نوزدهمین روز جنگ
چهارشنبه ٢٧ اسفند ١٤٠٤؛ نوزدهمین روز جنگ؛ چند فاز از تاسیسات پارس جنوبی هدف حمله آمریکا و اسرائیل قرار گرفته، قیمت نفت جهش کرد. اسماعیل خطیب وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی، دیشب هدف قرار گرفته و کشته شده است.
یک روز پس از کشتهشدن علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و غلامرضا سلیمانی، رییس سازمان بسیج، مسعود پزشکیان تایید کرد که اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات ایران، نیز صبح امروز در حملات اسرائیل کشته شده است.
این در حالیست که مراسم تشییع علی لاریجانی، دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی، غلامرضا سلیمانی، فرمانده سابق بسیج، و ملوانان ناو دنا در تهران در جریان است.
حملات به پایگاه موشکی تنگه هرمز، تهران، تبریز یزد،کرج،فردیس، بندر لنگه و لارستان و ... حملات جمهوری اسلامی به اسرائیل، عربستان، عراق، کويت و ...
دبیرخانه شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی کشتهشدن علی لاریجانی، دبیر این شورا را به همراه معاون، پسر و چند محافظش را سهشنبه شب شب گذشته تایید کرد.
جمهوری اسلامی ایران، میگوید پایگاههای آمریکا در منطقه را برای سومین بار متوالی در عرض چند ساعت هدف حمله موشکی و پهپادی قرار داده است. برگزار شد.
*رسانههای داخلی ایران گزارش داند که حملات هوایی روز چهارشنبه آمریکا و اسرائیل به تاسیسات پارس جنوبی منجر به بروز آتشسوزی شده و تیمهایی بری مهار آتش اعزام شدهاند.
*ترامپ: آمریکا هنوز آماده پایان عملیات نظامی در ایران نیست اما بهزودی خارج میشویم.
*حملات راکتی و پهپادی به سفارت آمریکا و یک تاسیسات دیپلماتیک در عراق
*کویت میگوید در ۲۴ ساعت گذشته دو موشک بالستیک و ۱۳ پهپاد را در حریم هواییاش ردیابی و خنثی کرده است.
*اسرائیل حملات هوایی و زمینی به حزبالله لبنان را افزایش داده و تعدادی از مناطق پرجمعیت بیروت را بمباران کرده است.
*معاون روابط عمومی و تبلیغات سپاه امام حسن مجتبی رژیم در استان البرز میگوید بیش از ٧٠ نفر را دستگیر کردهاند.
*خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، صبح چهارشنبه ۲۷ اسفند از اعدام فردی به نام کوروش کیوانی، به اتهام «جاسوسی» برای اسرائیل خبر داد. کیوانی در تابستان گذشته، در جریان جنگ ۱۲ روزه بازداشت شده بود.ماریا مالمر استنرگارد، وزیر امور خارجه سوئد، اعدام این شهروند دوتابعیتی سوئدی- ایرانی را با ابراز تاسف، محکوم کرد.
*مقامهای جمهوری اسلامی در پیامهایی رسما کشتهشدن اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات این کشور را تایید کردهاند. وزارت برق عراق اعلام کرد که در پی حمله به تاسیسات پارس جنوبی، واردات گاز از ایران متوقف شده است.
*خبرگزاری فارس با اشاره به یک حمله هوایی که صبح روز چهارشنبه ۲۷ اسفند به دادگستری لارستان استان فارس صورت گرفت از «کشته و مجروح شدن تعدادی از کارکنان و شهروندان» خبر داد. فارس نوشت این حمله «حین ارائه خدمات قضایی» در ساختمان دادگستری صورت گرفته است. در این خبر شمار دقیق کشتهها و زخمیها مشخص نشده است.
*سپاه پاسداران حملات تلافیجویانهای را علیه کشورهای منطقه آغاز کرد. این نیرو در هشداری فوری، خواستار تخلیه تاسیسات نفتی-گازی در عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی شد. بر اساس گزارشها، چندین صدای انفجار «مهیب» در ریاض پایتخت عربستان شنیده شده است.
*با ادامه درگیریها در منطقه، چهارشنبه ۲۷ اسفند صدای چند انفجار در شهر هولیر در شمال عراق گزارش شد. خبرنگاران حاضر در محل از مشاهده ستونهای دود در آسمان این شهر خبر دادند. فرودگاه هولیر از سال ۲۰۱۴ میزبان نیروهای ائتلاف بینالمللی به رهبری آمریکا برای مبارزه با داعش بوده و همچنین یکی از بزرگترین کنسولگریهای ایالات متحده در این شهر قرار دارد.
*وزارت دفاع بحرین اعلام کرد تاکنون بیش از ۱۳۰ موشک و ۲۳۴ پهپاد شلیکشده از ایران را رهگیری و خنثی کرده است. در همین حال، ارتش اسرائیل گزارش داد حکومت ایران در حال تدارک یک حمله موشکی جدید علیه این کشور است و این تهدید شناسایی شده است.
*مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در دو پیام مکتوب جداگانه کشته شدن علی لاریجانی و غلامرضا سلیمانی را تسلیت گفته است. اسرائیل میگوید در شبانهروز گذشته «بیش از ۲۰۰ هدف» را در ایران هدف قرار داده است.
*عراقچی: آتشبس را نمیپذیریم مگر آنکه جنگ کامل و دائم پایان یابد.
حمله به تاسیسات انرژی جنوب ایران؛ عسلویه و پارس جنوبی در کانون مرحله تازه جنگ
بر اساس اطلاعیههای منتشرشده در داخل ایران، مقامهای پدافند غیرعامل و مدیریت بحران تأکید کردهاند که تا زمان انتشار این گزارش، نشت مواد سمی گزارش نشده و دود سیاه برخاسته از منطقه ناشی از سوختن مواد نفتی و هیدروکربنی بوده است. همین اطلاعیهها، همچنین بر لزوم رعایت فاصله ایمن از تاسیسات، بستن در و پنجرهها و خاموش کردن تجهیزات تهویه در خانهها تأکید کردهاند. در همین چارچوب، خبر تخلیه گسترده عسلویه و نخلتقی نیز از سوی منابع داخلی تکذیب شده و یک مقام مسئول در عسلویه گفته است که آسیب جدی به مجموعه پالایشی پارس جنوبی وارد نشده، حمله بیشتر متوجه مخازن گاز بوده، آتش در بخشی از فازها در حال مهار است و فعالیت بعضی سایتها صرفا به طور موقت برای احتیاط متوقف شده است. این بخش از ماجرا فعلا عمدتا بر گزارشهای داخلی ایران استوار است و هنوز تصویر مستقل و کاملی از حجم واقعی خسارت منتشر نشده است. از سوی دیگر، گزارشهای بینالمللی نیز تأیید میکنند که عسلویه و پارس جنوبی هدف قرار گرفتهاند، اما درباره ابعاد خسارت با احتیاط سخن میگویند.
اهمیت این حمله در آن است که عسلویه و پارس جنوبی در قلب شبکه گاز ایران قرار دارند و هرگونه اختلال در آنها میتواند پیامدهایی فراتر از محدوده محلی داشته باشد. اگرچه گزارشهای موجود هنوز از توقف کامل تولید یا آسیب ساختاری گسترده سخن نمیگویند، اما حتی حمله محدود به چنین مجموعهای برای بازار جهانی انرژی و برای فضای امنیتی خلیج فارس پیام سنگینی دارد.
وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی ایران
اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی، کشته شد
اسرائیل روز چهارشنبه اعلام کرد اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی، را کشته است؛ ادعایی که تاکنون از سوی تهران تایید نشده است. اگر این خبر تایید شود، خطیب سومین مقام بلندپایه ایرانی خواهد بود که ظرف دو روز گذشته در حملات اسرائیل هدف قرار گرفته و جان خود را از دست داده است.
این ادعا در حالی مطرح میشود که طی ۴۸ ساعت گذشته دو چهره مهم دیگر جمهوری اسلامی، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، و غلامرضا سلیمانی، فرمانده بسیج، نیز در حملات هوایی اسرائیل کشته شدهاند. قرار است مراسم تشییع هر دو مقام روز چهارشنبه برگزار شود.
کشته شدن لاریجانی و سلیمانی ضربهای مهم به ساختار قدرت در ایران تلقی شده است، هرچند مقامهای جمهوری اسلامی تلاش کردهاند از تاثیر سیاسی آن بکاهند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفتوگویی که پس از تایید کشتهشدن لاریجانی از سوی تهران پخش شد، تاکید کرد که حکومت ایران به یک فرد متکی نیست و حذف چهرههای ارشد به معنی فروپاشی یا فلج شدن ساختار سیاسی کشور نخواهد بود.
گزارش الجزیره به نقل از تحلیلگران نظامی اسرائیلی میگوید خطیب از چهرههای مورد اعتماد و نزدیک به مجتبی خامنهای، رهبر جدید ایران، محسوب میشد. همچنین به گفته منابع اسرائیلی، اطلاعاتی که در ۲۴ ساعت گذشته گردآوری شده، به اسرائیل امکان داده است مرگ سه مقام ارشد ایرانی را اعلام کند.
اسرائیل کاتز، همچنین اعلام کرده است که او و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به ارتش این کشور اجازه دائمی دادهاند که دیگر مقامهای ارشد ایرانی را نیز در صورت قرار گرفتن در تیررس، بدون نیاز به تایید موردی و جداگانه، هدف قرار دهد. این تصمیم نشانهای از تشدید سیاست ترور هدفمند در بالاترین سطوح حاکمیت ایران است.
ترورهای اخیر بخشی از الگوی گستردهتری است که اسرائیل در سالهای گذشته علیه دشمنان منطقهای خود دنبال کرده است. در این چارچوب، شمار زیادی از رهبران حماس در داخل و خارج غزه ترور شدهاند. حسن نصرالله، رهبر دیرینه حزبالله لبنان، و احمد رهاوی، نخستوزیر پیشین حوثیها، نیز از جمله چهرههایی هستند که در این حملات کشته شدهاند و مقامهای اسرائیلی نیز آشکارا گفتهاند که این روند ادامه خواهد یافت.
ویرانیهای ناشی از برخورد یک موشک ایرانی به محلهای در مرکز اسرائیل
پاسخ جمهوری اسلامی به ترور لاریجانی؛ حمله موشکی با کلاهکهای خوشهای به تلآویو
جمهوری اسلامی پس از کشتهشدن علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، و شماری دیگر از مقامهای بلندپایه این کشور، با حمله موشکی به تلآویو واکنش نشان داده و همزمان اسرائیل نیز حملات خود را به لبنان، بهویژه مناطق تحت نفوذ حزبالله، تشدید کرده است.
رسانههای دولتی ایران، گزارش دادهاند که در حمله موشکی به تلآویو از موشکهایی با کلاهکهای خوشهای استفاده شده است؛ اقدامی که تهران آن را پاسخ مستقیم به ترور علی لاریجانی از سوی اسرائیل اعلام کرده است. به گفته سپاه پاسداران، در این حمله از موشکهای «خرمشهر ۴» و «قدر» استفاده شده که هر دو دارای چند کلاهک انفجاریاند. مقامهای اسرائیلی اعلام کردهاند این حمله در محلهای نزدیک به بخشهای پرجمعیت تلآویو، که در آن برخی تاسیسات مهم نظامی نیز قرار دارد، دو کشته برجای گذاشته و شمار کشتههای اسرائیل از آغاز این جنگ را به دستکم ۱۴ نفر رسانده است. اسرائیل پیشتر نیز ایران را به استفاده مکرر از مهمات خوشهای متهم کرده بود؛ مهماتی که با پخش شدن در سطحی وسیع، رهگیری آنها دشوارتر است.
