هجدهم روز جنگ
امروز سهشنبه ٢٦ اسفند ١٤٠٤-17 مارس 2026، جنگ آمریکا و اسرائیل و ایران، وارد هیجدهمین روز جنگ شده است. در حالی که جمهوری اسلامی در تلاش برای ممنوع کردن برگزاری مراسم چهارشنبهسوری و جلوگیری از ترقهبازی کودکان و نوجوانان است، ارتش ایالات متحده و اسرائیل در حملاتی هماهنگ، مواضع نظامی در ایران، از خرمشهر تا بندرانزلی را هدف گرفتند.
این حملات از دوشنبهشب تا سحرگاه سهشنبه ۲۶ اسفند، در شهرهایی چون خرمشهر، آبادان، شیراز، بندر بستانو در استان هرمزگان، کرج، فردیس، تهران، شهریار و بندرانزلی، همزمان با روز هجدهم حملات مشترک آمریکا و اسرائیل در ایران ادامه یافت.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا(سنتکام)، شامگاه دوشنبه ۲۵ اسفند، با انتشار فهرستی، جزئیات دستاوردهای نظامی خود را اعلام کرد و بر اساس آن مشخص گردید که زیرساختهای کلیدی نظامی و امنیتی در ابعاد گستردهای مورد هدف قرار گرفته است.
مراکز فرماندهی و کنترل، ساختمانهای مقرهای سپاه، سایتهای اطلاعاتی سپاه، سایتهای موشکهای بالستیک، کشتیها و زیردریاییهای نیروی دریایی، سایتهای موشکهای ضدکشتی، قابلیتهای ارتباطات نظامی، مراکز تولید موشکهای بالستیک و پهپاد و تاسیسات تولید تسلیحات از جمله نقاطی است که توسط سنتکام هدف قرار گرفته است.
اکنون بیش از هر مسئلهای، بحث تنگه هرمز و احتمالا اشغال نظامی جزیره خارگ توسط نیروهای آمریکایی و افزایش قمیت نفت در جهان، مورد بحث است. آثار پیامدهای اقتصادی بسته شدن تنگه هرمز در کشورهای دنیا بهخصوص کشورهای آسیایی مشهودتر شده است. با افزایش قیمت نفت در سریلانکا چهارشنبهها تعطیل عمومی اعلام شده است.
بهعلاوه، وزیر دفاع اسرائیل گفت که علی لاریجانی هدف قرار گرفته و کشته شده است. ارتش اسرائیل هم میگوید که غلامرضا سلیمانی، فرمانده بسیج را نیز کشته است.
بامداد سهشنبه 17 مارس، سفارت آمریکا در بغداد هدف موشکها و پهپادهای ایران قرار گرفت و شهرهای دبی و دوحه نیز شاهد انفجارهایی بودند.
اسرائیل میگوید حملات گستردهای به تهران و بیروت کرده است و انفجارهایی بزرگ در پایتخت لبنان گزارش شده است. درگیریهای شدیدی هم میان حزبالله و نیروهای اسرائیل که یک حمله زمینی را آغاز کردهاند، در جریان است.
*یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، تایید کرد علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در حمله به تهران کشته شده است.
* ترامپ گفت توانایی جمهوری اسلامی برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز بهشدت کاهش یافته و بیش از ۳۰ شناور مینگذار آن منهدم شدهاند. او افزود ایران موشکهای اندکی دارد، حملات آمریکا با قدرت ادامه دارد و تاکنون بیش از ۷هزار هدف در این جنگ مورد حمله قرار گرفتهاند.
*اعزام ناو «تریپولی» و ۲۵۰۰ تفنگدار دریایی آمریکا به خاورمیانه.
*وزارت دفاع دولت قطر در شبکه ایکس نوشته است: «نیروهای مسلح، یک حمله موشکی به قطر را رهگیری کرد.» این حملۀ موشکی امروز صبح، از سمت ایران صورت گرفت.
*به گفته یک خبرنگار خبرگزاری فرانسه، انفجارهای شدیدی باز هم پایتخت ایران را لرزاند. تا هنوز مکان این انفجارها مشخص نشده اما ارتش اسرائیل گفته که موج جدیدی از حملات را علیه تهران آغاز کردهاست.
*نهاد اطلاعاتی سپاه در استان خراسان رضوی اعلام کرد که «ده مزدور، خائن، شناسایی و دستگیر شدند». این نهاد بدون اینکه جزئیات بیشتری ارایه کند، گفت که چهار نفر از آنها اطلاعاتی «درباره پایگاههای حساس و زیرساختهای اقتصادی» جمعآوری میکردند، و بقیه مرتبط با «گروه تروریستی سلطنتطلب» بودند.
*منطقه صنعتی نفتی فجیره، در ساحل شرقی امارات متحده عربی، روز سهشنبه، بار دیگر هدف حمله پهپادی قرار گرفت که باعث آتشسوزی شد. مقامات امارات در بیانیهای در شبکه ایکس اعلام کردند: «تیمهای حفاظت مدنی امارات بلافاصله در محل حضور یافتند و تلاشهای خود را برای کنترل وضعیت ادامه میدهند.» مقامات افزودند که این حمله آسیب جانی نداشته است.
*دو هواپیمای بدون سرنشین در شرق عربستان سعودی رهگیری شدند. وزارت دفاع سعودی در شبکه ایکس اعلام کرد که «دو هواپیمای بدون سرنشین را در شرق» این کشور رهگیری و منهدم کردهاست.
*خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش داده است که مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، پیشنهادهای کاهش تنش و آتشبس را رد کرده و خواستار آن شده که ابتدا آمریکا و اسرائیل «به زانو درآورده شوند»: به گفته این منبع، او در نخستین نشست سیاست خارجی خود پس از انتصاب، موضعی «بسیار سخت و جدی» در قبال ادامه جنگ اتخاذ کرده است.
*ارتش اسرائیل در تلگرام نوشت که «موجی از حملات گسترده را علیه زیرساختهای رژیم تروریستی ایران در تهران» انجام دادهاست و افزود که همچنین «موج جدیدی از حملات به زیرساختهای تروریستی حزبالله در بیروت» آغاز کرده است.
*در تحولی دیگر، دو مقام امنیتی اعلام کردند در حملهای که خانهای در بغداد را هدف قرار داد، چهار نفر کشته شدند. گزارشهای اولیه حاکی است که دو نفر از کشتهشدگان از رایزنان ایرانی بودند. یک منبع دیگر از یک گروه مسلح مورد حمایت ایران نیز تایید کرد که در حمله به خانهای در محله الجادریه بغداد -که میزبان رایزنان ایرانی بود- 4 نفر جان باختند.
ادامه تهدید شهروندان در آستانه مراسم ملی چهارشنبه سوری
ارسال تهدیدات پیامکی به شهروندان از سوی نهادهای اطلاعاتی و قضایی جمهوری اسلامی در آستانه چهارشنبهسوری ادامه دارد. روز دوشنبه ۲۵ اسفند، معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری هرمزگان پیامک تهدیدآمیز دیگری را برای مردم ارسال کرده است.
در این پیامها تاکید شده که برگزاری آیینهای چهارشنبهسوری میتواند با مجازاتهایی مانند «حبس و شلاق» همراه باشد.
پیش از این دادگستری استان تهران نیز روشن کردن آتش و ترقه بازی در چهارشنبه آخرسال را ممنوع اعلام کرده بود. مقامهای قضایی تهدید کردهاند که «متهمان دستگیر شده به واسطه جرائم مرتبط با چهارشنبه آخر سال، حداقل تا پایان خردادماه سال آینده در بازداشت موقت بوده و آزاد نخواهند شد.»
علی لاریجانی
وزیر دفاع اسرائيل تایید کرد که علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در حملات هوایی کشته شد
رسانههای اسرائیل به نقل از یسرائیل کاتس، وزیر دفاع این کشور گزارش دادهاند که در حملات نظامی شامگاه دوشنبه ۲۵ اسفند که از سوی نیروهای اسرائیلی صورت گرفته، «علی لاریجانی»، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، کشته شده است.
پیش از آن رسانهها خبر داده بودند که لاریجانی هدف گرفته شده، اما هنوز مشخص نیست که آیا کشته شده و ارتش اسرائیل سرگرم بررسی نتایج حمله است.
ارتش اسرائیل روز سهشنبه ۱۷ مارس با انتشار بیانیهای، اعلام کرد که مراکز فرماندهی نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی در تهران از جمله «وزارت اطلاعات و بسیج را مورد حمله قرار داده است.»
اسرائيل: غلامرضا سلیمانی، فرمانده بسیج کشته شد
پیش از این در پستی که از سوی ارتش اسرائیل در شبکه ایکس(توییتر سابق) منتشر شد از «کشته شدن غلامرضا سلیمانی، فرمانده بسیج در قلب تهران» خبر داده شده بود.
در این پست آمده بود: «حذف او به دهها فرمانده ارشد نیروهای مسلح رژیم تروریستی ایران که در طول عملیات کشته شدند افزوده میشود و یک ضربه سخت دیگر به ساختارهای فرماندهی و کنترل امنیتی رژیم وارد میکند.»
ارتش اسرائیل در پست خود، همچنین تصریح کرده بود: «در چارچوب اعتراضات داخلی در ایران، و بهویژه در دوره اخیر با تشدید آنها، نیروهای بسیج تحت فرماندهی سلیمانی اقدامات سرکوبگرانه خشونتآمیز و بازداشتهایی را علیه مردم ایران هدایت کردند.»
ارتش اسرائیل مراکز فرماندهی وزارت اطلاعات و بسیج را در تهران هدف قرار داد
ارتش اسرائیل سهشنبه ۲۶ اسفند، با صدور بیانیهای از حمله به مراکز فرماندهی نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی در تهران از جمله «وزارت اطلاعات و بسیج» خبر داد.
ارتش اسرائیل، همچنین از هدف قرار دادن «سایتهایی که برای ذخیرهسازی و پرتاب پهپادها، موشکهای بالستیک و سامانههای پدافند هوایی مورد استفاده قرار میگرفتند» نیز خبر داده است.
به گفته ارتش اسرائیل «مقر فرماندهی نیروی انتظامی» و «یک سایت ذخیرهسازی موشکهای بالستیک» در شیراز نیز به دنبال موج حملات گسترده در دوشنبهشب و بامداد سهشنبه ۲۶ اسفند مورد اصابت قرار گرفته است.
در تبریز نیز بخشهای مهمی از «سامانههای پدافندی» در پی این دوره از حملات نابود شده است.
ارتش آمریکا: از آغاز جنگ تا کنون ۱۳ نظامی کشته و حدود ۲۰۰ نظامی دیگر زخمی شدهاند
ارتش آمریکا اعلام کرد که از آغاز جنگ علیه ایران حدود ۲۰۰ نظامی آمریکایی در هفت کشور مختلف زخمی شدهاند. کاپیتان تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی نظامی آمریکا در منطقه، گفت: «ده نفر از آنها بهعنوان زخمیان شدید طبقهبندی شدهاند.»
همچنین ۱۳ نظامی آمریکایی از زمانی که ایالات متحده و اسرائیل عملیات خود علیه ایران را آغاز کردهاند، کشته شدهاند.
سفارت آمریکا در منطقه سبز در بغداد قرار دارد که تحت تدابیر شدید امنیتی است عکس: AFP/Getty Images
حملات به سفارت آمریکا در بغداد
در بحبوحه تشدید جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، عراق نیز بار دیگر صحنه حملات بوده است. از جمله سفارت ایالات متحده در بغداد روز سهشنبه ۱۷ مارس(۲۶ اسفند) هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته است.
خبرگزاری فرانسه به نقل از مقامات امنیتی گزارش داد که دست کم یک پهپاد به داخل مجموعه سفارت اصابت کرده است. دیگر پرتابهها ظاهرا رهگیری و منهدم شدهاند.
وزارت کشور عراق نیز اعلام کرد، یک هتل که مانند سفارت آمریکا در «منطقه سبز» در بغداد واقع است، مورد اصابت یک پهپاد قرار گرفته است. سقف هتل در پی اصابت پهپاد دچار آتشسوزی شده است. این هتل لوکس به طور مرتب میزبان دیدارها و نشستهای بینالمللی است. «منطقه سبز» تحت حفاظت شدید امنیتی قرار دارد.
خبرگزاری فرانسه همچنین به نقل از محافل امنیتی از حمله به ساختمانی خبر داد در جریان آن چهار نفر کشته شدند که گفته میشود دو نفر از آنان «مشاوران ایرانی» گروههای نیابتی بودهاند که از سوی جمهوری اسلامی پشتیبانی میشوند.
گروه شبهنظامی کتائب حزبالله در این میان اعلام کرده است، ابو علی عسکری، یکی از فرماندهان این گروه کشته شده است.
پایگاههای نظامی و زاغههای مهمات در شیراز، بیضا و مرودشت از جمله اهداف اصلی بوده است.
مواضع نظامی جمهوری اسلامی در شیراز هدف قرار گرفت
در ادامه حملات مشترک ارتش ایالات متحده و اسرائیل در ایران، صبح امروز سهشنبه ۲۶ اسفند، مواضع نظامی جمهوری اسلامی در شیراز هدف قرار گرفت و این حملات همچنان ادامه دارد.
شهروندان از شنیده شدن صدای چندین انفجار در نقاط مختلف استان فارس و اطراف شهر شیراز، از جمله جاده فاز دوی شهر جدید صدرا، مرودشت و مناطقی حوالی جاده بیضا - شیراز، خبر میدهند.
بامداد سهشنبه ۲۶ اسفند، چندین بار مناطق نظامی مختلفی در کشور از خرمشهر تا بندرانزلی، و از جمله شیراز هدف قرار گرفته بود.
حمله پهپادی رژیم ایران به بندر فجیره در امارات
صدای انفجارها در دوحه و دبی
به گفته خبرنگاران خبرگزاری فرانسه، صدای چندین انفجار صبح سهشنبه در دبی، امارات متحده عربی، و همچنین در دوحه، پایتخت قطر، در هجدهمین روز جنگ اسرائیل و آمریکا به ایران شنیده است.
وزارت دفاع امارات اعلام کرد که یک حمله موشکی را رهگیری کرده و در دبی، انفجارها پس از هشدار تلفنهای همراه که از ساکنان خواسته بود «فورا پناه بگیرند» به دلیل «تهدیدات احتمالی موشکی» رخ داده است.
