد کرد.
ترامپ این اظهارات را پس از اعلام حمله به مواضع نظامی در جزیره خارک مطرح کرد. جزیرهای که از آن بهعنوان گلوگاه صادرات نفت ایران یاد میشود. جنگ ایران، اسرائیل و آمریکا وارد هفته سوم شده است.
مدیر شورای اقتصادی کاخ سفید: زمان عملیات علیه ایران چهار تا شش هفته برآورد شده است
کوین هست، مدیر شورای اقتصادی کاخ سفید، اعلام کرد وزارت دفاع(پنتاگون) برآورد کرده عملیات نظامی علیه ایران ممکن است بین چهار تا شش هفته طول بکشد و احتمال ادامه آن برای ماهها را رد کرد. او همچنین گفت اقدامات ایران به اقتصاد آمریکا آسیب نخواهد زد و اضافه کرد واشینگتن تاکنون 12 میلیارد دلار در این جنگ هزینه کرده است.
«هیات پخش اسرائیل» نیز گزارش داد آمریکا در حال آمادگی برای اجرای عملیات زمینی در ایران است. بنابه این گزارش، طرحی برای اعزام دو هزار نیروی تفنگدار دریایی آمریکا به منطقه در دست بررسی است.
این گزارش همچنین حاکی از آمادهسازی نیروهای ذخیره اسرائیل است. اقدامی که بر اساس آن، سطح آمادهباش ممکن است به 450 هزار نیروی ذخیره برسد. این گزارش تأکید کرده مسیر جنگ علیه ایران نیازمند بازنگری است.
بر اساس ارزیابیهای نظامی که «کانال 13» اسرائیل منتشر کرده، جنگ با ایران ممکن است چند هفته دیگر ادامه یابد، در حالی که درگیری در لبنان میتواند ماهها طول بکشد.
همزمان، «کانال 12» گزارش داد نهاد امنیتی اسرائیل طرحی را تصویب کرده که بر اساس آن، جنگ دستکم سه هفته دیگر ادامه خواهد داشت.
افی دفرین، سخنگوی ارتش اسرائیل، در گفتوگو با «سیانان» تایید کرد تلآویو برای ادامه جنگ تا مدت زمان دستکم سه هفته دیگر برنامهریزی میکند. دفرین گفت نیروی هوایی اسرائیل از نهم اسفند تاکنون حدود 400 موج حمله هوایی در غرب و مرکز ایران انجام داده است. به گفته او، این حملات زیرساختهای نظامی، مراکز تولید تسلیحات، واحدهای شلیک آتش و سامانههای دفاعی را هدف قرار دادهاند.
دفرین، همچنین گفت هزاران موضع دیگر در ایران وجود دارد که هنوز هدف قرار نگرفتهاند و اسرائیل قصد دارد عملیات خود را ادامه دهد.
رسانههای اسرائیلی، همچنین گزارش دادهاند آمریکا یک پل هوایی برای انتقال مهمات بیشتر به نیروی هوایی اسرائیل ایجاد کرده است. بر اساس این گزارشها، اسرائیل تاکنون حدود 11 هزار قطعه مهمات در حملات خود علیه ایران استفاده کرده است.
این ارسال تسلیحات در شرایطی انجام میشود که گزارشهایی از کمبود موشکهای رهگیر برای مقابله با موشکهای بالستیک در اسرائیل منتشر شده است.
نتیجهگیری
تجاوز نظامی ائتلاف آمریکایی-اسرائیلی در خاورمیانه، موجب پاسخ بنیانکن و انتقام جویانهایران ایران در کشورهای متعدد شد اکنون مردم منطقه در معرض این آتشها قرار گرفتهاند و یک بار دیگر قربانی آن هستند. این جنون جنگطلبانه باید به سرعت متوقف شود!
مردم حق اظهار نظر نداشتند. پیش از آغاز این تجاوز بینالمللی، با سنا و به ویژه کنگره ایالات متحده، مشورت نشد. سازمان ملل متحد بار دیگر به حاشیه رانده شد.
افکار عمومی مترقی جهان و جنبشهای اجتماعی نباید اجازه دهند که دولتهای جنگطلب و خشونتطلب، مردم بیسلا م و بیگناه را کشتار کنند. وزیر امور خارجه آمریکا، با چند کلمه سرد و روشن، اهداف دولتشان را بیان کرد: «ایالات متحده در حال انجام یک تمرین دموکراسیسازی نیست.»