حملات جمهوری اسلامی ایران به کشورهای همسایه
حملات جمهوری اسلامی ایران به کشورهای همسایه دامنه بحران را به کل منطقه کشانده است. کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس تاکنون هدف بیش از دو هزار حمله موشکی و پهپادی قرار گرفتهاند؛ حملاتی که پایگاههای نظامی و نمایندگیهای دیپلماتیک آمریکا، زیرساختهای نفتی، بندرها، فرودگاهها، کشتیها و حتی ساختمانهای مسکونی و تجاری را دربر گرفته و بخش بزرگی از آنها متوجه امارات متحده عربی بوده است.
عباس عراقچی در گفتوگو با الجزیره گفته است ایران فقط پایگاههای نظامی آمریکا را هدف نگرفته، زیرا نیروهای آمریکایی در خارج از پایگاههای نظامی و در مناطق شهری نیز مستقر شدهاند. او تصریح کرده هر جا نیروهای آمریکایی یا تأسیسات متعلق به آنها وجود داشته، هدف قرار گرفته و ممکن است برخی از این نقاط در نزدیکی مناطق شهری بوده باشند.
در سطح دیپلماتیک، عربستان سعودی اعلام کرده است شامگاه چهارشنبه در ریاض میزبان نشست مشورتی وزیران خارجه شماری از کشورهای عربی و اسلامی خواهد بود تا راههای حمایت از امنیت و ثبات منطقه بررسی شود. با این حال، دادهها و ارزیابیهای بینالمللی نشان میدهد تبعات جنگ از هماکنون فراتر از منطقه رفته است. آژانس بینالمللی انرژی این درگیری را بدترین بحران نفتی از دهه ۱۹۷۰ تاکنون توصیف کرده است. قیمت نفت از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه تاکنون حدود ۴۵ درصد افزایش یافته و نگرانیها از بازگشت موج تازهای از تورم جهانی را بالا برده است. برنامه جهانی غذا نیز هشدار داده در صورتی که این جنگ تا ژوئن ادامه یابد، دهها میلیون نفر در معرض گرسنگی حاد قرار خواهند گرفت.
بخش هوانوردی جهانی نیز با بحران تازهای روبهرو شده است. شرکتهای هواپیمایی نسبت به افزایش شدید بهای سوخت جت هشدار دادهاند و از صدها میلیون دلار هزینه اضافی، افزایش قیمت بلیت و حذف برخی مسیرها سخن گفتهاند. با بسته ماندن بخش اعظم آسمان خاورمیانه به دلیل خطر حملات موشکی و پهپادی، پروازهای بسیاری لغو، جابهجا یا تغییر مسیر داده شدهاند.
نمایی از تاسیسات پارس جنوبی
تاسیسات پتروشیمی پارس جنوبی در عسلویه هدف حملات هوایی قرار گرفت
تاسیسات پتروشیمی پارس جنوبی در عسلویه هدف حملات هوایی قرار گرفت. تلویزیون ایران گزارش داد که حملات آمریکا و اسرائیل در روز چهارشنبه ۲۷ اسفند تأسیسات بزرگ گازی در پارس جنوبی را هدف قرار داده و موجب آتشسوزی شده است.
صداوسیما در این گزارش بهنقل از معاون استاندار استان بوشهر اعلام کرد بخشهایی از تاسیسات گازی واقع در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس جنوبی در عسلویه هدف پرتابههای شلیکشده از سوی آمریکا و اسرائیل قرار گرفت.
فرماندار عسلویه هم به رسانههای ایران گفت «چند فاز در پارس جنوبی» هدف قرار گرفته و «برای کنترل و جلوگیری از سرایت آتش این فازها از مدار خارج شدهاند.» خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، نیز از هدف گرفته شدن مخازن و تاسیسات در «فازهای مختلف پالایشگاه سوم، چهام، پنجم و ششم» خبر داده است.
در همین حال، سایت اکسیوس به نقل از مقامهای اسرائیلی نوشت که این حمله با هماهنگی با آمریکا و دولت ترامپ صورت گرفته است. بر اساس این گزارش، این نخستین بار است که اسرائیل به تاسیسات گاز طبیعی ایران حمله میکند که برای اقتصاد کشور حیاتی است. پیشتر گزارشهایی منتشر شده بود حاکی از اینکه ایالات متحده به حمله اسرائیل به انبارهای نفت تهران بدون موافقت واشینگتن اعتراض کرده بود.
میدان گازی پارس جنوبی، که ایران و قطر بهطور مشترک از آن بهرهبرداری میکنند، بزرگترین منبع گاز طبیعی شناختهشده جهان بهشمار میرود و پالایشگاههای مستقر در عسلویه وظیفه فرآوری گاز استخراجی از این میدان را بر عهده دارند.
این مجموعه شامل ۱۳ پالایشگاه است که بهطور متوسط روزانه بیش از ۶۰۰ میلیون مترمکعب گاز شیرین به شبکه سراسری ایران تزریق میکند و در مجموع حدود ۷۰ درصد از گاز مصرفی کشور را تامین میکند. پارس جنوبی نقش محوری در تأمین انرژی داخلی و خوراک صنایع پتروشیمی ایران دارد.
ناوگانی پهپادهای اسرائیل در فضای ایران
نیروی هوایی اسرائیل شروع به بهکارگیری ناوگانی از پهپادهای گشتزن بر فراز تهران و دیگر مناطق ایران کرد و تمرکز خود را از مراکز فرماندهی به ایستهای بازرسی و موانع جادهای بسیج معطوف ساخت. این پهپادها دهها هدف را مورد اصابت قرار دادند و هر بار دو تا چهار نفر از نیروهای امنیتی را کشتند.
مقامهای امنیتی اسرائیل گفتند که این حملات در بسیاری از موارد بر اساس اطلاعاتی انجام شده که شهروندان عادی ایرانی ارسال کرده بودند. روز پنجشنبه، دستکم سه ایست بازرسی مختلف هدف قرار گرفتند؛ از جمله در بزرگراه امام رضا و خیابان شاهد در شمال تهران.
در طول آخر هفته نیز حملات بیشتری صورت گرفت. شامگاه یکشنبه، نیروهای اسرائیلی یک عملیات هدفمند برای شکار ایستهای بازرسی انجام دادند و ۱۱ مورد از آنها را هدف قرار دادند؛ از جمله در میدانهای انقلاب و آزادی در تهران و در امتداد چند بزرگراه.
مقامات ایرانی، تایید کردهاند که حملات به ایستهای بازرسی در حال انجام است.
هشدار سپاه: از تاسیسات نفتی عربستان، امارات و قطر فاصله بگیرید
ساعتی بعد از حمله اسرائیل به تاسیسات صنعت نفت پارس جنوبی و عسلویه، سپاه پاسداران با صدور بیانیهای به شهروندان و ساکنان اطراف تأسیسات نفتی عربستان، امارات متحد عرب و قطر هشدار داد که «این مراکز به اهدافی مستقیم و مشروع تبدیل شدهاند و در ساعات آینده مورد هدف قرار میگیرند.»
سپاه از جمله از مجتمع پتروشیمی الجبیل و پالایشگاه سامرف عربستان، میدان گازی الحصن متعلق به امارات و پالایشگاه راس لفان قطر نام برده و «از تمامی شهروندان، مقیمان و کارکنان» خواسته است که «فورا این مناطق را ترک کرده و بدون هیچگونه تأخیر به فاصلهای امن منتقل شوند.
سپاه میافزاید: «پیش از این، هشدارهای صریح و مکرری به حاکمان شما درباره ورود به این مسیر خطرناک و بهقمار گذاشتن سرنوشت ملتهایشان داده شده بود.م
ریاض از رهگیری دو موشک و انهدام 19 پهپاد متخاصم خبر داد
پدافند سعودی دو موشک بالستیک شلیکشده بهسمت شهر «الخرج» را رهگیری کرد
پدافند هوایی پادشاهی عربی سعودی اعلام کرد دو موشک بالستیک را که بهسمت شهر الخرج، وابسته به منطقه ریاض، شلیک شده بود رهگیری کرده است.
بنابه اعلام این نهاد، ترکشهای ناشی از رهگیری در اطراف پایگاه «امیر سلطان» سقوط کرد، بدون آنکه خسارتی گزارش شود.
پدافند سعودی همچنین اعلام کرد در چند ساعت گذشته 19 پهپاد متخاصم را در منطقه شرقی رهگیری و منهدم کرده است.
ترکی المالکی، سخنگوی وزارت دفاع پادشاهی عربی سعودی، گفت دو پهپاد پیش از نزدیک شدن به «حی السفارات»(محله دیپلماتیک) در ریاض سرنگون شدند.
«بیمارستان ایرانیان» در دبی پیش از پایان مهلت تخلیه، تعطیل شد
در حالی که مقامهای امارات متحده عربی پیشتر به مسئولان «بیمارستان ایرانیان» در دبی مهلت یکماهه برای توقف فعالیت داده بودند، این مرکز درمانی وابسته به جمهوری اسلامی روز سهشنبه ۲۶ اسفندماه بهطور ناگهانی و طی چند ساعت از سوی پلیس دبی تعطیل شد.
همچنین به کارکنانی که در خانههای سازمانی بیمارستان سکونت داشتند، تنها یک هفته مهلت داده شده است تا این واحدها را تخلیه کنند. پیشتر نیز خانههای سازمانی مرتبط با سرپرستی مدارس ایرانی در دبی تخلیه شده بود.
پس از آغاز حملات جمهوری اسلامی به خاک کشورهای خلیج فارس، امارات متحده عربی دستور داد فعالیت مراکز وابسته به حکومت ایران در این کشور از جمله بیمارستان ایرانیان، مدارس ایرانی، دانشگاه آزاد، مسجد «امام حسین» و همچنین «باشگاه ایرانیان» در دبی متوقف و این مراکز تعطیل شوند.
بر اساس دستور امارات متحده عربی، نیروهای اعزامی شاغل در این مجموعهها باید خاک امارات را ترک میکردند.
طی روزهای گذشته فعالیت باشگاه ایرانیان و مدارس ایرانی در دبی نیز بهطور کامل متوقف و بسته شدند.
پس از دستور امارات برای تعطیلی مدارس ایرانی، این مراکز آموزشی وابسته به جمهوری اسلامی تحویل پروندههای دانشآموزان به خانوادهها را منوط به پرداخت کامل شهریه کردند، در حالی که این مدارس موظف بودند پروندهها را بدون دریافت پول و از طریق مراجع آموزشی امارات تحویل دهند.
مدیران این مراکز آموزشی جمهوری اسلامی از خانوادههای دانشآموزان خواستهاند برای دریافت پرونده تحصیلی فرزندان خود ابتدا شهریه کامل را تسویه کنند. تا پیش از این دستکم پنج مدرسه ایرانی در امارات متحده عربی فعال بودند.
در همین حال، باشگاه ایرانیان در دبی که زیر نظر جمهوری اسلامی فعالیت میکند، در بیانیهای اعلام کرد تمامی فعالیتهای این مجموعه از ۲۵ اسفند متوقف خواهد شد.
مقامهای اماراتی به کنسولگری جمهوری اسلامی در دبی نیز دستور دادهاند تعداد نیروهای خود را کاهش دهد. بر اساس این دستورالعمل، فعالیت محدود کنسولگری با نیروهای محلی ادامه خواهد داشت.
ریاض میزبان نشست وزیران خارجه کشورهای عربی و اسلامی درباره امنیت منطقه
با ادامه جنگ ایران و ائتلاف ایالات متحده و اسرائیل و پیامدهای آن بر منطقه، وزارت خارجه پادشاهی عربی سعودی اعلام کرد ریاض شامگاه چهارشنبه میزبان نشست مشورتی وزیران خارجه گروهی از کشورهای عربی و اسلامی است.
این وزارتخانه با انتشار بیانیهای اعلام کرد این نشست با هدف رایزنی و هماهنگی بیشتر درباره راههای حمایت از امنیت منطقه و ثبات آن برگزار میشود.