اسکورت کشتیها در تنگه هرمز امنیت کامل را تضمین نمیکند
دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی در مصاحبه با نشریه «فایننشال تایمز» تصریح کرد که اسکورت کشتیها در تنگه هرمز «نمیتواند امنیت عبور آنها را بهطور کامل تضمین کند.»
آرسنیو دومینگز در این گفتوگو تاکید کرد: «اتکا به پشتیبانی نظامی راهکاری پایدار و درازمدت برای باز نگه داشتن این مسیر مهم نیست.»
او افزود که چنین اقداماتی میزان خطر را کاهش میدهد، اما خطر همچنان باقی خواهد بود و احتمال دارد که کشتیهای تجاری و خدمه آنها آسیب ببینند.
دبیرکل این نهاد بینالمللی، همچنین از وضعیت خدمه کشتیهایی که به ناچار در خلیچ فارس متوقف شدهاند، ابراز نگرانی و اضافه کرد: «وضعیت واقعا نگرانکننده است، به ویژه برای کشتیهایی که در خلیج فارس گرفتار شده و قادر نیستند بهطور آزادانه در این آبها و همچنین تنگه هرمز تردد کنند.»
به گفته او، دسترسی به بنادر نیز با محدویت روبرو است، چرا که تاسیسات بندری نیز هدف حملات قرار گرفتهاند.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا در تلاش برای تشکیل ائتلافی بینالمللی در عملیات اسکورت کشتیها در آبهای خلیج فارس و تنگه هرمز است.
به گفته وزارت بهداشت اسرائیل، از زمان آغاز جنگ با ایران تا کنون ۳۵۳۰ مورد مراجعه به بیمارستانها و درمانگاهها ثبت شده است عکس: Jack Guez/AFP
اسرائیل: انتقال ۷۰ نفر به بیمارستان در ۲۴ ساعت گذشته در پی حملات
وزارت بهداشت اسرائیل سهشنبه ۱۷ مارس-۲۶ اسفند اعلام کرد، در طی ۲۴ ساعت گذشته ۷۰ نفر بهخاطر جراحتها و مصدویتهای ناشی از حملات ایران و حزبالله لبنان به بیمارستان منتقل شدهاند. از کل افرادی که جهت درمان به بیمارستانها مراجعه کردهاند، وضعیت چهار نفر نیمهوخیم و وضعیت ۱۴۶ نفر نسبتا خوب گزارش شده است.
این وزارتخانه جزییاتی بیشتری در باره علل دقیق جراحتها منتشر نکرده است. به گزارش تایمز اسرائیل، این مصدومیتها و جراحات میتواند در هنگامی که افراد در تلاش رساندن خود به پناهگاهها بودهاند، پدید آمده باشد و نه تنها در پی اصابت موشکهای شلیکشده از ایران و لبنان.
وزارت بهداشت اسرائیل، همچنین اعلام کرد که از زمان آغاز جنگ با ایران در تاریخ ۲۸ فوریه تا کنون ۳۵۳۰ مورد مراجعه به بیمارستانها و درمانگاهها ثبت شده که از این تعداد ۸۶ نفر همچنان بستری هستند.
وضعیت شش تن از آنها وخیم و ۱۶ نفر نیمهوخیم گزارش شده است. آمار اعلامشده از سوی این وزارتخانه مجروحان غیرنظامی و نظامی را شامل میشود.
آمریکا با ناوگانی عظیم در منطقه حضور دارد عکس: U.S Navy/Planet Pix/ZUMA/picture alliance
رویترز: کشورهای عربی از آمریکا خواستهاند به عملیات ادامه دهد
خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داد، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از ایالات متحده خواستهاند که در مقابله با جمهوری اسلامی کوتاه نیاید تا توان نظامی ایران به شکلی کاهش یابد که دیگر تهدیدی برای امنیت منطقه و مسیرهای حیاتی انتقال نفت محسوب نشود.
رویترز در گزارشی که شامگاه دوشنبه ۱۶ مارس(۲۵ اسفند) منتشر شد، با استناد به گفتههای این منابع نوشت، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نخست خواستار جنگ با جمهوری اسلامی نبودند، اما پس از حملات ایران به تاسیسات نفتی، بندرها و شهرها، شماری از رهبران منطقه از ایالات متحده خواستهاند که «عملیات خود را نیمهکاره رها نکند.»
در عین حال، این منابع و همچنین پنج دیپلمات غربی و عرب به خبرگزاری رویترز گفتهاند، واشنگتن کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را زیر فشار قرار داد تا به جنگ آمریکا و اسرائیل بپیوندند.
رویترز در گزارش خود به نقل سه تن از مقامهای آگاه نوشت، دونالد ترامپ در تلاش است که از طریق این حمایت منطقهای، جنگ خود با ایران را از لحاظ بینالمللی مشروعیت بخشد و در عرصه سیاست داخلی آمریکا نیز پشتیبانی بیشتری جلب کند.
عبدالعزیز صقر، رییس مرکز پژوهشهای خلیج فارس(Gulf Research Center) در گفتوگو با رویترز تصریح کرد، در سراسر منطقه خلیج فارس این تصور عمومی حاکم است که ایران در قبال هر یک از کشورهای این منطقه «از خط قرمز عبور کرده است.»
او افزود: «ما نخست از آنها (ایران) دفاع و با جنگ مخالفت کردیم. اما وقتی آنها حملات به ما را شروع کردند، به دشمن بدل شدند. به غیر از دشمن نمیتوان آنها را به گونهای دیگر نامید.»
از آغاز حملات اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی، ایران نیز دست به حملات تلافیجویانه زده و با حملات موشکی و پهپادی به ویژه کشورهای حوزه خلیج فارس را هدف قرار داده است.
تاسیسات نفتی در فجیره پیشتر نیز مورد حملات پهپادی قرار گرفته بود عکس: Altaf Qadri/AP Photo/picture alliance
یک کشته در امارات متحده در پی حمله موشکی
مقامات امارات متحده عربی اعلام کردند که در پی یک حمله موشکی به ابوظبی دست کنم یک نفر کشته شده است. فرد مزبور شهروند پاکستان بوده و بر اثر برخورد تکههایی از موشک سرنگونشده جان خود را از دست داده است.
این موشک توسط پدافند هوایی امارات متحده رهگیری و منهدم شد. دیگر گزارشها از امارات حاکی از اصابت یک پهپاد به تاسیسات نفتی فجیره برای دومین روز پیاپی است.
مقامات امارات همچنین گفتهاند که میدان نفتی «شاه» در امارات متحده هدف حملهای پهپادی قرار گرفته و در پی آن آتشسوزی روی داده است. این حملات اما تلفات جانی به دنبال نداشته است.
میدان نفتی «شاه» در حدود ۱۸۰ کیلومتری جنوب غربی ابوظبی واقع است و یکی از بزرگترین میادین نفتی جهان به شمار میرود. فجیره نیز بندری مهم برای صادرات نفت امارات متحده محسوب میشود.
امارات تنها کشور حوزه خلیج فارس نیست که روز سهشنبه ۱۷ مارس(۲۶ اسفند) نیز صحنه حملات موشکی و پهپادی بوده است. به گزارش اداره امنیت دریانوردی بریتانیا یک کشتی باری در سواحل عمان مورد اصابت یک پرتابه قرار گرفته است.
این نهاد در پستی که در شبکه ایکس(توئیتر سابق) منتشر کرد گفت که تنها خساراتی جزیی به بار آمده و این رویداد تلفات جانی نداشته است. این کشتی باری در هنگام اصابت پرتابه لنگر انداخته بود.
قطر میگوید حمله موشکی ایران را دفع کرده است
ارتش قطر بامداد سهشنبه ۱۷ مارس(۲۶ اسفند) اعلام کرد، یک موشک که احتمالا از ایران شلیک شده را دفع کرده است. وزارت دفاع قطر با انتشار پیامی در شبکه ایکس(توئیتر سابق) از خنثی کردن این حمله موشکی خبر داد، بیآنکه مشخصا به منشاء این موشک اشارهای کند.
وزارت کشور قطر نیز در ارتباط با این حمله اعلام کرد که تکههایی از موشک منهدمشده در یک منطقه صنعتی فرود آمده و باعث بروز آتشسوزی شده است. به گفته این وزارتخانه، مأموران آتشنشانی برای مهار حریق در محل حادثه هستند.
قطر روز دوشنبه ۱۶ مارس خواهان پایان حملات جمهوری اسلامی و یافتن راه حلی دیپلماتیک شده بود. ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، در نشستی خبری ایران را به هدف قرار دادن مناطق غیرنظامی متهم کرد و خواستار تنشزدایی شد.
او تاکید کرد: «ایران بدون هیچ دلیلی به کشورهای حوزه خلیج فارس حمله میکند و باید این حملات را متوقف کند، چرا که ما خارج از این درگیری هستیم.»
سخنگوی وزارت خارجه قطر افزود: «توقف حملات نیازمند تصمیم ایران است و قطر از خود دفاع خواهد کرد. تماسها با کشورهای حوزه خلیجفارس برای اطمینان از کاهش تنش و مقابله با حملات ایران همچنان ادامه دارد.»
او همچنین تصریح کرد که در حال حاضر هیچ میانجیگری میان آمریکا و ایران وجود ندارد.
قطر همچنین از جمهوری اسلامی خواست تا برای یافتن راهحلی دیپلماتیک جهت پایان دادن به جنگ با ایالات متحده و اسرائیل، که منجر به بحران جهانی انرژی شده است، حملات خود به کشورهای حوزه خلیج فارس را فورا متوقف کند.
ارتش اسرائیل از آغاز حملات گسترده در تهران و بیروت خبر داد
ارتش اسرائیل صبح سهشنبه ۱۷ مارس(۲۶ اسفند)، اعلام کرد که حملات گستردهای علیه زیرساختهای حکومت جمهوری اسلامی در نقاط مختلف تهران را آغاز کرده است. همچنین اعلام شد که موج تازهای از حملات به مواضع حزبالله در بیروت نیز آغاز شده است. خبرگزاری دولتی «انانای» لبنان (NNA)اعلام کرد که حملات اسرائیل در سه منطقه پیرامونی جنوب بیروت صورت گرفته است.
پیش از آن ارتش اسرائیل از شلیک موشک از خاک ایران به اسرائیل خبر داده و اعلام کرده بود، سیستمهای پدافند هوایی آماده رهگیری موشکها بودهاند. در این رابطه همچنین آژیر خطر به صدا درآمد و از شهروندان خواسته شد تا زمان رفع هشدار در پناهگاهها به سر ببرند. چندی بعد، ارتش اسرائیل از رفع خطر خبر داد.
در شامگاه منتهی به سهشنبه شبهنظامیان حزبالله اعلام کردند که دست به حملاتی علیه نیروهای اسرائیل در جنوب لبنان زدهاند. ارتش اسرائیل نیز از گسترش عملیات زمینی خود در لبنان خبر داد و اعلام کرد که نیروهای ذخیره بیشتری برای تقویت ارتش بسیج خواهند شد.
افی دفرین، سخنگوی ارتش اسرائیل اعلام کرد که در حال حاضر بیش از ۱۰۰ هزار سرباز ذخیره ارتش اسرائیل سرگرم انجام عملیات در جبهههای مختلف هستند.
در لبنان، نگرانیها از اینکه اسرائیل دست به عملیات تهاجمی زمینی گستردهای بزند و خاک این کشور را اشغال کند، افزایش یافته است. کشورهای مختلف از جمله آلمان در این مورد به اسرائیل هشدار دادهاند.
سران کشورهای آلمان، فرانسه، ایتالیا، کانادا و بریتانیا با انتشار بیانیهای تصریح کردند: «عملیات زمینی گسترده اسرائیل(در لبنان) از لحاظ بشردوستانه عواقب فاجعهباری خواهد داشت و سبب طولانی شدن نزاع خواهد شد.»
این کشورها در بیانیه خود همچنین تصمیم حزبالله به همراهی با جمهوری اسلامی در انجام حملات علیه اسرائیل را محکوم کردند.
دود ناشی از حملات هوایی روز سهشنبه در شیراز
روایت شهروندان انفجارهای بامدای امروز سهشنبه در تهران و چند شهر دیگر
در ادامه حملات هوایی در ایران، بامداد سهشنبه ۲۶ اسفند، مردم پایتخت صدای چندین انفجار را از نقاط مختلفی چون نیاوران، کامرانیه، پاسداران، کارگر جنوبی، میدان قزوین، نارمک و سعادتآباد شنیدند و برخی از شهروندان نیز بمباران پیاپی پایگاه بسیج کامرانیه و همچنین چندین بار حمله به نقطهای در حوالی انبار نفت اقدسیه را گزارش کردهاند.
همچنین برخی از گزارشها نیز به شنیده شدن صدای حداقل یک انفجار مهیب در محدوده پادگان نیروی دریایی بندر انزلی و فعالیت شدید پدافند هوایی این پادگان اشاره دارند.
جبهه عراق
در کنار بحران هرمز و حملات به خلیج فارس، جبهه عراق نیز بهشدت داغتر شده است. در بغداد، بامداد سهشنبه چندین راکت و دستکم پنج پهپاد بهسوی سفارت آمریکا شلیک شد؛ حملهای که به گفته منابع امنیتی عراقی، شدیدترین حمله به این سفارتخانه از آغاز جنگ بوده است. سامانه دفاعی سفارت دو پهپاد را سرنگون کرد، اما یک پهپاد دیگر در داخل محوطه سفارت اصابت کرد و باعث آتشسوزی و برخاستن دود شد. این حمله پس از آن صورت گرفت که در روزهای قبل، حملات هوایی به نیروهای نزدیک به ایران در عراق، از جمله کتائب حزبالله و حشد الشعبی، تلفات تازهای بر جای گذاشته بود. دولت عراق در واکنش، نیروهای امنیتی را در بخشهایی از بغداد مستقر و منطقه سبز را بسته است.
حمله هوایی به محل اقامت مستشاران ایرانی در محله الجادریه بغداد
سفارت آمریکا در پایتخت عراق بار دیگر بامداد سهشنبه 26 اسفند هدف حملات پهپادی و موشکی قرار گرفت. طبق گزارش «رویترز»، منابع امنیتی عراقی اعلام کردند دستکم پنج پهپاد و چند راکت در ساعات اولیه امروز در شدیدترین حمله به سفارت آمریکا از زمان آغاز جنگ منطقهای، مقر این سفارت در بغداد را هدف قرار دادند.