هدف ایالات متحده به دنبال منافع خود و تصاحب نفت ایران است، همانطور که آنها نفت ونزوئلا تصاحب کردند و اکنون قصد دارند مردم کوبا را خفه کنند، و در همان حال به متحدان راست افراطی خود همچون دولت نسلکش اسرائیل اجازه دادند تا بهطور سیستماتیک مردم فلسطین در غزه را کشتا کرد. جنگهای جاری بیگناهان، زنان، کودکان، کارگران و مردم محروم و ستمدیده شهره و روستا را میکشد، زیرساختها را ویران میکند، زمین را میسوزاند، ساکنان تهران و دیگر پایتختهای کشورهای عربی را زیر دودهای سیاه و کثیف چاههای نفت در حال سوختن خفه میکند.
هدف این است که خاورمیانه را به خواست امپریالیسم آمریکا و دولت اسرائیل، آرایش پیدا کند و همه تسلیم این سیاست شوند.
در این شرایط، جنگ بهعنوان یک راهحل سیاسی و اقتصادی که جزء مدیریت سرمایهداری و نیازهای آن برای احیای انباشت سرمایه است، در نظر گرفته میشود. بنابراین، برخلاف هشدارهای دانشمندان و کارشناسان در مورد تغییرات اقلیمی و کنفرانسهای جهانی آب و هوا، یک سرمایهداری استخراجگرا و غارتگر در حال ظهور است که در آن واشنگتن میخواهد تسلط خود بر کریدورهای تولید و عرضه طلای سیاه(نفت و گاز) در درازمدت، به ویژه در تنگه هرمز، را تضمین کند.
پشت این تجاوز بینالمللی، حفظ اقتصادی مبتنی بر انرژیهای کربنی و خدمت به چند گروه بزرگ نفتی قدرتمند جهانی نهفته است.
نمایشهای قدرت ترامپ، همچنین با هدف توسعه مجتمع نظامی-صنعتی با حمایت بودجه عمومی است که در عین حال، ابزاری برای کنترل مواد اولیه، به ویژه مواد معدنی کمیاب ضروری برای سرمایهداری دیجیتال، خواهد بود.
افزایش مرگبار تولید تسلیحات پیچیدهتر برای پاسخگویی به نیاز جنگها، رشد انباشت سرمایهداری را تغذیه میکند. این نظامیگری با توسعههای دیجیتال و هوش مصنوعی همراه است. بهعنوان مثال، ایالات متحده از هوش مصنوعی برای هدایت بمبارانها در خاک ایران استفاده میکند. اسرائیل از قدرت فناوریهای دیجیتال در جنگهای خود در غزه و لبنان بهره میبرد. این نظامیگری در حال گسترش است و انسجامهای خطرناک خود را در خدمت تلاشی برای احیای سرمایهداری علیه مردم، علیه زندگی، علیه بشریت قرار میدهد.
و مجتمعهای نظامی-صنعتی فرانسه، آلمان، بریتانیا، ایتالیا و... در این رقابت تولید ماشینهای آتش و مرگ، با امید به کسب منافعی در این ساختار وحشتناک مشارکت میکنند.
در برابر جنگ ائتلاف آمریکایی-اسرائیلی که حمایت «شردوستانه» از مردم ایران نامیده میشود اسم رمز پیشروی امپریالیستی در این نقطه مهم از جهان است و ربطی به دموکراسی و آزادی مردم ایران ندارد. بهعلاوه اکثریت مردم ایران، دهههاست که در جهت سرنگونی حکومت تبهکار اسلامی مبارزه میکنند و در راه آزادی خود نیز بهای زیادی هم پرداختهاند. اما جنبشهای اجتماعی و مردم آزادیخواه ایران در تلاشند بدون دخالت خارجی جمهوری اسلامی سرنگون کنند و جامعه دلخواه آزاد و برابر و دموکراتیک خود را بهوجود آورند. جنگ و کشتار و ویران کردن زیرساختهای اقتصادی ایران و سرمایههای انسانی این جامعه به هیچوجه به آزادی منجر نمیگردد و فراتر از آن سناریوهای سیاسی از جمله احتمال دارد به جنگ داخلی ویرانگر تبدیل گردد مانند سوریه، عراق، افغانستان و لیبی.
با گسترش حملات نظامی، کودکان نیز در میان اصلیترین قربانیان جنگ قرار گرفتهاند؛ از کشتهشدن تنها ۱۶۸ کودک در میناب تا میلیونها کودکی که با آوارگی، ترس و ناامنی روبهرو شدهاند.