در پی ادامه اقدامات نظامی فزاینده ایران علیه کشورهای خلیج در روز 19 جنگ، دیپلماسی پادشاهی عربی سعودی روند هماهنگی سیاسی مشترک کشورهای خلیجی را درباره حملات ایران افزایش داده است. کشورهای شورای همکاری خلیج همچنان به خویشتنداری پایبند مانده و ثبات را ترجیح میدهند، که این رویکرد یکی از اصول ریشهدار در سیاست خارجی کشورهای این شورا است.
ریاض تماسهای خود را با چند پایتخت خلیجی و عربی افزایش داده تا رایزنی و هماهنگی فوری درباره «حملات بزدلانه ایران» که شش کشور را هدف قرار داده، تقویت شود. کشورهایی که بر حق خود برای دفاع در برابر «اقدام خصمانه وحشیانه ایران» تاکید کردهاند. این تماسها پیامی با عنوان «امنیت خلیج یکپارچه است» منتقل میکند و همچنین بیانگر تمایل مشترک برای ایجاد ثبات است و در عین حال بر اهتمام ریاض به تثبیت موضع واحد خلیجی تاکید دارد. موضعی که میتواند در سایه تحولات جاری از امنیت و ثبات منطقه محافظت کند.
وقوع چندین انفجار در اربیل
خبرنگاران خبرگزاری فرانسه گزارش دادند که دستکم چهار انفجار شدید روز چهارشنبه در اربیل، در کردستان عراق، شنیده شد. در روزهای اخیر، گروههای مسلح مورد حمایت ایران حملات پهپادی متعددی علیه نیروها و منافع آمریکایی انجام دادهاند.
این خبرگزاری از رهگیری پرتابهها توسط سامانه دفاع هوایی در آسمان اربیل خبر داده و گفته که خبرنگارانش شاهد بالا رفتن ستونهایی از دود در حومه این شهر بودند؛ منطقهای که کنسولگری آمریکا و نیروهای ائتلاف بینالمللی ضدتروریسم در آنجا مستقر هستند.
هدف قرار گرفتن نیروگاه بوشهر
آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که نیروگاه هستهای غیرنظامی بوشهر هدف یک «پرتابه» قرار گرفته، اما «هیچ خسارتی» و هیچ زخمیای گزارش نشده است. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس «بار دیگر خواستار خویشتنداری در جریان این درگیری شد تا از هرگونه خطر وقوع حادثه هستهای جلوگیری شود.»
نیروگاه بوشهر، تنها نیروگاه فعال هستهای در ایران است و ظرفیتی معادل ۱۰۰۰ مگاوات دارد که تنها بخشی از نیاز برق کشور را تأمین میکند.
میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین، در واکنش به این اتفاق گفت که پاسخ آژانس بینالمللی انرژی اتمی متناسب با «وخامت اوضاع» نیست. او با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس افزود: «موشک تنها در ۲۰۰ متری یک رآکتور هستهای فعال منفجر شد. احتمال حمله دیگری را نمیتوان رد کرد. این نشان دهنده خطر واقعی یک فاجعه هستهای بزرگ است که میتواند بهطور چشمگیری کل منطقه را تحت تاثیر قرار دهد.»
دود ناشی از انفجار در زعفرانیه تهران در بامداد روز چهارشنبه
انفجارهای بامدادی چهارشنبه در تهران
شهروندان تهرانی بامداد چهارشنبه ۲۷ اسفند، مشاهدات گستردهای را در شبکههای اجتماعی، از شنیده شدن صداهای انفجار و تیراندازی در برخی مناطق تهران، بهویژه در شمال این شهر، ارسال کردهاند. بر اساس گزارشها و مشاهداتی که به وحیدآنلاین ارسال شده، بامداد امروز چهارشنبه ۲۷ اسفند حوالی ساعت ۱:۵۰ تا ۲:۱۰ بامداد، ساکنان مناطقی از جمله زعفرانیه، الهیه، ولنجک، سیدخندان و سردار جنگل از شنیده شدن صداهای شدید خبر دادهاند. بیشترین حجم گزارشها مربوط به محدوده زعفرانیه است؛ جایی که برخی شاهدان از وقوع دو تا سه انفجار در حوالی ساعت ۲:۰۲ بامداد خبر داده و گفتهاند شدت صدا به حدی بوده که باعث لرزش ساختمانها شده است.
در برخی از این پیامها، همچنین به شنیده شدن صدای تیراندازی پس از انفجار اشاره شده و حتی گمانهزنیهایی درباره احتمال وقوع یک حمله هدفمند یا استفاده از پهپاد مطرح شده است. با این حال، هیچیک از این ادعاها از سوی منابع مستقل یا رسمی تایید نشدهاند.
برخی گزارشهای محلی محل احتمالی یکی از این رویدادها را حوالی خیابان ماکوییپور جنوبی، نزدیک کوچه تیموریان در منطقه زعفرانیه عنوان کردهاند. به گفته شاهدان، پس از وقوع صداهای شدید، نیروهای امدادی، پلیس و برخی نیروهای امنیتی به سرعت در محل حاضر شدهاند.
در عین حال، گزارشهایی از سایر نقاط تهران نیز منتشر شده است. از جمله در محدوده سیدخندان از شنیده شدن صدای تیراندازی حوالی ساعت ۲ بامداد خبر داده شده و در مناطق ولنجک و سردار جنگل نیز برخی ساکنان از صداهای «شدید» و «نزدیک» خبر دادهاند. تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی حاکی از مشاهده دود در بخشهایی از شمال تهران، از جمله حوالی زعفرانیه و خیابان فرشته است.
گزارشها درباره شدت انفجار نیز یکسان نیست؛ در حالی که برخی ساکنان از خسارتهایی مانند شکستن شیشهها خبر دادهاند، برخی دیگر تنها به لرزش خفیف پنجرهها اشاره کردهاند. به گفته برخی کاربران، وجود ساختمانهای بلند در این مناطق ممکن است در نحوه احساس موج انفجار تأثیر گذاشته باشد.
همزمان، گزارشی جداگانه از شهر هشترود در استان آذربایجان شرقی نیز منتشر شده که در آن به شنیده شدن دو صدای انفجار در حوالی ساعتهای ۱:۵۰ و ۲:۰۰ بامداد اشاره شده است.
وزیر دفاع اسرائيل: هدفگیری تمامی مقامهای ارشد ایران مجاز است
یسرائيل کاتس، وزیر دفاع اسرائيل میگوید، رهبری این کشور به ارتش اجازه داده تا هر مقام بلندپایه ایرانی که در تیررس قرار دارد را هدف بگیرد و این عمل نیاز به کسب مجوز اضافی ندارد.
دفتر کاتس، همچنین اعلام کرد که او و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائيل مجوز لازم در این زمینه را به ارتش دادهاند.
به گفته دفتر کاتس، او روز چهارشنبه ۲۷ اسفند در یک جلسه مشورتی همچنین گفت در طول روز «شگفتیهای مهمی» در تمامی عرصههای عملیاتی جنگ رخ خواهد داد.
وزیر دفاع اسرائيل افزود این تحولات جنگ علیه ایران و متحد آن، حزبالله لبنان را به «سطح جدیدی» خواهد کشاند. کاتس در ادامه تصریح کرد که شدت این جنگ در داخل ایران رو به افزایش است.
اسرائیل در این جنگ که از نهم اسفند آغاز شده تا کنون دهها تن از مقامهای ارشد، از جمله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی و علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی را کشته است.
امتناع عراقچی از بیان دیدگاههای مجتبی خامنهای در زمینه تولید سلاح هستهای
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی حاضر نشد به سئوال خبرنگار الجزیره درباره نظر مجتبی خامنهای در زمینه تولید سلاح هستهای پاسخ مستقیم بدهد، و تنها به این بسنده کرد که «باید منتظر بمانیم.»
عباس عراقچی در بخشی از این گفتوگو، با این پرسش مواجه شد که آیا فتوای علی خامنهای درباره سلاح هستهای با رهبری جدید هم پابرجاست یا ممکن است تغییر کند؟
پیش از این مقامات ایرانی مدعی بودند که علی خامنهای حکم بر «حرام بودن تولید سلاح هستهای» داده و همواره از این حربه در مذاکرات مربوط به پرونده هستهای جمهوری اسلامی استفاده میکردند.
اکنون خبرنگار الجزیره از وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی پرسیده است که آیا مجتبی خامنهای نیز نظر مشابهی درباره تولید سلاح هستهای دارد؟
عراقچی اما با طفره رفتن از پاسخ مستقیم و با طرح این ادعا که «دکترین هستهای ایران صلحآمیز است»، گفته است که «فتوا به شخص صادرکننده آن بستگی دارد؛ من هنوز در موقعیتی نیستم که درباره دیدگاه فقهی یا سیاسی رهبر جدید در این موضوع قضاوت کنم.»
او در عین حال مدعی شد که «برداشت من این است که این دیدگاه تفاوت زیادی با سیاستهای قبلی ما نخواهد داشت»، اما بلافاصله تأکید کرد: «باید منتظر بمانیم.»
آمریکا و اسرائیل از جمله اهداف حملات اخیر علیه جمهوری اسلامی را تضمین عدم دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای عنوان کردهاند.
در تازهترین اظهار نظر در این باره دونالد ترامپ، روز سهشنبه ۲۶ اسفند، در مراسمی با حضور نخستوزیر ایرلند، گفت: «اگر بمبافکنهای بی-۲ را اعزام نکرده بودیم، آنها تا حالا به سلاح هستهای دست یافته بودند؛ حتی شاید هفت ماه پیش، یا چند هفته بعد از آن. و ما نمیتوانیم اجازه دهیم چنین اتفاقی بیفتد.»
افزایش تدابیر امنیتی سفارتخانههای آمریکا در پی جنگ ایران
وزارت خارجه آمریکا به تمامی سفارتخانهها و نمایندگیهای دیپلماتیک خود در سرتاسر جهان دستور داده که فورا وضعیت امنیتی خود را بازبینی کنند. این دستور در پی نگرانی از گسترش پیامدهای جنگ میان آمریکا و اسرائیل با ایران صادر شده است.
به گزارش «رویترز»، از تمام نمایندگیها خواسته شده کمیتههای اضطراری امنیتی تشکیل دهند تا تهدیدهای احتمالی را ارزیابی کرده و آمادگی حفاظتی خود را تقویت کنند. این نخستین بار از آغاز جنگ است که چنین دستور گستردهای برای سفارتخانههای آمریکا در سرتاسر جهان صادر میشود.
از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در 28 فوریه، سفارتخانهها و تاسیسات دیپلماتیک آمریکا بارها هدف حملات ایران یا گروههای همسو با آن قرار گرفتهاند. در برخی موارد سفارتخانهها بهطور موقت تعطیل شده یا کارکنان آمریکایی از چندین کشور خارج شدهاند.
با وجود آنکه بیشتر تهدیدها متوجه حضور آمریکا در خاورمیانه بوده، حوادث امنیتی در سایر نقاط جهان نیز گزارش شده است. از جمله این حوادث، تیراندازی در نزدیکی کنسولگری آمریکا در تورنتو و انفجاری در نزدیکی سفارت آمریکا در اسلو بوده است.
گزارشها نشان میدهد گروههای وابسته به ایران از زمان آغاز جنگ دستکم 292 حمله علیه تاسیسات آمریکایی انجام دادهاند؛ و تهدید علیه کارکنان آمریکایی همچنان «مداوم» ارزیابی میشود.
در یکی از حوادث اخیر کلاهک یک موشک بالستیک ایرانی که رهگیری شده بود به ساختمانی در اسرائیل که محل اقامت کارکنان دیپلماتیک آمریکا بود برخورد کرد، هرچند انفجاری رخ نداد و کسی زخمی نشد. مقامات آمریکایی این حادثه را نشانهای از افزایش خطرات دانستهاند، و بر ضرورت رعایت تدابیر حفاظتی و پناه گرفتن در زمان هشدارها تاکید کردهاند.