یک شاهد عینی، حدود سه پهپاد را مشاهده کرد که به سمت ساختمان سفارت حرکت میکردند. به گفته او، سامانه دفاع هوایی «سی-رام» دو پهپاد را سرنگون کرد، اما پهپاد سوم در داخل محوطه سفارت سقوط کرد و پس از آن شعلههای آتش و دود در محل مشاهده شد.
همزمان، منابع امنیتی فاش کردند که چند راکت نیز یک تاسیسات دیپلماتیک آمریکایی در نزدیکی فرودگاه بغداد را هدف قرار داد و آژیرهای هشدار فعال شدند.
کشتهشدن «ابوعلی العسکری»
در مقابل، آمریکا نیز حملات هوایی علیه مواضع این گروهها انجام داد به طوری که دوشنبه، گروه کتائب حزبالله عراق اعلام کرد که ابوعلی العسکری، از فرماندهان ارشد و سخنگوی این گروه، کشته شده است.
همچنین نیروهای حشد الشعبی اعلام کردند که در حملات هوایی در شهر القائم عراق در نزدیکی مرز سوریه دستکم 8 نفر از نیروهایشان کشته شدند.
همزمان نیروهای امنیتی عراق در بخشهایی از بغداد مستقر شدند و منطقه سبز بهشدت محافظتشده این شهر را بستند که محل استقرار ساختمانهای دولتی و مقر هیئتهای دیپلماتیک، از جمله سفارت ایالات متحده آمریکا است.
دولت عراق نیز حمله به مقرهای دیپلماتیک، کنسولگریهای غربی، هتلها و همچنین تاسیسات غیرنظامی را محکوم کرد.
حمله به یک کشتی
مرکز عملیات دریایی بریتانیا وابسته به ارتش این کشور از وقوع حمله به یک کشتی در سواحل امارات خبر داد و اعلام کرد این کشتی در خلیج عمان، در نزدیکی فجیره، قرار داشته است.
با این حال، این مرکز تاکید کرد که کشتی تنها دچار «آسیب ساختاری جزئی» شده و هیچکس آسیب ندیده است.
از زمان آغاز جنگ با ایران، حدود 20 کشتی در منطقه هدف حمله قرار گرفتهاند، بهطوریکه حملات ایران موجب اختلال در تردد از تنگه هرمز شده است؛ گذرگاهی باریک در دریای خلیج که 20 درصد از کل نفت و گاز طبیعی جهان از آن عبور میکند.
همچنین تهران صدها موشک و پهپاد به سمت اسرائیل و کشورهای خلیج شلیک کرده و مدعی شده که پایگاهها و مواضع نظامی آمریکا را هدف قرار داده است، اما در عمل تلاش کرده تاسیسات غیرنظامی را نیز هدف قرار دهد. با این حال، سامانههای پدافند هوایی این کشورها بیشتر آنها را رهگیری کردهاند.
ایست بازرس در تهران
هدف قرار گرفتن ایستهای بازرسی سپاه پاسداران و بسیج در شهرهای مختلف در حملات پهپادی
در ادامه تشدید درگیریها، گزارشها از هدف قرار گرفتن ایستهای بازرسی سپاه و بسیج در چندین شهر ایران در حملات پهپادی حکایت دارد؛ حملاتی که به گفته منابع حکومتی و گزارشهای میدانی، تلفات قابل توجهی در میان نیروهای امنیتی برجای گذاشته است.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، اعلام کرد بررسیهای اولیه نشان میدهد پهپادهای اسرائیل برای هدف قرار دادن ایستهای بازرسی در تهران به پرواز درآمدهاند. بر اساس این گزارش، در حملات شامگاه چهارشنبه ۲۰ اسفند در چند نقطه از پایتخت، دستکم ۱۰ نفر از نیروهای امنیتی و بسیج مستقر در ایستهای بازرسی کشته شدند. به گفته این رسانه، ایستهای بازرسی در منطقه ۱۴(اتوبان محلاتی)، منطقه ۱۵(روبروی پمپ بنزین هاشمآباد)، منطقه ۱۶(خیابان فداییان اسلام) و منطقه یک(انتهای بلوار ارتش) از جمله نقاطی بودند که مستقیما هدف قرار گرفتند.
گزارشهای شهروندی نیز از ادامه حملات به ایستهای بازرسی در کرج خبر میدهد. به گفته یک شاهد، چند ایست بازرسی در این شهر هدف قرار گرفته و صدای پرواز پهپادها در آسمان شنیده شده است. همچنین در فردیس کرج نیز گزارشهایی از هدف قرار گرفتن ایستهای بازرسی منتشر شده است.
در تهران نیز ساکنان از پرواز پهپادها بر فراز مناطق ولنجک، نیاوران و دروس خبر دادهاند. شاهدان میگویند سامانههای پدافند هوایی و گشتهای امنیتی برای مقابله با این پهپادها فعال شده بودند، اما موفق به سرنگونی آنها نشدند. همزمان گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد در برخی نقاط از جمله بالای میدان تجریش نیروهای مستقر در ایستهای بازرسی موقتاً موانع را جمع کرده و محل را ترک کردهاند.
حملات مشابهی نیز در شهرهای دیگر گزارش شده است. به گفته منابع محلی، ایست بازرسی بسیج در بلوار امیرکبیر شیراز بامداد پنجشنبه هدف حمله قرار گرفت. همچنین ویدیوهای منتشر شده از شهر قروه در استان کردستان نشان میدهد پایگاههای بسیج و سپاه در این شهر نیز هدف حملات هوایی قرار گرفتهاند.
در همین حال، ارتش اسرائیل اعلام کرد دهها جنگنده این کشور بر اساس اطلاعات دقیق، مجموعهای از مراکز فرماندهی سپاه پاسداران، پایگاههای نیروهای امنیت داخلی، مراکز وزارت اطلاعات و زیرساختهای نظامی را در تهران و دیگر نقاط ایران هدف قرار دادهاند. به گفته ارتش اسرائیل، در جریان این حملات افرادی که در یک مرکز فرماندهی سپاه در تهران فعالیت میکردند شناسایی شده و چند ثانیه پس از شناسایی هدف قرار گرفتند.
بر اساس این بیانیه، از جمله اهداف حملات مراکز فرماندهی نیروی هوایی سپاه، مجموعهای در دانشگاه نظامی امام حسین، پایگاههای بسیج و سپاه، و مراکز ذخیره و تولید موشکهای بالستیک بوده است. ارتش اسرائیل اعلام کرد این عملیات بخشی از مرحله جاری حملات با هدف آسیب رساندن به زیرساختهای عملیاتی و توانمندیهای کلیدی جمهوری اسلامی است.
همزمان برخی چهرههای نزدیک به حکومت نیز به تلفات در ایستهای بازرسی اشاره کردهاند. از جمله میثم مطیعی اعلام کرد در حمله به یک ایست بازرسی در انتهای بلوار ارتش تهران چهار نفر کشته و حدود ده نفر مجروح شدهاند.
در واکنش به این تحولات، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی با انتشار پیامی از مردم خواست در خیابانها حضور داشته باشند. او خطاب به مردم ایران نوشت: «حضور شما در خیابانها دشمن را گیج و عصبانی کرده است. این سرباز کوچکتان سه درخواست از شما دارد: خیابان، خیابان، خیابان. فرزندان شما در نیروهای مسلح جان خود را برای دفاع از ایران در دست گرفتهاند، پشت آنها را با حفظ خیابان محکم کنید.»
گزارشهای پراکنده از شهرهای مختلف ایران نشان میدهد ایستهای بازرسی که در هفتههای اخیر بهطور گسترده در محلهها و خیابانها مستقر شده بودند، به یکی از اهداف اصلی حملات هوایی و پهپادی تبدیل شدهاند؛ موضوعی که به گفته منابع حکومتی با هدف کاهش حضور نیروهای امنیتی در خیابانها انجام میشود.
ساختمانی که گفته میشود محل نشست مقامهای ارشد جمهوری اسلامی بوده با حملهای دقیق قرار گرفت
امانوئل ماکرون شورای دفاعی جدیدی را درباره وضعیت خاور میانه ایجاد میکند
کاخ الیزه خبر داده است که رییس جمهوری، امانوئل ماکرون بعد از ظهر سهشنبه، شورای جدید دفاع و امنیت ملی «درباره وضعیت ایران و خاورمیانه» را تشکیل میدهد.
این شورای جدید دفاع که وزرا و مسئولان امور امنیتی را گرد هم میآورد، در حالی برگزار میشود که دونالد ترامپ بر فرانسه فشار آورده تا به درخواستش برای کمک به تامین امنیت تنگه هرمز پاسخ مثبت دهد.
عراق از مذاکره با جمهوری اسلامی برای عبور نفتکشهایش از تنگه هرمز خبر داد
وزیر نفت عراق اعلام کرد که بغداد با تهران در تماس است تا اجازه دهد برخی از نفتکشها از تنگه هرمز عبور کنند.
عراق همچنین در تلاش است صادرات از طریق خط لوله کرکوک-جیهان به ترکیه را از سر بگیرد تا بتواند اختلالات ایجاد شده در محمولهها به دلیل بحران تنگه هرمز را جبران کند.
در روزهای اخیر، برخی کشتیها در سواحل عراق مورد حمله قرار گرفتهاند.
پیشتر رویترز گزارش داده بود که جمهوری اسلامی اجازه داده است دو نفتکش حامل گاز مایع هندی با اسکورت ناوهای جنگی خود هند از تنگه هرمز عبور کرده و به آبهای آزاد حرکت کند.
بر اساس گزارشها این اجازه در ازای رفع توقیف سه نفتکش جمهوری اسلامی در آبهای هند بوده است.
هند ۱۷ بهمن امسال سه کشتی حامل سوخت جمهوری اسلامی را که پیشتر از طرف ایالات متحده آمریکا به خاطر قاچاق نفت ایران تحریم شده بودند، در آبهای خود توقیف کرد.
رییس سازمان دریانوردی بینالمللی: همراهی کردن کشتیها «ضامن عبور ایمن» از تنگه هرمز نیست
آرسنیو دومینگز، رئیس سازمان دریانوردی بینالمللی(IMO) در گفتوگو با فایننشال تایمز میگوید که ایمنسازی تنگه هرمز از طریق نیروهای نظامی دریایی «صد در صد» امنیت کشتیهایی که قصد عبور از این مسیر دریایی حیاتی را دارند، تضمین نمیکند.
دومینگز، بر این باور است که کمک نظامی «نه یک راهحل پایدار است و نه یک راهحل قابل قبول در بلندمدت» برای باز نگه داشتن تنگه. او افزود: «این ریسک را کاهش میدهد، اما ریسک همچنان باقی است. کشتیهای تجاری و دریانوردان میتوانند تحت تاثیر قرار گیرند.»
درخواست اعراب از آمریکا برای مهار همیشگی ایران
|
سامیه نخّول / خبرگزاری رویترز / ۱۶ مارس ۲۰۲۶
به گفته سه منبع در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به خبرگزاری رویترز، این کشورها در ابتدا از ایالات متحده نخواسته بودند وارد جنگ با ایران شود، اما اکنون بسیاری از آنها از واشنگتن میخواهند که کار را نیمهتمام رها نکند و جمهوری اسلامی را در وضعیتی باقی نگذارد که همچنان بتواند شریان حیاتی نفت منطقه و اقتصادهای وابسته به آن را تهدید کند.
در عین حال، این منابع بههمراه پنج دیپلمات غربی و عرب گفتند که واشنگتن در حال فشار آوردن به کشورهای خلیج فارس است تا به جنگ آمریکا و اسرائیل بپیوندند. به گفته سه نفر از آنان، دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، میخواهد حمایت منطقهای از این کارزار را به نمایش بگذارد تا هم مشروعیت بینالمللی آن تقویت شود و هم پشتیبانی داخلی افزایش یابد.
عبدالعزیز ساغر، رئیس مرکز پژوهشهای خلیج فارس در عربستان سعودی و آشنا با دیدگاههای دولتی، گفت: «در سراسر منطقه خلیج فارس این احساس گسترده وجود دارد که ایران از همه خطوط قرمز با هر یک از کشورهای این منطقه عبور کرده است.»
او افزود: «در ابتدا ما از آنها دفاع میکردیم و با جنگ مخالف بودیم. اما وقتی شروع کردند به هدف قرار دادن ما، به دشمن تبدیل شدند. راه دیگری برای توصیف آنها وجود ندارد.»
حملات ایران به شش کشور خلیج فارس
تهران پیشتر دامنه توان خود را نشان داده و با موشکها و پهپادها فرودگاهها، بنادر، تاسیسات نفتی و مراکز تجاری در شش کشور خلیج فارس را هدف قرار داده و همزمان با ایجاد اختلال در عبور و مرور دریایی از تنگه هرمز -که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند و ستون فقرات اقتصادهای منطقه است- فشار وارد کرده است.
این حملات نگرانی کشورهای خلیج فارس را تقویت کرده که باقی گذاشتن هرگونه توان تهاجمی یا ظرفیت تولید تسلیحات در ایران میتواند این کشور را جسورتر کند تا هر زمان تنشها افزایش یابد، شریان انرژی منطقه را به گروگان بگیرد.
با ورود جنگ به هفته سوم و تشدید حملات هوایی آمریکا و اسرائیل و نیز ادامه شلیکهای ایران به پایگاههای آمریکا و اهداف غیرنظامی در سراسر خلیج فارس، یک منبع منطقهای گفت فضای حاکم میان رهبران کاملاً روشن است: اینکه ترامپ باید توان نظامی ایران را بهطور کامل تضعیف کند.
این منبع افزود گزینه جایگزین، زندگی در سایه تهدید دائمی است. او گفت اگر ایران بهطور جدی تضعیف نشود، به گروگان گرفتن منطقه ادامه خواهد داد.
ایران که عمدتا شیعه است، همواره با بدبینی عمیقی به همسایگان عرب سنی خود در خلیج فارس -که متحدان نزدیک آمریکا هستند و میزبان پایگاههای نظامی این کشورند- نگاه کرده است، هرچند روابط با قطر و عمان معمولا تنش کمتری داشته است.
در طول سالها، ایران و متحدان منطقهای آن به حمله به تاسیسات انرژی کشورهای خلیج فارس متهم شدهاند؛ از جمله حمله سال ۲۰۱۹ به تأسیسات نفتی بقیق و خریص عربستان سعودی -که ایران مسئولیت آن را رد کرد- و باعث شد تولید نفت عربستان به نصف کاهش یابد و بازارهای انرژی دچار تلاطم شوند.
برای رهبران خلیج فارس، اکنون بیعملی خطر بزرگتری محسوب میشود.