بر اساس گزارشها، تا امروز حدود یکسوم کشتهشدگان این حملات را کودکان تشکیل میدهند. علاوه بر این، میلیونها کودک دیگر نیز به شکلهای مختلف آسیب دیدهاند؛ کودکانی که اعضای خانواده خود را از دست دادهاند، کودکانی که خانههایشان ویران شده یا ناچار شدهاند همراه خانواده شهر و محل زندگی خود را ترک کنند و در جایی امنتر پناه بگیرند.
در عین حال بسیاری از کودکان، همچنان در شهرهایی مانند تهران و دیگر مناطق هدف حمله باقی ماندهاند و در معرض اضطراب، ترس و نگرانیهای ناشی از صدای انفجارها و فضای ناامن قرار دارند.
در چنین شرایطی، این پرسش مطرح میشود که چگونه میتوان از کودکان مراقبت کرد و اصولا مراقبت از کودکان در شرایط جنگی چه معنایی پیدا میکند.
همچنین گزارشهایمنتشرشده از زندان تهران بزرگ(فشافویه) حاکی از اقدامات امنیتی بیسابقه و جوش دادن درهای سالنها برای ممانعت از هرگونه خروج یا اعتراض زندانیان در شرایط جنگی است.
در پی گسترش درگیریهای نظامی و بیم حکومت از وقوع قیام در داخل زندانها، گزارشهای تکاندهندهای از زندان تهران بزرگ مخابره شده است. بر اساس گزارش «کمیته آزادی زندانیان سیاسی»، ماموران امنیتی از صبح روز شنبه ۲۳ اسفندماه اقدامات تنبیهی و حفاظتی شدیدی را آغاز کردهاند.
یکی از زندانیان در تماس با این کمیته اعلام کرده است که تیمهای فنی زندان در حال جوش دادن میلههای آهنی ضخیم و نصب حلقههای قفل اضافی بر روی درهای ورودی و خروجی سالنها هستند. این اقدامات عملا ارتباط زندانیان با محیط بیرونی را قطع کرده و آنها را در فضاهایی شبیه به «قفسهای آهنی کاملاً بسته» محبوس کرده است. این وضعیت نگرانیها را در مورد سرنوشت زندانیان در صورت وقوع هرگونه حادثه یا بمباران احتمالی به شدت افزایش داده است.
همزمان با این اقدامات امنیتی، گزارشهایی از خروج غیرعادی برخی از مسئولان و مدیران ارشد زندان از محل خدمتشان به گوش میرسد. این رفتار که نشاندهنده «رها کردن» زندانیان در وضعیت بحرانی است، موجب تشدید رعب و وحشت در میان محبوسان شده است. فعالان حقوق بشر هشدار میدهند که حبس کردن زندانیان در سالنهای دربسته بدون حضور مسئولان، جان هزاران نفر را در معرض خطر جدی قرار میدهد.
بستن و جوش دادن درهای خروجی زندان، نقض آشکار تمامی پروتکلهای بینالمللی ایمنی و حقوق بشری است. در شرایطی که احتمال حملات هوایی وجود دارد، محروم کردن زندانیان از حق دسترسی به پناهگاه یا مسیرهای خروج اضطراری، به مثابه صدور حکم مرگ دستجمعی برای آنان تلقی میشود.
پس از دو هفته بمبارانهای مرگبار و ویرانگر توسط ایالات متحده و اسرائیل، اکثریت مردم ایران، از ادامه درگیریها خسته و فرسوده شدهاند. صدای انفجارها اغلب پس از نیمه شب و حوالی صبح، مردم از خواب بیدار میکند. با وجود باز بودن سوپرمارکتها، نانواییها و برخی مغازهها، خیابانهای پایتخت خلوت و ساکت است.
شبها شهر بهطور کامل در اختیار نیروهای امنیتی است و کسی جرئت اعتراض ندارد. معدود تظاهراتی که این هفته در تهران برگزار شد، در حمایت از دولت ایران و در سوگ فرماندهان نظامی کشتهشده در حملات آمریکا و اسرائیل بود.
جنگ در واقع انتقال قدرت به رهبر جدید را تسهیل کرده است؛ امری که ممکن بود حکومت در شرایط دیگر برای انجام آن با دشواری روبهرو شود.
اکنون هیچکس نمیداند چه پیش خواهد آمد.
یکشنبه بیست و چهارم اسفند 1404-پانزدهم مارس 2026