وزارت خارجه آمریکا تاکید کرده سفارتخانهها در صورت دریافت اطلاعات معتبر درباره تهدیدها باید آن را با شهروندان آمریکایی در کشورهای محل ماموریت نیز در میان بگذارند. این دستور مطابق سیاست «عدم استاندارد دوگانه» صادر شده است، که بر اساس آن اطلاعات امنیتی مهم نباید تنها در اختیار کارکنان دولت قرار گیرد.
به گفته رویترز، با این حال هنوز مشخص نیست آیا هشدار اطلاعاتی تازهای باعث صدور این دستور جهانی شده است، یا این صرفاً یک اقدام احتیاطی در برابر گسترش احتمالی درگیریها در خاورمیانه بوده است.
تصویر آرشیوی از ناو هواپیمابر آمریکایی یو.اس.اس جرالد فورد، در سواحل یونان، ۲۶ فوریه ۲۰۲۶ © Giannis Angelakis / AP
ناو هواپیمابر یواساس جرالد فورد بهدلیل آتشسوزی و مشکلات فنی، دریای سرخ را ترک میکند
یواساس جرالد فورد، بزرگترین ناو هواپیمابر جهان، متعلق به نیروی دریایی ایالات متحده که در حال حاضر در دریای سرخ مستقر است و نقش کلیدی در جنگ علیه ایران ایفا میکند، پس از نزدیک به ۹ ماه ماموریت با مجموعهای از مشکلات فنی مواجه شده است.
این ناو که هفته پیش دچار یک آتشسوزی شده بود، قرار است بهزودی برای انجام تعمیرات به جزیره کرت در نزدیکی یونان حرکت کند.
خروج این ناو میتواند خلاء مهمی برای نیروهای آمریکایی درگیر در عملیات علیه ایران ایجاد کند، چرا که دهها هواپیمای جنگی مستقر بر روی آن در بیش از دو هفته حملات نقش داشتهاند. به گزارش نیویورک تایمز، به نقل از یک مقام نظامی، احتمالا این ناو با یک ناو هواپیمابر دیگر به نام یواساس جورج بوش که در حال آمادهسازی برای اعزام به خاورمیانه است، جایگزین خواهد شد.
یواساس جرالد فورد که ارزشی معادل ۱۳ میلیارد دلار دارد، در سال ۲۰۱۷ و در دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ افتتاح شد. این ناو نخستین ماموریت خود را پنج سال بعد، در سال ۲۰۲۲ انجام داد. این ناو که با دو راکتور هستهای حرکت میکند، بیش از ۳۳۵ متر طول دارد و عرض آن به ۷۵ متر میرسد و میتواند با سرعتی حدود ۵۵ کیلومتر در ساعت حرکت کند.
ظرفیت جابهجایی آن در حالت حداکثر به ۱۰۰ هزار تُن میرسد و بیش از ۴۰۰۰ ملوان در آن خدمت میکنند. این ناو دهها هواپیمای جنگی را حمل میکند و در حال حاضر توسط ناوشکنهای مجهز به موشک همراهی میشود.این کشتی نخستین ناو از کلاس فورد است، مدلی جدید که قرار است بهتدریج جایگزین ناوهای کلاس «نیمیتز» شود.
پیش از اعزام به خاورمیانه، یواساس جرالد فورد در عملیاتهای آمریکا در حوزه کارائیب نیز شرکت داشت. واشینگتن در این منطقه یک کارزار شدید حملات هوایی علیه قایقهای انجام میدهد که مرتبط با قاچاق مواد مخدر معرفی میشوند. این ناو همچنین در توقیف نفتکشهای تحت تحریم و در بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهوری ونزوئلا در اوایل ماه ژانویه مشارکت داشته است.
مشکلات جدی در تاسیسات بهداشتی
در هفته گذشته، یک آتشسوزی «غیرمرتبط با عملیات رزمی» بخش رختشویخانه ناو را درگیر کرد و دو ملوان را مجروح ساخت. یک مقام آمریکایی روز سهشنبه اعلام کرد: «حدود صد تخت آسیب دیدهاند» و افزود که این آتشسوزی تأثیری بر فعالیتهای عملیاتی ناو نداشته و همه ملوانان محل خواب داشتهاند.
این ناو، همچنین با مشکلات جدی در تاسیسات بهداشتی خود روبهرو است. رسانههای آمریکایی از لولههای مسدود شده و صفهای طولانی در مقابل سرویسهای بهداشتی گزارش دادهاند. این مشکل جدید نیست. بر اساس یک گزارش دولتی در سال ۲۰۲۰، لولههای این ناو بهصورت «غیرمنتظره و مکرر» دچار گرفتگی میشوند و نیاز به پاکسازیهای منظم با اسید دارند که هر بار حدود ۴۰۰ هزار دلار هزینه در بر دارد.
نیروی دریایی آمریکا این مشکلات را تأیید کرده است. با این حال، فرماندهی ناو تأکید کرده که «حوادث مربوط به گرفتگی لولهها بهسرعت توسط کارکنان متخصص در زمینه رفع اشکال و مهندسی برطرف میشود و زمان از کار افتادگی حداقلی است.»
در همین حال، سناتور مارک وارنر، نایبرییس کمیته اطلاعاتی سنا روز سهشنبه بهشدت از تمدید ماموریت این ناو انتقاد کرد. او در بیانیهای گفت: «فورد و خدمهاش پس از نزدیک به یک سال حضور در دریا به مرز توان خود رسیدهاند و بهای تصمیمات نظامی بیملاحظه رییسجمهور دونالد ترامپ را میپردازند.»
تصویری از بیروت پس از حمله اسرائیل
حمله بدون هشدار اسرائیل به مرکز بیروت؛ «شناسایی برخی اجساد نیازمند آزمایش دیانای است»
رسانههای دولتی لبنان اعلام کردند که ارتش اسرائیل بامداد چهارشنبه 18 مارس بدون اطلاع قبلی، حملاتی را به مرکز بیروت انجام داد که منجر به کشته شدن دستکم ۶ نفر شد. این در حالی است که ارتش اسرائیل همزمان از هدف قرار دادن مناطق جنوبی این کشور خبر داده است.
درگیریها در لبنان از تاریخ ۲ مارس و پس از حملات موشکی حزبالله به اسرائیل در پاسخ به کشته شدن علی خامنهای، رهبر پیشین ایران تشدید شد. اسرائیل در واکنش به این اقدام، حملات گستردهای را در مناطق مختلف لبنان و عملیات زمینی در جنوب آغاز کرده و چندین بار مرکز بیروت را با یا بدون هشدار قبلی هدف قرار داده است.
خبرگزاری رسمی لبنان در همین زمینه گزارش داد که یکی از این حملات به آپارتمانی در محله پرجمعیت «زقاقالبلاط» در نزدیکی نهادهای دولتی و چندین سفارتخانه اصابت کرده است. این محل در نزدیکی منطقهای قرار دارد که هفته گذشته نیز هدف حمله به شعبه موسسه مالی «القرض الحسن» قرار گرفته بود، با این تفاوت که در حمله پیشین هشدار تخلیه صادر شده بود اما این بار هیچ هشداری به ساکنان داده نشد.
همچنین گزارشها حاکی از دو حمله دیگر به محله پرجمعیت «بسطا» است که بر اساس مشاهدات میدانی، باعث تخریب دیوارهای چندین واحد مسکونی در دو طبقه مجاور شده است. وزارت بهداشت لبنان آمار اولیه این حملات را ۶ کشته و ۲۴ زخمی اعلام کرد و افزود که شناسایی برخی اجساد به دلیل شدت جراحات نیازمند آزمایش دیانای است.
در ادامه این تنشها، خبرگزاری لبنان از حمله به ساختمان دیگری در محله «باشوره» خبر داد که این بار پس از صدور هشدار تخلیه انجام شد. ارتش اسرائیل با انتشار نقشهای تایید کرد که این ساختمان پیش از این نیز هدف قرار گرفته بود. همزمان، حومه جنوبی بیروت که پایگاه حزبالله به شمار میآید و همچنین مناطقی در جنوب از جمله شهر «صور» هدف حملات هوایی قرار گرفتند.
دو دهه حاصل فعالیت من و همسرم دود شد
بلال کفرانی، استاد شیمی در دانشگاه آمریکایی بیروت در لبنان در واکنش به تخریب خانهاش در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «مدتی بود که عامدانه در شبکههای اجتماعی سکوت کرده بودم. من از تمامی پلتفرمهایم برای ترویج آموزش و تحقق بخشیدن به رویاهای ذهنهای جوان استفاده میکنم و بهندرت پیش میآید مطلبی درباره خانواده یا سیاست منتشر کنم. امروز صبح، اسرائیل ساختمانی را که در آن آپارتمانی داشتم، تخریب کرد. ۲۲ سال تلاش من و ۲۰ سال کار همسرم صرف شد تا توانستیم صاحب این آپارتمان شویم. این دیوانگی باید متوقف شود.»
وحشت هزاران آواره و ساکن اردوگاههای فلسطینی در لبنان
ارتش اسرائیل با صدور دستور تخلیه برای بخشهای وسیعی از صور، اعلام کرد که قصد دارد با قدرت علیه مواضع حزبالله عمل کند؛ اقدامی که به گفته هماهنگکننده ستاد مدیریت بحران صور، باعث بروز وحشت میان هزاران آواره و ساکنان اردوگاههای فلسطینی شده است.
بلال کاشمر، هماهنگکننده رسانهای واحد مدیریت بحران در صور، به خبرگزاری فرانسه گفت که با وجود فراخوانهای قبلی ارتش اسرائیل برای تخلیه بخشهای وسیعی از جنوب لبنان، بسیاری از خانوادهها از جمله در چندین اردوگاه آوارگان فلسطینی در جای خود باقی ماندهاند، در حالی که حدود ۱۱ هزار آواره در این منطقه پناه گرفتهاند.
روز سهشنبه، وزارت بهداشت از کشته شدن چهار نفر در حملهای به شهر شرقی بعلبک و چهار سوری در حملهای به «جبشیت» در جنوب کشور خبر داد. خبرگزاری ملی لبنان نیز اعلام کرد که حمله به شهرک جنوبی «حبوش» دستکم سه کشته بر جای گذاشته است.
طبق گزارش مقامهای لبنانی، از آغاز دور جدید درگیریها در ۲ مارس تاکنون، حملات اسرائیل منجر به کشته شدن دستکم ۹۱۲ نفر شده است. همچنین بیش از یک میلیون نفر آواره شدهاند که از این میان ۱۳۰ هزار نفر در پناهگاههای رسمی اسکان یافتهاند. در همین حال، اسرائیل مدعی شد که حملات شب گذشته در پاسخ به راکتپرانیهای گسترده حزبالله به شمال اسرائیل صورت گرفته است.
پایگاه «اینجرلیک»
ترکیه: «ناتو» تدابیر دفاعی بیشتری در پایگاه «اینجرلیک» اتخاذ میکند
پایگاه هوایی اینجرلیک ترکیه افزون بر نیروهای ترکیه، میزبان نیروهایی از ایالات متحده، قطر، اسپانیا و لهستان نیز است
همزمان با ادامه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، وزارت دفاع ترکیه چهارشنبه 27 اسفند اعلام کرد که سازمان پیمان آتلانتیک شمالی(ناتو) استقرار یک سامانه دیگر دفاع موشکی پاتریوت آمریکایی را در استان جنوبی آدانا که نیروهای آمریکایی و سایر کشورها در پایگاه هوایی اینجرلیک مستقر هستند، آغاز کرده است.
«استقرار سامانه پاتریوت»
این وزارتخانه در یک کنفرانس مطبوعاتی هفتگی اعلام کرد که علاوه بر اقدامات انجام شده در سطح ملی برای تضمین امنیت حریم هوایی و شهروندان، یک سامانه پاتریوت دیگر نیز به درخواست فرماندهی هوایی متحدان در رامشتاین آلمان در آدانا، ترکیه مستقر میشود.