تاثیر حملات ایران در این ماه فراتر از خسارات مادی است؛ این حملات نهتنها جریان نفت را مختل کرده، بلکه به تصویر ثبات و امنیتی که کشورهای منطقه برای گسترش تجارت، جذب گردشگر و کاهش وابستگی به صادرات سوختهای فسیلی بهسختی ساخته بودند، آسیب زده است.
ساگر گفت: «اگر آمریکاییها قبل از تکمیل مأموریت عقبنشینی کنند، ما مجبور خواهیم شد بهتنهایی با ایران روبهرو شویم.»
نگرانی خلیج فارس از شعلهور شدن جنگی گستردهتر
در پاسخ به این نگرانیها، کاخ سفید اعلام کرد که ایالات متحده «در حال درهم شکستن توانایی(ایران) برای شلیک این سلاحها یا تولید بیشتر آنها» است و ترامپ «در تماس نزدیک با شرکای ما در خاورمیانه» قرار دارد.
در میان کشورهای خلیج فارس، تنها امارات متحده عربی واکنش رسمی نشان داد و اعلام کرد «تمایلی به کشیده شدن به درگیریها یا تشدید تنش ندارد»، اما بر حق خود برای «اتخاذ تمامی اقدامات لازم» جهت حفاظت از حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی خود و تضمین امنیت ساکنان تأکید کرد.
منابع منطقهای گفتند اقدام نظامی یکجانبه از سوی هر کشور خلیج فارس عملا منتفی است، زیرا تنها مداخله جمعی میتواند از قرار گرفتن کشورهای منفرد در معرض تلافیجویی جلوگیری کند.
با این حال، اجماع همچنان دور از دسترس است. شش عضو شورای همکاری خلیج فارس -بحرین، کویت، قطر، عربستان سعودی، عمان و امارات- تنها یک نشست مجازی برگزار کردهاند و هیچ نشست عربی برای بررسی اقدام هماهنگ تشکیل نشده است.
رهبران این کشورها همچنان عمیقا نگران آن هستند که جرقه جنگی گسترده و غیرقابل کنترل زده شود.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، هفته گذشته گفت شرکای خلیج فارس «بیش از پیش در حال افزایش مشارکت هستند» و آمادگی دارند «وارد فاز تهاجمی شوند»، در حالی که هماکنون نیز در زمینه دفاع هوایی جمعی و یکپارچه با واشنگتن همکاری دارند، هرچند مشخص نکرد چه اقدامات بیشتری ممکن است انجام دهند.
یک مقام ارشد اماراتی گفت کشورش خویشتنداری را در پیش گرفته، آن هم پس از آنکه ایران اعلام کرد ارتش آمریکا از خاک امارات برای حمله به جزیره خارگ -محل اصلی پایانه صادرات نفت ایران- استفاده کرده است.
با این حال، ساگر گفت عربستان سعودی، رقیب اصلی ایران در نفوذ منطقهای، ممکن است در صورت عبور ایران از خطوط قرمز -بهویژه با حمله به تأسیسات بزرگ نفتی یا آبشیرینکنها یا وارد کردن تلفات سنگین- ناچار به پاسخگویی شود: «در آن صورت، عربستان چارهای جز مداخله نخواهد داشت.»
او افزود ریاض در عین حال تلاش خواهد کرد هرگونه پاسخ را بهگونهای تنظیم کند که از تشدید بیشتر تنش جلوگیری شود.
معضل راهبردی خلیج فارس
به گفته فواز گرگس از مدرسه اقتصاد لندن، کشورهای عربی خلیج فارس با یک معضل راهبردی روبهرو هستند: ایجاد توازن میان تهدید فوری حملات ایران و خطر بسیار بزرگتر کشیده شدن به جنگی به رهبری آمریکا و اسرائیل.
او گفت پیوستن به این کارزار، در حالی که برتری نظامی واشنگتن از پیش قابل توجه است، دستاورد نظامی چندانی نخواهد داشت، اما بهطور قابل توجهی خطر تلافیجویی ایران را افزایش میدهد. نتیجه، نوعی خویشتنداری حسابشده است: دفاع از حاکمیت و تعیین خطوط قرمز، بدون ورود به جنگی که کشورهای خلیج فارس نه آغازگر آن بودهاند و نه کنترلی بر آن دارند.
در حال حاضر، اهرم فشار ایران آشکار است. این کشور عملا تعیین میکند کدام کشتیها میتوانند از تنگه عبور کنند؛ وضعیتی که هیچ کشوری در منطقه آن را قابل قبول نمیداند.
برنارد هایکل، استاد مطالعات خاور نزدیک در دانشگاه پرینستون، گفت: «اکنون که ایران نشان داده میتواند هرمز را ببندد، خلیج فارس با تهدیدی کاملاً متفاوت روبهرو است. اگر به آن رسیدگی نشود، این خطر بلندمدت خواهد بود.»
ترامپ روز یکشنبه -هرچند با موفقیت اولیه اندک- خواستار تشکیل ائتلافی از کشورها برای کمک به بازگشایی این آبراه شد.
هایکل استدلال کرد که در حالی که اقتصاد جهانی به نفت و گاز خلیج فارس وابسته است، بخش عمده آن به سمت چین، ژاپن و سایر اقتصادهای آسیایی میرود؛ بنابراین آنها نیز باید مسئولیت خود را بپذیرند.
او گفت: «چین در تامین امنیت مسیرهای دریایی در سواحل سومالی نقش داشته است؛ ممکن است در اینجا هم حاضر به ورود باشد.»
ترامپ: به 7000 هدف در ایران حمله کردیم و عملیات نظامی با تمام قوا ادامه مییابد
رییس جمهوری ایالات متحده دوشنبه 25 اسفند، در بیانیهای کمسابقه اعلام کرد که اسرائیل در جنگ با ایران از سلاح هستهای استفاده نخواهد کرد.
ترامپ همچنین جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را بسیار با اهمیتتر از قیمتهای نفت دانست.
ایران ببر کاغذی است
ترامپ اظهار داشت که با گفتن یک کلمه از او، لولههای نفت در جزیره خارگ ایران از کار خواهند افتاد. اوبا بیان اینکه ایران ببر کاغذی است و دیگر مانند دو هفته قبل نیست، همچنین گفت که نسبت به روزهای آغازین جنگ، شلیک موشکهای بالستیک ایران به میزان 90 درصد کاهش یافته است و حملات پهپادی ایران نیز به میزان 95 درصد کاهش یافته است.
دونالد ترامپ، تاکید کرد که عملیات نظامی آمریکا علیه ایران طی چند روز گذشته «با تمام قوا» ادامه داشته است و افزود که واشینگتن از زمان آغاز جنگ بیش از 7 هزار هدف را در سراسر ایران مورد حمله قرار داده است.
نابودی زیرساختهای نظامی و تجاری ایران
ترامپ گفت که ایران دیگر توانمندیهای موشکی ندارد و او ممکن است تصمیم بگیرید زیرساختهای نفتی ایران در جزیره خارگ هدف گرفته شود.
رئیس جمهوری آمریکا افزود که ارتش ایالات متحده از ابتدای جنگ بیش از 100 ناو و شناور ایرانی را غرق کرده و 30 کشتی مینگذاریکننده ایران را نابود کرده است. وی همچنین به بمباران کردن 3 سایت ساخت موشک و پهپادسازی ایران در حملات آمریکا اشاره کرد و در ادامه توضیح داد که اغلب اهداف مورد حمله در ایران تجاری و نظامی بوده است.
رییس جمهوری ایالات متحده این اظهارات را پیش از ضیافت ناهار در مرکز کندی بیان کرد.
ترامپ، دوشنبه فراخوان خطاب به کشورها برای کمک به بازگشایی تنگه هرمز به روی ترافیک دریایی را تکرار کرد و گفت که برخی از کشورها به او گفتهاند که آماده انجام این کار هستند، در حالی که برخی دیگر اشتیاق مشابهی نشان ندادهاند.
او در مورد مذاکرات با ایران، اظهار داشت که معتقد است تهران میخواهد به توافقی برای پایان دادن به درگیری دست یابد، اما آمادگی لازم را ندارد و افزود که مشخص نیست چه کسی از طرف ایران صحبت میکند. او گفت: «ما رهبران آنها را نمیشناسیم.»
پس از مرگ علی خامنهای، رهبر سابق ایران، در حملات آغازین جنگ، تهران انتصاب پسرش، مجتبی خامنهای، را بهعنوان جانشین او اعلام کرد.
پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، هفته گذشته گفت که گمان میرود رهبر جدید در یکی از حملات مجروح شده باشد و از آن زمان در ملاءعام ظاهر نشده است.
ترامپ دوشنبه، گفته بود: «بسیاری میگویند که او (مجتبی خامنهای) به شدت زخمی شده، پایش را از دست داده و به شدت زخمی شده است. برخی دیگر میگویند که او کشته شده است.» او رهبران ایران را به سرکوب خشونتبار معترضان بیدفاع در این کشور متهم کرد.
حملات گسترده اسرائیل به زیرساختهای حکومت ایران در تهران و شهرهای دیگر
قیمت نفت در بازارهای جهانی روز سهشنبه بیش از ۲ درصد جهش کرد
قیمت نفت در روز سهشنبه، بیش از ۲ درصد رشد کرد و بخشی از کاهشهای روز گذشته را خنثی کرد. این افزایش به دلیل نگرانیها درباره اختلال در عرضه همزمان با بسته بودن عمده تنگه هرمز و همچنین امتناع کشورهای همپیمان آمریکا از فرستادن ناوهایشان برای همراهی تانکرها در عبور از این مسیر حیاتی رخ داد.
نفت برنت روز سهشنبه با رشد ۲.۷ درصدی و افزایش ۲.۷۴ دلاری به ۱۰۲.۹۵ دلار در هر بشکه رسید، و نفت خام شاخص وست تگزاس اینترمدیت آمریکا با افزایش ۲.۴۵ دلاری، معادل ۲.۶ درصد، به ۹۵.۹۵ دلار رسید.
این در حالی است که روز گذشته، پس از آنکه گزارشهایی منتشر شد که برخی کشتیها از تنگه هرمز با موفقیت عبور کردند، قیمت نفت برنت در قراردادهای آتی ۲.۸ درصد کاهش یافت و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با افت ۵.۳ درصدی مواجه شد.
لوفتهانزا: جنگ، سلطه شرکتهای هواپیمایی خلیج فارس بر آسیا را کاهش میدهد
شرکت هواپیمایی آلمانی لوفتهانزا اعلام کرد که انتظار دارد سلطه شرکتهای هواپیمایی کشورهای عربی منطقه خلیج فارس مانند امارات و قطر ایرویز بر مسیرهای آسیایی، به دلیل جنگ علیه جمهوری اسلامی تضعیف شود.
کارستن اشپور، مدیرعامل لوفتهانزا، این احتمال را در مصاحبهای که سهشنبه در مجله اقتصادی «منیجر ماگازین» منتشر شد، مطرح کرد. او گفت: «قطبهای اصلی شرکتهای هواپیمایی خلیج فارس در منطقهای قرار دارند که اکنون بهوضوح در معرض ریسکهای جدید است. این موضوع برای آینده حملونقل هوایی جهانی چه معنایی خواهد داشت، هنوز مشخص نیست.»
حملات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی باعث لغو دهها هزار پرواز، تغییر مسیرها و جابهجایی برنامههای پروازی در سراسر جهان شده و بخش زیادی از حریم هوایی خاورمیانه از جمله قطر را به دلیل تهدید موشکها و پهپادها بسته است.
این وضعیت صنعت هوانوردی را به بدترین بحران خود از زمان همهگیری کرونا فرو برده است، چرا که فرودگاه بینالمللی دبی که شلوغترین قطب مسافری خاورمیانه است، و دیگر فرودگاههای منطقه، نقاط ترانزیتی حیاتی برای سفرهای طولانی محسوب میشوند.
ناو تریپولی
واحد تفنگداران دریایی «۹۱۱» آمریکا که به منطقه اعزام شدهاند، چگونه عمل میکنند؟
آمریکا دستور داده است «نیروی ۹۱۱» شامل ۲۵۰۰ تفنگدار دریایی از ژاپن به خاورمیانه منتقل شود، اقدامی که احتمال حضور نیروهای زمینی آمریکا در منطقه را نشان میدهد.
به گزارش نشریه تلگراف، این نیروی عملیاتی بخشی از سیویکمین واحد اعزامی تفنگداران دریایی آمریکا است، نیروی واکنش سریعی که برای نبردهای آبی-خاکی، عملیات زمینی و هوایی و همچنین پشتیبانی لجستیکی آموزش دیده است.
این واحد که معمولا در جزیره اوکیناوا در ژاپن مستقر است، میتواند از یک پایگاه شناور عملیات انجام دهد، قابلیتی که به آن امکان میدهد در نزدیکی منطقه درگیری باقی بماند اما همچنان در دریا مستقر باشد.
واحدهای اعزامی تفنگداران دریایی که بهدلیل آمادگی بالای رزمی «نیروی ۹۱۱ آمریکا» نیز نامیده میشوند، در گذشته از نخستین نیروهای زمینی بودند که واشنگتن در درگیریهایی مانند حمله به افغانستان در سال ۲۰۰۱ به کار گرفت.
آمادگی رزمی بالای واحد اعزامی سیویکم به آمریکا این امکان را میدهد که جزایر نزدیک تنگه هرمز را هدف حملات سریع قرار دهد.
آمریکا جزئیات ماموریت این نیرو را اعلام نکرده است، اما احتمال میرود این واحد نخبه ماموریت بازپسگیری کنترل تنگه هرمز، تنها ورودی خلیج فارس، را بر عهده بگیرد.
این گذرگاه حیاتی که حدود یک پنجم نفت جهان از آن عبور میکند، از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفته و همین مسئله باعث توقف کشتیرانی و ایجاد آشفتگی در اقتصاد جهانی شده است.
پنتاگون اکنون با این پرسش مواجه است که چگونه از اقدام جمهوری اسلامی به مینگذاری تنگه هرمز ممانعت کند. این وزارتخانه فعلا از اعزام ناوهای جنگی به این آبراه باریک خودداری کرده، زیرا نگران حملات پهپادی و موشکهای جمهوری اسلامی است.
اما حضور واحد اعزامی تفنگداران دریایی در منطقه میتواند نشانه آغاز مرحله جدیدی از جنگ و عملیات زمینی آمریکا باشد.