این وزارتخانه افزود که این اقدام همزمان با استقرار سامانه پاتریوت اسپانیا که از قبل در آنجا مستقر است، صورت گرفته است.
پیشتر، ترکیه، دومین ارتش بزرگ ناتو و هممرز با ایران، هفته گذشته تایید کرد که این سازمان یک سامانه پاتریوت را در استان جنوب شرقی مالاتیا، نزدیک یک پایگاه راداری ناتو، بهعنوان بخشی از اقدامات برای تقویت دفاع هوایی در برابر تهدیدات موشکی ناشی از جنگ احتمالی با ایران، مستقر کرده است.
«پایگاه هوایی اینجرلیک»
شایان ذکر است که شهر آدانا میزبان پایگاه هوایی اینجرلیک ترکیه است، جایی که سربازانی از ایالات متحده، قطر، اسپانیا و لهستان بهعلاوه نیروهای ترکیهای مستقر هستند.
این در حالی است که ترکیه، بهعنوان یک قدرت نوظهور در صنعت دفاعی جهان، بهرغم تلاشهای توسعهای، فاقد پدافند هوایی جامع خود است.
این کشور برای رهگیری سه موشکی که اعلام کرده است در آغاز جنگ از ایران شلیک شدهاند، به پدافند هوایی ناتو مستقر در شرق مدیترانه متکی بوده است.
واکنش به تهدید ترامپ؛ روسیه میگوید از کوبا حمایت میکند
روسیه از افزایش قیمت جهانی نفت در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران که یکی از شرکای راهبردی مسکو است سود برده است
پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، گفت میخواهد «افتخار تصرف کوبا» را داشته باشد و «هر کاری دلش بخواهد» با این جزیره کمونیستی انجام دهد، روسیه اعلام کرد از کوبا حمایت میکند.
به گزارش «رویترز»، مسکو سهشنبه اعلام کرد «همبستگی پایدار» با کوبا دارد. وزارت خارجه روسیه بدون اشاره مستقیم به نام ترامپ، نسبت به افزایش تنشها پیرامون آنچه «جزیره آزادی» خواند ابراز نگرانی جدی کرد.
این وزارتخانه اعلام کرد: «روسیه همبستگی پایدار خود با دولت و مردم برادر کوبا را بار دیگر تایید میکند.» همچنین تأاکید کرد که مسکو «بهشدت تلاشها برای دخالت آشکار در امور داخلی یک کشور مستقل، ارعاب، و استفاده از اقدامات محدودکننده یکجانبه و غیرقانونی را محکوم میکند.»
ترامپ فشار اقتصادی را بر کوبا افزایش داده است، و با اعمال محاصره نفتی، تاسیسات تولید برق فرسوده این کشور را که پیشتر نیز با مشکلات جدی روبهرو بود فلج کرده است.
برکناری میگوئل دیاز-کانل از قدرت یکی از اهداف اصلی آمریکاست. مقامات آمریکایی به مذاکرهکنندگان کوبایی پیام دادهاند دیاز-کانل باید کنار برود، اما تصمیماتشان درباره گامهای بعدی را به کوباییها ارائه کردهاند.
کرملین اعلام کرد با رهبری کوبا در تماس است و آماده است هر گونه کمک ممکن را ارائه دهد. وزارت خارجه روسیه نیز گفت کوبا امروز با «چالشهایی بیسابقه» روبهروست که نتیجه مستقیم تحریمهای طولانیمدت تجاری، اقتصادی و مالی و همچنین محاصره انرژی آمریکا علیه این کشور است.
روسیه تاکید کرد همیشه از کوبا حمایت کرده، و همچنان «حمایتهای لازم از جمله حمایت مالی» در اختیار این کشور قرار خواهد داد.
مسکو پس از آنکه ایالات متحده رهبر ونزوئلا، نیکلاس مادورو، را سرنگون کرد، یکی از متحدان نزدیک خود در آمریکای لاتین را از دست داد. با این حال روسیه از افزایش قیمت جهانی نفت در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران که یکی از شرکای راهبردی مسکو است سود برده است.
کوبا پس از انقلاب سال 1959 که فیلد کاسترو را به قدرت رسسد برای چندین دهه متحد نزدیک مسکو بود، و این رابطه تا فروپاشی اتحاد شوروی ادامه داشت. در سالهای اخیر نیز روسیه با ارائه کمکهای مالی و کالاهای مختلف از این جزیره حمایت کرده است.
صف طولانی برای سیلندر گاز در هند در پی نگرانی از تداوم اختلال در واردات گاز به علت جنگ خاورمیانه
جدی شدن بحران گرانی و کمبود انرژی و سوخت در جهان طی سومین هفته جنگ خاورمیانه
آزادسازی ذخائر نفت ایالات متحده نتوانست در ابتدای هفته جاری بر کاهش قیمت نفت اثر بگذارد و قیمت هر بشکه نفت برنت روز سهشنبه ۲۶ اسفند تا بیش از ۱۰۴ دلار افزایش یافت. کارشناسان معتقدند کاهش ۲۰ درصدی نفت در جهان با بسته شدن تنگه هرمز قابل جایگزینی در هفتههای آینده را ندارد و ممکن است قیمت هر بشکه نفت در صورت تداوم جنگ به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد.
قیمت نفت بار دیگر روز سهشنبه ۲۶ اسفند با افزایش روبرو شده است. بحران کمبود سوخت در برخی کشورها نمایان شده و در چند کشور آسیایی از جمله هند و نپال توزیع کپسول گاز پختوپز با کاهش و سهمیهبندی روبرو شده است.
تنگه هرمز، همچنان توسط جمهوری اسلامی بسته است و حدود ۱۰۰۰ کشتی و نفتکش در خلیج فارس محبوس شدهاند؛ اختلال در حمل و نقل دریایی از تنگه هرمز علت اصلی افزایش قیمت نفت در ۱۸ روز گذشته و از ابتدای جنگ اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی بوده است.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، روز سهشنبه ۲۶ اسفند در گفتوگو با صداوسیما گفت که تنگه هرمز دیگر نمیتواند مانند گذشته باشد و به شرایط قبلی بازگردد.
رییس مجلس شورای اسلامی که از جمله مقامات اصلی هدایتکننده نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در جنگ با اسرائیل و آمریکا است تاکید کرد که دیگر هیچ امنیتی وجود ندارد و هشدار داد که بمبها و جنگندههای آمریکا نمیتوانند اسیسات تسلیحاتی جمهوری اسلامی را نابود کنند.
عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز در یکی از جدیدترین اظهارنظر درباره وضعیت تنگه هرمز مدعی شده که این تنگه تنها به روی ایالات متحده، اسرائیل و متحدان آنها بسته است و سایر کشورها میتوانند از این آبراه عبور کنند.
وزیر امرو خارجه جمهوری اسلامی در تماس تلفنی با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، تأکید کرده که وضعیت کنونی در تنگه هرمز ناشی از جنگی است که آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز کردهاند.
این ادعا در حالی مطرح شده که هدف قرار دادن کشتیها و نفتکشهایی که طی روزهای گذشته قصد عبور از تنگه هرمز را داشتهاند معیار مشخصی نداشته است و به گفته نهادهای ناظر بر حمل و نقل دریایی حملات به کشتیها در اطراف تنگه هرمز بهنظر تصادفی است و بیشتر با هدف ایجاد اختلال انجام میشود، نه هدفگیری کشتیهای خاص بر اساس ملیت یا نوع فعالیت.
بسته ماندن تنگه هرمز یکی از مهمترین دلائل افزایش قیمت جهانی نفت است. نامشخص بودن چشمانداز جنگ جاری بین ائتلاف اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی، و حملات موشکی جمهوری اسلامی به میادین و پالایشگاههای کشورهای حوزه خلیج فارس در طول جنگ نیز از دیگر دلائل افزایش قیمت نفت است. کشورهای تولیدکننده نفت در پی آسیبدیدگی میادین یا به علت پر شدن مخازن ذخیرهسازی به علت عدم صادرات نفت در طول ۱۸ روز گذشته، ناچار به کاهش تولید نفت شدهاند.
همچنین در روز سهشنبه جمهوری اسلامی زیرساختهای انرژی در بندر فجیره امارات متحده عربی را هدف قرار داد که به عقیده کارشناسان این موضوع نیز به جهش قیمت نفت اثرگذار بوده است. بندر فجیره بهعنوان بزرگترین تاسیسات انرژی امارات برای دومینبار هدف قرار گرفته است. ساعاتی بعد از این جمله خبرگزاریها از توقف عملیات بارگیری نفت در این بندر خبر دادند.
همزمان مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرد که اواخر شب دوشنبه یک نفتکش در نزدیکی فجیره با «یک پرتابه ناشناس» مورد اصابت قرار گرفته است. بحران ایجاد شده در پی بسته شدن تنگه هرمز، همچنین صادرات گاز از کشورهای خاورمیانه را نیز مختل کرده است. توقف صادرات فرآوردههای نفتی از منطقه نیز برای کشورهای شرق آسیا و اروپا بحرانزا شده است.
شرکت روسی «گازپروم» مدعی شده که سطح ذخایر گاز در تاسیسات ذخیرهسازی زیرزمینی اروپا به کمترین میزان خود از ابتدای فصل برداشت رسیده است.
بر اساس این گزارش سطح ذخایر تا ۱۲ مارس با کاهش ۲۹/۱ درصدی روبرو شده و تمام گازی که برای زمستان به مخازن تزریق شده بود تا اواسط فوریه مصرف شده و برداشت فعلی از ذخایر باقیمانده سالهای گذشته انجام میشود.
این گزارش افزوده کشور هلند پایینترین سطح ذخیره گاز را ثبت کرده و تنها ۸/۳ درصد از ذخایر آن باقی مانده است. این گزارش در حالی منتشر شده که گزارشها از افزایش قیمت گاز و دیگر سوختهای فسیلی در اروپا حکایت دارد.
توقف صادرات اوره از کشورهای حوزه خلیج فارس طی سه هفته گذشته و در آستانه کشت بهاره در بسیاری کشورها زنگ خطر افزایش قیمت و کمبود تولید محصولات کشاورزی را به همراه داشته است.
بر اساس گزارش شرکت تحلیلی کپلر (Kpler)، از ۲/۱ میلیون تن اوره، تقریبا نیمی به بازار جهانی نرسیده است؛ بیش از ۱/۱ میلیون تن کود اکنون در خلیج فارس در پی تشدید درگیریهای نظامی انباشته شده است.
حدود یک سوم صادرات جهانی اوره از تنگه هرمز عبور میکند و اختلال در حمل و نقل دریایی از این تنگه طی سه هفته گذشته سبب افزایش بیش از ۴۰ درصدی قیمت جهانی اوره شده است.
کارشناسان نسبت به کاهش محصولات کشاورزی در پی کاهش تولید و افزایش قیمت کود هشدار میدهند. در همین رابطه برنامه جهانی غذا روز سهشنبه ۲۶ اسفند اعلام کرد اگر جنگ با ایران تا ماه ژوئن ادامه یابد، دهها میلیون نفر دیگر با گرسنگی حاد مواجه خواهند شد. علت این برآورد، از یکسو به تولید محصولات کشاورزی و از سوی دیگر تأحیر در ارسال محمولههای ضروری غذا به برخی نقاط بحرانی جهان به علت افزایش هزینه حمل و نقل در پی بحران انرژیِ ناشی از جنگ جاری است.
کارل اسکاو، معاون مدیر اجرایی برنامه جهانی غذا، در ژنو به خبرنگاران گفته انتظار میرود بهدلیل افزایش هزینههای مواد غذایی، نفت و حملونقل، ۴۵ میلیون نفر دیگر به جمع افرادی که با گرسنگی حاد روبهرو هستند افزوده شوند و شمار آنها به بالاتر از رکورد کنونی ۳۱۹ میلیون نفر برسد.
معاون مدیر اجرایی برنامه جهانی غذا با بیان اینکه «هزینههای حملونقل این نهاد از زمان آغاز جنگ ۱۸ درصد افزایش یافته و برخی محمولهها ناچار به تغییر مسیر شدهاند» گفته که «این وضعیت، سطح گرسنگی جهانی را به بالاترین میزان تاریخی میرساند و چشماندازی بسیار نگرانکننده است.»
بحران ایجاد شده در حوزه انرژی و غذا در جهان، در پی بسته شدن تنگه هرمز سبب شده برخی تحلیلگران سیاست جمهوری را فرسایشی و طولانی کردن جنگ ارزیابی کنند. آنها طولانی شدن جنگ را به سود جمهوری اسلامی ارزیابی میکنند چون سبب ایجاد بحران در دیگر کشورها و در نتیجه فشار جهانی به دولت ایالات متحده و اسرائیل برای پایان دادن به جنگ میدانند. در مقابل دونالد ترامپ در تلاش است بتواند با ایجاد یک ائتلاف نظامی، به ویژه از سوی کشورهای متاثر از توقف صادرات انرژی و سوخت از خاورمیانه، اختیار تنگه هرمز را در دست بگیرد.
ارسال دومین بسته کمکهای انساندوستانه جمهوری آذربایجان به ایران
جمهوری آذربایجان از ارسال ۷۶ تن مواد غذایی، ۴ تن دارو و ۲ تن لوازم پزشکی به ایران در روز چهارشنبه خبر داد. این دومین بسته کمکهای انساندوستانه جمهوری اسلامی به مردم ایران طی ۱۰ روز گذشته است. جمهوری اسلامی حدود دو هفته پیش فرودگاه نخجوان را هدف حملات پهپادی قرار داد که با واکنش تند جمهوری آذربایجان مواجه شد.
اما در پی تماس تلفنی الهام علییف و مسعود پزشکیان، روسای جمهور دو کشور و قول جمهوری اسلامی برای «بررسی» حملات یاد شده، دولت باکو اقدام به ارسال ۳۰ تن کمکهای انساندوستانه به ایران کرد. در مجموع تاکنون ۱۱۲ تن مواد غذایی و دارویی از جمهوری آذربایجان به ایران ارسال شده است.
عبور ایرانیان از مرز ارمنستان
افزایش نگرانیها از ورود پناهجویان ایرانی به آسیای مرکزی در پی تشدید جنگ
بیش از دو هفته حملات هوایی آمریکا و اسرائیل میلیونها نفر را در داخل ایران آواره کرده و نگرانیهایی را در کشورهای همسایه پیرامون احتمال سرریز پناهجویان که میتواند به یک بحران انسانی تبدیل شود، ایجاد کرده است.
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR)اعلام کرده است که برای نیازهای احتمالی بشردوستانه در منطقه آماده میشود. برآورد این نهاد نشان میدهد که حدود سه میلیون و ۲۰۰ هزار نفر در داخل ایران بهطور موقت آواره شدهاند. بیشتر آنان از تهران، پایتخت کشور، گریختهاند.
چندین کشور همسایه ایران همزمان با آغاز حملات هوایی آمریکا و اسرائیل که از نهم اسفند آغاز شد، مرزهای خود را بستند و تنها بهطور محدود اجازه عبور دادهاند، آن هم عمدتا به شهروندان کشورهای ثالث که در حال بازگشت به کشور خود هستند.
همزمان با کلنجار رفتن بسیاری از جمعیت ۹۰ میلیونی ایران با این موضوع که به دلیل جنگ از کشور خارج شوند یا نه، ماهر صفرلی، نماینده کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل برای آسیای مرکزی، در گفتوگو با رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی اعلام کرد که این نهاد در صورت تشدید اوضاع آماده واکنش است.
صفرلی گفت: «در سراسر آسیای مرکزی با دولتها هماهنگی نزدیک داریم تا وضعیت را زیر نظر بگیریم و اگر نیازهای بشردوستانه افزایش یابد، پاسخ مؤثری ارائه دهیم.»
با این حال، کمیساریای عالی پناهندگان میگوید جریان خروج از ایران در حال حاضر قابل مدیریت است. بر اساس برآورد این نهاد بینالمللی، روزانه حدود ۱۳۰۰ نفر از ایران از مرز ترکیه خارج میشوند. در برخی روزها حتی شمار کسانی که به ایران بازمیگردند، بیشتر از افرادی است که خارج میشوند، زیرا برخی برای محافظت از اموال خود بازمیگردند یا به دلیل هزینههای بالا نمیتوانند مدت طولانی خارج از کشور بمانند.
در مرز با ارمنستان نیز برخی افراد که از ایران خارج شدهاند، گفتهاند که مقامهای ایرانی جریان خروج را محدود کردهاند و تنها به شهروندان خارجی یا دارندگان تابعیت دوگانه اجازه خروج میدهند یکی از پناهجویان ایرانی که در فرار از تهدید حملات شدید آمریکا و اسرائیل از مرز ارمنستان خارج میشد، به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت: «همه چیز را از دست دادهایم، دیگر چیزی در ایران باقی نمانده. متأسفانه شرایط بسیار سخت است.»
یک زن سالمند دیگر گفت: «دیروز در بوکان(در شمال غرب ایران) بودیم که ساختمان فرمانداری را زدند و کاملاً ویران شد. درها و پنجرههای ساختمانهای اطراف خرد شد. چند نفر کشته شدند و بسیاری زخمی شدند. وضعیت در ایران خوب نیست.» ماهر صفرلی میگوید یکی از ارکان آمادگی کمیساریای عالی پناهندگان یک مرکز لجستیکی در ترمذ، در جنوب ازبکستان و نزدیک مرز افغانستان است.
این مرکز در مهر ۱۴۰۰ و در جریان بحران انسانی افغانستان ایجاد شد و در ۱۴۰۴ به شبکه ذخایر جهانی این نهاد اضافه شد. در این مرکز اقلام ضروری امدادی ذخیره میشود، از جمله چادرهای خانوادگی، پتو، زیرانداز خواب، مجموعه ظروف آشپزخانه، سطل، گالن آب و چراغهای خورشیدی.
دستور از عشقآباد
ماهر صفرلی، به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفته است تحول عمدهای در مرز ایران و ترکمنستان مشاهده نشده، اما برخی مقامهای مرزی ترکمنستان به بخش ترکمنی رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفتهاند شمار ترکمنهای ایرانی که تلاش میکنند وارد ترکمنستان شوند، رو به افزایش است.
ایران یکی از طولانیترین مرزهای خود را با ترکمنستان دارد؛ حدود ۱۱۴۸ کیلومتر از دریای خزر تا افغانستان. بهگفتۀ کمیساریای عالی پناهندگان، هر چهار گذرگاه اصلی مرزی شامل سرخس، آرتیق، هودان و آلتینآسیر همچنان فعال هستند، اما تنها برای خروج شهروندان کشورهای ثالث.
مقامهای مرزی ترکمنستان میگویند افرادی که تلاش میکنند از مرز عبور کنند، از مناطق شمالی ایران با جمعیت قابل توجه ترکمن میآیند؛ از جمله رُباط، حسنآباد، گرگان، اینچهبرون، کُرند، کلاله و بخشهایی از استان خراسان شمالی.
یک مقام مرزی ترکمنستان که به دلیل مسائل امنیتی خواست نامش فاش نشود، گفت: «برخی از افرادی که به مرز نزدیک شدهاند، به ادارههای گمرک مراجعه کرده و درخواست پناه موقت کردهاند تا حملات هوایی در ایران پایان یابد.»
بهگفته این مقام ترکمنستانی، «از عشقآباد دستورهای سختگیرانهای دریافت کردهایم که در حال حاضر اجازه ورود شهروندان ایرانی به ترکمنستان داده نشود. گشتهای مرزی تقویت شده و از پهپادها برای نظارت بر مرز استفاده میکنیم.»
این مقام، همچنین بر محدودیتهای امکانات و توانایی ترکمنستان تأکید کرد. او میگوید: «توان نظامی ما محدود است و امکانات چندانی نداریم. وضعیت اقتصادی ما حتی اجازه نمیدهد نیازهای اولیه مانند نان را برای شهروندان خود تأمین کنیم. با توجه به این واقعیتها، ترکمنستان آمادهٔ پذیرش پناهجو نیست.»
در گذشته، در جریان جنگ ایران و عراق و در دهههای بعد، شمار اندکی از ترکمنهای قومی بهطور موقت وارد ترکمنستان شدند. گزارشهای کمیساریای عالی پناهندگان و منابع مرزی تأیید میکند که در جنگ کنونی هیچ شهروند عادی ایرانی اجازهٔ عبور از مرز دریافت نکرده است.
آوارگی داخلی در ایران
سازمان ملل میگوید بیشتر افرادی که در داخل ایران آواره شدهاند، به سمت شمال کشور میروند تا از مناطقی که هدف بمباران شدید قرار دارند، دور شوند. خانوادهها اغلب مجبورند به بستگان، دوستان یا پناهگاههای موقت محلی متکی باشند.
ورود ناگهانی جمعیت آواره به شهرها و روستاهای شمالی باعث افزایش تقاضا برای مواد غذایی و سایر اقلام ضروری در این منطقه شده است، در حالی که این منطقه از پیش نیز با مشکلات اقتصادی روبهرو بود. ساکنان میگویند قیمت کالاهای اساسی مانند روغن خوراکی، آرد و برنج بهشدت افزایش یافته و بهای برخی اقلام حتی تا ۱۰ برابر نسبت به پیش از آغاز جنگ بالا رفته است.
در حال حاضر بیشتر خانوادهها همچنان در داخل ایران ماندهاند، اما ماهر صفرلی به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی میگوید کشورهای همسایه در صورت ورود پناهجویان تعهداتی برای حمایت از آنان دارند.
نماینده کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل برای آسیای مرکزی میگوید: «آسیای مرکزی، قزاقستان، جمهوری قرقیزستان، تاجیکستان و ترکمنستان قوانین ملی مربوط به پناهندگان و نظامهای پناهندگی دارند. کمیساریای عالی پناهندگان از دولتها میخواهد دسترسی افراد نیازمند حمایت بینالمللی به قلمرو خود برای درخواست پناهندگی را فراهم کنند، از بازگرداندن اجباری جلوگیری کنند و حقوق و خدمات لازم را برای افرادی که مجبور به فرار شدهاند، تضمین کنند.»
افزایش قیمت بنزین در آمریکا، هزینههای سیاسی ترامپ در قبال ایران را افزایش میدهد
با وجود این که ترامپ از سوی افکار عمومی آمریکا تخت فشار است در عین حال، نشانههایی وجود دارد که آمریکا تلاش میکند گزینههای نظامی خود را باز نگه دارد. رسانههای آمریکایی گزارش دادند رییسجمهور دستور داده یک یگان آبی-خاکی تفنگداران دریایی شامل ۵ هزار نیرو از ژاپن به خاورمیانه منتقل شود.
اگر ترامپ تصمیم به اقدام بگیرد، نزدیکی نیروهای آمریکایی به ایران میتواند آنها را در معرض خطر بیشتری قرار دهد. اگر هم اقدامی نکند و در عوض اعلام کند که آمریکا به هدف خود، یعنی تضعیف قابل توجه توان نظامی ایران رسیده و عملیات را به پایان برساند ایران همچنان میتواند تهدیدی برای کشتیرانی باقی بماند و قیمت نفت در سطح بالایی تثبیت شود.
در سناریوی دوم، ممکن است آمریکا دهها میلیارد دلار هزینه کند، بدون آنکه توانسته باشد موازنه قدرت در خاورمیانه را بهطور قطع به نفع خود تغییر دهد.