مقامهای دفاعی آمریکا به روزنامه نیویورک تایمز گفتند استقرار این واحد به آمریکا اجازه میدهد جزایر نزدیک تنگه هرمز را که جمهوری اسلامی تهدید کرده است در آنها قایقهای تندرو حامل مین مستقر خواهد کرد، هدف حمله قرار دهد.
واشنگتن اعلام کرده است همه گزینهها، از جمله عملیات زمینی، همچنان روی میز است، که میتواند تصرف مناطق اطراف تنگه را نیز شامل شود.
هر واحد اعزامی تفنگداران دریایی از یک یگان رزمی زمینی شامل نیروهای پیادهنظام، خودروهای زرهی و توپخانه، یک گروه هوانوردی شامل هلیکوپترها و جنگندههایی مانند اف-۳۵بی، و همچنین تیمهای فرماندهی و پشتیبانی لجستیکی تشکیل میشود.
واحد سیویکم همچنین در مقابله با پهپادها تجربه دارد و کشتیها و نفتکشهای همراهش به تجهیزات اخلال الکترونیکی مجهزند.
این نیرو ابتدای هفته جاری در دریای فیلیپین فعالیت میکرد و انتظار میرود طی ۱۰ تا ۱۵ روز به تنگه هرمز برسد. با این حال، ممکن است شرایط درگیری پیش از رسیدن این واحد تغییر کند.
از زمان آغاز جنگ، جمهوری اسلامی به دستکم ۱۸ کشتی در اطراف خلیج فارس و تنگه هرمز حمله کرده است.
طبق دادههای سازمان ملل، اگرچه تعداد محدودی از کشتیهای متعلق به کشورهایی مانند چین و هند که روابط نزدیکتری با جمهوری اسلامی دارند، اجازه عبور داشتهاند، در مجموع حجم تردد کشتیها ۹۷ درصد کاهش پیدا کرده است.
دونالد ترامپ، روز شنبه اعلام کرد که آمریکا «۱۰۰ درصد توان نظامی ایران را نابود کرده است»، اما در عین حال تایید کرد که تهران همچنان قادر خواهد بود که پهپادهای حامل بمب و موشکهای کوتاهبرد را بر فراز تنگه هرمز به پرواز درآورد.
کشتی یواساس تریپولی ۲۵۰۰ تفنگدار دریایی اعزامی را به خاورمیانه منتقل خواهد کرد. این کشتی معمولا همراه دو کشتی آبی-خاکی دیگر، یواساس نیواورلینز و یواساس سندیگو، منتقل میشود.
کشتی تریپولی میتواند به «هواپیمابر لایتنیگ» تبدیل شود، که برای حمل تعداد زیادی جنگنده افـ۳۵بی لایتنیگ ۲، هلیکوپترهای امویـ۲۲ اسپری، و انواع هلیکوپترها برای عملیات دریایی و زمینی طراحی شده است.
سایر کشتیها نیز توپخانه و خودروهای تهاجمی آبی-خاکی را برای عملیات پیادهسازی نیرو از دریا به ساحل حمل میکنند.
گروه آمادگی آبی-خاکی تریپولی به دو ناو هواپیمابر یواساس جرالد آر. فورد و یواساس آبراهام لینکلن ملحق خواهد شد که پیش از این در منطقه مستقر شدهاند.
با این حال، انتقال واحد سیویکم به خاورمیانه باعث میشود منطقه اقیانوس آرام، شامل تایوان و کره جنوبی، بدون نیروی واکنش سریع باقی بماند.
آمریکا پیشتر نیز سامانهها و پرتابگرهای سیستم دفاع موشکی تاد را از کره جنوبی به خاورمیانه منتقل کرده بود، که نگرانیهایی درباره آسیبپذیری این منطقه در برابر اقدامهای احتمالی چین و کره شمالی ایجاد کرده است.
ترامپ: فکر میکنم افتخارِ «گرفتنِ» کوبا نصیب من خواهد شد
دونالد ترامپ، روز دوشنبه ۲۵ اسفند در مورد آینده روابط دولت خود با کوبا نظراتی را بیان کرد. در روزهای اخیر، این جزیره کمونیستی به دلیل قطعی کامل برق ناشی از تحریم نفتی فلجکننده واشینگتن، در تاریکی مطلق فرورفته است.
مقامات کمونیست هاوانا پس از نزدیک به هفت دهه مقابله با ایالات متحده، اکنون تحت فشار شدید دولت ترامپ قرار دارند.
ترامپ در جمع خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «میدانید، من تمام عمرم درباره ایالات متحده و کوبا شنیدهام. اینکه ایالات متحده کی این کار را انجام میدهد؟»
ترامپ گفت: باور دارم که... افتخارِ گرفتنِ کوبا نصیب من خواهد شد. این افتخار بزرگی است. گرفتن کوبا به شکلی از اَشکال.»
او افزود: «چه آنجا را آزاد کنم، چه تصرفش کنم؛ حقیقت را بخواهید، فکر میکنم هر کاری بخواهم میتوانم با آن انجام دهم. آنها در حال حاضر کشور بسیار ضعیفی هستند.»
این یکی از صریحترین تهدیدهای ترامپ تاکنون است و زمانی مطرح میشود که این جزیره کارائیب با ۹.۶ میلیون نفر جمعیت، با یک قطعی برق گسترده دیگر دستوپنجه نرم میکند.
اتحادیه ملی برق کوبا در بیانیهای اعلام کرد که این خاموشی در پی «توقف کامل شبکه سراسری» رخ داده است و افزود که عملیات برای بازگرداندن جریان برق آغاز شده است.
سامانه فرسوده تولید برق کوبا از هم پاشیده است و قطعیهای روزانه برق تا ۲۰ ساعت در بخشهایی از این جزیره به امری عادی بدل شده است.
اما از زمان برکناری نیکولاس مادورو، متحد اصلی کوبا در ونزوئلا، توسط آمریکا در ۳ ژانویه، اقتصاد این جزیره به دلیل محاصره نفتی عملی ترامپ، بیش از پیش آسیب دیده است.
از ۹ ژانویه 2026، هیچ نفتی به این جزیره وارد نشده است که این موضوع علاوه بر آسیب به بخش نیرو، شرکتهای هواپیمایی را نیز مجبور به کاهش پروازها به مقصد کوبا کرده است؛ اتفاقی که ضربهای مهلک به صنعت حیاتی گردشگری محسوب میشود.
یک مقام بلندپایه اقتصادی در کوبا روز دوشنبه برای کاهش فشارهای اقتصادی و پاسخ به خواستههای آمریکا اعلام کرد که از این پس تبعیدیان کوبایی میتوانند در این کشور سرمایهگذاری کنند و مالک کسبوکار باشند.
اسکار پرز اولیوا، وزیر بازرگانی خارجی و معاون نخستوزیر، به شبکه انبیسی نیوز گفت: «کوبا برای داشتن روابط تجاری روان با شرکتهای آمریکایی و همچنین کوباییهای مقیم ایالات متحده و نوادگانشان آغوش باز کرده است.»
روزنامه نیویورک تایمز نیز روز دوشنبه با تکیه بر منابع ناشناس گزارش داد که مقامات دولت ترامپ به مقامات کوبایی سیگنال دادهاند که ایالات متحده خواهان برکناری میگل دیاز کانل، رییسجمهور این کشور، از قدرت است. این گزارش هنوز از سوی منابع دیگری تایید نشده است.
ناآرامیهای مردمی
خاموشیها و همچنین کمبود همیشگی غذا، دارو و سایر اقلام ضروری، به نارضایتیها در کوبا دامن زده است. در رویدادی خشونتآمیز و کمسابقه، تظاهرکنندگان در آخر هفته گذشته به یکی از دفاتر استانی حزب کمونیست کوبا حمله کردند.
این اتفاق بخشی از روند جدید اعتراضات است که در آن مردم شبها بر قابلمهها و تشتها میکوبند و گاه فریاد «آزادی» سر میدهند. رییس منطقهای حزب به روزنامه دولتی اینوازور گفت که پس از حمله به دفتر حزب در شهر مورون، در شرق هاوانا با حدود ۷۰ هزار نفر جمعیت، چهارده نفر بازداشت شدهاند.
این خشونتها باعث شد دیاز کانل در پستی در شبکه اجتماعی ایکس به «نارضایتی مردم از خاموشیهای طولانیمدت»، از جمله قطعی بزرگ برق در اوایل مارس، اذعان کند. دولت همچنین به دلیل کمبود سوخت، فروش بنزین و برخی خدمات بیمارستانی را سهمیهبندی کرده است. دیاز کانل هفته گذشته تایید کرد که دولتش گفتوگوهایی با ایالات متحده داشته است.
ترامپ مدعی شده است که محاصره سوختی، پاسخی به «تهدید فوقالعادهای» است که کوبا برای ایالات متحده ایجاد کرده است. ترامپ روز یکشنبه گفت که کوبا خواهان «توافق» است و این اتفاق میتواند به زودی، پس از آنکه دولتش جنگ علیه جمهوری اسلامی در ایران را به پایان برساند، رخ دهد. ترامپ در هواپیمای مخصوص ریاست جمهوری به خبرنگاران گفت: «فکر میکنم به زودی یا به توافق میرسیم یا هر کاری که لازم باشد انجام میدهیم.»
استعفای مقام ارشد ضدتروریسم آمریکا در اعتراض به جنگ ایران؛ جو کِنت: «تهدید فوری در کار نبود»
در تازهترین نشانه از شکاف درون دولت دونالد ترامپ بر سر جنگ با ایران، جو کِنت، رییس مرکز ملی مبارزه با تروریسم آمریکا، روز سهشنبه از مقام خود استعفا کرد و در نامهای علنی نوشت ایران هیچ تهدید فوری علیه ایالات متحده ایجاد نکرده بود. این استعفا، که نخستین کنارهگیری یک مقام ارشد دولت ترامپ در اعتراض به جنگ ایران به شمار میرود، بار دیگر پرسشها درباره مبنای حقوقی و اطلاعاتی آغاز این جنگ را برجسته کرده است.
کنت در نامهای که در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، نوشت: «من نمیتوانم با وجدان آسوده از جنگ جاری با ایران حمایت کنم. ایران هیچ تهدید قریبالوقوعی برای کشور ما ایجاد نکرده بود و روشن است که این جنگ تحت فشار اسرائیل و لابی قدرتمند آن آغاز شد.» به گزارش رویترز بر اساس نظر برخی کارشناسان، برای توجیه آغاز جنگ از منظر حقوق بینالملل، معمولا وجود یک تهدید فوری و قریبالوقوع ضروری دانسته میشود.
جو کنت از چهرههای شناختهشده جریان «اول آمریکا» در دولت ترامپ بود و سالها با مداخلات نظامی آمریکا در خارج از کشور مخالفت کرده بود. به همین دلیل، هرچند استعفای او برای برخی ناظران از نظر سیاسی قابل فهم است، اما به گفته یکی از مقامهای آمریکایی، زمان و نحوه این کنارهگیری در میانه جنگ، برای داخل دولت نیز غافلگیرکننده بوده است.
اهمیت این استعفا زمانی بیشتر میشود که در کنار ارزیابیهای اطلاعاتی پیشین قرار گیرد. بنا بر گزارش رویترز، شورای اطلاعات ملی آمریکا که زیر نظر دفتر مدیر اطلاعات ملی فعالیت میکند، پیش و پس از آغاز حملات، چندین ارزیابی منتشر کرده بود که در آنها نسبت به پیامدهای دخالت نظامی هشدار داده شده بود. این گزارشها تاکید داشتند که حکومت ایران بهاحتمال زیاد فرو نمیپاشد و تهران در واکنش، به پایگاههای آمریکا در منطقه و متحدان عرب واشنگتن در خلیج فارس حمله خواهد کرد؛ سناریویی که اکنون تا حد زیادی محقق شده است.
کنت همچنین از نزدیکان تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، به شمار میرود؛ مقام ارشدی که از زمان آغاز جنگ ایران عملا در حاشیه مانده و حضور علنی بسیار محدودی داشته است. رویترز مینویسد گابارد در این مدت تقریبا هیچ موضعگیری عمومی درباره جنگ نداشته و فقط در مراسم انتقال پیکر نظامیان آمریکایی کشتهشده در این درگیری دیده شده است. همین سکوت، همراه با استعفای کنت، گمانهزنیها درباره اختلافات پنهان در سطوح بالای امنیتی و اطلاعاتی دولت ترامپ را تقویت کرده است.
نکته قابل توجه دیگر، واکنش سناتور مارک وارنر، ارشدترین دموکرات کمیته اطلاعات سنا، بود. او با وجود آنکه پیشتر با انتصاب کنت به ریاست مرکز ملی مبارزه با تروریسم مخالف بود و او را به دلیل ارتباط با چهرههای راست افراطی شایسته این مقام نمیدانست، این بار تصریح کرد که کنت در یک نکته کاملاً درست میگوید: هیچ مدرک معتبری از یک تهدید فوری از سوی ایران وجود نداشت که آمریکا را به سمت یک «جنگ انتخابی» دیگر سوق دهد.
استعفای کنت فقط یک جابهجایی اداری نیست، بلکه بازتاب یک پرسش بنیادیتر است: آیا جنگ با ایران بر پایه ارزیابیهای امنیتی واقعی آغاز شد، یا آنگونه که منتقدان میگویند، بیشتر محصول فشارهای سیاسی و محاسبات ژئوپولیتیک بود؟ در حالی که جنگ وارد هفته سوم خود شده، تلفات آمریکا و ایران افزایش یافته و درگیری به سراسر منطقه سرایت کرده است، کنارهگیری رییس مرکز ملی مبارزه با تروریسم میتواند به یکی از مهمترین نشانههای علنی از تزلزل روایت رسمی دولت ترامپ درباره چرایی آغاز این جنگ تبدیل شود. البته چنین استعفاهایی ربطی به مخالفت با جنگ و انساندوستی ندارد و عمدتا این مقامات نگران آینده نقش حاکمیت آمریکا در منطقه حساس خاورمیانه هستند.
دود ناشی از انفجار در فرودگاه بینالمللی دوبی، ۲۵ اسفند
دیدهبان حقوق بشر: حملات ایران به کشورهای منطقه جان غیرنظامیان را به خطر انداخته است
سازمان دیدهبان حقوق بشر، اعلام کرد حملات پهپادی و موشکی ایران به کشورهای منطقه خلیج فارس، در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل، جان غیرنظامیان را بهطور جدی به خطر انداخته و در مواردی اهداف غیرنظامی را بهطور غیرقانونی هدف قرار داده است.