به گفته کلیفورد یانگ، از موسسه نظرسنجی ایپسوس، افزایش طولانیمدت قیمت انرژی تهدیدی سیاسی و کاملا جدی برای رئیسجمهوری خواهد بود که هماکنون نیز در میان افکار عمومی آمریکا موقعیت متزلزلی دارد. به گفته او، در حال حاضر نظرسنجیها نشان میدهد که حامیان اصلی دونالد ترامپ، همچنان با او همراه هستند، هرچند درباره عملیات ایران و مسائل مهم دیگری مانند مهاجرت و تعرفهها تردیدهایی دارند. ریزش حمایت از او در واقع در حاشیه اتفاق افتاده است؛ یعنی در میان رایدهندگان جمهوریخواه میانهرو و مستقلها.
با وجود این که میزان محبوبیت دونالد ترامپ در محدوده پایین ۴۰ درصد قرار دارد که برای جمهوریخواهان نگرانکننده است هنوز نشانهای جدی وجود ندارد که جنگ ایران به شکل چشمگیری به موقعیت او آسیب زده باشد.
با این حال، اگر جنگ بر مسائلی تاثیر بگذارد که آمریکاییها در نظرسنجیها بیشترین اهمیت را برای آن قائلاند -یعنی هزینه زندگی و توان خرید- این وضعیت میتواند به سرعت تغییر کند.
با وجود آنکه نرخ کلی تورم در اولین سال ریاستجمهوری دونالد ترامپ کاهش یافته، قیمتها به ویژه در بخش مسکن، اقلام خوراکی و کالاهای مصرفی همچنان بالا مانده است.
دستکم، جنگ ایران توجه دونالد ترامپ و دولت او را از تلاش برای متقاعد کردن افکار عمومی درباره رسیدگی به مشکلات اقتصادی منحرف کرده است. و اگر قیمت بنزین که تا همین اواخر برای ترامپ مایه افتخار بود همچنان بالا بماند، میتواند پیامدهای سیاسی جدی داشته باشد.
بر اساس دادههای انجمن خودروی آمریکا، میانگین قیمت هر گالن بنزین در آمریکا به بیش از ۳/۷ دلار رسیده است که افزایش قابل توجهی نسبت به میانگین ۲/۹۴ دلار در حدود یک ماه پیش نشان میدهد.
با توجه به گزارشها درباره اعزام هزاران تفنگدار دریایی به منطقه، ترامپ میتواند نیروهای زمینی آمریکا را برای تامین امنیت تنگه هرمز، کنترل پایانههای صادرات نفت ایران یا شناسایی و نابودی کاملتر اجزای برنامه هستهای این کشور به کار گیرد.
اما هرگونه استفاده از نیروهای زمینی آمریکا با خطر واکنش منفی گسترده در میان افکار عمومی همراه است که نسبت به درگیر شدن در یک جنگ طولانی دیگر بدبین هستند؛ به ویژه در میان کسانی که وعدههای انتخاباتی ترامپ برای پرهیز از جنگهای خارجی را به یاد دارند.
بیش از هفت ماه تا انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا در ماه نوامبر باقی مانده و این زمانی را در اختیار رییسجمهور میگذارد تا راهحلی بیابد که از بروز یک بحران اقتصادی داخلی جلوگیری کند.
دونالد ترامپ گفت: «ما به کسی نیاز نداریم. ما قویترین کشور جهان هستیم.»
با این حال، چالش اصلی ترامپ این است که -چه با کمک دیگران و چه بدون آن- هیچیک از گزینههای پیش روی او بدون ریسک نیست و احتمال دستیابی به یک راهحل سریع و آسان، هر روز کمتر میشود.
حملات موشکی جمهوری اسلامی ایران، باعث نزدیکی بیسابقۀ کشورهای عرب به اسرائیل شده
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات متحد عربی، اعلام کرد که حملات جمهوری اسلامی ایران به کشورهای خلیج فارس، باعث نزدیکی بیشتر این کشورها به اسرائیل شده است. او در سخنانی تأکید کرد که تهدید اصلی برای کشورهای منطقه نه از سوی اسرائیل، بلکه از جانب ایران است و سپس افزود: «ما موشکهای اسرائیلی را نمیبینیم که به سوی ما شلیک شوند، بلکه با هزاران پرتابه ایرانی روبرو هستیم.»
به گفته او، این وضعیت باعث تقویت همکاریهای امنیتی موجود میان برخی کشورهای عربی و اسرائیل شده و حتی میتواند به گشایش کانالهای جدید گفتوگو با کشورهایی بینجامد که هنوز روابط خود را با اسرائیل عادی نکردهاند. قرقاش همچنین نقش ایالات متحد آمریکا را در حفظ توازن امنیتی منطقه «حیاتی» توصیف کرد.
در همین حال، اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، در بازدید از محل اصابت یک موشک ایرانی در شهر رمتگان، که به کشته شدن دو غیرنظامی انجامید، بر ضرورت حفظ وحدت ملی تاکید کرد. او با اشاره به تهدید موشکهای بالستیک و بمبهای خوشهای رژیم ایران، از شهروندان خواست دستورالعملهای ایمنی را جدی بگیرند.
هرتزوگ با یادآوری حملات موشکی عراق در جنگ خلیج فارس، وضعیت کنونی را چالشی ملی توصیف کرد و گفت: «بهای سنگینی میپردازیم، اما پیروز خواهیم شد.»
نگرانی در بازار نفت ادامه دارد
رویترز گزارش داد که بهای نفت برنت روز چهارشنبه دوباره در مسیر صعود قرار گرفت و تا حدود ۱۰۴ دلار در هر بشکه بالا رفت؛ روندی که تحلیلگران آن را نتیجه تداوم اختلال عرضه در خلیج فارس، حملات تازه به زیرساختهای انرژی و محدود ماندن تردد نفتکشها از تنگه هرمز دانستهاند.
به گفته رویترز، تردد نفتکشها از تنگه هرمز، همچنان بهشدت محدود مانده و همین مسئله فشار بر عرضه جهانی را تشدید کرده است. عربستان سعودی و امارات متحده عربی برای دور زدن هرمز، انتقال بخشی از صادرات خود را به خطوط لوله جایگزین افزایش دادهاند؛ بهطوری که صادرات عربستان از مسیر خط لوله شرق-غرب به بندر ینبع به رکوردهای تازهای رسیده و امارات نیز استفاده از خط لوله حبشان-فجیره را تا نزدیکی ظرفیت کامل بالا برده است. همین تلاش برای یافتن مسیرهای جایگزین نشان میدهد که بازار، خطر گسترش جنگ به تاسیسات انرژی را کاملا جدی گرفته است.
همزمان، پیامد دریایی این تحول نیز بهسرعت خود را نشان داده است.
رییس سازمان بینالمللی دریانوردی گفته است که اسکورت نظامی کشتیها در تنگه هرمز «صد در صد» ایمنی عبور را تضمین نمیکند و راهحل پایدار و بلندمدتی هم به شمار نمیرود. او هشدار داده که کشتیهای گیر افتاده در خلیج فارس با خطر کمبود غذا و تدارکات برای خدمه روبهرو هستند. همین نگرانیها باعث شد شورای سازمان بینالمللی دریانوردی در لندن جلسه فوقالعادهای برای بررسی اثرات جنگ بر کشتیرانی و دریانوردان برگزار کند. بنابراین، حمله به تاسیسات انرژی جنوب ایران تنها یک حادثه موضعی نیست، بلکه با بحران همزمان کشتیرانی، بیمه، سوخت و صادرات در سراسر منطقه پیوند خورده است.
حمله آمریکا به سواحل ایران در نزدیکی تنگه هرمز
در همین حال، آمریکا اعلام کرد روز سهشنبه مواضعی را در امتداد سواحل ایران در نزدیکی تنگه هرمز با بمبهای سنگرشکن هدف قرار داده است. ارتش آمریکا مدعی شده موشکهای ضدکشتی ایران در این منطقه تهدیدی برای کشتیرانی بینالمللی بودهاند. تنگه هرمز که گذرگاه حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت است، همچنان عملا در وضعیت اختلال شدید قرار دارد و ایران تهدید کرده نفتکشهای مرتبط با آمریکا و اسرائیل را هدف قرار خواهد داد. همین مسئله باعث جهش شدید بهای نفت شده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، نیز در روزهای اخیر از واکنش سرد متحدان کشورش به درخواست او برای مشارکت نظامی در بازگشایی مسیر نفتکشها انتقاد کرده است. او گفته بیشتر متحدان آمریکا در پیمان آتلانتیک شمالی تمایلی به ورود به این جنگ ندارند و این موضع را «اشتباهی بسیار احمقانه» خوانده است. با این حال، در واشنگتن نیز درباره چرایی ورود به این جنگ و مبنای حقوقی آن اختلاف و ابهام وجود دارد. استعفای جوزف کنت، رییس مرکز ملی مبارزه با تروریسم آمریکا، این بحران را برجستهتر کرده است. او در نامه استعفای خود به ترامپ نوشت ایران «هیچ تهدید فوری» برای آمریکا نبوده است.
موقعیت استراتژیک تنگه هرمز
نام تنگه هرمز در نوشتههای کهن دیده نمیشود. هنگام اقتدار بریتانیا در خلیج فارس(1820ـ 1971) نام تنگه هرمز از جزیره هرمز گرفته شد که مهمترین جزیره خلیج فارس به هنگام روی آوردن استعمار اروپایی به منطقه بود.
تنگه هرمز باریکه دریایی خمیده شکلی است که در منتهیالیه شرقی خلیج فارس واقع شده است و فلات ایران را از شبه جزیره عربستان جدا میکند و آبهای خلیجفارس را به دریای عمان و اقیانوس هند پیوند میدهد.
عرض این تنگه در نفاط مختلف حدود 33 تا 55 کیلومتر است. هشت کشور در حاشیه خلیج فارس قرار دارند و برای کشورهایی مانند کویت، قطر، بحرین و عراق، این تنگه تنها مسیر دسترسی به آبهای آزادی به شمار میرود.
تنگه هرمز یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان است. حدود یک پنجم نفت جهان و نزدیک به یک پنجم تجارت جهانی الانجی از این مسیر عبور میکند و روزانه حدود 18 تا 21 میلیون بشکه نفت از آن میگذرد. به همین دلیل،هرگونه اختلال در این مسیر میتواند بازار جهانی انرژی را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.
تنگه هرمز، همچنین اکثریت مردم جهان را که در کنار سواحل آسیا، شرق آفریقا و قلب خاورمیانه زندگی میکنند، به هم پیوند میدهد. مدتها قبل از کشف نفت، این منطقه شاهرگ و آبراه جهان بود. اما در اینجا، قطع شاهرگ حیاتی جهان میتواند مرگبار باشد: 90 درصد از نفت صادر شده از کشورهای خلیج و حدود 20 درصد از کالاهای تجارتی جهان، از طریق تنگه هرمز عبور میکند.
در سال 1987، ایالات متحده آمریکا در جنگ ایران و عراق مداخله کرد تا از حملات علیه کشتیهای کویت جلوگیری کند. در سال 1988، ایالات متحده آمریکا کشتیهای جنگی و قایقهای گشتزنی ایران را در جنگ به اصطلاح «تانکر» غرق کرد. فقط چند سال بعد، ایالات متحده اولین جنگ خلیج فارس را آغاز کرد تا کویت را از محاصره عراق نجاد بدهد.
در بخشهای انرژی و کشاورزی، مطرح است. تقریبا یک سوم از ترافیک دریایی جهانی کود از این گذرگاه استراتژیک عبور میکند؛ رقمی که اهمیت فوقالعاده آن را برای ثبات کشاورزی جهانی نشان میدهد. علاوه بر این، کشورهایی مانند قطر، کویت و بحرین تقریبا بهطور کامل، بین 80 تا 100 درصد، برای واردات گندم خود به این تنگه وابسته هستند، که آن را به یک جزء حیاتی برای امنیت غذایی آنها تبدیل میکند.
کشورهای حاشیه خلیج فارس به دلیل محدودیت زمینهای قابل کشت و منابع آبی، به شدت به واردات مواد غذایی، به ویژه گندم، وابسته هستند. اگر محمولههای گندم از طریق تنگه هرمز متوقف شوند، این امر مستقیما ذخایر غذایی آنها را تهدید میکند و بهطور بالقوه منجر به کمبود شدید مواد غذایی و ناآرامیهای اجتماعی میشود. هیچ جایگزین عملی برای این حجم عظیم از واردات وجود ندارد، که تنگه را به یک گلوگاه ضروری تبدیل میکند.
از هجده روز پیش تاکنون، ۲۱ کشتی باری -از جمله ده نفتکش- هدف حمله قرار گرفتهاند. دست کم ۸ ملوان یا از کارکنان بنادر کشته شدهاند و عبور کشتیها نسبت به سال گذشته ۹۷ درصد کاهش داشته است. در حالی که قبلا روزانه حدود ۱۲۰ کشتی از این تنگه رد میشدند، طی دو هفتۀ اخیر فقط ۷۷ کشتی موفق به عبور شدهاند. همچنین حدود ۲۰ هزار ملوان، کارکنان کشتیها و سکوهای حفاری در منطقه گرفتار و بلاتکلیف ماندهاند. از آغاز جنگ تاکنون، قیمت سوخت کشتی ۸۷ درصد افزایش داشته است.
نتیجهگیری
در حالی که جنگ میان ایران از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر وارد سومین هفته خود شده است، نشانهای از کاهش تنش دیده نمیشود و دامنه درگیریها هر روز گستردهتر میشود. در تهران، مقامهای جمهوری اسلامی کوشیدهاند تصویری از تداوم ثبات حکومتی پس از حذف فیزیکی چهرههای اصلی نظام ارائه دهند. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در گفتوگویی که از رسانههای دولتی منتشر شد تاکید کرد جمهوری اسلامی متکی به یک فرد نیست و کشته شدن مقامهای ارشد خللی در اداره کشور وارد نخواهد کرد. او گفت جانشینان این افراد به سرعت تعیین شدهاند و ساختار سیاسی ایران به فعالیت خود ادامه میدهد.
با این حال، اظهارات مقامهای ایرانی نشان میدهد که در سطح سیاسی نیز تهران هیچ تمایلی به عقبنشینی نشان نمیدهد. یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفته است مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، پیشنهادهایی را که برای کاهش تنش یا آتشبس با آمریکا به وزارت خارجه ایران منتقل شده بود رد کرده است. به گفته این مقام، خامنهای در نخستین نشست سیاست خارجی خود پس از انتصاب، اعلام کرده هنوز «زمان صلح» نرسیده و تا زمانی که آمریکا و اسرائیل به زانو درنیایند، شکست را نپذیرند و غرامت نپردازند، سخن گفتن از صلح بیمعناست.
از سوی دیگر، اهداف جنگی دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، تا حدی مبهم بوده است. بهنظر میرسد موضع او میان چند هدف متفاوت در نوسان است: از محدود کردن ساده برنامه هستهای ایران تا وادار کردن تهران به تسلیم در برابر همه خواستههای آمریکا و اسرائیل، یا حتی فروپاشی کامل نظام جمهوری اسلامی.
تا اینجا جمهوری اسلامی نه تسلیم شده و نه فروپاشیده است. اما نیروهای نظامی آن در پی 18 روز بمباران دقیق و بیوقفه به شدت تضعیف شدهاند.
در بهترین سناریو برای واشنگتن -و بسیاری از متحدان آن- این جنگ با فروپاشی حکومت روحانیون در ایران پایان مییابد و به سرعت دولتی صلحطلب و منتخب مردم جای آن را میگیرد؛ دولتی که تهدیدی برای مردم خود یا همسایگانش نباشد. اما تا الان نشانهای از تحقق چنین سناریویی دیده نمیشود.
نتیجه مطلوب بعدی برای آمریکا این خواهد بود که جمهوری اسلامی، پس از آسیبهای شدید، رفتار خود را تغییر دهد و به منافع آمریکا در ایارن و منطقه توجه کند. اما با انتخاب مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی، این موضوع بعید به نظر میرسد. او که فرزند و جانشین علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی است، به احتمال زیاد موجب خشم و ناخشنودی واشنگتن خواهد شد.
درخواست ترامپ از کشورها برای کمک به مدیریت پیامدهای جنگی که او همراه با اسرائیل آغاز کرده است، با استقبال چندانی روبهرو نشده است. بریتانیا، کشورهای اروپایی و دیگر دولتها نسبت به اعزام ناوهای خود برای اسکورت کشتیهای تجاری در تنگه هرمز محتاطاند، به ویژه وقتی که اساسا از این جنگ حمایت نکرده بودند.
اسرائیل میخواهد تا حد امکان بخش بزرگی از ذخایر موشکهای بالستیک ایران، همراه با انبارهای ذخیره، مراکز فرماندهی و کنترل، سایتهای راداری و پایگاههای سپاه پاسداران نابود شود.
اسرائیل در ادامه جنگ علیه ایران به تشدید حملات هوایی و کشتن سران حکومت و فرماندهان نظامی ایران بسنده نکرده است و در تازهترین مورد چهارشنبه 27 اسفند تاسیساتی انرژی در میدان گازی «پارس جنوبی» در بخش پتروشیمی عسلویه بوشهر را هدف حمله قرار داد.
خبرگزاری «تسنیم» جمهوری اسلامی ایران، تایید کرد که میدان گازی پارس مورد حمله قرار گرفته است و خاطرنشان کرد که پس از هدف قرار گرفتن تاسیسات گازی میدان پارس جنوبی، صدای انفجارهای شدیدی شنیده شده است.
در همین حال، خبرنگار «العربیه» گزارش داد که جریان گاز ایران به عراق روز چهارشنبه پس از این حمله به طور کامل متوقف شده است. همچنین سازمان برق عراق اعلام کرد که در اولین ساعت از توقف پمپاژ گاز ایران این کشور 3200 مگاوات از ظرفیت برق خود را از دست داده است.
اسرائیل میگوید تاکنون ۱۰ هزار مهمات را بر هزاران هدف مختلف فرو ریخته است؛ از جمله بیش از ۲۲۰۰ هدف مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بسیج و دیگر نیروهای امنیت داخلی. این کشور بر این باور است که هزاران نفر کشته یا زخمی شدهاند.
فناوری پیشرفته بهکارگرفتهشده توسط اسرائیل و نفوذ عوامل آن در جامعه ایران، در کنار هم بزرگترین تهدید تا امروز را برای حکومتی عمیقا ریشهدار ایجاد کردهاند.
با این حال، دههها تجربه نظامی نشان میدهد که براندازی یک حکومت از طریق حملات هوایی دشوار، اگر نگوییم ناممکن، است. و اگر حکومت ایران دوام بیاورد، ممکن است جسورتر و خطرناکتر از پیش ظاهر شود.
کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس -عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، بحرین، کویت و عمان- تا پیش از این تصور میکردند میتوانند با وجود جمهوری اسلامی در آن سوی آبها کنار بیایند. اما اکنون شرایط تغییر کرده است.
آنها خشمگیناند که با وجود خودداری از حمایت از جنگ علیه ایران، تقریبا هر روز هدف حملات پهپادی و موشکی ایران قرار گرفتهاند.
موضع جمهوری اسلامی اسلامی ایران، این است که جنگ باید با تضمینی قطعی پایان یابد که دیگر مورد حمله قرار نگیرد. تهران همچنین خواهان پرداخت غرامت برای میلیاردها دلار خسارتی است که در پی حملات هوایی آمریکا و اسرائیل وارد شده است.
احتمالا مقامهای جمهوری اسلامی میدانند که دستیابی به چنین خواستههایی بعید است. اما برای رهبری جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کافی است از این جنگ جان سالم به در ببرند تا بتوانند آن را برای مردم خود و برای جهان به عنوان یک پیروزی جلوه دهند.
در چنین شرایطی، برنامه جهانی غذا (WFP)هشدار داده است ادامه جنگ ایران میتواند تا ماه ژوئن دهها میلیون نفر دیگر را در سراسر جهان به گرسنگی حاد بکشاند و بحران غذایی جهانی را به سطحی بیسابقه برساند. این ارزیابی که روز سهشنبه منتشر شد، نشان میدهد پیامدهای اقتصادی و لجستیکی جنگ جاری در خاورمیانه به سرعت در حال گسترش است و میتواند بر دسترسی میلیونها نفر در مناطق بحرانزده جهان به غذا تاثیر مستقیم بگذارد.
بر اساس تحلیل تازه این نهاد وابسته به سازمان ملل، حملات آمریکا و اسرائیل به ایران که از ۲۸ فوریه آغاز شده است، مسیرهای حیاتی ارسال کمکهای بشردوستانه را مختل کرده و باعث تأخیر در ارسال محمولههای حیاتی به برخی از بحرانیترین مناطق جهان شده است. این اختلال در شرایطی رخ میدهد که بسیاری از کشورها پیش از آغاز این جنگ نیز با بحرانهای شدید غذایی دستوپنجه نرم میکردند.
به گزارش رویترز، کارل اسکاو، معاون مدیر اجرایی برنامه جهانی غذا، در گفتوگو با خبرنگاران در ژنو اعلام کرد افزایش هزینههای مواد غذایی، نفت و حملونقل دریایی ناشی از جنگ، ممکن است تا ماه ژوئن حدود ۴۵ میلیون نفر دیگر را به جمع افرادی بیفزاید که با گرسنگی حاد مواجهاند. در صورت تحقق این پیشبینی، شمار افراد درگیر با گرسنگی حاد در جهان از رکورد کنونی ۳۱۹ میلیون نفر فراتر خواهد رفت.
اسکاو تاکید کرد که چنین افزایشی به معنای ثبت رکوردی تازه در بحران گرسنگی جهانی خواهد بود. او گفت: «این وضعیت سطح گرسنگی در جهان را به بالاترین حد تاریخ میرساند و چشماندازی بسیار نگرانکننده است.» به گفته او، حتی پیش از آغاز جنگ نیز جهان در شرایطی قرار داشت که از نظر تعداد افراد گرسنه و شدت بحران غذایی، یکی از بدترین دورههای خود را تجربه میکرد.
برنامه جهانی غذا، همچنین اعلام کرده است هزینههای حملونقل دریایی این سازمان از زمان آغاز حملات به ایران حدود ۱۸ درصد افزایش یافته است. در برخی موارد نیز کشتیهای حامل کمکهای بشردوستانه مجبور شدهاند مسیر خود را تغییر دهند تا از مناطق درگیری یا مسیرهای پرخطر عبور نکنند. این تغییر مسیرها نه تنها زمان رسیدن کمکها را طولانیتر کرده، بلکه هزینههای عملیاتی این نهاد را نیز بهطور قابل توجهی بالا برده است.
این فشار مالی در شرایطی وارد میشود که برنامه جهانی غذا همزمان با کاهش شدید بودجه نیز روبهرو است. به گفته اسکاو، بسیاری از کشورهای کمککننده در ماههای اخیر بخش بیشتری از منابع مالی خود را به هزینههای دفاعی اختصاص دادهاند و همین مسئله باعث کاهش منابع اختصاصیافته به کمکهای بشردوستانه شده است.
جنگ ایران نهتنها پیامدهای نظامی و سیاسی گستردهای در منطقه به همراه داشته، بلکه به سرعت در حال تبدیل شدن به عاملی تعیینکننده در بحران غذایی جهانی است. افزایش بهای انرژی، اختلال در مسیرهای حملونقل و محدود شدن منابع مالی نهادهای امدادرسان، مجموعه عواملی هستند که میتوانند طی ماههای آینده میلیونها نفر دیگر را در کشورهای آسیبپذیر به مرز گرسنگی سوق دهند.
چهارشنبه بیست و هفتم اسفند 1404-هجدهم مارس 20026