دیدهبان حقوق بشر در بیانیهای که ۲۶ اسفند منتشر شد، با اشاره به آسیب به ساختمانهای مسکونی غیرنظامی، هتلها، فرودگاههای غیرنظامی و سفارتخانهها افزود این حملات «دستکم ۱۱ کشته و ۲۶۸ زخمی برجای گذاشته که بیشتر قربانیان کارگران مهاجر بودهاند.»
جوی شی، پژوهشگر ارشد این نهاد حقوق بشری حقوق بشر، گفت: «مقامهای ایران بهجای عذرخواهی ظاهری، باید فورا همه اقدامات ممکن را برای حفاظت از غیرنظامیان در سراسر خلیج فارس انجام دهند.»
ایران از زمان آغاز حملات اسرائیل و آمریکا کشورهای حاشیه خلیج فارس را به بهانه حضور نیروهای آمریکایی در آنها هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داده است. مناطقی در بحرین، کویت، عمان، عربستان سعودی و امارات متحده عربی هدف قرار گرفتهاند.
دیدهبان حقوق بشر میگوید مواردی چون حمله به هتل فیرمونت پالم و مرکز مالی بینالمللی دوبی در امارات متحدۀ عربی را بررسی کرده و همچنین اطلاعات مربوط به حملات به فرودگاههای بینالمللی زاید، دوبی، فرودگاه بینالمللی کویت، ساختمانهای مسکونی و هتل کراون پلازا در بحرین، کنسولگری آمریکا در دوبی و سفارت آمریکا در ریاض را مرور کرده است.
پژوهشگران همچنین اطلاعاتی درباره حملات به دیگر مناطق غیرنظامی در امارات را بررسی کردند، اما نتوانستند تایید کنند که آیا در هیچیک از این حملات اهداف نظامی وجود داشته است یا نه.
این نهاد حقوق بشری گفته است با ۱۶ نفر از جمله شاهدان، خبرنگاران، گردشگران و ساکنان شهرهای هدفقرارگرفته، و نیز اعضای خانواده سه کارگر مهاجر که در بحرین و امارات کشته شدهاند، گفتوگو کرده است.
دیدهبان حقوق بشر در بیانیه خود، به برخی اظهارات فرماندهان نظامی حکومت ایران اشاره کرده که از احتمال هدف قرار گرفتن مراکز مالی و اقتصادی کشورهای حاشیۀ خلیج فارس اشاره کرده و از آن ابراز نگرانی کرده است.
دیدهبان حقوق بشر اعلام کرد ۱۹ اسفندماه به مقامات جمهوری اسلامی و همچنین بحرین، کویت، عمان، عربستان سعودی و امارات متحدۀ عربی درباره این حملات نامه نوشته است.
بهگفته این سازمان، مقامهای تهران در پاسخ نوشتند: «جمهوری اسلامی ایران ضمن رد قاطع ادعاهای بیاساس برخی کشورهای منطقه مبنی بر حمله ایران به آنها... بار دیگر تاکید میکند که عملیات دفاعیاش که پایگاهها و تاسیسات نظامی ایالات متحده در منطقه را هدف قرار میدهد، به هیچوجه متوجه حاکمیت یا تمامیت ارضی هیچیک از کشورهای منطقه نیست.»
دیدهبان حقوق بشر گفته است منتظر پاسخ کشورهای دیگر است.
بهگفته این سازمان، حملات ایران مناطق پرجمعیت غیرنظامی، از جمله نقاط گردشگری محبوب بهویژه در امارات را هدف قرار داده است. دیدهبان حقوق بشر با اشاره به استفاده از پهپادهای انتحاری شاهد که از سوی ایران در حملات اخیر به کار گرفته میشوند، به قابلیت هدایتشوندگی آنها اشاره کرده و نوشته است «هرچند دقت دقیق این پهپاد مشخص نیست، اما سامانههای هدفگیری آن امکان هدایت نسبتا دقیق بهسوی اهداف بزرگ و زیرساختی را فراهم میکند.»
دیدهبان حقوق بشر با بیان اینکه «حقوق بشردوستانه بینالمللی همه طرفهای درگیر را ملزم میکند میان اهداف نظامی و غیرنظامیان تمایز قائل شوند و تنها اهداف نظامی را هدف قرار دهند»، افزوده است «طرفها باید همه اقدامات ممکن را برای کاهش تلفات غیرنظامی انجام دهند و اصل تناسب را رعایت کنند. حملاتی که با هدف ایجاد رعب در میان غیرنظامیان انجام شوند، ممنوع است و نقض جدی قوانین جنگ میتواند جنایت جنگی محسوب شود.»
بهگفته این سازمان حقوق بشری، «برخلاف ادعای مقامهای ایران، صرف داشتن مالکیت یا ارتباط با آمریکا، یک شرکت را به هدف نظامی مشروع تبدیل نمیکند.»
جوی شی، از پژوهشگران ارشد دیدهبان حقوق بشر، میگوید: «بهنظر میرسد پاسخ ایران شامل هدف قرار دادن غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی و ویران کردن زندگی و معیشت مردم در سراسر خلیج فارس است.»
پشت صحنه عملیات «خشم حماسی»؛ آناتومی قدرت نظامی آمریکا در نبرد با جمهوری اسلامی
اسناد مربوط به عملیات «خشم حماسی» نشان میدهد ایالات متحده مجموعهای گسترده را از تجهیزات نظامی شامل بمبافکنهای راهبردی، جنگندههای رادارگریز، پهپادها، ناوهای هواپیمابر، سامانههای دفاع موشکی و هواپیماهای شناسایی، در نبرد با جمهوری اسلامی به کار گرفته است.
صدای آمریکا با بررسی اسناد مربوط به این عملیات، به فهرستی طولانی از تجهیزات و سامانههای نظامی ایالات متحده دست یافته، که در کارزار «خشم حماسی» مورد استفاده قرار گرفته است. این تجهیزات طیف گستردهای از توانمندیهای هوایی، دریایی، اطلاعاتی و دفاعی را در بر میگیرند.
در این گزارش، آناتومی قدرت نظامی آمریکا را در عملیات علیه جمهوری اسلامی بررسی کردهایم.
بمبافکنهای راهبردی
در بخش بمبافکنها، سه نوع هواپیمای راهبردی در عملیات حضور داشتهاند.
نخست بمبافکن بی-۱ که یک هواپیمای دوربرد با توان حمل حجم بالایی از مهمات هدایتشونده است و برای حمله همزمان به شمار زیادی از اهداف زمینی استفاده میشود.
دوم بمبافکن رادارگریز بی-۲ که برای نفوذ به مناطق دارای پدافند هوایی سنگین طراحی شده و میتواند اهداف حساس و بهشدت محافظتشده را با دقت بالا هدف قرار دهد.
سوم بمبافکن بی-۵۲ که از شناختهشدهترین بمبافکنهای راهبردی محسوب میشود و توانایی شلیک موشکهای کروز و حمل بمبهای هدایتشونده را دارد.
پهپادهای شناسایی و رزمی
در بخش سامانههای بدون سرنشین نیز دو نوع پهپاد در این عملیات به کار گرفته شده است.
نخست، پهپادهای لوکاس که عمدتا برای مأموریتهای شناسایی، نظارت و جمعآوری اطلاعات مورد استفاده قرار میگیرند و در برخی مأموریتها قابلیت انجام حمله نیز دارند.
دوم، پهپاد ریپر که یک پهپاد رزمی با توان ماندگاری طولانی در آسمان است و علاوه بر جمعآوری اطلاعات میتواند حملات دقیق علیه اهداف زمینی انجام دهد.
سامانههای دفاع موشکی
در حوزه دفاع موشکی، دو سامانه مهم در این عملیات مستقر شدهاند.
سامانه پاتریوت که برای رهگیری هواپیماها، پهپادها و موشکهای مهاجم طراحی شده و نقش مهمی در دفاع از نیروها و پایگاههای نظامی دارد.
همچنین سامانه تاد که یک سامانه پیشرفته رهگیری موشکهای بالستیک در ارتفاع بالا است و برای مقابله با تهدیدهای موشکی دوربرد به کار گرفته میشود.
جنگندههای چندمنظوره و رادارگریز
در بخش جنگندهها نیز چندین نوع هواپیما در عملیات حضور داشتهاند.
این فهرست شامل جنگنده اف-۱۵ است که برای برتری هوایی و درگیری با هواپیماهای دشمن طراحی شده است.
جنگنده اف-۱۶ نیز در این عملیات حضور داشته؛ هواپیمایی چندمنظوره که توانایی انجام مأموریتهای مختلف از جمله حملات زمینی و نبرد هوایی را دارد.
جنگنده اف-۱۸ که از ناوهای هواپیمابر عملیات انجام میدهد نیز در این کارزار به کار گرفته شده است.
در کنار این هواپیماها، دو جنگنده رادارگریز نسل جدید نیز حضور داشتهاند: اف-۲۲ که یکی از پیشرفتهترین جنگندههای برتری هوایی در جهان محسوب میشود و اف-۳۵ که یک جنگنده چندمنظوره با قابلیت انجام همزمان مأموریتهای تهاجمی، شناسایی و جنگ الکترونیک است.
هواپیماهای پشتیبانی نزدیک و جنگ الکترونیک
در کنار جنگندهها، هواپیماهای تخصصی دیگری نیز در عملیات حضور داشتهاند.
یکی از آنها هواپیمای تهاجمیای-۱۰ است که برای پشتیبانی نزدیک از نیروهای زمینی طراحی شده و توانایی هدف قرار دادن تانکها و خودروهای زرهی را دارد.
همچنین هواپیمای جنگ الکترونیک ایای-۱۸جی در این عملیات به کار گرفته شده است؛ هواپیمایی که میتواند با ایجاد اختلال در سامانههای راداری و ارتباطی، کارایی سامانههای دفاعی طرف مقابل را کاهش دهد.
هواپیماهای شناسایی و هشدار زودهنگام
در حوزه جمعآوری اطلاعات و کنترل میدان نبرد نیز چندین هواپیمای تخصصی در این عملیات حضور داشتهاند.
هواپیمای هشدار زودهنگام ای-۲دی با رادار قدرتمند خود قادر است تحرکات هوایی را در شعاع وسیعی شناسایی کند و اطلاعات لازم را در اختیار فرماندهان عملیات قرار دهد.
هواپیمای شناسایی آرسی-۱۳۵ نیز برای جمعآوری اطلاعات الکترونیکی و شنود سیگنالهای ارتباطی استفاده شده است.
همچنین هواپیمای شناسایی ارتفاع بالای یو-۲ برای جمعآوری اطلاعات راهبردی از ارتفاع بسیار بالا در این عملیات به کار گرفته شده است.
حضور ناوهای هواپیمابر و ناوشکنها
در حوزه دریایی نیز ایالات متحده از چندین نوع شناور نظامی استفاده کرده است.
در راس این نیروها ناوهای هواپیمابر با پیشران هستهای قرار دارند که بهعنوان پایگاههای هوایی شناور عمل میکنند و امکان پرواز جنگندهها و هواپیماهای پشتیبانی را در دریا فراهم میسازند.
ناوهای عظیم آبراهام لینکلن از کلاس نیمیتز و جرالد فورد از کلاس فورد، قلب تپنده نظامی آمریکا در جریان «خشم حماسی» در دریاست.
در کنار آنها ناوشکنهای مجهز به موشکهای هدایتشونده نیز در عملیات حضور داشتهاند. این شناورها توانایی انجام مأموریتهای دفاع هوایی، نبرد دریایی و حملات موشکی به اهداف زمینی را دارند.
سامانههای پشتیبانی و لجستیکی
برای پشتیبانی از عملیات نیز مجموعهای از سامانههای لجستیکی به کار گرفته شده است.
هواپیماهای سوخترسان امکان سوختگیری جنگندهها و بمبافکنها در آسمان را فراهم میکنند و به این ترتیب برد عملیاتی آنها به شکل قابل توجهی افزایش مییابد.
در حوزه انتقال نیرو و تجهیزات نیز هواپیماهای ترابری سنگین سی-۱۷ برای انتقال نیروها، تجهیزات و خودروهای نظامی مورد استفاده قرار گرفتهاند.
همچنین هواپیماهای ترابری سی-۱۳۰ برای ماموریتهای پشتیبانی و انتقال تجهیزات در مناطق عملیاتی به کار گرفته شدهاند. در دریا نیز کشتیهای سوخترسان برای تامین سوخت ناوهای جنگی در طول عملیات حضور داشتهاند.
سامانههای جنگ الکترونیک و ارتباطی
در حوزه جنگ الکترونیک و ارتباطات نیز سامانههای تخصصی مورد استفاده قرار گرفتهاند.
هواپیمای ایسی-۱۳۰ که برای ایجاد اختلال در ارتباطات و سامانههای راداری دشمن طراحی شده است در این عملیات حضور داشته است.
علاوه بر آن، سامانههای رله ارتباطی هوابرد برای گسترش و تقویت شبکه ارتباطی نیروهای نظامی در میدان نبرد مورد استفاده قرار گرفتهاند.
سامانههای دفاعی زمینی
در نهایت، برای حفاظت از نیروها در برابر تهدیدات نزدیک، سامانههای دفاعی زمینی نیز در عملیات مستقر شدهاند.
از جمله این سامانهها سامانه دفاعی رهگیری راکت، توپخانه و خمپاره است که برای مقابله با حملات کوتاهبرد طراحی شده است.
همچنین سامانههای ضدپهپاد برای شناسایی، رهگیری و نابودی پهپادهای دشمن در میدان نبرد به کار گرفته شدهاند.
ترامپ: ایران میخواهد توافق کند، اما من نمیخواهم
خبرگزاری سیانان ۲۶ اسفند ۱۴۰۴، به نقل از دو مقام ارشد کاخ سفید گزارش داد، مقامات جمهوری اسلامی در روزهای اخیر در تلاش برای بازگشایی مجدد کانال دیپلماتیک با آمریکا، «به صورت مستقیم» با استیو ویتکاف و برخی دیگر از مقامات دولت آمریکا تماس گرفتهاند اما دونالد ترامپ به تیم خود گفته است که فعلا حاضر به مذاکره نیست.
از سوی دیگر، به گزارش آکسیوس به نقل از سه منبع آگاه، استیو ویتکاف قرار است روز سهشنبه در جلسهای محرمانه با گروه کوچکی از سناتورهای آمریکایی از هر دو حزب، درباره جنگ ایران گزارش دهد. بنابر این گزارش، سناتورها به دنبال اطلاعات بهروز درباره گامهای بعدی ترامپ در قبال ایران، چشمانداز راهحل دیپلماتیک و گزینههای بازگشایی تنگه هرمز هستند.
همچنین توجه زیادی به جزئیات کانال ارتباطی مستقیم میان دولت ترامپ و مقامات ایرانی معطوف شده است. این درحالیست که در پی گسترش درگیریها با تهران و اقدام جمهوری اسلامی در بستن تنگه هرمز، بهای نفت در بازارهای جهانی افزایش یافته و راهبردترامپ برای پایان درگیری همچنان نامشخص است.
گفته میشود ترامپ فعلا با توجه به دستاوردهایی که در جنگ داشته است، اگر تصمیم بگیرد، میتواند همین فردا اعلام پیروزی کند، با این حال، اگر ایران همچنان تنگه هرمز را بسته نگه دارد و قیمت نفت بالا رود، آمریکا ناچار به بازگشت به درگیری است.
زرادخانهای که در چند روز فرو ریخت
آمارهای منتشرشده نشان میدهد تعداد پرتاب موشکهای ایران از حدود ۳۵۰ فروند در روزهای نخست به حدود ۲۵ فروند در نیمه مارس رسیده است. حملات پهپادی نیز از صدها فروند در روز اول به چند ده مورد کاهش یافته است.
پدافند هوایی ایران تا حدی تضعیف شده که آمریکا اکنون بمبافکنهای غیرپنهانکار را بر فراز ایران به پرواز درآورده؛ نشانهای از برتری کامل هوایی.
ایران اکنون در یک دوراهی قرار دارد:
اگر موشک شلیک کند، محل پرتاب بلافاصله نابود میشود؛
اگر شلیک نکند، قدرت بازدارندگی خود را از دست میدهد.
این نشانه مدیریت ضعف است، نه نمایش قدرت.
برنامه هستهای؛ بحرانی که سالها نادیده گرفته شد
جمهوری اسلامی در آغاز سال ۲۰۲۶ صدها کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا در اختیار داشت؛ مقداری که در صورت تکمیل میتوانست برای چند سلاح هستهای کافی باشد.
منتقدان میگویند دیپلماسی میتوانست ادامه پیدا کند، اما سیاست صبر راهبردی در سالهای گذشته باعث شد جمهوری اسلامی به آستانه هستهای برسد.
حملات شاید دانش فنی را از بین نبرد، اما زیرساخت و ظرفیت عملیاتی را تخریب کرده است.
خاموشی اینترنت در ایران وارد هجدهمین روز خود شد
گروه مستقل نظارت بر اینترنت، «نتبلاکس»، اعلام کرد که قطع اینترنت در ایران وارد روز هجدهم شده و تاکنون ۴۰۸ ساعت است که مردم داخل کشور به اینترنت سراسری دسترسی ندارند.
نتبلاکس یادآور شده که دسترسی محدود اینترنت جهانی در ایران قطع شده و فقط کاربران منتخب(خط سفید) به صورت ویژه اجازه اتصال دارند، در حالی که بقیه کاربران تنها به اینترنت داخلی محدود هستند که تحت کنترل شدیدتر قرار گرفته است.
هلالاحمر: بیش از ۵۴ هزار واحد غیرنظامی در حملات اخیر آسیب دیدهاند
رییس جمعیت هلالاحمر اعلام کرد که دهها هزار واحد مسکونی و تجاری در سراسر کشور تخریب یا آسیب دیده و صدها مرکز درمانی و آموزشی هدف قرار گرفتهاند. در این حملات شمار زیادی از کودکان و نیروهای امدادی نیز قربانی شدهاند.
پیرحسین کولیوند، رییس جمعیت هلالاحمر ایران، روز یکشنبه ۲۴ اسفند تازهترین آمار مربوط به خسارات ناشی از حملات نظامی را ارائه داد. به گفته او، تاکنون ۵۴ هزار و ۵۵۰ واحد غیرنظامی در نقاط مختلف کشور دچار آسیب یا تخریب شدهاند. از این میان، بیش از ۲۹ هزار واحد مسکونی و ۶ هزار و ۸۵۰ واحد تجاری در استانهای مختلف و حدود ۱۸ هزار واحد دیگر در استان تهران خسارت دیدهاند. همچنین ۱۲۰ مدرسه در مناطق مختلف کشور آسیب دیده یا به طور کامل تخریب شدهاند.
کولیوند افزود که در جریان این حملات، ۲۰۲ کودک و نوجوان زیر ۱۸ سال جان خود را از دست دادهاند. او همچنین از خسارات سنگین به بخش درمان خبر داد و گفت ۲۳۶ مرکز بهداشتی، درمانی و دارویی آسیب دیدهاند. بر اساس گزارش هلالاحمر، ۱۶ نفر از کادر درمان جان باخته و ۹۶ نفر دیگر مجروح شدهاند.
به گفته رییس هلالاحمر، ۱۷ مرکز این سازمان نیز هدف قرار گرفته و دهها دستگاه امدادی از جمله ۳۵ خودروی نجات، ۳۳ آمبولانس و سه بالگرد امدادی از چرخه عملیات خارج شدهاند. او تاکید کرد که در جریان امدادرسانی، ۱۰ نفر از نیروهای امدادی در شهرهای تهران، مهاباد و خمین مجروح شدهاند. در یکی از این حوادث، حمیدرضا جهانبخش، نجاتگر هلالاحمر استان اصفهان، هنگام کمک به مردم جان خود را از دست داد.
آمارهای ارائه شده از سوی فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت ایران
بنا به گزارش خبرگزاری تسنیم، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت ایران، در نشست خبری دوشنبه 25 اسفند از کشته شدن 226 زن و 204 کودک زیر 18 سال خبر داد و اعلام کرد بیش از 61 هزار واحد غیرنظامی آسیب دیدهاند.
وی با اعلام اینکه تعداد کشتهشدگان زن از ابتدای جنگ به 226 نفر رسیده است، اظهار کرد: «همچنین 3 هزار و 2 مصدوم زن در جریان جنگ داشتهایم. دو مادر باردار نیز متأسفانه جان باختهاند.»
مهاجرانی ادامه داد: تعداد کشتهشدگان کمتر از 18 سال به 204 نفر، تعداد کشتهشدگان کمتر از پنج سال به 13 نفر رسیده است و کشتهشدگان کادر درمان بالغ بر 17 نفر است، همچنین 206 معلم و دانشآموز جان باخته و 154 مجروح از این قشر در آمارها ثبت شده است.
سخنگوی دولت ایران راجع به آسیبدیدن مراکز غیرنظامی، اظهار کرد: این عدد از ابتدای جنگ 61 هزار و 182 واحد است که از این میزان واحدهای مسکونی غیر از تهران 34 هزار و 548 واحد است و در تهران نیز 18 هزار و 180 واحد مسکونی و تجاری آسیب دیده است، 8 هزار و 81 واحد تجاری نیز در خارج از استان تهران و در سراسر ایران آسیب دیده است.
بلاتکلیفی بودجه ۱۴۰۵ در روزهای پایانی سال ۱۴۰۴
در حالی که تنها چند روز تا پایان سال ۱۴۰۴ باقی مانده، تاخیر در اعلام نظر شورای نگهبان درباره بودجه ۱۴۰۵ ابهامها درباره سیاست مالی دولت و چشمانداز اقتصاد ایران را افزایش داده است.
یازدهم اسفند، محسن زنگنه، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی، اعلام کرد که مصوبه بودجه برای بررسی نهایی در اختیار شورای نگهبان قرار گرفته و این شورا در حال بررسی مصوبات مجلس است. او همچنین تاکید کرد که بهرغم تحولات سیاسی و امنیتی اخیر، از جمله کشتهشدن رهبر جمهوری اسلامی، روند بررسی مسائل جاری کشور همچنان در «فضای عادی» ادامه دارد و نهادهای تصمیمگیر مشغول پیگیری موضوعات اقتصادی و تقنینی هستند.
به گفته زنگنه، در ابتدای اسفند کمیسیونهای مختلف مجلس -از جمله کمیسیون کشاورزی، کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی، کمیسیون اقتصادی و کمیسیون برنامه و بودجه- مجموعهای از موضوعات مرتبط با «امنیت اقتصادی و قضایی» و همچنین ایرادهای واردشده به لایحه بودجه را بررسی کردهاند.
همزمان، هیات عالی نظارت مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز برخی ابهامهای مطرحشده درباره مصوبات مجلس را بررسی کرده است. این ابهامها به شکل غیرمستقیم در اختیار مجلس قرار گرفته و قرار است جمعبندی آنها همراه با نظر شورای نگهبان به مجلس اعلام شود.
زنگنه، همچنین گفته بود که هیات عالی نظارت مجمع تشخیص مصلحت نظام در مدت کوتاهی بررسی لایحه بودجه را به پایان خواهد رساند و موارد محدود باقیمانده که شامل ایرادهای احتمالی یا مغایرت با سیاستهای کلی نظام است حلوفصل خواهد شد. بر اساس قانون اساسی، شورای نگهبان برای بررسی مصوبات مجلس ده روز فرصت دارد و چنانچه لازم باشد این مهلت تا بیست روز تمدید میشود.
لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور در ابتدای دیماه ۱۴۰۴ با عنوان «ماده واحده بودجه»، شامل الزامات منابع، مصارف و جداول کلان و تفصیلی برنامههای اجرایی، به مجلس شورای اسلامی ارائه و اعلام وصول شد. این لایحه در شرایطی به مجلس ارائه شد که اقتصاد ایران با تورم بالا، کسری مزمن بودجه و محدودیتهای ناشی از تحریمهای خارجی روبهرو بود. تحلیلگران اقتصادی در آن زمان تاکید کردند همین شرایط دولت را ناگزیر کرده است در تدوین بودجه سال آینده به سمت سیاستهای مالی سختگیرانهتر حرکت کند.
بررسیهای اولیه رسانهها و برخی مراکز پژوهشی نشان داد که بودجه سال ۱۴۰۵ در قالب بودجه «انقباضی» طراحی شده است، بودجهای که هدف اصلی آن مهار رشد هزینههای دولت و کنترل فشارهای مالی بر منابع عمومی عنوان میشود. در همین چارچوب، افزایش اتکا به درآمدهای مالیاتی و منابع حاصل از انتشار اوراق مالی، کاهش سهم درآمدهای نفتی در منابع بودجه، تعدیل تدریجی یارانههای قیمتی و حرکت به سمت پرداخت یارانهها در قالب کالابرگ، از جمله محورهای اصلی این لایحه به شمار میرود.
از دیگر ویژههای مهم لایحه بودجه سال 1405، تغییر واحد گزارشدهی مالی از ریال به تومان در برخی جدولها و همچنین جایگزینی جدولهای تفصیلی به جای بخش قابل توجهی از تبصرههای بودجه است. مقامهای دولتی این اقدام را تلاشی برای شفافتر شدن ساختار بودجه عنوان کردهاند، اما برخی اقتصاددانان معتقدند این تغییرها لزوما به معنای افزایش شفافیت در عملکرد مالی دولت نیست.
بر اساس مفاد این لایحه، مجموع منابع عمومی دولت در ظاهر رشد قابل توجهی را نشان میدهد. برآوردها حاکی از آن است که منابع عمومی دولت به لحاظ اسمی حدود ۵۳.۶ درصد افزایش یافته است. با این حال، کارشناسان تاکید میکنند این افزایش در شرایطی رخ داده که نرخ تورم سالانه در اقتصاد ایران به سطح بسیار بالا و بیسابقهای رسیده است. به گفته برخی تحلیلگران، اگر تورم حدود ۵۰ درصدی در سال جاری مبنا قرار گیرد، منابع واقعی بودجه عمومی دولت در سال ۱۴۰۵ در مقایسه با سال قبل حدود ۴۲.۴ درصد کاهش یافته است؛ موضوعی که نشان میدهد بودجه سال آینده عملا نخستین بودجه با رویکرد انقباضی گسترده در سالهای اخیر است.
در بخش منابع نیز، در ترکیب درآمدهای دولت تغییرات قابل توجهی دیده میشود. یکی از نکات مهم در این لایحه، کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی در بخش تملک داراییهای سرمایهای است. بر اساس ارقام مندرج در لایحه، سهم منابع نفتی در این بخش در قیاس با قانون بودجه سال ۱۴۰۴ حدود ۵۶.۵ درصد کاهش یافته است. برخی کارشناسان این تغییر را نشانه تلاش دولت برای جبران محدودیتهای ناشی از صادرات نفت و کاهش اتکای مستقیم بودجه به این منبع سنتی میدانند.
در مقابل، درآمدهای مالیاتی در بودجه سال آینده افزایش قابل توجهی داشته است. طبق مفاد لایحه، درآمدهای مالیاتی دولت در سال ۱۴۰۵ حدود ۶۲.۵ درصد افزایش یافته است. بسیاری از فعالان اقتصادی هشدار میدهند که فشار بیشتر بر نظام مالیاتی در شرایط رکود نسبی اقتصاد هزینه فعالیت بنگاهها و تولیدکنندگان را افزایش میدهد. منابع حاصل از فروش و واگذاری اوراق مالی اسلامی نیز در این لایحه افزایش یافته است. بر اساس برآوردهای موجود، خالص منابع ناشی از انتشار این اوراق حدود ۲۵.۳ درصد رشد داشته است؛ مسیری که در سالهای اخیر به یکی از ابزارهای اصلی دولت برای جبران کسری بودجه بدل شده است.
در کنار این موارد، یکی از بحثبرانگیزترین بخشهای لایحه بودجه، به درآمدهای ناشی از تغییر سیاست ارزی دولت مربوط میشود. در این لایحه، درآمد حاصل از افزایش نرخ ارز ترجیحی حدود ۴۶۰ درصد رشد را نشان میدهد؛ رقمی که بسیاری از اقتصاددانان آن را نشانه ادامه روند حذف تدریجی ارز ترجیحی در سال آینده میدانند.
بر اساس توضیحات ارائهشده از سوی سازمان هدفمندی یارانهها، منابع حاصل از این تغییر قرار است در اختیار این سازمان قرار گیرد و به شکل پرداختهای حمایتی عمدتا، در قالب کالابرگ الکترونیکی، میان خانوارها توزیع شود. با این حال، برخی کارشناسان اقتصادی معتقدند تجربه سالهای گذشته نشان داده است حذف یارانههای ارزی، حتی در صورت پرداختهای جبرانی، به افزایش قیمت کالاهای اساسی و تشدید فشار معیشتی بر خانوارهای کمدرآمد منجر میشود.
در همین حال، یکی از محورهای مهم بحث درباره بودجه سال آینده، وعده دولت برای کاهش ناترازی مالی و حرکت به سمت «صفر شدن کسری بودجه» است. بسیاری در شرایط فعلی اقتصاد ایران و در سایه تشدید تحریمها، خسارتهای ناشی از جنگ و چشمانداز نامطمئن درآمدهای دولت، درباره تحقق این وعده تردید دارند. دولت در تدوین این لایحه تلاش کرده است تصویری از یک بودجه متوازن ارائه دهد. با این حال، تجربه تاریخی نشان میدهد وعده مهار کسری بودجه تقریبا در تمامی دولتها مطرح شده، اما عملا تحقق نیافته است.
به گفته اقتصاددانان، با توجه به شرایط جنگی، افزایش هزینههای امنیتی و بازسازی خسارتهای واردشده، حجم هزینهها در سال جاری حتی از سالهای گذشته نیز بیشتر است. در چنین شرایطی، بسیاری از ناظران اقتصادی معتقدند تحقق وعده کاهش ناترازی مالی و حرکت به سمت بودجه بدون کسری، در عمل بسیار دشوار خواهد بود. ساختار دخل و خرج دولت در جمهوری اسلامی همچنان با شکاف مزمنی میان منابع و هزینهها روبهرو است، شکافی که طی سالهای گذشته به یکی از عوامل اصلی فشارهای تورمی و بیثباتی مالی در اقتصاد ایران تبدیل شده است.
تجربه سالهای اخیر نیز این ارزیابی را تقویت میکند. برای نمونه، کسری بودجه قابل توجه در سال ۱۴۰۳ که تحت تاثیر نوسان درآمدهای نفتی و محدودیتهای اقتصادی شکل گرفت، پیامدهایش را در سال ۱۴۰۴ نشان داد و به افزایش فشارهای تورمی و رشد هزینههای دولت انجامید. اکنون نیز برخی اقتصاددانان هشدار میدهند که با تداوم این الگو، کسریهای پنهان در بودجه ۱۴۰۵ ممکن است در سالهای آینده به تورم بالاتر، افزایش بدهی دولت و فشار بیشتر بر منابع مالی کشور منجر شود.
در مجموع، اگرچه دولت تلاش کرده است در لایحه بودجه سال آینده تصویری از انضباط مالی ارائه دهد، مجموعه شرایط اقتصادی و سیاسی کشور نشان میدهد تحقق این هدف با موانع جدی روبهرو است. در چنین فضایی، تاخیر در تعیین تکلیف نهایی لایحه بودجه نیز بر ابهامهای موجود افزوده است؛ وضعیتی که نهتنها برنامهریزی مالی دولت برای سال ۱۴۰۵ را دشوار کرده، بلکه چشمانداز سیاستهای اقتصادی در سال آینده را نیز با پرسشهای جدی روبهرو کرده است.
با این حال، تاخیر در اعلام نظر شورای نگهبان در شرایطی رخ میدهد که تنها چند روز تا آغاز تعطیلات نوروزی باقی است. اگر این شورا در روزهای آینده ایرادها و مغایرتها را به مجلس اعلام نکند، احتمالا تصویب نهایی بودجه به سال آینده موکول شود؛ وضعیتی که ممکن است برنامهریزی مالی دولت برای سال ۱۴۰۵ را با ابهامهای جدی روبهرو کند.
با توجه به ادامه جنگ، کسر بودجه باز هم شدیدتر خواهد شد و بخش اعظم بودجه به سپاه پاسداران و سایر نیروهای امنیتی اختصاص خواهد یافت
نتیجه گیری
از زمان آغاز تجاوز نظامی علیه ایران روز ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، بمبارانهای ایالات متحده و اسرائیل اغلب در رسانهها بهگونهای ارائه میشود که گویی عمدتا تاسیسات نظامی را هدف قرار داده است. در واقع، از همان ابتدا بمبها بر فراز مناطق شهری پرجمعیت نیز فرو ریخت. امروز در تهران و همچنین در دیگر شهرهای کشور، عفریت جنگ در زندگی روزمره جای گرفته است.
اگر به روایت غالب در پوشش رسانهای نگاه کنیم، چنین بهنظر میرسد که قربانیان عمدتا از میان فرماندهان نظامی و حکومتی هستند. در مقابل، تصاویر قربانیان غیرنظامی و ویرانی در شهرهای ایران بهندرت نمایش داده میشود. از همان روزهای نخست جنگ، مقامهای ایرانی دسترسی به اینترنت را بهشدت محدود کردند و کنترل سختگیرانهای بر انتشار تصاویر اعمال شد. دسترسی به شبکههای اجتماعی دشوار است و بسیاری از پلتفرمهای ارتباطی مسدود شدهاست. این وضعیت انتشار اطلاعات از داخل کشور را بهشدت محدود میکند. برخی کاربران تنها برای چند دقیقه و با هزینهای بالا میتوانند به اینترنت وصل شوند. البته این وضعیت بیسابقه نیست.
در جریان اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶ نیز محدودیتهای مشابهی اعمال شد اما در آن روزها رسانه ها هر روز، با وجود این محدودیتها، اخباررویدادهای داخلی ایران را منعکس می کردند.
مرگبارترین حمله روز ۲۸ فوریه در شهر میناب در استان هرمزگان در جنوب ایران رخ داد. در جریان این حمله، بمبی به مدرسه ابتدایی دخترانه شجره طیبه اصابت کرد. ساختمان مدرسه بر روی کلاسهایی فروریخت که دانشآموزان هنوز در آن حضور داشتند. به گفته مقامهای ایرانی، شمار قربانیان میان ۱۶۵ تا ۱۸۰ کشته برآورد شده است که بیشتر آنان دانشآموزان دختر ۷ تا ۱۲ ساله بودند. حدود ۹۵ نفر نیز زخمی شدند.
ویدیویی که خبرگزاری ایرانی مهر منتشر کرده و روزنامه نیویورک تایمز نیز اصالت آن را تایید کرده است نشان میدهد یک موشک کروز تاماهاوک آمریکایی به پایگاه دریایی نظامی در نزدیکی یک مدرسه در میناب اصابت کرد. بر اساس بررسی شبکه الجزیره، این مدرسه بهروشنی بهعنوان یک مرکز غیرنظامی شناخته میشد و بیش از ده سال بود که بهطور کامل از مجموعه نظامی نزدیک به آن جدا شده بود.
در پایتخت نیز چندین محله هدف قرار گرفته است. تهران بیش از ۱۰ میلیون نفر جمعیت دارد و اگر کل محدوده شهری آن در نظر گرفته شود این رقم به بیش از ۱۵ میلیون نفر میرسد. در چنین بافت شهری متراکمی، تاسیسات نظامی، زیرساختهای غیرنظامی و محلههای مسکونی اغلب در نزدیکی یکدیگر قرار دارند و همین امر شهروندان غیر نظامی را به طور مستقیم در معرض بمباران قرار میدهد. وضعیتی مشابه در دیگر شهرهای بزرگ ایران نیز دیده میشود، بسیاری از بناهای تاریخی در قلب بافت شهری قرار دارند.
روز ۴ مارس فرودگاه مهرآباد در تهران هدف قرار گرفت. روز بعد، سالن دوازده هزار نفری مجموعه ورزشی آزادی بر اثر اصابت یک موشک ویران شد و ساختمانهای اطراف نیز آسیب دید. در بخش مرکزی شهر در میدان فردوسی، چند ساختمان مسکونی و واحدهای تجاری در پی انفجارها خسارت دیدند و بیمارستان گاندی نیز بر اثر انفجاری در نزدیکی آن آسیبهای سنگینی متحمل شد. حضور نیروهای انتظامی در شهر افزایش یافت و بسیاری از ساکنان، که اغلب از طبقات مرفهتر بودند، تهران را ترک کردند و به شهرهای دیگر، بهویژه به مناطق ساحلی دریای خزر رفتند، به امید آنکه از بمبارانها در امان بمانند.
اوایل حملات، شاید عدهای خوشحال بودند که سه چهار روزه همهچیز تمام میشود و حکومت میرود و همهچیز بهتر میشود و عید امسال جشن بزرگی گرفته میشود. الان بیش از دو هفته طول کشیده و معلوم نیست کی تمام میشود و جمهوری اسلامی هم یک قدم عقب ننشسته و کاملا روی موضع خودش ایستاده و حتی محکمتر از قبل و زخمیتر و وحشیتر؛ اکنون مردم جنگزده هستند و بسیاراین خانههای خود را نیز از دست دادهاند.
صدای جنگنده و بمبارانها، وضعیت وحشتناکی بهوجود آورده است.
خیلی تلخ است که مردم ایران زیر مصیبت و فلاکت و جنگ قرار دارند یک عده در خارج کشور میرقصند و با تشکر از ترامپ و نتنایاهو به ادامه جنگ هورا میکشند و... این به بدبختی و آوارگی مردم ایران و ویرانی زیرساختهای این کشور میرقصید و تازه ادعای برپایی سلطنت در ایران هم دارند. رضا پهلوی و تلویزیون انترنشنال، همواره سیاستهای ترامپ و نتانیاهو را تکرار میکنند و برایشان مهم آن است که پول و قدرت به آنها اعطا کنند! سلطنتطلبان و در راس آنها رضا پهلوی و اطرافیانش از جنگ راضی هستند و میخواهند آنها را بعد از جمهوری اسلامی به قدرت و حاکمیت ایران برسانند و ... اینها نوکران آمریکا و اسرائیل با اندیشههای فاشیستی هستند و به همین دلیل در مقابل ترامپ و نتانیاهو تا کمر دولا میشوند همانطور که حزبالهیهای قاشیست در مقابل روحانیت حاکم بر ایران زانو میزنند. به این ترتیب، در حال حاضر جامعه ایران با دو فاشیسم حاکم و مدعی حاکمیت روبهرو هستند.
جنگ ۱۸ روزه علیه ایران که قرار بود ظرف ۳ روز به براندازی نظام بینجامد، ترامپ را عصبانی کرده است. رفتار پرخاشگرانه او با خبرنگاران و فحاشی به آنها هنگام سئوال درباره ایران، نشانه نارضایتی عمیق او از نتایج جنگ است. ترامپ در اظهاراتش حتی به خبرنگار گفت: «تو آدم نفرتانگیزی هستی» و از پاسخگویی درباره اعزام نیرو به ایران خودداری کرد.
درخواست ترامپ از متحدان برای کنترل تنگه هرمز، تاکنون نتیجهای نداده است. چین با رد مشارکت، خواستار توقف تنشها شد. آلمان صریحا گفت: «این جنگ ما نیست و ۲ ناوچه اروپایی نمیتوانند کاری کنند که آمریکا نتوانست.» ایتالیا، فرانسه و دیگر متحدان نیز به این درخواست پاسخ منفی دادند.
گزارشها از هزینه ۱۲ میلیارد دلاری جنگ تاکنون و افزایش بدهی آمریکا به ۴۰ تریلیون دلار تا ۲۰۲۶، نگرانیها در کنگره را افزایش داده است. نمایندگان دموکرات خواستار محدود کردن اختیارات جنگی ترامپ شده و تاکید کردند او مردم را برای این جنگ آماده نکرده بود. روزنامه گاردین نوشت ترامپ در باتلاقی گیر افتاده که نه اهدافش دستیافتنی است و نه راهبردی برای خروج دارد.
نگرانی شهروندان آمریکایی از ادامه جنگ افزایش یافته و والدین از اعزام فرزندانشان به جبهههای ایران وحشت دارند. سردرگمی ترامپ و ترکیب آن با دروغهای ساختگی، نتیجه فروپاشی سناریوی پیروزی سریع اوست.
سیانان: تماس «مستقیم» مقامات ایرانی با ویتکاف؛ ترامپ مذاکره را رد کرد، عراقچی «درخواست مذاکره» را تکذیب کرد.
امروز ترور لاریجانی هم اعلام شده است. او سیاستمداری کهنهکار، رییس شورای عالی امنیت ملی کشور و از ماه ژانویه، حاکم بالفعل ایران بود. در واقع پس از کشتهشدن خامنهای، لاریجانی مهمترین و توانمندترین واسطه میان رهبری دفاعی و سیاسی ایران توصیف کرد.
در هفتههای اخیر، لاریجانی به یکی از صریحترین و تندترین چهرههای درون حاکمیت ایران بدل شده بود. او هفته گذشته در شبکه اجتماعی ایکس به دونالد ترامپ هشدار داده بود که «مواظب باش خودت حذف نشوی» و تهدید کرده بود در صورت حمله آمریکا به شبکه برق ایران، «نظامیان آمریکایی را تعقیب خواهد کرد.»
پس از کشته شدن آیتالله علی خامنهای در حمله نخست اسرائیل و تا پیش از انتخاب پسرش «مجتبی خامنهای» بهعنوان جانشین، عملا رهبر ایران بوده است.
لاریجانی که از اوت ۲۰۲۵ با فرمان علی خامنهای بار دیگر به دبیری شورای عالی امنیت ملی منصوب شده بود، در زمان مرگ، یکی از محوریترین چهرههای تصمیمگیری در جمهوری اسلامی محسوب میشد و بر حوزههای دفاعی، اطلاعاتی و سیاست خارجی نظارت کامل داشت. او پیشتر نیز از ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۷ همین سمت را بر عهده داشت و در طول چند دهه فعالیت سیاسی، مناصب مهمی از جمله ریاست مجلس شورای اسلامی(۲۰۰۸ تا ۲۰۲۰)، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و ریاست سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی را تجربه کرده بود. علی لاریجانی، همچنین در مذاکرات هستهای با کشورهای اروپایی نقش فعالی از آغاز ایفا کرده بود. اکنون جلیلی کسیست که احتمالا به جای لاریجانی، به ریاست شورای امنیت ملی در نظر گرفته شود.
اکنون هفدهمین روز جنگ هم سپری شده و وضعیت به همان منوال است. این وضعیت جامعهای جنگزده است که اساسیترین شاخصهای «سرمایه اجتماعی»، به حداقل رسیده است. بیشتر کسبوکارها تعطیل شدهاند و معلوم نیست کارگران و سایر مزدبگیران و فقرا چه سرنوشتی پیدا خواهند کرد. و صاحبان کسبوکارهای کوچک تعطیلشده قرار است و چگونه در این وضعیت خواهند دوام آورد. نخستین بحرانی که با تداوم وضعیت جنگی بروز خواهد یافت، همین بحران شغل و درآمد برای اکثریت جامعه خواهد بود.
سهشنبه بیست و ششم اسفند 1404-هفدهم مارس 2026
